Osmanlı Kuruluş ve Yükselme Dönemi 2
İstanbul'un fethi hangi padişah döneminde gerçekleşmiştir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. İstanbul'un fethi hangi padişah döneminde gerçekleşmiştir?
- A) I. Mehmet
- B) Yavuz Sultan Selim
- C) II. Murad
- D) II. Mehmet ✓
İstanbul'un fethi (29 Mayıs 1453), II. Mehmet (Fatih Sultan Mehmet) döneminde gerçekleşmiştir. 53 günlük kuşatma sonrası şehir alınmış, Bizans İmparatorluğu sona ermiştir. Bu fetih, Orta Çağ'ın sonu, Yeni Çağ'ın başlangıcı kabul edilir. Fatih, 'Roma İmparatoru' unvanını almış, İstanbul'u başkent yapmıştır.
2. Osmanlı Devleti'nin _yükselme döneminin_ başlangıcı olarak kabul edilen padişah kimdir?
- A) II. Mehmet ✓
- B) Yıldırım Bayezid
- C) Kanuni Sultan Süleyman
- D) I. Murad
Osmanlı'nın yükselme dönemi (1453-1579), Fatih Sultan Mehmet ile başlar. İstanbul'un fethi, Anadolu ve Rumeli'deki fetihler, denizcilikte gelişme bu dönemin özellikleridir. Bu dönem, Osmanlı'nın dünya gücü haline geldiği çağdır.
3. Osmanlı Devleti'nde '_Kardeş katli_' kanunu hangi padişah döneminde yasallaşmıştır?
- A) Fatih Sultan Mehmet ✓
- B) II. Bayezid
- C) I. Murad
- D) Kanuni Sultan Süleyman
Fatih Sultan Mehmet, çıkardığı 'Kanunname-i Al-i Osman' ile merkezi otoriteyi güçlendirmek istemiştir. Bu kanunnamede yer alan 'Nizam-ı Alem (devletin bekası) için' kardeş katline yasal zemin hazırlanmıştır. Bu, taht kavgalarını önleyerek devleti parçalanmaktan korumayı amaçlamıştır.
4. Osmanlı Devleti'nde, Ankara Savaşı'nın ardından yaşanan Fetret Devri sonrasında Yeniçeri Ocağının asker ihtiyacını karşılamak amacıyla Hristiyan ailelerin çocuklarının asker ve bürokrat olarak yetiştirildiği '_Devşirme Sistemi_' ilk kez hangi padişah döneminde uygulanmaya başlanmıştır?
- A) I. Murad
- B) Çelebi Mehmed ✓
- C) II. Murad
- D) Fatih Sultan Mehmet
I. Murad döneminde kurulan Yeniçeri Ocağı'nın asker ihtiyacı önceleri savaş esirlerinin beşte birinin alındığı 'Pençik Sistemi' ile karşılanıyordu. Ancak Ankara Savaşı'nın (1402) ardından başlayan Fetret Devri'nde savaş esiri elde edilememesi üzerine, Çelebi Mehmed (I. Mehmed) döneminde doğrudan Hristiyan tebaanın çocuklarının alındığı 'Devşirme Sistemi' ilk kez uygulanmaya başlanmıştır. Bu sistem daha sonra II. Murad zamanında kanunlaşmıştır.
5. Osmanlı Devleti'nin 'ikinci kurucusu' olarak kabul edilen ve _Fetret Devri_'ne son veren padişah kimdir?
- A) Yıldırım Bayezid
- B) II. Murad
- C) I. Mehmet ✓
- D) Fatih Sultan Mehmet
I. Mehmet (Çelebi), 1402 Ankara Savaşı sonrası başlayan ve 11 yıl süren Fetret Devri'nde (taht kavgaları) kardeşlerini yenerek devleti yeniden bir araya toplamıştır. Bu nedenle 'devletin ikinci kurucusu' olarak bilinir.
6. Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'un fethi için Boğaz'a yaptırdığı ve _Boğazkesen_ olarak da bilinen kale hangisidir?
- A) Anadolu Hisarı
- B) Rumeli Hisarı ✓
- C) Yedikule Zindanları
- D) Kilitbahir Kalesi
Rumeli Hisarı (Boğazkesen), Fatih tarafından 1452'de, Bizans'a Karadeniz'den gelebilecek yardımı kesmek amacıyla Anadolu Hisarı'nın (Yıldırım Bayezid dönemi) tam karşısına, çok kısa bir sürede inşa ettirilmiştir.
7. Fatih Sultan Mehmet'in 1461'de Trabzon'u fethetmesi, hangi devlete son vermiştir?
- A) Akkoyunlu Devleti
- B) Trabzon Rum İmparatorluğu ✓
- C) Ceneviz Cumhuriyeti
- D) Bizans İmparatorluğu
Fatih, İstanbul'un fethinden sonra Bizans'ın bir uzantısı olan (1204'te kurulmuş) Trabzon Rum İmparatorluğu'na 1461'de son vermiştir. Bu, Karadeniz'deki Hristiyan egemenliğine büyük bir darbe vurmuştur.
8. Fatih Sultan Mehmet'in 1475'te Kırım'ı fethetmesinin en önemli sonucu nedir?
- A) Akkoyunlu Devleti'nin yıkılması
- B) Venedik'e ilk kapitülasyonların verilmesi
- C) Karadeniz'in bir 'Türk gölü' haline gelmesi ✓
- D) İpek Yolu'nun güney kolunun ele geçirilmesi
Kırım Hanlığı'nın Osmanlı'ya bağlanması ve Ceneviz kolonilerinin (Kefe, Azak) alınmasıyla Karadeniz'in kuzey kıyıları tamamen Osmanlı kontrolüne girmiş ve Karadeniz bir 'Türk gölü' haline gelmiştir.
9. Yavuz Sultan Selim'in 1516 yılında Memlük Devleti ile yaptığı ve Suriye ile Filistin'in Osmanlı topraklarına katılmasını sağlayan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çaldıran Savaşı
- B) Ridaniye Savaşı
- C) Turnadağ Savaşı
- D) Mercidabık Savaşı ✓
Suriye ve Filistin'in kapılarını Osmanlı'ya açan savaş 1516 yılındaki Mercidabık Savaşı'dır. Adaylar genellikle bu savaşı 1517 yılındaki Ridaniye Savaşı ile karıştırırlar. Mercidabık ile Suriye ve Filistin alınırken; bir yıl sonra yapılan Ridaniye Savaşı ile Mısır fethedilmiş, Memlük Devleti tamamen yıkılmış ve Halifelik makamı Osmanlı'ya geçmiştir. (Not: MEB tarih kitaplarında da net olarak belirtildiği üzere; 1516 Mercidabık Savaşı ile Suriye ve Filistin Osmanlı topraklarına katılmış, 1517 Ridaniye Savaşı ile ise Mısır fethedilmiştir.)
10. Osmanlı Yükselme Dönemi'nde (Kanuni), '_Kitab-ı Bahriye_' adlı eseri ve çizdiği dünya haritasıyla ünlü olan Türk denizcisi kimdir?
- A) Turgut Reis
- B) Seydi Ali Reis
- C) Piri Reis ✓
- D) Barbaros Hayreddin Paşa
Piri Reis, Kanuni Sultan Süleyman döneminin en önemli denizcilerinden ve haritacılarından biridir. 1513'te çizdiği (Yavuz'a sunduğu) ilk dünya haritası ve 1526'da yazdığı 'Kitab-ı Bahriye' (Denizcilik Kitabı) ile tüm dünyada tanınmaktadır.
11. Kanuni Sultan Süleyman'ın 1521'de fethettiği ve Orta Avrupa'ya açılan kapı olarak bilinen kale neresidir?
- A) Budin (Budapeşte)
- B) Belgrad ✓
- C) Zigetvar
- D) Estergon Kalesi
Kanuni'nin padişah olarak çıktığı ilk sefer Belgrad Seferi'dir (1521). Macaristan Krallığı'nın kilit kalesi olan Belgrad'ın fethi, Osmanlı'nın Orta Avrupa ve Macaristan ovalarına açılan kapısı olmuştur.
12. Osmanlı Devleti'nin _ilk Halifesi_ ve _Hadimü'l Harameyn_ (Mekke ve Medine'nin Hizmetkârı) unvanını alan padişah kimdir?
- A) Fatih Sultan Mehmet
- B) Kanuni Sultan Süleyman
- C) Yavuz Sultan Selim ✓
- D) II. Bayezid
Yavuz Sultan Selim, 1517'de Mısır'ı fethederek Memlük Devleti'ne son vermiştir. Bu sefer sonucunda Halifelik ve Kutsal Emanetler Osmanlı'ya geçmiş, Yavuz da 'Hadimü'l Harameyn' unvanını alarak İslam dünyasının lideri olmuştur.
13. Fatih Sultan Mehmet'ten sonra tahta çıkan II. Bayezid döneminin sönük geçmesinin ve fetihlerin yavaşlamasının temel nedeni nedir?
- A) Şahkulu İsyanı'nın çıkması
- B) Kardeşi Cem Sultan'ın isyan etmesi ve Avrupa'ya sığınması ✓
- C) Ordunun zayıflamış olması
- D) Timur tehlikesinin yeniden başlaması
II. Bayezid'in kardeşi Cem Sultan'ın taht iddiasıyla isyan etmesi, yenilince Memlüklere ve ardından Papalığa sığınması, bu olayı bir iç sorun iken uluslararası bir sorun haline getirmiştir. Avrupalıların Cem'i bir koz olarak kullanması, II. Bayezid'in saltanatını (ve fetihleri) olumsuz etkilemiştir.
14. Fatih Sultan Mehmet'in son seferi olan ve ölümüyle yarıda kalan, İtalya'ya yönelik sefer hangisidir?
- A) Malta Seferi
- B) Rodos Seferi
- C) Otranto Seferi ✓
- D) Belgrad Seferi
Fatih, 'Kızıl Elma' olarak gördüğü Roma'yı fethetme hedefi doğrultusunda 1480'de İtalya'nın Otranto limanını fethetmiştir. Fatih'in 1481'de aniden ölümü üzerine bu sefer yarım kalmış ve askerler geri çekilmiştir.
15. Kanuni Sultan Süleyman'a '_Muhibbi_' mahlasıyla (lakabıyla) şiirler yazdıran, Kanuni'nin eşi ve Osmanlı tarihinin en güçlü kadınlarından biri olan sultan kimdir?
- A) Kösem Sultan
- B) Safiye Sultan
- C) Hürrem Sultan ✓
- D) Nurbanu Sultan
Hürrem Sultan (Roxelana), Kanuni Sultan Süleyman'ın nikahlı eşidir. Sarayda büyük bir etki kazanmış, 'Kadınlar Saltanatı' olarak bilinen dönemin başlamasında rol oynamıştır. Siyasi ve sosyal (vakıflar) alanda büyük güç sahibi olmuştur.
16. Fatih Sultan Mehmet döneminde, devletin en üst düzey yöneticilerinin (Veziriazam vb.) yetiştirildiği saray okulu hangisidir?
- A) Sahn-ı Seman Medresesi
- B) Enderun Mektebi ✓
- C) Lonca Teşkilatı
- D) Süleymaniye Medresesi
Enderun Mektebi, Topkapı Sarayı'nın içinde yer alan ve devşirme sistemiyle alınan en zeki çocukların askeri, siyasi ve idari konularda eğitildiği bir 'dahi' okuluydu. Osmanlı, en üst düzey bürokratlarını (Veziriazamlar dahil) bu okuldan seçerdi.
17. 1492'de İspanya'daki zulümden kaçan Yahudiler (Sefaradlar) hangi padişah döneminde Osmanlı topraklarına kabul edilmiştir?
- A) Fatih Sultan Mehmet
- B) Yavuz Sultan Selim
- C) Kanuni Sultan Süleyman
- D) II. Bayezid ✓
II. Bayezid, İspanya'daki Engizisyon mahkemelerinden kaçan Yahudilere kucak açmış ve onları gemilerle Osmanlı topraklarına (özellikle Selanik ve İstanbul) getirterek yerleştirmiştir. Bu, Osmanlı'nın hoşgörü politikasının (İstimalet) bir parçasıdır.
18. Yavuz Sultan Selim'in 1515'te Dulkadiroğulları Beyliği'ne son verdiği ve _Anadolu Türk birliğini kesin olarak sağladığı_ savaş hangisidir?
- A) Mercidabık Savaşı
- B) Turnadağ Savaşı ✓
- C) Otlukbeli Savaşı
- D) Çaldıran Savaşı
Turnadağ Savaşı (1515), Yavuz Sultan Selim'in Dulkadiroğulları Beyliği'ne son verdiği savaştır. Bu, Anadolu'da kalan son Türk beyliği olduğu için, bu savaşla Anadolu Türk Siyasi Birliği (ATSB) kesin olarak sağlanmıştır.
19. Kanuni Sultan Süleyman döneminde (1529) olumsuz hava koşulları ve ordunun hazırlıksızlığı nedeniyle başarısız olunan sefer hangisidir?
- A) Alman Seferi
- B) I. Viyana Kuşatması ✓
- C) Malta Kuşatması
- D) Nahçıvan Seferi
Kanuni, Mohaç zaferinden sonra Avusturya Arşidükü Ferdinand'ın Macar tahtında hak iddia etmesi üzerine Avusturya'nın başkenti Viyana'yı 1529'da kuşatmıştır. Ancak kışın yaklaşması ve ağır topların getirilmemesi nedeniyle kuşatma kaldırılmıştır.
20. 'Benim altınla doldurduğum hazineyi, torunlarımdan her kim doldurabilirse kendi mührüyle mühürlesin, aksi halde Hazine-i Hümayun benim mührümle mühürlensin' diyen padişah kimdir?
- A) Fatih Sultan Mehmet
- B) Kanuni Sultan Süleyman
- C) II. Bayezid
- D) Yavuz Sultan Selim ✓
Yavuz Sultan Selim, 8 yıllık kısa saltanatında (özellikle Mısır Seferi sonrası) devlet hazinesini ağzına kadar doldurmuştur. Bu vasiyeti, kendisinden sonra hiçbir padişah hazineyi o kadar dolduramadığı için tutulmuş ve hazine kapısı Osmanlı yıkılana kadar Yavuz'un mührüyle mühürlenmiştir.
21. Kanuni Sultan Süleyman'ın 72 yaşında çıktığı ve hayatını kaybettiği son sefer hangisidir?
- A) Malta Kuşatması
- B) Mohaç Meydan Muharebesi
- C) Rodos'un Fethi
- D) Zigetvar Seferi ✓
Zigetvar Seferi (1566), Kanuni'nin Avusturya üzerine yaptığı son seferdir. Kale alınmak üzereyken padişah otağında vefat etmiş, ancak ordunun moralinin bozulmaması için ölümü 48 gün boyunca (kale düşünceye kadar) Veziriazam Sokollu Mehmed Paşa tarafından gizlenmiştir.
22. Yavuz Sultan Selim'in 1517'de Memlük Devleti'ni tamamen yıktığı ve Mısır'ı fethettiği savaş hangisidir?
- A) Hıttin Savaşı
- B) Ridaniye Savaşı ✓
- C) Mercidabık Savaşı
- D) Ayn Calut Savaşı
Ridaniye Savaşı (1517), Kahire yakınlarında yapılmış ve Memlük ordusunun son direnişi kırılmıştır. Bu savaşla Memlük Devleti yıkılmış, Mısır ve tüm toprakları Osmanlı'ya katılmıştır.
23. Fatih Sultan Mehmet'in, Doğu Anadolu'daki en büyük rakibi olan Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan ile 1473'te yaptığı savaş hangisidir?
- A) Çaldıran Savaşı
- B) Otlukbeli Savaşı ✓
- C) Turnadağ Savaşı
- D) Mercidabık Savaşı
Otlukbeli Savaşı (1473), Osmanlı (Fatih) ile Akkoyunlular (Uzun Hasan) arasında yapılmıştır. Osmanlı'nın ateşli silahlarla kazandığı bu zafer, Akkoyunlu tehlikesini sona erdirmiş ve Doğu Anadolu'da Osmanlı hakimiyetini pekiştirmiştir.
24. Kanuni Sultan Süleyman'ın 1526'da Macar ordusunu 2 saat gibi çok kısa bir sürede yok ettiği savaş hangisidir?
- A) Preveze Deniz Zaferi
- B) I. Viyana Kuşatması
- C) Zigetvar Seferi
- D) Mohaç Meydan Muharebesi ✓
Mohaç Meydan Muharebesi (1526), dünya savaş tarihinin en kısa süren (yaklaşık 2 saat) kesin sonuçlu savaşlarından biridir. Macar ordusu imha edilmiş, Macaristan Krallığı fiilen sona ermiş ve Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki hakimiyeti pekişmiştir.
25. Yavuz Sultan Selim'in 1514'te Safevi Devleti (Şah İsmail) üzerine yaptığı ve kazandığı savaş hangisidir?
- A) Ridaniye Savaşı
- B) Turnadağ Savaşı
- C) Çaldıran Savaşı ✓
- D) Mercidabık Savaşı
Çaldıran Savaşı (1514), Osmanlı (Yavuz) ile Safeviler (Şah İsmail) arasında yapılmıştır. Osmanlı'nın ateşli silahlar (top, tüfek) sayesinde kazandığı bu zaferle, Doğu Anadolu'daki Safevi tehlikesi ve Şii propagandası geçici olarak engellenmiştir.