Yükselme Dönemi Padişahları

1. 1473 yılında Doğu Anadolu'da Osmanlı egemenliği için büyük bir tehdit oluşturan Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın Fatih Sultan Mehmed tarafından mağlup edildiği savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Çaldıran Savaşı
• B) Otlukbeli Savaşı ✓
• C) Mercidabık Savaşı
• D) Ridaniye Savaşı

Fatih Sultan Mehmed, 1473'te Otlukbeli Savaşı'nda Akkoyunlu Devleti'ni (Uzun Hasan'ı) mağlup ederek Doğu Anadolu'nun güvenliğini sağlamış ve Akkoyunlu Devleti'ni yıkılış sürecine sokmuştur.

2. Fatih Sultan Mehmed döneminde Balkanlarda birçok yer fethedilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Fatih'in kuşatıp da alamadığı, ancak daha sonra Kanuni Sultan Süleyman döneminde fethedilen Balkan şehridir?

• A) Bosna
• B) Sırbistan
• C) Mora
• D) Belgrad ✓

Fatih Sultan Mehmed, Sırbistan'ı fethetmiş ancak Sırbistan'ın en önemli kilit noktası olan Belgrad'ı kuşatmasına rağmen alamamıştır. Belgrad, 1521'de Kanuni Sultan Süleyman tarafından fethedilecektir.

3. Fatih Sultan Mehmed'in padişahın otoritesini artırmak amacıyla yaptığı düzenlemelerden biri olarak, Divan-ı Hümayun'a padişah yerine aşağıdakilerden hangisi başkanlık etmeye başlamıştır?

• A) Şeyhülislam
• B) Nişancı
• C) Vezir-i Azam ✓
• D) Kazasker

Fatih döneminden itibaren padişahlar divan toplantılarına katılmayı bırakmış, toplantılara devletin iki numaralı ismi olan Vezir-i Azam (Sadrazam) başkanlık etmeye başlamış ve Divan bir karar organı olmaktan çıkıp danışma organına dönüşmüştür.

4. Fatih Sultan Mehmed döneminde İstanbul'da dönemin en yükseköğrenim kurumu olarak inşa edilen medrese aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İznik Orhaniyesi
• B) Sahn-ı Seman Medresesi ✓
• C) Darülfünun
• D) Süleymaniye Darüşşifası

Günün en ileri düzeydeki bilim ve din eğitimini veren Sahn-ı Seman Medreseleri ve bu medreseye öğrenci yetiştiren hazırlık okulu niteliğindeki Tetimme Medreseleri Fatih döneminde açılmıştır.

5. Aşağıdakilerden hangisi Cem Sultan'ın II. Bayezid'e karşı giriştiği taht mücadelesini kaybettikten sonra sığındığı devlet veya güçlerden biri değildir?

• A) Karamanoğulları
• B) Memlük Devleti
• C) Papalık
• D) Safevi Devleti ✓

Cem Sultan sırasıyla Memlüklere, Karamanoğullarına, Rodos Şövalyelerine ve Papalığa sığınmıştır. Ancak Şah İsmail tarafından kurulan Şii karakterli Safevi Devleti'ne sığınmamıştır.

6. II. Bayezid döneminde, Hicaz su yollarının tamiri meselesi, Dulkadiroğulları beyliği üzerindeki nüfuz mücadelesi ve Cem Sultan'ı himaye etmeleri nedeniyle Osmanlı Devleti'nin 6 yıl boyunca savaştığı devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Safevi Devleti
• B) Akkoyunlular
• C) Karamanoğulları
• D) Memlük Devleti ✓

Mısır merkezli Memlük Devleti ile Osmanlı Devleti arasındaki ilişkiler, Hicaz su yolları ve Cem Sultan'ın Memlüklere sığınması gibi nedenlerle II. Bayezid döneminde bozulmuş ve Ağaçayırı Savaşı gibi çarpışmalar yaşanmıştır.

7. II. Bayezid döneminde Doğu'da Şah İsmail tarafından kurulan ve Anadolu'yu ele geçirmek amacıyla Şiilik propagandası yaparak Osmanlı'yı tehdit eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Safevi Devleti ✓
• B) Akkoyunlu Devleti
• C) Karakoyunlu Devleti
• D) Timur İmparatorluğu

İran merkezli kurulan Safevi Devleti, lideri Şah İsmail aracılığıyla Anadolu'daki Türkmenleri Şiilik propagandasıyla kışkırtmış ve Osmanlı için büyük bir tehdit oluşturmuştur.

8. 1511 yılında Safevi Devleti'nin (Şah İsmail'in) kışkırtmasıyla Antalya (Teke) yöresinde patlak veren ve II. Bayezid'in pasif tutumunu gözler önüne seren büyük isyanın adı nedir?

• A) Celali İsyanları
• B) Canberdi Gazali İsyanı
• C) Şahkulu İsyanı ✓
• D) Baba Zünnun İsyanı

Şah İsmail'in etkisiyle Anadolu'da Şiiliği yaymak ve Osmanlı otoritesini yıkmak amacıyla çıkan Şahkulu (Tekeli) isyanı devleti zor durumda bırakmış ve II. Bayezid'in yaşlılığı nedeniyle zafiyet yaşadığını göstermiştir.

9. 1514 yılında Şah İsmail komutasındaki Safevi ordusu ile Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı ordusu arasında yapılan ve Doğu Anadolu'nun Osmanlı egemenliğine girmesini sağlayan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Otlukbeli Savaşı
• B) Ridaniye Savaşı
• C) Turnadağ Savaşı
• D) Çaldıran Savaşı ✓

Osmanlı ile Safevi Devleti arasında 1514'te yapılan Çaldıran Savaşı, Osmanlı'nın üstün ateşli silah ve topçu gücü sayesinde kazanılmış, Anadolu'daki Şii tehlikesi büyük ölçüde önlenmiştir.

10. 1515 Turnadağ Savaşı ile mağlup edilerek toprakları Osmanlı'ya katılan ve bu sayede Anadolu Türk Siyasi Birliği'nin kesin olarak sağlanmasına zemin hazırlayan beylik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dulkadiroğulları ✓
• B) Karamanoğulları
• C) Ramazanoğulları
• D) Aydınoğulları

Maraş ve Elbistan çevresinde kurulan Dulkadiroğulları beyliği, 1515 Turnadağ Savaşı ile Osmanlı'ya katılmıştır. Bu fetihle Anadolu Türk Siyasi Birliği (ATSB) kesin olarak sağlanmıştır.

11. Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi kapsamında 1516 yılında Memlük Sultanı Kansu Gavri'yi mağlup ettiği ve bu sayede Suriye, Filistin ve Lübnan'ın Osmanlı topraklarına katıldığı savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ridaniye Savaşı
• B) Çaldıran Savaşı
• C) Mercidabık Savaşı ✓
• D) Otlukbeli Savaşı

Mısır Seferi'nin ilk büyük ayağı olan 1516 Mercidabık Savaşı'nda Memlük ordusu yenilmiş, Halep yakınlarındaki bu zaferle Orta Doğu'nun önemli bir kısmı Osmanlı eline geçmiştir.

12. Sina Çölü'nü 13 günde geçerek Memlüklerin yeni sultanı Tumanbay'ı mağlup eden Yavuz Sultan Selim'in, 1517'de Memlük Devleti'ni resmen yıktığı savaşın adı nedir?

• A) Mohaç Savaşı
• B) Haçova Savaşı
• C) Ridaniye Savaşı ✓
• D) Mercidabık Savaşı

1517 Ridaniye Savaşı ile Memlük Devleti resmen yıkılmış, Mısır ve Hicaz bölgeleri Osmanlı egemenliğine girmiştir.

13. Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1521 yılında fethedilen ve 'Orta Avrupa'nın kapısı' olarak nitelendirilen şehir hangisidir?

• A) Viyana
• B) Belgrad ✓
• C) Buda
• D) Zigetvar

Fatih'in alamadığı Belgrad, 1521'de Kanuni tarafından fethedilerek Orta Avrupa seferleri için bir üs haline getirilmiştir.

14. 1526 yılında Macaristan Kralı Layoş ile yapılan ve tarihin en kısa süren meydan savaşı olma özelliği taşıyan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Viyana Kuşatması
• B) Varna Savaşı
• C) Mohaç Meydan Muharebesi ✓
• D) Preveze Deniz Savaşı

Mohaç Meydan Muharebesi (1526), Osmanlı ordusunun ezici üstünlüğüyle yaklaşık 2 saat sürmüş ve Macaristan Krallığı'nın yıkılmasıyla sonuçlanmıştır.

15. Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki siyasi üstünlüğünün bir belgesi olan ve Avusturya Kralı'nın (Arşidükü), Osmanlı Sadrazamı'na denk sayıldığı 1533 tarihli antlaşma hangisidir?

• A) Zitvatorok Antlaşması
• B) İstanbul Antlaşması ✓
• C) Edirne-Segedin Antlaşması
• D) Karlofça Antlaşması

1533 İstanbul Antlaşması ile Avusturya kralı sadrazamla denk kabul edilerek Osmanlı'nın Avrupa'daki mutlak siyasi üstünlüğü tescillenmiştir.

16. 1538 yılında Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının büyük Haçlı donanmasını yok ettiği ve Akdeniz'in Türk gölü haline gelmesini sağlayan savaş hangisidir?

• A) Preveze Deniz Savaşı ✓
• B) Cerbe Deniz Savaşı
• C) Çeşme Deniz Savaşı
• D) Navarin Baskını

Preveze Deniz Savaşı (1538) ile Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğü kesinleşmiş ve Akdeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.

17. Safevi Devleti (İran) ile Kanuni döneminde imzalanan, Osmanlı-İran ilişkilerindeki 'ilk resmi antlaşma' olma özelliği taşıyan belge hangisidir?

• A) Amasya Antlaşması ✓
• B) Kasr-ı Şirin Antlaşması
• C) Nasuh Paşa Antlaşması
• D) İstanbul Antlaşması

1555 Amasya Antlaşması, Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında imzalanan ilk resmi antlaşmadır.

18. Kıbrıs'ın fethine karşı kurulan Haçlı donanmasının, Osmanlı donanmasını yaktığı yer ve savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Preveze Deniz Savaşı
• B) İnebahtı Deniz Savaşı ✓
• C) Cerbe Deniz Savaşı
• D) Çeşme Baskını

1571 yılında gerçekleşen İnebahtı Deniz Savaşı, Osmanlı donanmasının tarihinde ilk kez yakıldığı savaştır.

19. İnebahtı'da Osmanlı donanmasının yakılması üzerine, Venedik elçisine 'Biz Kıbrıs'ı almakla kolunuzu kestik, siz bizim donanmamızı yakmakla sakalımızı kestiniz' diyen devlet adamı kimdir?

• A) Pargalı İbrahim Paşa
• B) Sokullu Mehmed Paşa ✓
• C) Rüstem Paşa
• D) Kuyucu Murad Paşa

Sokullu Mehmed Paşa, bu sözüyle Osmanlı'nın gücünün donanmadan ibaret olmadığını, asıl önemli olanın fethedilen topraklar olduğunu vurgulamıştır.

20. II. Selim döneminde, Akdeniz ticaretini tehdit eden korsanların sığınağı olması nedeniyle fethedilen ada hangisidir?

• A) Rodos
• B) Sakız
• C) Midilli
• D) Kıbrıs ✓

Doğu Akdeniz'in güvenliği için stratejik öneme sahip olan Kıbrıs, 1571 yılında Venedik'ten fethedilmiştir.

21. II. Selim döneminde Don-Volga Kanal Projesi'nin temel amacı nedir?

• A) Baharat Yolu'nu canlandırmak
• B) Avrupa'ya daha hızlı asker göndermek
• C) Karadeniz-Hazar bağlantısını kurmak ✓
• D) Donanmayı kışın korumak

Sokullu'nun Don-Volga projesinin amacı Rusya'nın büyümesini engellemek ve Orta Asya'daki Türk topluluklarıyla irtibata geçmekti.

22. III. Murad döneminde Safeviler ile yapılan ve Osmanlı Devleti'nin doğuda ulaştığı en geniş sınırları gösteren antlaşma hangisidir?

• A) Ferhat Paşa Antlaşması ✓
• B) Amasya Antlaşması
• C) Nasuh Paşa Antlaşması
• D) Kasr-ı Şirin Antlaşması

1590 Ferhat Paşa Antlaşması, Osmanlı'nın doğuda (İran topraklarında) Hazar denizine kadar ulaştığı ve en geniş sınırlarını çizdiği antlaşmadır.

23. III. Murad döneminde Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında kurulan ilişkilerin temel amacı nedir?

• A) Katolik bloğuna karşı denge kurmak ✓
• B) İngiltere'den kredi almak
• C) İngiltere'yi fethetmek
• D) İngiltere'ye ticaret imtiyazı vermemek

III. Murad döneminde İngiltere'ye kapitülasyonlar verilmiş, Katolik İspanya'nın Avrupa'daki baskısına karşı İngiltere ile siyasi ve askeri yakınlaşma sağlanmıştır.

24. III. Murad'ın döneminde, İstanbul'da bir gözlemevi (rasathane) kuran ünlü alim kimdir?

• A) Katip Çelebi
• B) Takiyüddin er-Rasıd ✓
• C) Hazerfen Ahmed Çelebi
• D) Evliya Çelebi

Takiyüddin, III. Murad'ın izniyle İstanbul'da devrin en gelişmiş rasathanesini kurmuş ancak daha sonra 'dinen uygunsuz' görülerek yıktırılmıştır.

25. Sokullu Mehmed Paşa'nın 1579'da bir suikast sonucu öldürülmesi Osmanlı tarihinde neyin bitişi olarak kabul edilir?

• A) Kuruluş Dönemi
• B) Gerileme Dönemi
• C) Dağılma Dönemi
• D) Yükselme Dönemi ✓

Sokullu Mehmed Paşa'nın ölümü, Osmanlı Devleti'nde merkezi otoritenin zayıfladığı ve Yükselme Dönemi'nin bittiği genel kabul gören bir tarihtir.