Anlatım Yolları 3
'Odaya girdiğimde, keskin bir lavanta kokusuyla karşılaştım.' cümlesinde hangi duyuya ait bir ayrıntı (betimleme) vardır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (24 soru)
1. 'Odaya girdiğimde, keskin bir lavanta kokusuyla karşılaştım.' cümlesinde hangi duyuya ait bir ayrıntı (betimleme) vardır?
- A) Görme
- B) İşitme
- C) Koklama ✓
- D) Dokunma
'Keskin bir lavanta kokusu' ifadesi, doğrudan koklama duyusuna hitap eden betimleyici bir unsurdur.
2. 'Bu şehirde yaşamak artık imkansız hale geldi. Trafik, gürültü, kirlilik... Hepsi insanın yaşam enerjisini tüketiyor. Daha sakin bir yere taşınmak şart!' Bu parçada hangi anlatım türü ağır basmaktadır?
- A) Açıklayıcı Anlatım
- B) Betimleyici Anlatım
- C) Tartışmacı Anlatım ✓
- D) Öyküleyici Anlatım
Yazar, mevcut durumdan (şehirde yaşamak) duyduğu rahatsızlığı dile getiriyor ve 'taşınmak şart!' diyerek kendi tezini savunuyor. Karşıt bir görüş olmasa da, bir tezi güçlü bir şekilde savunma amacı vardır.
3. Toroslar’da gündüz, ne kadar sıcak ve kavurucuysa gece de alabildiğine soğuk oluyor. İçimize işleyen soğuk, bedenimizi bıçak gibi kesiyor. Güneşin doğuşunu beklerken dağların doruklarındaki bulutların gittikçe büyümeye başladığını görüyoruz. Kaç gündür berrak bir gökyüzünün ardından gelen bulutlar bana Karadeniz üzerinden gelen sevda yüklü bulutların Kaçkarlar’la buluşmasını ve dansını hatırlatıyor. Toprağın doğal halısı olan yapraklar ve yumuşacık çimenler üzerinde bu duygularla yürüyoruz. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
- A) Benzetmeye başvurma
- B) İşitsel ögelerden yararlanma ✓
- C) Karşıt durumlara yer verme
- D) Betimleyici ögelerden yararlanma
Metinde görme ve dokunma duyularına yer verilirken, işitsel (sesle ilgili) bir detaya yer verilmemiştir.
4. Aşağıdakilerden hangisi _öyküleyici_ anlatımın temel unsurlarından biri değildir?
- A) Olay (Hareket)
- B) Yer (Mekan)
- C) Zaman
- D) Bir tezi çürütme ✓
Bir tezi çürütme, tartışmacı anlatımın temel özelliğidir. Öyküleyici anlatım ise olay, yer, zaman ve şahıs kadrosu üzerine kurulur.
5. 'Sırtındaki ağır çuvalla yokuşu tırmanıyordu. Alnından süzülen terler, tozlu yola damlıyordu.' Bu parçada hangi anlatım türleri bir aradadır?
- A) Açıklama ve Tartışma
- B) Betimleme ve Öyküleme ✓
- C) Emredici ve Düşsel
- D) Söyleşme ve Betimleme
Kişinin 'yokuşu tırmanması' bir olayı (öyküleme) anlatırken, 'sırtındaki ağır çuval' ve 'alnından süzülen terler' bu durumu tasvir eder (betimleme).
6. 'Sürücü, aniden frene bastı. Araba kayarak durabildi. Derin bir nefes aldı ve yoluna devam etti.' Bu parçada hangi anlatım türü kullanılmıştır?
- A) Öyküleyici Anlatım ✓
- B) Betimleyici Anlatım
- C) Açıklayıcı Anlatım
- D) Tartışmacı Anlatım
Parçada, 'frene basma', 'kayarak durma', 'nefes alma' ve 'devam etme' gibi birbirini takip eden olaylar ve hareketler anlatılmaktadır. Bu, öyküleyici anlatımdır.
7. Bir yazarın, sanki karşısında biri varmış gibi sorular sorup cevaplar verdiği, samimi bir üslupla yazdığı anlatım türü hangisidir?
- A) Açıklayıcı Anlatım
- B) Söyleşmeye Bağlı Anlatım ✓
- C) Kanıtlayıcı Anlatım
- D) Emredici Anlatım
Söyleşmeye bağlı anlatım (sohbet), yazarın bir konu hakkındaki düşüncelerini okuyucuyla konuşuyormuş gibi, samimi bir dille, sorular sorup cevaplar vererek aktardığı anlatım türüdür.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _düşsel (fantastik)_ bir anlatım vardır?
- A) Kedi, yumuşak tüyleriyle mırıldıyordu.
- B) Gökdelenler, bulutlara kadar uzanıyordu.
- C) Tek boynuzlu at, gökkuşağının üzerinden atlayarak kayboldu. ✓
- D) Soğuk hava yüzümü dondurmuştu.
'Tek boynuzlu at' ve 'gökkuşağının üzerinden atlaması' gerçek dünyada mümkün olmayan, tamamen hayal ürünü (fantastik) ögelerdir.
9. Aşağıdaki cümlelerden hangisi betimleyici bir anlatım içerir?
- A) Hava tahmin raporlarına göre sıcaklıklar hissedilir derecede düşecek.
- B) Çantasını kaptığı gibi telaşla merdivenlerden aşağı koştu.
- C) Güneş, gökyüzünde kocaman ve sarı bir top gibi asılı duruyordu. ✓
- D) Bana göre ders çalışmak sadece zorunluluk değil, bir keşif sürecidir.
'Güneş, gökyüzünde kocaman ve sarı bir top gibi asılı duruyordu.' cümlesi, görselliği ön plana çıkaran betimleyici bir anlatım kullanmaktadır.
10. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde öyküleyici bir anlatım vardır?
- A) İnsanın doğayla uyum içinde yaşaması gerektiği savunulmalıdır.
- B) Bahçede boy vermiş kırmızı güller ve mor leylaklar vardı.
- C) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaparken kuşların sesini dinledim. ✓
- D) Roman, yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayları anlatan bir türdür.
C seçeneği ('Sabah erkenden kalktım...'), birbirini izleyen bir olay akışını (kalkmak, kahvaltı yapmak, dinlemek) aktardığı için öyküleyici anlatıma örnektir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öğretici anlatım vardır?
- A) Yerçekimi, Dünya üzerindeki her şeyi merkezine çeken kuvvettir. ✓
- B) Bulutların arasından süzülen solgun ışık odayı aydınlatıyordu.
- C) Zil çalar çalmaz öğrenciler koridora fırlayıp bahçeye koştular.
- D) Bazı eleştirmenler romanın bittiğini söylese de roman her zaman yaşayacaktır.
'Yerçekimi, Dünya üzerindeki her şeyi merkezine çeken kuvvettir.' cümlesi, bilgi vermek amacıyla öğretici bir anlatım kullanmaktadır.
12. Hangi cümle betimleyici anlatım içerir?
- A) Klasik eserler, her dönemde okuyucuya yeni ufuklar açan kitaplardır.
- B) Küçük bir odanın köşesinde, eski bir sandalye duruyordu. ✓
- C) Bilim kurgu filmlerinin sadece gençlere hitap ettiği görüşü yanlıştır.
- D) Elindeki mektubu hızla yırtıp çöpe attı ve odadan çıktı.
'Küçük bir odanın köşesinde, eski bir sandalye duruyordu.' cümlesinde görsel unsurlar ön plana çıkarılmış ve betimleyici bir anlatım kullanılmıştır.
13. Aşağıdaki cümlelerden hangisi öyküleyici anlatım örneğidir?
- A) Parkta yürüyüş yaparken eski bir dostuma rastladım. ✓
- B) Öz güven, bireyin hayattaki başarısını doğrudan etkileyen bir duygudur.
- C) Eski konak, çatlak duvarları ve dökülen sıvalarıyla zamana direniyordu.
- D) Şiirin sadece kafiyeden ibaret olduğunu iddia etmek büyük bir yanılgıdır.
'Parkta yürüyüş yaparken eski bir dostuma rastladım.' cümlesi, bir olayı (yürümek, rastlamak) aktardığı için öyküleyici bir anlatım kullanmaktadır.
14. Aşağıdaki cümlelerden hangisi tartışmacı anlatım örneğidir?
- A) Gözlüğünü takıp masadaki kalın kitabı incelemeye başladı.
- B) Bazı insanlar spor yapmanın gereksiz olduğunu düşünüyor, ancak bu doğru değil. ✓
- C) Vadinin tabanında gürültüyle akan berrak bir dere uzanıyordu.
- D) Fotosentez, bitkilerin karbondioksit ve su kullanarak besin üretmesidir.
'Bazı insanlar spor yapmanın gereksiz olduğunu düşünüyor, ancak bu doğru değil.' cümlesi, bir düşünceyi eleştirerek tartışmacı anlatım kullanmaktadır.
15. Aşağıdaki cümlelerden hangisi betimleyici anlatım içerir?
- A) Ormanda yürürken ağaçların yapraklarının hışırtısını duydum. ✓
- B) Bence her insanın günde en az sekiz saat uyuması gerekir.
- C) Sınıfa girip çantasını sıraya bıraktı ve tahtayı silmeye koyuldu.
- D) Cumhuriyet Dönemi, Türk edebiyatında büyük yeniliklerin yaşandığı bir süreçtir.
'Ormanda yürürken ağaçların yapraklarının hışırtısını duydum.' cümlesi, işitsel unsurları tasvir ederek betimleyici bir anlatım kullanmaktadır.
16. Hangi cümle açıklayıcı anlatım örneği olarak değerlendirilebilir?
- A) Telefonunu cebine koyup adımlarını biraz daha hızlandırdı.
- B) Geniş bahçenin ortasında, gövdesi yosun tutmuş mermer bir havuz vardı.
- C) Yapay zekanın insan zekasını geride bırakacağı korkusu bence yersizdir.
- D) Bu cihaz, elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştürür. ✓
'Bu cihaz, elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştürür.' cümlesi, bilgi verme amacı taşıyan açıklayıcı bir anlatım kullanmaktadır.
17. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde öyküleyici anlatım vardır?
- A) Bulutların arkasından sızan güneş ışınları denizi altın sarısına boyamıştı.
- B) İklim değişikliği, küresel sıcaklıkların artmasıyla kendini gösteren bir süreçtir.
- C) Akşam eve dönerken yağmur altında yürüdüm ve çok üşüdüm. ✓
- D) Sanatın sadece güzellik amacı taşıması gerektiği fikri eksiktir.
'Akşam eve dönerken yağmur altında yürüdüm ve çok üşüdüm.' cümlesi, bir olayı (dönmek, yürümek, üşümek) zaman akışıyla anlatan öyküleyici bir anlatım örneğidir.
18. Aşağıdaki cümlelerden hangisi _söyleşmeye bağlı_ anlatım (diyalog) içerir?
- A) Ahmet, kapıyı açtı ve içeri girdi.
- B) - Yarın sinemaya gidelim mi? - Harika fikir! ✓
- C) Evin bahçesi çiçeklerle doluydu.
- D) Bilim, evreni anlama çabasıdır.
'- Yarın sinemaya gidelim mi? - Harika fikir!' ifadesi, iki veya daha fazla kişi arasındaki karşılıklı konuşmayı gösterir, bu da söyleşmeye bağlı anlatımdır.
19. Bir konu hakkında bilgi verirken, tanımlamalar yapar ve örnekler sunarken hangi anlatım türü kullanılır?
- A) Öyküleyici Anlatım
- B) Betimleyici Anlatım
- C) Açıklayıcı Anlatım ✓
- D) Tartışmacı Anlatım
Açıklayıcı anlatım, okuyucuya bilgi vermek, bir konuyu öğretmek veya bir kavramı tanımlamak amacıyla kullanılır. Bu nedenle tanımlamalar ve örnekler bu türün temel unsurlarıdır.
20. Bir yazarın, okuyucuyu kendi düşüncesine çekmek, onu ikna etmek ve karşıt görüşü çürütmek amacıyla kullandığı anlatım türü hangisidir?
- A) Betimleyici Anlatım
- B) Tartışmacı Anlatım ✓
- C) Öğretici Anlatım
- D) Öyküleyici Anlatım
Tartışmacı anlatım, bir tezi savunmak ve antitezi (karşıt görüşü) çürütmek üzerine kuruludur. Amaç, okuyucuyu yazarın görüşüne ikna etmektir.
21. 'Masada duran vazo, güneş ışığında elmas gibi parlıyordu. İncecik boynu, zarif bir kuğuyu andırıyordu.' Bu parçada hangi anlatım türü ağır basmaktadır?
- A) Öyküleyici Anlatım
- B) Açıklayıcı Anlatım
- C) Betimleyici Anlatım ✓
- D) Tartışmacı Anlatım
Parçada, bir vazonun görünüşü ve özellikleri (parlaması, ince boynu) ayrıntılı bir şekilde tasvir edilmektedir. Kelimelerle bir resim çizme amacı güdüldüğü için betimleyici anlatım kullanılmıştır.
22. 'Ertesi sabah erkenden yola koyuldular. Güneş henüz doğmamıştı. Yolculukları, tahmin ettiklerinden daha zorlu geçecekti.' Bu parçada hangi anlatım türü kullanılmıştır?
- A) Betimleyici Anlatım
- B) Öyküleyici Anlatım ✓
- C) Açıklayıcı Anlatım
- D) Tartışmacı Anlatım
Parçada bir olay (yola koyulma, güneşin doğmaması) belirli bir zaman akışı içinde anlatılmaktadır. Fiil ve hareket ön plandadır, bu nedenle öyküleyici anlatım kullanılmıştır.
23. 'Bazıları, teknolojinin insanları yalnızlaştırdığını iddia ediyor. Oysa ben tam tersini düşünüyorum. Teknoloji, uzaktaki insanları birbirine bağlayan güçlü bir köprüdür.' Bu parçada hangi anlatım türü ağır basmaktadır?
- A) Öğretici Anlatım
- B) Betimleyici Anlatım
- C) Öyküleyici Anlatım
- D) Tartışmacı Anlatım ✓
Parçada yazar, bir görüşü ('teknoloji yalnızlaştırır') 'oysa' diyerek reddetmekte ve kendi tezini ('insanları bağlar') savunmaktadır. Bu, ikna amacı güden tartışmacı anlatımdır.
24. 'Ozon tabakası, Güneş'ten gelen zararlı ultraviyole ışınlarını süzen atmosferik bir katmandır. Bu katmanın incelmesi, cilt kanseri riskini artırır.' Bu parçada hangi anlatım türü kullanılmıştır?
- A) Açıklayıcı Anlatım ✓
- B) Betimleyici Anlatım
- C) Tartışmacı Anlatım
- D) Öyküleyici Anlatım
Parçada 'Ozon tabakası nedir?' sorusuna cevap verilmekte ve işlevi hakkında nesnel bilgiler sunulmaktadır. Amaç bilgi vermek olduğu için açıklayıcı (öğretici) anlatım kullanılmıştır.