Cümlede Anlam 2
Hangi cümlede _amaç-sonuç_ ilişkisi vardır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Hangi cümlede _amaç-sonuç_ ilişkisi vardır?
- A) Yol kaygan olduğu için kaza yapmış.
- B) Gürültüden komşular rahatsız olmuş.
- C) Temiz hava almak üzere dışarı çıktı. ✓
- D) Sıkılınca film izlemeye karar verdi.
'Temiz hava almak üzere...' ifadesi, 'dışarı çıkma' eyleminin amacını belirtir. Diğer seçenekler neden-sonuç ilişkisi bildirir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'öznel bir yargı' ifade edilmektedir?
- A) Film saat 20:00'de başladı.
- B) Yazarın son kitabı 300 sayfadır.
- C) O, her zaman doğruyu söyler.
- D) Bu iş, bence, çok zor. ✓
Öznel/Nesnel Yargı Analizi: • Öznel yargı: Kişiden kişiye değişen, kanıtlanamayan, kişisel görüş bildiren ifadeler. • 'Bu iş, bence, çok zor.' → 'bence' sözcüğü kişisel görüş belirtir, ölçülebilir değildir → ÖZNEL 💡 Doğru Cevap: 'Bu iş, bence, çok zor.' seçeneğidir.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'öznel' bir yargı *değildir*?
- A) İstanbul, dünyanın en büyüleyici şehridir.
- B) Bu roman, yazarın en başarılı eseri sayılır.
- C) Film, toplam üç saat sürüyor. ✓
- D) Şiir okumak insana müthiş bir huzur veriyor.
Öznel yargılar, kişiden kişiye değişen, kanıtlanamayan görüş ve duyguları ifade eder. Nesnel yargılar ise kanıtlanabilir, ölçülebilir ve kişiden kişiye değişmeyen bilgilerdir. Filmin süresinin 'üç saat' olması, izlenerek veya ölçülerek kanıtlanabilir nesnel bir bilgidir. Diğer seçenekler 'büyüleyici', 'başarılı', 'müthiş huzur' gibi kişisel görüşler içerir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _öznel_ bir değerlendirme yoktur?
- A) Bu tablo, renklerin muhteşem uyumunu gösteriyor.
- B) Şair, bu dizede yalnızlığını anlatmış. ✓
- C) Oyunun dekorları, dönemi yansıtmakta başarısız kalmış.
- D) Oyuncuların performansı göz kamaştırıcıydı.
'Şair, bu dizede yalnızlığını anlatmış.' ifadesi, metinden çıkarılabilecek bir tespittir (yorum olsa da nesnel yoruma yakındır). Diğer seçenekler ('muhteşem', 'başarısız', 'göz kamaştırıcı') net kişisel beğeniler (öznel) içerir.
5. Aşağıdaki cümlelerden hangisi _nesnel_ bir yargıdır?
- A) Bu, okuduğum en güzel romandı.
- B) İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir. ✓
- C) Mavi renk insana huzur verir.
- D) Bence bu yemek çok tuzluydu.
'İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir.' cümlesi, kişisel görüş içermeyen, kanıtlanabilir bir bilgidir, bu nedenle nesneldir.
6. Hangi cümlede _nesnel_ bir anlatım vardır?
- A) Yazarın son romanı, kelimenin tam anlamıyla bir başyapıt.
- B) Romanda, 19. yüzyıl Fransa'sındaki sosyal yaşam anlatılıyor. ✓
- C) Romanın kurgusu o kadar sıkıcı ki, bitirmekte zorlandım.
- D) Bu romandaki karakterler çok yüzeysel işlenmiş.
Romanın konusu (19. yüzyıl Fransa'sı), doğrulanabilir ve kişisel yorum içermeyen nesnel bir bilgidir. Diğer seçenekler ('başyapıt', 'sıkıcı', 'yüzeysel') öznel değerlendirmelerdir.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _öznel_ bir yargı yoktur?
- A) Maçın en heyecanlı anı son dakikaydı.
- B) Hakem, tartışmalı bir karar verdi.
- C) Maç 2-2 berabere bitti. ✓
- D) Bizim takım her zamanki gibi kötü oynadı.
'Maç 2-2 berabere bitti.' ifadesi, kişisel yorum içermeyen, doğrulanabilir (nesnel) bir skordur. Diğer seçenekler ('heyecanlı', 'tartışmalı', 'kötü oynadı') kişisel yorum içerir.
8. Hangi cümlede _nesnel_ bir yargı söz konusudur?
- A) Bu yemeğin tadı harika olmuş.
- B) Film, saat 21.00'de başlayacak. ✓
- C) O, tanıdığım en dürüst insandır.
- D) Mavi, insana en çok yakışan renktir.
Filmin başlama saati, kişisel yoruma kapalı, kanıtlanabilir (nesnel) bir bilgidir. Diğer seçenekler ('harika', 'en dürüst', 'en çok yakışan') öznel değerlendirmelerdir.
9. Her isteyen, okuduğu yapıt hakkında düşüncelerini belirtebilir; ama değerlendirme yapacaksa ---. Bu cümle, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisiyle sürdürülemez?
- A) eleştiriyle ilgili belli bir birikimi olmalıdır
- B) birtakım geçerli ölçütlere sahip olmalıdır
- C) eleştirinin kurallarının dışına çıkmamalıdır
- D) düşüncelerinde nesnel olmaya çalışmalıdır ✓
Seçeneklere göre değerlendirme yapmak için (birikim, kural, ölçüt) gibi gereklilikler vurgulanırken, nesnellik bu akışta farklı değerlendirilmiştir.
10. Aşağıdaki cümlelerden hangisi _nesnel_ bir bilgi içermektedir?
- A) Şiir okumak, insana farklı dünyaların kapısını açar.
- B) Dünya, Güneş sistemindeki üçüncü gezegendir. ✓
- C) En lezzetli yemekler Türk mutfağındadır.
- D) Mona Lisa tablosu, sıkıcı bir ifadeden ibarettir.
Dünya'nın konumu, bilimsel olarak kanıtlanmış, kişisel yoruma kapalı nesnel bir bilgidir. Diğer seçenekler kişisel görüş ve beğeniler (öznel) içermektedir.
11. Aşağıdaki cümlelerden hangisi _öznel_ bir yargıdır?
- A) Film, toplam üç saat sürdü.
- B) Filmin son sahnesi inanılmaz derecede etkileyiciydi. ✓
- C) Filmin yönetmeni ödül aldı.
- D) Film, gerçek bir hayat hikayesinden uyarlanmış.
'Filmin son sahnesi inanılmaz derecede etkileyiciydi.' cümlesi, kişisel bir beğeni ve yorum içermektedir, bu nedenle özneldir.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _öznel_ bir değerlendirme söz konusudur?
- A) Kitap, 200 sayfadan oluşuyor.
- B) Yazarın dili oldukça akıcı ve sürükleyici. ✓
- C) Kitabın kapağında mavi bir desen var.
- D) Bu kitap geçen yıl basıldı.
'Akıcı' ve 'sürükleyici' ifadeleri kişisel beğeni ve yoruma dayalıdır, bu nedenle cümleyi öznel yapar.
13. 'Her sabah aynı saatte uyanır, (I) kahvesini içer (II) ve gazetesini okurdu. (III) Bu düzenli yaşamı onu mutlu ediyordu. (IV) Bence bu çok sıkıcı bir hayattı.' Numaralanmış ifadelerden hangisi _öznel_ bir yargıdır?
- A) I
- B) II
- C) III
- D) IV ✓
I, II ve III numaralı cümleler bir durumu veya tespiti bildirirken, IV numaralı cümle ('Bence bu çok sıkıcı bir hayattı.') kişisel bir görüş (öznel yargı) içermektedir.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _nesnel_ bir yargı vardır?
- A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. ✓
- B) Ankara, yaşamak için sıkıcı bir şehirdir.
- C) En güzel mevsim ilkbahardır.
- D) Bu film, izlediğim en komik filmdi.
'Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.' cümlesi, kişisel görüş içermeyen, doğruluğu kanıtlanabilir nesnel bir bilgidir.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _öznel_ bir anlatım vardır?
- A) Binanın üçüncü katında oturuyor.
- B) Bu mahalle, şehrin en nezih semtlerinden biridir. ✓
- C) Evde iki oda ve bir salon bulunuyor.
- D) Apartmanın dış cephesi sarıya boyanmış.
'En nezih' ifadesi, kişisel bir değerlendirme ve beğeni içerir, bu da cümleyi öznel yapar. Diğer seçenekler doğrulanabilir, nesnel bilgilerdir.
16. Sözcüklerin seçimine, kullanımına özen göstermeyen bir yazarın yazısı elbette ayakta kalamaz. Dahası, böyle birine yazar da denmez. İster öğretici boyutlu düşünsel yazılar, ister kurmaca yazılar yazsın, yazar, okuyucunun ilgisini çekemez; yazarlığın temel özelliği olan kendine özgü söyleyiş biçimine ulaşamaz. Bu parçada aşağıdaki kavramlardan hangisine değinilmemiştir?
- A) Evrensellik ✓
- B) Etkileyicilik
- C) Üslup
- D) Özgünlük
Metinde kalıcılık (ayakta kalamaz), etkileyicilik (ilgi çekemez), üslup (sözcük seçimi) ve özgünlük (kendine özgü söyleyiş) kavramlarına yer verilmiş ancak tüm insanlığı ilgilendiren 'evrensellik' konusuna değinilmemiştir.
17. 'Onun şiirleri, yedi kat tülün arkasından görünen bir mum ışığı gibidir.' cümlesinde, sözü edilen şiirlerin hangi özelliği vurgulanmaktadır?
- A) Anlamının kolayca anlaşılması
- B) Farklı konuları işlemesi
- C) Anlamının kapalı ve zor anlaşılır olması ✓
- D) Çok duygusal olması
'Yedi kat tülün arkasındaki mum ışığı' benzetmesi, ışığın (anlamın) net olarak değil, ancak belli belirsiz, zorlukla algılandığını ifade eder. Bu da şiirlerin anlamının 'kapalı' (imgesel, derin) olduğunu ve kolayca anlaşılmadığını gösterir.
18. 'Bu sanatçı, çağdaşlarının aksine, geçmişe takılıp kalmamış, hep yenilik peşinde koşmuştur.' cümlesinde sanatçının hangi yönü vurgulanmaktadır?
- A) Evrensellik
- B) Özgünlük
- C) Yenilikçilik ✓
- D) Kalıcılık
Yenilikçilik, mevcutla yetinmemek, sürekli olarak yeni şeyler denemek, farklı ve güncel olanın peşinden gitmektir. 'Geçmişe takılıp kalmamış' ve 'hep yenilik peşinde koşmuştur' ifadeleri, sanatçının bu yönünü açıkça vurgulamaktadır.
19. Hangi cümlede bir _tanım_ yapılmamıştır?
- A) Sıfat, isimleri niteleyen veya belirten sözcük türüdür.
- B) Başarı, harcanan emeğin karşılığıdır.
- C) Empati, kendini başkasının yerine koymaktır.
- D) Çalışmak, insanın en temel sorumluluğudur. ✓
A, B ve C seçenekleri 'Sıfat nedir?', 'Başarı nedir?' ve 'Empati nedir?' sorularına cevap veren tanımlardır. D seçeneği ise 'çalışmak' hakkında bir yargı veya görüş belirtir, 'Çalışmak nedir?' sorusunun tam tanımı değildir.
20. 'Bu yazarın dili, süsten uzak, yalın ve akıcı.' cümlesi, söz konusu yazarın hangi yönünü vurgulamaktadır?
- A) İçeriğini
- B) Özgünlüğünü
- C) Evrenselliğini
- D) Üslubunu ✓
Üslup (biçem), yazarın dili kullanma biçimi, anlatım tarzıdır. 'Nasıl anlattığı' ile ilgilidir. 'Süsten uzak, yalın ve akıcı' ifadeleri, yazarın dili kullanma şeklini, yani üslubunu tanımlamaktadır.
21. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir _öneri_ içermektedir?
- A) Düzenli spor yaparak sağlığını koruyabilirsin. ✓
- B) Bahçedeki çiçekler rengârenkti.
- C) Sabah erkenden kalktım ve kahvaltı yaptım.
- D) Bugün hava çok güzel.
'Düzenli spor yaparak sağlığını koruyabilirsin.' cümlesi, bir öneri içermektedir.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, kanıtlanabilirlik açısından diğerlerinden *farklıdır*?
- A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
- B) Eser, dört bölüm halinde yayınlanmış.
- C) Maç 2-1'lik skorla sona erdi.
- D) Filmdeki oyunculuklar göz kamaştırıcıydı. ✓
Kanıtlanabilirlik, bir yargının nesnel mi (kanıtlanabilir) yoksa öznel mi (kanıtlanamaz, kişisel görüş) olduğunu belirtir. Birinci, ikinci ve üçüncü seçenekler kanıtlanabilir, nesnel yargılardır. Ancak dördüncü seçenekteki 'göz kamaştırıcıydı' ifadesi kişisel bir beğeni, yani öznel bir yargıdır ve kanıtlanamaz.
23. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir _karşılaştırma_ içermektedir?
- A) Ali, Ayşe’den daha hızlı koşar. ✓
- B) Sınav çok zordu.
- C) Bugün hava çok güzel.
- D) Sabah erkenden kalktım.
'Ali, Ayşe’den daha hızlı koşar.' cümlesinde, Ali ve Ayşe arasında bir hız karşılaştırması yapılmıştır.
24. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde dolaylı anlatım vardır?
- A) Sana ne kadar bencil olduğunu söylememişler. ✓
- B) Kurabiyeleri iyi çalışırsan vereceğim.
- C) Bu saatte evine gitmeyi düşünmüyor musun?
- D) Sana ne zaman güvensem başıma bir şeyler geliyor.
Bir başkasının 'Sen bencilsin' şeklindeki sözü, aktaran kişi tarafından cümle yapısı değiştirilerek (bencil olduğunu şeklinde) dile getirilmiştir.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'aşamalı durum' söz konusudur?
- A) Akşam olunca sokaktaki lambalar tek tek yanmaya başladı.
- B) Hastanın durumu gün geçtikçe daha iyiye gidiyordu. ✓
- C) Hava aniden bozunca herkes içeri kaçtı.
- D) Yarın sabah erkenden yola çıkmak için hazırlandık.
Aşamalı durum, bir durumun zaman içinde kademeli olarak değiştiğini ifade eder. 'Gün geçtikçe' ifadesi bu süreci netleştirir. 'Tek tek' ifadesi ise eylemin yapılma sırasını veya biçimini (birer birer) belirtir; ancak aşamalı durumdaki gibi bir durumun zamanla nitelik değiştirip gelişmesini ifade etmez.