Genel Tekrar Testi - 20
İlkin onun çocuk gözlerine baktım. Aşağıdaki dizelerden hangisi çatı bakımından bu dizenin yüklemiyle _özdeştir_?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. İlkin onun çocuk gözlerine baktım. Aşağıdaki dizelerden hangisi çatı bakımından bu dizenin yüklemiyle _özdeştir_?
- A) Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel olduğunu
- B) Aynen senin duyduklarını söyler kalbim
- C) Gözlerimizden atmışız düşmanca yaşları
- D) Dimdik ayakta duruyoruz biraz mahzun ✓
- E) Ömrümde görmedim böyle bir gün.
Verilen dizenin yüklemi olan 'baktım' fiili etken ve geçişsizdir. E seçeneğindeki 'duruyoruz' (durmak) fiili de etken ve geçişsiz olduğu için çatı yönüyle özdeştir. Diğer seçeneklerdeki fiiller ise geçişlidir.
2. Aşağıdaki cümlelerden hangisi, yanında ayraç içinde belirtilen anlatım bozukluğu türüyle _ilişkilendirilemez_?
- A) Ben diyeyim iki, siz deyin üç ay sonra projeyi bitiriyoruz. (Tamlanan eksikliği)
- B) Sporcuların antrenman sahası yoktu, bu yüzden parkta çalışıyorlardı. (Özne eksikliği)
- C) Öğrencilerle tek tek görüşüp karne vermelisiniz. (Dolaylı tümleç eksikliği)
- D) Çok çalışılıp sınava iyi hazırlanırsan derece yapabilirsin. (Çatı uyumsuzluğu)
- E) Biz ve arkadaşlarım dün akşam sinemaya gitmiştim. (Yüklem eksikliği) ✓
E seçeneğindeki cümlede 'Biz ve arkadaşlarım' çoğul öznesine karşılık yüklem birinci tekil şahısla ('gitmiştim') çekimlenmiştir. Bu durum yüklem eksikliği değil, özne-yüklem uyumsuzluğudur. Cümlenin yüklemi 'gitmiştik' olmalıdır. Dolayısıyla ayraç içindeki açıklamayla eşleşmez. Doğru cevap E seçeneğidir.
3. Geçtiğimiz günlerde yeni projesini tanıttıktan sonra yaptığı açıklamalarla sinema dünyasında büyük bir yankı uyandıran ünlü yönetmen, önümüzdeki ay düzenlenecek olan uluslararası film festivaline jüri üyesi olarak davet edildiğini açıkladı. Bu cümledeki ögelerin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
- A) Özne - belirtili nesne - yüklem ✓
- B) Özne - zarf tümleci - belirtili nesne - yüklem
- C) Özne - zarf tümleci - yer tamlayıcısı – belirtili nesne - yüklem
- D) Zarf tümleci - özne - belirtili nesne - yüklem
- E) Zarf tümleci - özne - zarf tümleci - belirtili nesne - yüklem
Cümlenin yüklemi 'açıkladı' fiilidir. Açıklayan kim? -> 'Geçtiğimiz günlerde yeni projesini tanıttıktan sonra yaptığı açıklamalarla sinema dünyasında büyük bir yankı uyandıran ünlü yönetmen' (Özne). Neyi açıkladı? -> 'önümüzdeki ay düzenlenecek olan uluslararası film festivaline jüri üyesi olarak davet edildiğini' (Belirtili nesne). Bu durumda cümlenin öge sıralanışı 'Özne - belirtili nesne - yüklem' şeklindedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisi özne-yüklem ilişkisi yönüyle _farklıdır_?
- A) Günler artık iyiden iyiye kısaldı.
- B) Buraya gelenlerin sayısı her geçen gün azalıyor.
- C) Bu hafta müfettişlerin okulumuza geleceği duyuldu. ✓
- D) Durumundan memnun olmayanlar gittikçe çoğalıyor.
- E) Bilekleri, hastalıktan olacak, ne kadar incelmiş.
'Bu hafta müfettişlerin okulumuza geleceği duyuldu' cümlesinin yüklemi edilgen çatılıdır. Diğer seçeneklerdeki yüklemler ise etken çatılıdır.
5. Genç bir şair olan Sezai, sohbet ederken ---- Bu cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanırsa cümlenin ögeleri sırasıyla özne, zarf tümleci, dolaylı tümleç, nesne ve yüklemden oluşur?
- A) bize son şiirini nasıl yazdığını anlattı. ✓
- B) şiirlerinde yararlandığı imgelerden bahsetti.
- C) en beğendiği şairlerin adlarını saydı.
- D) lise yıllarında yazdığı şiirlerden parçalar okudu.
- E) yeni bir şiir kitabı daha yayımlayacağını açıkladı.
Cümlenin başındaki 'Genç bir şair olan Sezai' özne, 'sohbet ederken' zarf tümlecidir. A seçeneği getirildiğinde: 'bize' (dolaylı tümleç), 'son şiirini nasıl yazdığını' (belirtili nesne), 'anlattı' (yüklem) olur. Böylelikle sıralama Özne - Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Belirtili Nesne - Yüklem şeklinde tamamlanır. Doğru cevap A seçeneğidir.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne _yoktur_?
- A) Kimse tahmin edemezdi onun böyle konuşacağını.
- B) Kendine has o kararlı duruşuyla zoru başardı.
- C) O küçük dağ evinde tek başına yıllarca oturmuştu. ✓
- D) Kış günlerinde bu şöminenin başında kahve içerdik.
- E) Projeyi ne pahasına olursa olsun bitirmek isteği taşıyordu.
C seçeneğindeki cümlenin yüklemi 'oturmuştu' geçişsiz fiilidir. Kim oturmuştu? 'O' (Gizli özne). Nerede oturmuştu? 'O küçük dağ evinde' (Yer tamlayıcısı). Nasıl oturmuştu? 'tek başına' (Zarf tümleci). Ne kadar oturmuştu? 'yıllarca' (Zarf tümleci). Bu cümlede nesne (belirtili veya belirtisiz) bulunmamaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
7. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi geçişli bir fiil _değildir_?
- A) Son aylarda yazdığı bir hikâyesini hiç beğenmedim.
- B) Siz o eseri bir düşünceyi savunmak için yazmışsınız.
- C) Şiir dediğin, kişide duygusal çağrışımlar doğurmalı.
- D) Hikâyeci, bence sadece gördüklerini yazmakla yetinmeyecek. ✓
- E) Bu kitapta sadece tanıdığım kişileri anlattım.
A, B, C ve D seçeneklerindeki 'beğenmedim', 'yazmışsınız', 'anlattım' ve 'doğurmalı' eylemleri geçişli fiillerdir (nesne alabilirler; 'onu beğenmek', 'onu yazmak' gibi). Ancak E seçeneğindeki 'yetinmeyecek' (yetinmek) fiili nesne alamadığı için geçişsiz bir fiildir.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde olumsuz bir eleştiri vardır?
- A) “Üşümüş Kuşlar”, nereye giderse gitsin kendi kafesini, yaralarını yanında taşıyan insanın mutsuzluğunu ve çıkmazlarını iki kişinin ilk bakışta çok öznel görünen ilişkisi üzerinden dizelere döküyor.
- B) Kitabın bütününe yayılan aşk şiirleri, insanın kendi yalnızlığı kadar başkalarının yalnızlığından da beslenen kederli bir ışığın eşliğinde siyasal çatışmaları, şairin bölünmüş ülkesinin acılarını dile getiriyor.
- C) Okurun imgeleminde tamamlanabilecek yarım bırakılmış küçük hikâyelerden oluşan kitap, dayatılmış ve kabullenilmiş her türlü tutsaklık biçimine karşı masumiyet , arınma, direnç ve özgürleşme tutkusuna kanat verme çabasında.
- D) Çağdaş şiirimizde bir klasik olan dünya şairi Nazım Hikmet’in kaynak metinler temelinde yeniden gözden geçirilerek yayımlanan şiirleri, Delta Dizisi’yle şimdi yeniden okurlarıyla buluşuyor.
- E) Yaşar Günaçgün, kendisini beğeni ile yakından takip edenlerin pek çok kez izleyip tanık oldukları gibi, sevdiği şairin kitabına en gözde şarkılarının kliplerinde birçok kere başrolü verecek kadar popülist ve sıradan bir yaklaşıma sahiptir. ✓
E seçeneğinde sanatçı için “popülist ve sıradan” ifadeleri kullanılmıştır. Bunlar olumsuz değer yargılarıdır. Diğer seçeneklerde daha çok tanıtıcı ya da olumlu değerlendirmeler vardır. Doğru cevap E seçeneğidir.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem veya eylem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) O, üstlendiği her görevi başarıyla yerine getiren bir uzmandır.
- B) Heyecanla asansörle bir yukarı bir aşağı iniyordu. ✓
- C) Daha sağlıklı yaşamak istiyorsanız spor yapmanız şarttır.
- D) Tatlıyı çok tükettiği için kilo almaya başlamıştı son zamanlarda.
- E) Belirli ürünlerin fiyatlarında müşterilerimize özel kolaylıklar sunuyoruz.
B seçeneğindeki 'bir yukarı bir aşağı iniyordu' ifadesinde 'yukarı iniyordu' gibi mantık dışı ve dil bilgisine aykırı bir durum oluşmuştur. Eylem 'yukarı çıkıp aşağı iniyordu' şeklinde düzeltilmelidir. Fiilimsi/eylem eksikliği anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisi sadece temel ögelerden (özne ve yüklem) oluşmuştur?
- A) Okumak, insan zihninin sınırlarını aşma çabasıdır. ✓
- B) Başarı, sistemli bir çalışmanın doğal bir sonucudur her zaman.
- C) Gençler, geleceğe dair planlarını büyük bir umutla yaparlar.
- D) Hayat, karşılaştığımız zorluklarla mücadele ettikçe anlam kazanır.
- E) Sanatçının son yapıtı okurlardan büyük bir ilgi gördü.
A seçeneğindeki 'insan zihninin sınırlarını aşma çabasıdır' yüklemdir (isim tamlaması grubu). Bu eylemi/durumu karşılayan 'Okumak' ise öznedir. Cümle sadece özne ve yüklemden (temel ögeler) oluşmuştur. Diğer cümlelerde nesne, zarf tümleci veya yer tamlayıcısı gibi yardımcı ögeler de bulunmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
11. Örtük anlam dendiğinde, lisanın sınırları içinde inşa edilen yeni bir lisan akla gelir. Türkçede ifadenin olanaklarını zenginleştiren ve örtük anlamı doğuran ögelerden biri de kelimelerin duygu değeri, yani çağrışımsal yönüdür. Duygu değeri; bir göstergeye bağlı olarak bireyin zihninde beliren öznel hisler ve tasarımlar olarak tanımlanır. Kelimenin temel sözlük anlamı gibi net ve herkesçe kabul edilen tek bir karşılığı göstermez. İfadenin kullanıldığı döneme ve şartlara göre esneklik gösterebilir. Dilimizde duygu değeri; ana dil eğitiminde, şiirsel metinlerin çözümlenmesinde, gençlerin soyut ve kreatif düşünme yetilerinin güçlendirilmesinde stratejik bir öneme sahiptir. Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine _ulaşılamaz_?
- A) Bir kelimenin çağrışımsal boyutuyla kazandığı yeni anlamlar kişiye özeldir.
- B) Duygu değerinin zihinde uyanabilmesi için somut veya soyut bir göstergenin bulunması şarttır.
- C) Çağrışımlar, eğitim sisteminde soyut düşünceyi pratikleştirmek için sıkça başvurulan temel bir yöntemdir. ✓
- D) Kelimelerin çağrışımları, kesin sınırları olmayan hisler ve imgeler yoluyla zihinsel etki yaratır.
- E) Sözcüklerin duygu değeri, dilin sahip olduğu anlam alanlarını genişleterek zenginleştirir.
Parçada çağrışımların (duygu değerinin) öğrencilerin soyut ve yaratıcı düşünme becerilerinin geliştirilmesinde önemli olduğu belirtilmiştir. Ancak bunun eğitim sisteminde 'sıkça başvurulan' veya 'sıkça kullanılan' bir yöntem olduğuna dair hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Bu ifade metnin sınırlarını aşan bir genellemedir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.
12. Yönetmenin son filmi, izleyiciyi içine çeken güçlü bir anlatıma sahiptir. Bu cümlede “güçlü” sözcüğü aşağıdaki anlamlardan hangisini karşılar?
- A) Kas kuvveti fazla
- B) Dayanıklı yapı
- C) Etkileyici ve başarılı ✓
- D) Ağır nesne
- E) Yüksek sesli
Güçlü sözcüğü mecaz olarak etkileyici anlamındadır.
13. Bilgi çağında bireyler her zamankinden daha fazla veriyle karşı karşıya kalmaktadır. Ancak bilgi miktarındaki artış bireyin düşünsel kapasitesinin aynı ölçüde geliştiği anlamına gelmez. Çünkü bilgiye hızlı erişim çoğu zaman onu sorgulamadan kabul etme eğilimini artırmaktadır. Oysa düşünme süreci bilginin doğruluğunu araştırmayı ve farklı bağlamlarda değerlendirmeyi gerektirir. Bu nedenle bilgi çağında yaşamak bireye avantaj sağladığı kadar eleştirel düşünme sorumluluğu da yüklemektedir. Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- A) Teknoloji düşünmeyi ortadan kaldırmıştır.
- B) Bilgi fazlalığı düşünsel gelişimi garanti etmez. ✓
- C) İnsanlar geçmişte daha bilinçlidir.
- D) Bilgiye ulaşmak öğrenme için yeterlidir.
- E) Dijital ortamlar eğitimi gereksiz kılmıştır.
Metinde bilgi miktarının artmasının düşünsel gelişimi garanti etmediği belirtilmiştir.
14. Günümüzde bilgiye erişim hızının artması bireylerin öğrenme süreçlerini kolaylaştırmış görünse de bu durum düşünsel üretkenliğin aynı ölçüde geliştiğini göstermez. Çünkü bilgiye hızlı ulaşan birey çoğu zaman bu bilgiyi sorgulama gereği duymadan tüketmektedir. Oysa düşünme süreci bilginin doğruluğunu araştırmayı ve onu farklı bağlamlarda yeniden değerlendirmeyi gerektirir. Bu nedenle bilgi çağında yaşamak bireye avantaj sağladığı kadar eleştirel düşünme sorumluluğu da yüklemektedir. Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- A) Teknoloji öğrenmeyi gereksiz kılmıştır.
- B) Bilgiye ulaşmak düşünmeyi azaltır.
- C) Bilgi bolluğu eleştirel düşünme olmadan gelişim sağlamaz. ✓
- D) İnsanlar geçmişte daha üretkendir.
- E) Eğitim yalnız araştırmaya dayanır.
Parçada bilgi bolluğunun eleştirel düşünme olmadan gelişim sağlamayacağı belirtilmiştir.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yüklem türüne göre isim cümlesidir?
- A) Bugün okula gittim.
- B) Seni dün aradım.
- C) Bu film gerçekten etkileyiciydi. ✓
- D) Kapıyı hızlıca açtı.
- E) Yarın yola çıkacağız.
Etkileyiciydi isim soylu yüklemdir.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç vardır?
- A) Kitabı masaya bıraktı.
- B) Arkadaşına yardım etti. ✓
- C) Sabah erkenden geldi.
- D) Bahçede oturdu.
- E) Soruları dikkatle çözdü.
Arkadaşına sözcüğü dolaylı tümleçtir.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne yüklem uyumsuzluğu vardır?
- A) Öğrenciler hazırlanıyor
- B) Çocuklar oynuyor
- C) Kitaplar masada duruyor
- D) İnsanlar duyarlı olmalıydı
- E) Sınıftaki herkes soruları çözdüler ✓
Herkes tekil olduğu halde yüklem çoğuldur.
18. İnsanların olayları değerlendirme biçimi yalnız mantıksal çıkarımlara dayanmaz; bireysel deneyimler ve duygusal eğilimler de algıyı etkiler. Bu nedenle aynı olay farklı kişilerce farklı yorumlanabilir. Bu parçaya göre yorum farklılıklarının nedeni nedir?
- A) Olayların değişmesi
- B) Bilgi eksikliği
- C) Algının öznel olması ✓
- D) Mantık hataları
- E) Eğitim düzeyi
Algının öznel olması yorum farkı oluşturur.
19. İnsanların olayları değerlendirme biçimi yalnız mantıksal çıkarımlarla belirlenmez; bireyin deneyimleri ve duygusal eğilimleri algıyı etkiler. Bu nedenle aynı olay farklı kişiler tarafından farklı biçimde yorumlanabilir. Bu parçaya göre yorum farklılıklarının nedeni nedir?
- A) Olayların değişmesi
- B) Bilgi eksikliği
- C) Algının öznel olması ✓
- D) Mantık hataları
- E) Eğitim düzeyi
Yorum farkı algının öznel olmasından kaynaklanır.
20. İnsanların olaylara ilişkin değerlendirmeleri yalnız mantıksal çıkarımlara dayanmaz; geçmiş deneyimler ve duygular algıyı etkiler. Bu nedenle aynı olay farklı kişiler tarafından farklı biçimde yorumlanabilir. Bu parçaya göre yorum farklılıklarının nedeni nedir?
- A) Olayların değişmesi
- B) Bilgi eksikliği
- C) Algının öznel olması ✓
- D) Mantık hataları
- E) Eğitim düzeyi
Yorum farklılıklarının nedeni bireysel algıdır.
21. İnsanların olaylara ilişkin değerlendirmeleri yalnız nesnel verilere dayanmaz; bireyin geçmiş deneyimleri ve duygusal eğilimleri algıyı etkiler. Bu nedenle aynı olay farklı kişiler tarafından farklı biçimlerde yorumlanabilir. Bu parçaya göre yorum farklılıklarının nedeni nedir?
- A) Olayların değişmesi
- B) Bilgi eksikliği
- C) Algının bireysel özelliklerden etkilenmesi ✓
- D) Mantık hataları
- E) Eğitim düzeyi
Algının bireysel özelliklerden etkilenmesi vurgulanmıştır.
22. İnsanların olayları değerlendirme biçimi yalnız nesnel verilere dayanmaz. Bireyin geçmiş yaşantıları, değerleri ve duygusal eğilimleri algı sürecini etkileyerek aynı olayın farklı biçimlerde yorumlanmasına neden olabilir. Bu parçaya göre yorum farklılıklarının temel nedeni nedir?
- A) Olayların değişmesi
- B) Bilgi eksikliği
- C) Algının bireysel özelliklerden etkilenmesi ✓
- D) Mantık hataları
- E) Eğitim düzeyi
Algının bireysel özelliklerden etkilenmesi farklı yorumlara yol açar.
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisi öznel bir yargı içerir?
- A) Film geçen hafta vizyona girdi.
- B) Konferans iki saat sürdü.
- C) Bu roman oldukça sürükleyici. ✓
- D) Toplantı saat dokuzda başladı.
- E) Sergi üç gün sürecek.
Sürükleyici kişisel değerlendirmedir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisi öznel yargı içermektedir?
- A) Türkiye üç tarafı denizlerle çevrilidir
- B) Bu roman oldukça etkileyicidir ✓
- C) Toplantı iki saat sürdü
- D) Kütüphane açıktır
- E) Film geçen yıl çekildi
Etkileyicidir ifadesi kişiden kişiye değişir.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisi öznel yargı içerir?
- A) Film geçen yıl çekildi.
- B) Bu roman oldukça etkileyici. ✓
- C) Toplantı üç saat sürdü.
- D) Sınav saat onda başladı.
- E) Kitap yayımlandı.
Etkileyici sözcüğü kişisel değerlendirme içerir.