Genel Tekrar Testi - 74
Aşağıdaki metin türlerinden hangisi öğretici (bilgilendirici) metinler kategorisinde yer almaz?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki metin türlerinden hangisi öğretici (bilgilendirici) metinler kategorisinde yer almaz?
- A) Makale
- B) Biyografi
- C) Masal ✓
- D) Gezi Yazısı
Makale, biyografi ve gezi yazısı okura bir konu, kişi veya yer hakkında bilgi vermeyi amaçlar. Masal ise hayal ürünü olayları anlatarak okuru olayların dünyasına çekmeyi amaçlayan sanatsal (edebî) bir metindir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'benzetme' (teşbih) sanatı vardır?
- A) Bulutlar, pamuk tarlaları gibi gökyüzüne serilmişti. ✓
- B) Rüzgâr, ağaçlara hüzünlü bir şarkı söylüyordu.
- C) O kadar acıkmışım ki dünyaları yiyebilirim.
- D) Güneş, o sabah bize küsmüştü sanki.
Bu cümlede 'bulutlar', beyazlık ve yumuşaklık yönüyle 'pamuk tarlalarına' benzetilmiştir. 'Gibi' edatı bu benzetmeyi kurmuştur.
3. Aşağıdaki dizelerin hangisinde 'kişileştirme' (teşhis) yapılmıştır?
- A) Bir ah çeksem dağı taşı eritir,
- B) Gözüm yaşı değirmeni yürütür.
- C) Menekşeler boyun bükmüş, güller solgundu. ✓
- D) Kar taneleri, gökten inen beyaz meleklerdi.
İnsana özgü bir davranış olan 'boyun bükme' özelliği, insan dışı varlıklar olan 'menekşelere' verilerek kişileştirme sanatı yapılmıştır.
4. 'Pire kadar boyuyla bana kafa tutuyor.' cümlesindeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Abartma
- B) Benzetme ✓
- C) Kişileştirme
- D) Tezat
Kişinin boyu, küçüklük yönüyle 'pireye' benzetilmiştir. 'Kadar' edatı benzetme ilgisi kurmuştur.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'abartma' (mübalağa) sanatına başvurulmuştur?
- A) Aslan gibi güçlü bir adamdı.
- B) Gözyaşları sel olup aktı. ✓
- C) Derin bir sessizlik kapladı odayı.
- D) Tilki kurnazlığıyla sorunu çözdü.
Ağlama eylemi sonucunda ortaya çıkan gözyaşlarının bir 'sel' oluşturması, durumun olduğundan çok daha fazla gösterilmesidir. Bu, bir abartma sanatıdır.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'konuşturma' (intak) sanatı vardır?
- A) Kedi, sabahtan beri acı acı miyavlıyordu.
- B) Akıllı köpeğim, her dediğimi anlıyordu.
- C) Küçük serçe, 'Beni bu kafesten kurtarın!' diye yalvardı. ✓
- D) Ağaçlar, sonbaharın gelişiyle hüzünlenmişti.
İnsan dışı bir varlık olan 'küçük serçe'nin, insana özgü bir yetenek olan 'konuşma' eylemini gerçekleştirmesi, konuşturma sanatıdır. Her konuşturma aynı zamanda bir kişileştirmedir.
7. 'Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz.' dizesinde hangi söz sanatları bir arada kullanılmıştır?
- A) Benzetme - Kişileştirme
- B) Abartma - Benzetme
- C) Tezat - Kişileştirme
- D) Tezat - Abartma ✓
Dizede 'ağlamak' ve 'gülüşmek' gibi birbirine zıt iki durum bir arada kullanılarak tezat (karşıtlık) sanatı yapılmıştır. Ayrıca 'ağlarım' ifadesi de bir duygu yoğunluğunu abartılı şekilde ifade edebilir.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir söz sanatı yoktur?
- A) Gözlerinde okyanusun derinliği vardı.
- B) Kurnazlığıyla tam bir tilkiydi.
- C) Sabah erkenden kalkıp okula gitti. ✓
- D) Dertli dolap, niye inlersin?
C seçeneğindeki cümle, herhangi bir sanatsal anlatım içermeyen, sadece bilgi veren düz bir cümledir. A ve B'de benzetme, D'de ise kişileştirme ve konuşturma (soru yoluyla) sanatları vardır.
9. 'Bir damla inciydi kirpiklerindeki yaş.' cümlesindeki benzeyenin ve benzetilenin karşılığı hangisidir?
- A) Benzeyen: İnci, Benzetilen: Yaş
- B) Benzeyen: Kirpik, Benzetilen: İnci
- C) Benzeyen: Yaş, Benzetilen: İnci ✓
- D) Benzeyen: Kirpik, Benzetilen: Yaş
Bu cümlede asıl anlatılmak istenen, zayıf unsur 'gözyaşı'dır (benzeyen). Gözyaşı, değer ve parlaklık yönüyle daha güçlü bir unsur olan 'inciye' (benzetilen) benzetilmiştir.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem benzetme hem de kişileştirme sanatı bir arada kullanılmıştır?
- A) Güneş, altın bir top gibi dağların ardında kayboldu.
- B) Kızgın bulutlar, gökyüzünde sanki bir savaşa hazırlanıyordu. ✓
- C) Karşımda melek gibi bir çocuk duruyordu.
- D) Dağlar, bu ayrılığa sessizce ağlıyordu.
Bu cümlede bulutlara insana özgü 'kızgın olma' ve 'savaşa hazırlanma' özellikleri verilerek kişileştirme yapılmıştır. Aynı zamanda 'sanki' edatıyla bir durumu başka bir duruma benzetme ilgisi de kurulmuştur.
11. 'İçimde bir dünya yıkıldı sanki.' cümlesindeki söz sanatı hangisidir?
- A) Benzetme
- B) Abartma ✓
- C) Tezat
- D) Kişileştirme
Yaşanan üzüntünün büyüklüğü, bir 'dünyanın yıkılması' gibi olağanüstü bir duruma benzetilerek abartılmıştır. 'Sanki' edatı benzetme ilgisi kursa da asıl baskın sanat abartmadır.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tezat (karşıtlık) sanatı vardır?
- A) Sıcak bir gülümsemesi vardı.
- B) Yıllar geçse de bu kasabanın sessizliği hiç değişmedi.
- C) Güneşin ilk ışıklarıyla birlikte yola koyulduk.
- D) Karlı dağların tepesinde sımsıcak bir ateş yanıyordu. ✓
Tezat (karşıtlık) sanatı, birbirine zıt kavramların, düşüncelerin veya durumların bir arada kullanılmasıdır. 'Karlı dağların tepesinde sımsıcak bir ateş yanıyordu.' cümlesinde 'kar' (soğukluk) ve 'ateş' (sıcaklık) gibi birbirine zıt kavramlar aynı tablo içinde bir araya getirilerek tezat sanatı oluşturulmuştur.
13. Her konuşturma (intak) sanatının olduğu yerde, aynı zamanda kişileştirme (teşhis) sanatı da vardır. Ancak her kişileştirmenin olduğu yerde konuşturma olmayabilir. Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sadece kişileştirme sanatı vardır?
- A) Tilki, 'Ne kadar güzel bir sesiniz var.' dedi kargaya.
- B) Rüzgâr, pencereye vurup duruyordu öfkeyle. ✓
- C) Papatya, 'Beni koparma!' diye fısıldadı.
- D) Aslan, 'Bu ormanın kralı benim!' diye kükredi.
B seçeneğinde rüzgâra 'öfkelenme' özelliği verilerek kişileştirme yapılmıştır ancak rüzgâr konuşturulmamıştır. A, C ve D seçeneklerinde ise varlıklar konuşturulduğu için hem konuşturma hem de kişileştirme sanatı vardır.
14. 'Cennet kadar güzel vatanım.' cümlesinde kullanılan benzetme (teşbih) sanatının 'benzetme yönü' aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cennet
- B) Vatan
- C) Güzel ✓
- D) Kadar
Tam bir benzetme (teşbih) sanatında dört temel unsur bulunur. Bu cümleyi tahlil ettiğimizde; • Benzeyen (Zayıf unsur): Vatan • Kendisine Benzetilen (Güçlü unsur): Cennet • Benzetme Edatı: kadar • Benzetme Yönü (Ortak özellik): güzel Soru bizden iki unsur arasındaki ortak özelliği, yani benzetme yönünü istediği için doğru cevap 'Güzel' olmalıdır.
15. Bir olayı veya durumu, olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük gösterme sanatına ne denir?
- A) Kişileştirme
- B) Benzetme
- C) Tezat
- D) Abartma ✓
Bu tanım, abartma (mübalağa) sanatının tanımıdır. Örneğin, 'İğne ucu kadar yer kalmamış.' cümlesinde bir yerin küçüklüğü abartılmıştır.
16. 'Sarmaşıklar, yavaş yavaş bütün evi esir almıştı.' cümlesindeki söz sanatı hangisidir?
- A) Benzetme
- B) Kişileştirme ✓
- C) Abartma
- D) Tezat
İnsana özgü bir eylem olan 'esir almak', bu cümlede insan dışı bir varlık olan 'sarmaşıklara' atfedilmiştir. Bu bir kişileştirme sanatıdır.
17. Aşağıdaki dizelerin veya cümlelerin hangisinde tezat (karşıtlık) sanatı vardır?
- A) Gökyüzündeki kara bulutlar şiddetli bir yağmurun habercisiydi.
- B) Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz. ✓
- C) Bu zorlu yolculukta yanımıza sadece birkaç parça eşya almıştık.
- D) Rüzgârın uğultusu, eski evin kırık camlarından içeri sızıyordu.
'Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz.' dizesinde 'ağlamak' ve 'gülmek' (gülüşmek) gibi birbirine zıt iki eylem ve duygu, aynı durumu vurgulamak için bir arada kullanılarak tezat (karşıtlık) sanatı oluşturulmuştur.
18. 'Ayağını yorganına göre uzat.' atasözünde hangi söz sanatı vardır?
- A) Bu bir atasözüdür, söz sanatı içermez.
- B) Benzetme
- C) Kişileştirme
- D) Kinaye ✓
Atasözleri ve deyimlerin birçoğu, gerçek anlamının dışında, bir durumu dolaylı yoldan anlatan mecazi (kinayeli) bir anlatıma sahiptir. Bu atasözü, 'harcamalarını gelirine göre ayarla' anlamını dolaylı yoldan ifade eder.
19. 'Dağ başını duman almış / Gümüş dere durmaz akar.' dizelerinde hangi söz sanatı vardır?
- A) Konuşturma
- B) Abartma
- C) Benzetme ✓
- D) Kişileştirme
İkinci dizede 'dere', parlaklığı ve rengi yönüyle 'gümüşe' benzetilmiştir. Burada benzetme edatı kullanılmadan yapılan bir benzetme (teşbih-i beliğ) vardır.
20. 'O kadar zayıf ki üflesem uçacak.' cümlesindeki belirgin söz sanatı hangisidir?
- A) Benzetme
- B) Tezat
- C) Abartma ✓
- D) Kişileştirme
Bir kişinin zayıflığının 'üflense uçacak' derecede olması, durumun gerçekte olduğundan çok daha fazla gösterilmesidir. Bu, abartma sanatıdır.
21. 'Yalnızlık, soğuk bir yorgan gibi örttü üstümü.' cümlesinde kişileştirilen varlık hangisidir?
- A) Yorgan
- B) Yalnızlık ✓
- C) Üstüm
- D) Soğuk
Bu cümlede, insana özgü bir eylem olan 'örtmek', soyut bir kavram olan 'yalnızlığa' atfedilmiştir. Dolayısıyla kişileştirilen varlık yalnızlıktır. Aynı zamanda yalnızlık, 'soğuk bir yorgana' da benzetilmiştir.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem kişileştirme hem de konuşturma sanatı bir aradadır?
- A) Deniz, bu sabah oldukça sinirliydi.
- B) Yağmur, toprağa hayat veriyordu.
- C) Kırık ayna, 'Artık beni de değiştirin.' diye yakınıyordu. ✓
- D) Korkak ağaçlar, rüzgârın önünde eğiliyordu.
Cansız bir varlık olan 'kırık ayna'nın, hem insana özgü 'yakınma' eylemini yapması (kişileştirme) hem de bir cümle kurarak konuşması (konuşturma) sağlanmıştır.
23. 'Gülmek ve ağlamak kardeştir aslında.' cümlesindeki söz sanatı hangisidir?
- A) Benzetme
- B) Tezat ✓
- C) Abartma
- D) Kişileştirme
Cümlede 'gülmek' ve 'ağlamak' gibi birbirine zıt iki kavram bir arada kullanılarak karşıtlık, yani tezat sanatı yapılmıştır.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de, da'nın yazımı yanlıştır?
- A) Bu konuda sen de haklısın.
- B) Kitabım evde kalmış.
- C) Toplantıya Ahmet de katılacakmış.
- D) Orayada gidelim, burayıda görelim. ✓
D seçeneğinde 'oraya da' ve 'burayı da' ifadelerindeki 'da'lar bağlaçtır ve ayrı yazılmaları gerekir. Pratik kural: Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır, anlam bozuluyorsa ektir ve bitişik yazılır.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımı yanlıştır?
- A) Bana yardım ettiğiniz için teşekkür ederim.
- B) Bu davranışıyla hepimizi mahvetti.
- C) Onun bu kadar değişeceğini farketmemiştim. ✓
- D) Sabredersen bu işin üstesinden gelirsin.
'Etmek, olmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde, birleşme sırasında ses düşmesi veya türemesi olmuyorsa ayrı yazılır. 'Fark etmek' fiilinde ses olayı olmadığı için 'fark etmemiştim' şeklinde ayrı yazılmalıydı. 'Mahvetti' (mahıv olmak), 'sabredersen' (sabır etmek) fiillerinde ses düşmesi olduğu için bitişik yazılır.