Sözcük Türleri 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'belgisiz sıfat' kullanılmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'belgisiz sıfat' kullanılmıştır?
- A) Birtakım sorunlar yaşıyoruz. ✓
- B) Soruların birkaçı zordu.
- C) Herkes buraya baksın.
- D) Kimse beni anlamıyor.
'Birtakım' sözcüğü 'sorunlar' ismini nitelediği için belgisiz sıfattır. Diğerleri zamirdir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soru zamiri' kullanılmıştır?
- A) Sana ne getirdi? ✓
- B) Nasıl bir araba aldın?
- C) Hangi yoldan gittiniz?
- D) Kaç kişi gelecek?
'Ne' sözcüğü, bir nesnenin (hediyenin) yerini soru yoluyla tuttuğu için soru zamiridir. Diğer seçeneklerde 'nasıl', 'hangi' ve 'kaç' sözcükleri isimleri (araba, yol, kişi) belirttiği için soru sıfatıdır.
3. _Ne_ hasta bekler _sabahı_ Ne _taze_ ölüyü mezar Ne de şeytan bir günahı Seni beklediğim _kadar_ Yukarıdaki dörtlükte altı çizili kelimelerin türü sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde bulunmaktadır?
- A) Bağlaç-isim-sıfat-edat ✓
- B) Sıfat-zarf-sıfat-bağlaç
- C) Zamir-isim-sıfat-edat
- D) Bağlaç-sıfat-sıfat-edat
Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Ne... ne' bağlaç, 'sabahı' isim, 'taze' (ölü) sıfat, 'kadar' edattır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
4. 'Ne' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soru sıfatı' görevindedir?
- A) Pazardan ne aldın?
- B) Ne gün geleceğini söyledi mi? ✓
- C) Ne bakıyorsun öyle?
- D) Bana ne getirdiğini merak ediyorum.
'Ne gün' ifadesinde 'ne' sözcüğü 'hangi' anlamında 'gün' ismini belirttiği için soru sıfatıdır. 'Ne aldın?' (zamir), 'Ne bakıyorsun?' (niçin/zarf), 'ne getirdiğini' (zamir).
5. 'Yanımıza geçmişe dair hiçbir şey almasak, kendimiz gibi olmanın ağırlığından kurtulabilsek' cümlesinde aşağıdaki kelime türlerinden hangisi *yoktur*?
- A) Bağlaç ✓
- B) İsim
- C) Edat
- D) Zamir
Cümlede isim ('yanımıza', 'geçmişe'), edat ('dair', 'gibi') ve zamir ('şey', 'kendimiz') vardır ancak bağlaç bulunmamaktadır.
6. 'Ancak' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlaç' görevinde kullanılmıştır?
- A) Bu işi ancak sen başarırsın.
- B) Gelebilirim ancak biraz geç kalırım. ✓
- C) Ev ancak bu kadara temizlenir.
- D) Onu ancak durakta yakalayabildim.
'Ancak' sözcüğü, yerine 'ama, fakat' getirilebiliyorsa bağlaçtır. 'Gelebilirim ama biraz geç kalırım.' denebildiği için bu cümlede bağlaçtır. Diğer seçeneklerde 'sadece' veya 'en fazla' anlamında kullanıldığı için edattır.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yer-yön zarfı' kullanılmıştır?
- A) İçeri girince herkes sustu. ✓
- B) Lütfen içerisi çok sesli.
- C) Dışarının gürültüsü rahatsız etti.
- D) Araba geriye doğru gitti.
Yer-yön zarfları (içeri, dışarı, ileri, geri vb.) ek almadan fiili belirtir. 'İçeri girmek' ifadesinde 'içeri' sözcüğü ek almamış ve fiilin yönünü belirtmiştir. Diğer seçeneklerde bu sözcükler hal eki aldıkları için (içerisi, dışarının, geriye) isimleşmiştir.
8. 'Bu' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'işaret sıfatı' olarak kullanılmıştır?
- A) Bu, babamdan kalan tek yadigârdı.
- B) Bu konuyu bir daha açmayalım. ✓
- C) Bunu kimin yaptığını bilmiyorum.
- D) Lütfen bu kadar bağırmayın.
Bir sözcüğün sıfat olması için bir ismi nitelemesi veya belirtmesi gerekir. 'Bu konuyu' ifadesinde 'bu' sözcüğü 'konu' ismini işaret ettiği için sıfattır. Birinci seçenekte tek başına kullanıldığı için zamirdir.
9. 'Doğru' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'edat' görevinde kullanılmıştır?
- A) Lütfen doğru söyle, yalan istemem.
- B) Doğru insanı bulmak zordur.
- C) Eve doğru koşmaya başladı. ✓
- D) Tahtaya bir doğru çizdi.
'e doğru' şeklinde kullanıldığında yönelme anlamı katan bir edattır. 'Doğru söyle' (zarf), 'doğru insan' (sıfat), 'bir doğru çizdi' (isim).
10. “Bir teşekkür _için_ geldim size.” cümlesindeki altı çizili kelimenin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İsim
- B) Sıfat
- C) Zarf
- D) Edat ✓
Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'İçin' sözcüğü edattır ve cümleye amaç-sonuç ilgisi katmıştır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
11. _Bazen_ berbat bir sıkışmışlık duygusundan sıyrılabilmek _için_ _kendime_ hayali seyahatler icat ediyorum. _Bu_ çabam daha ziyade tanıdığım dünyayla arama mesafe koyma arzusuyla ilgili. Yukarıdaki paragrafta altı çizili kelimelerin türleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- A) zarf - edat - zamir - sıfat ✓
- B) zamir - edat - zarf - sıfat
- C) sıfat - isim - zarf - isim
- D) zarf - edat - sıfat - zamir
Parçada 'bazen' (zaman zarfı), 'için' (edat), 'kendime' (dönüşlülük zamiri) ve 'bu' (işaret sıfatı) kullanılmıştır.
12. “Dışarı çık, dedim sana.” cümlesindeki dışarı kelimesindeki “dışarı” kelimesinin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İsim
- B) Zarf ✓
- C) Bağlaç
- D) Sıfat
'Dışarı' sözcüğü yalın halde kullanılıp fiili (çık) nitelediği için yer-yön zarfıdır. Ek alsaydı (dışarıya) isim olurdu.
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soru sıfatı' kullanılmıştır?
- A) Bana ne aldın?
- B) Neden böyle davrandı?
- C) Nasıl bir ev arıyorsunuz? ✓
- D) Kim geldi?
'Nasıl' sözcüğü, 'ev' ismini soru yoluyla belirttiği için soru sıfatıdır. 'Ne' ve 'kim' soru zamiri, 'neden' soru zarfıdır.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zaman zarfı' kullanılmıştır?
- A) Akşam en sevdiğim vakittir.
- B) Şimdi dışarı çıkamam. ✓
- C) Sana güzel bir haberim var.
- D) Konuyu ayrıntılı anlattı.
'Ne zaman çıkamam?' -> 'Şimdi'. 'Şimdi' sözcüğü eylemin zamanını belirttiği için zaman zarfıdır. Birinci seçenekte 'akşam' sözcüğü zarf değil, cümlenin öznesi olan bir isimdir.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'cins isim' (tür ismi) kullanılmıştır?
- A) Arkadaşım Efe yarın gelecek.
- B) Avrupa gezisi iptal oldu.
- C) Tekir, mamasını yemiyordu.
- D) Masanın üzerinde bir vazo vardı. ✓
'Vazo' sözcüğü, aynı türden olan varlıkların ortak adıdır, bu nedenle cins ismidir. 'Efe', 'Avrupa' ve (hayvana verilen ad olduğu için) 'Tekir' özel isimdir.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat, zamir ve zarfa örnek olacak kelimeler kullanılmıştır?
- A) Artık hiçbir şeyden tat alamıyordu.
- B) Şiiri tanımlamak için binlerce cümle yazılmıştır.
- C) Sana erguvan yetiştirmek isterdim bugün.
- D) Onun ne kadar dürüst bir insan olduğunu herkes biliyor. ✓
'Onun' kişi zamiri, 'ne kadar' miktar zarfı ve 'dürüst' niteleme sıfatıdır. Bu cümlede istenen tüm türler örneklendirilmiştir.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan isimlerin tamamı tekil isimdir?
- A) Kalemler masanın üzerine dağılmıştı.
- B) Meclis bugün toplandı.
- C) Yeni bir ayakkabı aldı. ✓
- D) Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir.
C seçeneğindeki 'ayakkabı' sözcüğü tekil bir isimdir ve cümlede başka bir isim bulunmamaktadır. A seçeneğinde 'kalemler' (çoğul), B seçeneğinde 'Meclis' (topluluk), D seçeneğinde ise 'ordular' (çoğul/topluluk) yer aldığı için bu cümlelerdeki isimlerin tamamı tekil değildir. Doğru cevap C seçeneğidir.
18. “Uyuşturucu _en_ değerli varlıklarınızı elinizden alır.” cümlesindeki altı çizili kelime aşağıdaki kelime türlerinden hangisini derecelendirmiştir?
- A) İsim
- B) Sıfat ✓
- C) Zamir
- D) Zarf
Cümledeki 'varlık' kelimesi isimdir. 'Değerli' kelimesi ise ismin önüne gelerek onu niteleyen bir sıfattır (Nasıl varlık? Değerli varlık). Altı çizili 'en' sözcüğü bir üstünlük/derecelendirme zarfıdır ve kendinden sonra gelen 'değerli' sıfatının miktarını belirterek onu derecelendirmiştir (Ne kadar değerli? En değerli). Soru bize kelimenin kendi türünü değil, hangi türü etkilediğini sorduğu için cevap 'Sıfat' olmalıdır.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'çoğul isim' kullanılmıştır?
- A) Askerler nöbet tutuyordu. ✓
- B) Orman yangını zor söndürüldü.
- C) Sürü ovaya doğru ilerledi.
- D) Çocuk erkenden uyandı.
'Askerler' sözcüğü '-ler' çoğul ekini alarak birden fazla varlığı karşıladığı için çoğul isimdir. 'Orman' ve 'sürü' topluluk ismi, 'çocuk' tekil isimdir.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf-fiil' (ulaç / bağ-eylem) kullanılmıştır?
- A) Yaralanan yolcular hastaneye kaldırıldı.
- B) Evde yapacak çok işim var.
- C) Çocuk düşe kalka yürümeyi öğrendi. ✓
- D) Çalışmak başarının anahtarıdır.
Zarf-fiiller '-ken, -alı, -esiye, -ip, -ince, -erek, -dıkça, -a...-a, -madan' vb. ekleri alır ve fiili durum veya zaman yönünden belirtir. 'Düşe kalka' ikilemesi '-a...-a' ekini alarak 'nasıl öğrendi?' sorusuna cevap veren bir zarf-fiildir.
21. Bir hicran çölüne bıraktın beni Kalbine girdiğim yolu kopardın Yaydın üzerime yalan gölgeni Adını andığım dili kopardın Yukarıdaki dörtlükte aşağıdaki kelime türlerinden hangisi *yoktur*?
- A) Sıfat
- B) Fiil
- C) Zamir
- D) Zarf ✓
Dörtlükte sıfat ('hicran', 'yalan', 'andığım'), fiil ('bıraktın', 'kopardın') ve zamir ('beni') vardır ancak zarf bulunmamaktadır.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem edat hem bağlaç kullanılmıştır?
- A) Bir süre sadece sevdiğim şiirleri okumak isterdim.
- B) O, saf şiir için edebiyatın unutulması gerektiğine inanıyor.
- C) Edebiyatçılara karşı da biraz mesafeli ve acımasız. ✓
- D) Şiir üzerine yazdığı makaleleri okurken gülümsedim.
Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Karşı' sözcüğü edat, 'da' ve 've' sözcükleri ise bağlaçtır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dönüşlülük zamiri' kullanılmıştır?
- A) Bunu ben de yapabilirim.
- B) Bütün evi kendi temizlemiş. ✓
- C) Herkes aynı fikirdeydi.
- D) Onlar da davetli mi?
'Kendi' sözcüğü dönüşlülük zamiridir. Cümlede özneyi pekiştirme göreviyle kullanılmıştır. 'Bunu' işaret zamiri, 'herkes' belgisiz zamir, 'onlar' kişi zamiridir.
24. Ne demişti Tanpınar: “Büyük şairler zamanın ötesine büyük mısralarla geçer.” Ötesini bizden sonrakiler görecek. Benimki sadece bir his. Yukarıdaki paragrafta aşağıda belirtilenlerden hangisi *yoktur*?
- A) Soru zamiri
- B) Niteleme sıfatı
- C) İsim tamlaması
- D) Miktar zarfı ✓
Paragrafta 'ne' (soru zamiri), 'büyük' (niteleme sıfatı), 'zamanın ötesi' (isim tamlaması) bulunmaktadır ancak miktar zarfı yoktur.
25. 'İle' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlaç' görevinde kullanılmıştır?
- A) Arkadaşı ile sinemaya gitti.
- B) Annesi ile babası tatile çıkmış. ✓
- C) Sınav kâğıdını kurşun kalem ile doldurdu.
- D) Heyecan ile yerinden fırladı.
'İle' sözcüğünün yerine cümlede 've' bağlacını getirebiliyorsak bağlaç, getiremiyorsak edattır. A seçeneğinde (birliktelik), C seçeneğinde (araç) ve D seçeneğinde (durum) yerine 've' getirilemediği için 'ile' edattır. Ancak B seçeneğinde 'Annesi ve babası' şeklinde eş görevli sözcükleri bağladığı ve yerine 've' gelebildiği için bağlaç görevindedir.