Yazım Kuralları 2

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımı *yanlıştır*?

• A) Yazar, romanında Batı medeniyetini eleştirmiş.
• B) Türkiye'nin Doğusu kışın çok soğuk olur. ✓
• C) Bu yıl İngiliz Edebiyatı bölümüne kaydoldu.
• D) Her 23 Nisan'da Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlanır.

Yön‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ adları (doğu, batı) bir bölgenin veya yerin adından sonra gelirse küçük harfle yazılır. 'Türkiye'nin Doğusu' değil, 'Türkiye'nin doğusu' şeklinde yazılmalıydı. 'Batı medeniyeti' (tarz, yaşam biçimi), 'İngiliz Edebiyatı' (ders, bölüm), 'Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı' (resmi bayram) yazımları doğrudur.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Türk Dil Kurumuna dilekçe yazdım.
• B) 1975'de doğduğunu söyledi. ✓
• C) 2. kattaki daire satılmış.
• D) Ankara Kalesi'ne çıktık.

1975‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'f, s, t, k, ç, ş, h, p' sert ünsüzlerinden biriyle (ş) bittiği için ek sertleşmeli ve '1975'te' olmalıdır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

• A) Maç 2-2 berabere bitti. ✓
• B) Bu konuyu yalnış anlamışsın.
• C) Herkez gibi o da şaşkındı.
• D) Bana bir süpriz yapacakmış.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. • Berabere: Yazımı doğrudur. Diğer seçeneklerdeki hatalar: • Yalnış: Doğrusu 'Yanlış'tır (yanılmaktan gelir). • Herkez: Doğrusu 'Herkes'tir (sonu s ile biter). • Süpriz: Doğrusu 'Sürpriz'dir (ilk hecede r harfi bulunur).

4. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Arabamın sinyal lambası bozuldu.
• B) Hastanın sinir sistemi hakkında bilgi sahibi olduk.
• C) Eve sinek savar alacağını söyledi. ✓
• D) Sinemaseverleri ekran başına bekliyoruz.

'-savar'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ekiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Sineksavar' şeklinde olmalıydı. 'Sinek savar' yazımı yanlıştır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir **yazım yanlışı** vardır?

• A) Adam, karşısındakine küfür etti. ✓
• B) Bu olay karşısında şok oldum.
• C) Lütfen bu sırrı kimseye söyleme.
• D) Onunla baş başa konuşmak istiyorum.

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kural: Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan birleşik fiillerde, ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazılır. • Analiz: 'Küfür' ve 'etmek' birleşirken 'ü' harfi düşer. Bu yüzden 'Küfür etti' değil, 'Küfretti' şeklinde bitişik yazılmalıdır. • Diğerleri: 'Şok oldum'da ses olayı olmadığı için ayrı yazılması doğrudur.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “da, de” nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Sende beni etkileyen bir şey var.
• B) Az ötede duran arabayı gördünüz mü?
• C) Bu cadde de on iki kuyumcu var. ✓
• D) Monte Carlo’da geçen sene tanışmıştık.

'Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cadde de' ifadesindeki 'de' bağlaç değil, bulunma hâl ekidir. Cümlede 'bulunma' (nerede?) anlamı taşıdığı için bitişik yazılmalıdır: 'Bu caddede'.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bitişik yazılması gereken -da, -de ayrı yazılmıştır?

• A) Vazoda duran çiçekler kurumuş.
• B) Ben de o kitaptan yoktu. ✓
• C) İçimde bir huzursuzluk var.
• D) Çanakkale de güzel şehirlerimizden biridir.

'Bende‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ o kitaptan yoktu' cümlesinde 'de' bulunma hal ekidir ve bitişik yazılmalıdır. 'Ben de' şeklinde ayrı yazılarak yanlışlık yapılmıştır. (D seçeneğindeki 'Çanakkale de' bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur).

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelime yanlış yazılmıştır?

• A) Gelirken yanına birkaç şişe al.
• B) Onda rahatsızlık duyduğum birçok davranış var.
• C) Bir takım insanlar bu konuda çok duyarsız. ✓
• D) Birçoğumuz derse zamanında yetişemedik.

Belgisiz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sıfat olan 'birtakım' bitişik yazılır. 'Bir takım insanlar' (bazı insanlar) anlamında olduğu için bitişik olmalıydı. Sayı sıfatı olarak 'bir takım koltuk' denirse ayrı yazılır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin yazılışı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Sendeki bu değişikliğin sebebi ne acaba?
• B) Odadaki lambayı hemen kapatalım.
• C) Bende ki dertler sende olsa ne yapardın? ✓
• D) Askıdaki çantada ne kadar para var.

'Bende‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ki' ifadesindeki '-ki' sıfat yapan ektir ve eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır: 'Bendeki'.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil yazımı *yanlıştır*?

• A) Onun bu tavrı beni mahvetti.
• B) Sınav sonucunu öğrenince kahroldu.
• C) Bu işi de hallederiz, merak etme.
• D) Söylediklerimi redd mi ediyorsun? ✓

Soru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eki 'mi', yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde (reddetmek) isim ve yardımcı fiilin arasına girmez. 'Red mi ediyorsun?' değil, 'Reddediyor musun?' şeklinde yazılmalıydı. 'Mahvetmek' (mahıv), 'kahrolmak' (kahır) ses düşmesi; 'halletmek' (hal) ses türemesi nedeniyle bitişik yazılır, doğrudur.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık *yoktur*?

• A) Madem ki gelmeyecektin, neden haber vermedin?
• B) Bende ki kitapları yarın getireceğim.
• C) Oysa ki ne kadar da sevinmiştim.
• D) Balkondaki çiçekler kurumuş. ✓

Türkçede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bağlaç olan 'ki' ayrı, sıfat yapan ve ilgi zamiri olan '-ki' bitişik yazılır. D seçeneğindeki 'balkondaki' sözcüğünde yer alan '-ki' sıfat yapan ektir (Hangi çiçek? Balkondaki çiçek) ve bitişik yazımı doğrudur. A ve C seçeneklerindeki 'Mademki' ve 'Oysaki' kalıplaşmış bağlaçlar oldukları için (SOMBAHÇEMİ kuralı: Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) istisnai olarak her zaman bitişik yazılmalıdır. B seçeneğinde ise sıfat yapan ek yanlışlıkla ayrı yazılmıştır ('Bendeki kitaplar' şeklinde bitişik olmalıydı).

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eki mı, mi, mu, mü’nün yazılışı ile ilgili bir yanlış yapılmıştır?

• A) Araba gürültüsünden başınız mı şişti?
• B) Bu saatte eve gelinmeyeceğini bilmiyor musun?
• C) Ben çocukmuyum da bana böyle davranıyorsun? ✓
• D) Günde iki litre su içmenin gerekliliğini bilmiyor muydun?

Soru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eki 'mu' kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. 'Çocuk muyum' şeklinde olmalıydı.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bitişik yazılması gereken birleşik kelime yanlış yazılmıştır?

• A) Akdeniz’de köpek balığı yaşıyormuş.
• B) Evimizde iki tane muhabbet kuşu vardı.
• C) Sen hiç meyan kökü şerbeti içtin mi?
• D) Mahallemizdeki parkın bahçesi keçi boynuzu ağacıyla doluydu. ✓

'Keçiboynuzu'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bitişik yazılan bir birleşik kelimedir (TDK). D seçeneğinde 'keçi boynuzu' şeklinde ayrı yazılarak yanlışlık yapılmıştır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'şey' sözcüğünün yazımı *yanlıştır*?

• A) Sana söyleyecek bir şeyim var.
• B) Herşey yoluna girecek, merak etme. ✓
• C) Bugün canım hiçbir şey yapmak istemiyor.
• D) Böyle bir şey olamaz!

'Şey'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü bir zamirdir ve kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır. 'Her şey' şeklinde olmalıydı.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'herkes' sözcüğü *yanlış* yazılmıştır?

• A) Toplantıya herkes zamanında geldi.
• B) Herkez kendi işine bakmalıdır. ✓
• C) Bu durumu herkesin bilmesi gerekiyor.
• D) Herkes gibi o da şaşırmıştı.

'Herkes'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ belgisiz zamiri her zaman 's' harfi ile yazılır. 'Herkez' şeklindeki 'z' ile yazımı yaygın bir hatadır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) TDK'nın çalışmaları sürüyor. ✓
• B) TBMM'nin açılış yıl dönümü kutlandı.
• C) ABD'ye gidecekmiş.
• D) TRT'den açıklama yapıldı.

Türkçede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kısaltmaların son harfinin okunuşu esas alınır ve sessiz harfler 'e' sesiyle okunur. Doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Yarışmada 2'nci olduğuna çok üzüldü.
• B) Bu okulda yüz elli öğrenci var.
• C) Toplantı 14.00'da başlayacak. ✓
• D) Kardeşim 5. sınıfa gidiyor.

Tam‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ saatlerde sıfırlar okunmaz. 14.00'da değil, 14.00'te (On dörtte) şeklinde yazılmalıdır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Sen de bizimle aynı fikirde değil misin?
• B) Çantasın da ne olduğunu kimse bilmiyordu. ✓
• C) Toplantıda söz almak için parmağını kaldırdı.
• D) O kadar çok çalıştı da sınavı kazandı.

'Çantasında'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ olmalıydı. Cümleden çıkarıldığında ('Çantası ne olduğunu...') anlam bozulur. Bu, bulunma hâl eki olduğunu ve bitişik yazılması gerektiğini gösterir. Ayrı yazılması yanlıştır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Anladım ki hiç kimse sen değil.
• B) Sen ki dünyalara değersin.
• C) Görüyorum ki işler yolunda gidiyor.
• D) Meğer ki her şey bir oyunmuş. ✓

'Meğerki'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğündeki 'ki' kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılmalıdır ('Meğerki'). Ayrı yazılması yanlıştır. A, B ve C seçeneklerindeki 'ki'ler bağlaç olduğu için ayrı yazılır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-de'nin yazımı *yanlıştır*?

• A) Aralık'ta da hava oldukça sıcaktı.
• B) Bu konuyu o da biliyor mu?
• C) Yemekte salatada olsaydı güzel olurdu. ✓
• D) Saat 10.00'da orada olmalısın.

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iki 'de' vardır. 'Yemekte' (bulunma, bitişik - doğru). 'Salata da' (dahil olma, bağlaç - ayrı olmalıydı). 'Salatada' şeklinde bitişik yazılması hatadır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımı *yanlıştır*?

• A) Masadaki kitapları topladı.
• B) Seninki yine okula gelmemiş.
• C) Öyle hızlı koştu ki yetişemedim.
• D) Akşam ki maç iptal edilmiş. ✓

Sıfat‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yapan '-ki' eklendiği sözcüğe bitişik yazılır. 'Akşamki maç' olmalıydı. 'Masadaki' (sıfat -ki) ve 'Seninki' (ilgi zamiri -ki) bitişik yazılır. Bağlaç olan 'ki' (koştu ki) ayrı yazılır. Bunlar doğrudur.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yalnız' veya 'yanlış' sözcüklerinin yazımında hata yapılmıştır?

• A) Bu soruyu yanlış çözmüşsün.
• B) Evde yanlız kaldığı için korkmuş. ✓
• C) Yalnız insanlar daha çok düşünür.
• D) Yanlış anlamanı istemem.

'Yalnız'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'yalın' kökünden gelir ve 'yalnız' şeklinde yazılır. 'Yanlız' şeklindeki yazım yanlıştır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) Haftasonu pikniğe gideceğiz. ✓
• B) Bu konuyla ilgili ön yargılı davranıyor.
• C) Akşam yemeğinde karnıyarık vardı.
• D) Bu işi hafta içi halletmeliyiz.

'Hafta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sonu' ve 'hafta içi' sözcükleri ayrı yazılır. 'Haftasonu' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Yüzündeki benler giderek çoğalıyor.
• B) Sen ki zeki bir çocuksun, niye böyle yapıyorsun?
• C) Baktımki kitap okuyorlar, ben de onlara katıldım. ✓
• D) Raftaki bardakların hepsi kırıldı.

Fiillerden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sonra gelen 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılır. 'Baktım ki' şeklinde olmalıydı. 'Baktımki' yazımı yanlıştır.

25. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde kısa çizginin (-) kullanımı doğrudur?

• A) Türk-Alman ortak yapımı bir film izledik. ✓
• B) Bu yıl-sınav tarihi değişti.
• C) Sabah-erkenden kalktım.
• D) Kitapçıdan-bir kitap aldım.

Kısa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çizgi, eşitlik ya da bağlantı ifade eden kelimeler arasında kullanılır. 'Türk-Alman ortak yapımı bir film izledik.' cümlesinde doğru şekilde kullanılmıştır.