Genel Tekrar Testi - 14
Bireylerin kendi iradeleriyle aksini kararlaştıramayacağı ve mutlaka uymak zorunda olduğu hukuk kuralları hangileridir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Bireylerin kendi iradeleriyle aksini kararlaştıramayacağı ve mutlaka uymak zorunda olduğu hukuk kuralları hangileridir?
- A) Yorumlayıcı hukuk kuralları
- B) Yedek hukuk kuralları
- C) Tamamlayıcı hukuk kuralları
- D) Emredici hukuk kuralları ✓
- E) Tanımlayıcı hukuk kuralları
Tarafların aksini kararlaştıramadığı ve iradeleriyle değiştiremediği kurallara emredici hukuk kuralları denir. Bu kurallara aykırı işlemler hukuki sonuç doğurmaz.
2. Tarafların aksini kararlaştırabildiği, ancak sözleşmede boş bıraktıkları kısımların doldurulmasında uygulanan kurallar hangileridir?
- A) Tanımlayıcı hukuk kuralları
- B) Tamamlayıcı hukuk kuralları ✓
- C) Yorumlayıcı hukuk kuralları
- D) Emredici hukuk kuralları
- E) Yedek hukuk kuralları
Tarafların sözleşmede düzenlemediği ikinci derecedeki noktaları tamamlayan ve aksinin kararlaştırılması mümkün olan kurallara tamamlayıcı hukuk kuralları denir.
3. Bir kişinin bizzat veya görevlendirdiği temsilcisi aracılığıyla dava açabilmesi ve davayı yürütebilmesi yeteneğine ne ad verilir?
- A) Fiil ehliyeti
- B) Hak ehliyeti
- C) Dava ehliyeti ✓
- D) Ceza ehliyeti
- E) Taraf ehliyeti
Dava ehliyeti, kişinin bir davayı kendisinin veya temsilcisi aracılığıyla takip etme ve usul işlemlerini yapma yeteneğidir. Fiil ehliyetine sahip kişiler dava ehliyetine de sahiptir.
4. Aşağıdakilerden hangisi yazılı hukuk kaynaklarından oluşan mevzu hukuk kapsamında yer almaz?
- A) Yönetmelik
- B) Cumhurbaşkanı Kararnamesi
- C) Uluslararası antlaşmalar
- D) Anayasa
- E) Örf ve âdetler ✓
Mevzu hukuk yetkili makamlarca oluşturulan yazılı hukuk kurallarından oluşur. Örf ve âdet hukuku toplum içinde kendiliğinden oluşan yazısız bir kaynak olduğundan mevzu hukuk kapsamında değildir.
5. Kamu düzenini, genel ahlakı ve zayıf tarafları koruyan ve taraflarca aksi kesinlikle kararlaştırılamayan hukuk kuralları hangisidir?
- A) Yetki verici hukuk kuralları
- B) Emredici hukuk kuralları ✓
- C) Tanımlayıcı hukuk kuralları
- D) Yorumlayıcı hukuk kuralları
- E) Tamamlayıcı hukuk kuralları
Toplumsal yararı ve zayıf durumdakileri koruyan, tarafların aksine bir düzenleme yapamayacağı hukuk kuralları emredici nitelikteki kurallardır.
6. Aşağıdaki normlardan hangisi hukukun yazılı asli kaynakları kapsamında yer almaz?
- A) İçtihat ✓
- B) Milletlerarası antlaşmalar
- C) Cumhurbaşkanı Kararnamesi
- D) Sirküler
- E) Genelge
İçtihat, yargı organlarının kararlarından oluşan yardımcı hukuk kaynağıdır. Diğer seçenekler yazılı düzenlemeler arasında yer alır.
7. Bir alacaklının, borçlusuyla anlaşarak alacağından vazgeçmesi ve borçluyu borcundan kurtarması durumunu ifade eden hukuki kavram hangisidir?
- A) Temerrüt
- B) Tecdit
- C) İbra ✓
- D) Ahde vefa
- E) Emprevizyon
Alacaklıyla borçlunun anlaşarak mevcut borcu tamamen veya kısmen sona erdirmesine ibra denir. Ahmet'in kira alacağından vazgeçmesi borçluyu borçtan kurtaran bir ibra sözleşmesidir.
8. Medeni Kanun sistematiğinde, aşağıdakilerden hangisi aile hukuku bölümü kapsamında düzenlenen konulardan biri değildir?
- A) Hısımlık ✓
- B) Soybağı
- C) Evlenme
- D) Velayet ve vesayet
- E) Nişanlanma
hısımlık kişilik hukukunun konusu olarak sınıflandırılmış; evlenme, nişanlanma, velayet, vesayet ve soybağı aile hukuku kapsamında sayılmıştır.
9. Kanun ve hukuk boşluğu türleri ile bu boşlukların doldurulması yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Kanun koyucunun bilerek bıraktığı boşluk kural içi boşluktur ve hâkim takdir yetkisini kullanır.
- B) Bir hukuki durum hakkında kanunda hüküm bulunması gerektiği hâlde hiçbir hüküm öngörülmemişse gerçek kanun boşluğu vardır.
- C) Gerçek kanun boşluğu yalnızca yazılı kaynaklarda hüküm bulunmamasıdır; bu durumda yazısız kaynaklara bakılır.
- D) Hukuk boşluğunda hâkim önce örf ve âdete bakar; örf ve âdet de yoksa kanun boşluğu oluşur. ✓
- E) Hukuk boşluğu hâkimin hukuk yaratmasıyla doldurulur.
Hukuk boşluğu, somut olaya uygulanabilecek hem kanun hükmünün hem de örf ve âdet kuralının zaten bulunmaması durumudur. Bu nedenle hukuk boşluğu oluştuktan sonra yeniden örf ve âdete bakıldığı ve ardından kanun boşluğu oluştuğu ifadesi yanlıştır.
10. Anayasa'da düzenlenen vergi ödeme ve vatan hizmeti yükümlülükleri, niteliği yönünden aşağıdaki hukuk kurallarından hangisine örnektir?
- A) Tamamlayıcı hukuk kuralları
- B) Tanımlayıcı hukuk kuralları
- C) Yetki verici hukuk kuralları
- D) Emredici hukuk kuralları ✓
- E) Yorumlayıcı hukuk kuralları
Askerlik ve vergi yükümlülükleri kişilerin aksini kararlaştıramadığı, yerine getirilmesi zorunlu ödevlerdir. Bu nedenle emredici hukuk kurallarına örnektir.
11. Aşağıdakilerden hangisi idari yargıda iptal davasına konu olabilecek bir hukuka aykırılık barındırmaz ve yaptırımı iptal olamaz?
- A) Trafik kazasında kusurlu bir sürücünün sebep olduğu zarar ✓
- B) Yetkisiz bir makam tarafından yapılan memur ataması
- C) Şekil şartlarına uyulmadan verilen disiplin cezası
- D) Belediyenin kamu yararına aykırı biçimde bir araziyi kamulaştırması
- E) Sebepsiz yere bir öğretmene disiplin cezası verilmesi
Trafik kazasındaki zarar haksız fiil niteliğinde olup özel hukuk kapsamındadır; iptal davasına değil adli yargıda tazminat davasına konu olur.
12. Kanun koyucunun istemeden (ihmal sonucu) bıraktığı kural dışı boşluk durumunda, hâkim uyuşmazlığı çözmek amacıyla hangi yetkiyi kullanır?
- A) İşlemi hükümsüz sayarak
- B) Hukuk yaratarak ✓
- C) Takdir yetkisini kullanarak
- D) İşlemi iptal ederek
- E) Yalnızca kıyas ve yorum yaparak
Kural dışı boşlukta hâkim kanun koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratır. Kural içi boşlukta ise kanunun tanıdığı takdir yetkisini kullanır.
13. Pozitif (müspet) hukuk kavramıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Yürürlükten kalkmış hukuk kurallarını ifade eder.
- B) Günümüzde uygulanmayan tarihî hukuk kurallarından oluşur.
- C) Olan hukukla birlikte olması amaçlanan ideal hukuku da kapsar.
- D) Belirli bir zamanda yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tamamıdır. ✓
- E) Yalnızca yazılı hukuk kurallarından oluşur.
Pozitif hukuk, belirli bir ülkede ve zamanda yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının bütünüdür. Müspet hukuk veya dogmatik hukuk ifadeleri de bu anlamda kullanılır.
14. Hakların kullanılmasında ve borç ilişkisinde tarafların dürüst ve makul davranmalarını öngören objektif iyi niyet kuralı hangisidir?
- A) Nispilik ilkesi
- B) Ahde vefa ilkesi
- C) Objektif iyi niyet ilkesi ✓
- D) Ademi ifa ilkesi
- E) Subjektif iyi niyet ilkesi
Hakların kullanılmasında ve borçların yerine getirilmesinde dürüst, makul ve güvene uygun davranma yükümlülüğü objektif iyi niyet, diğer adıyla dürüstlük kuralıdır.
15. Canına yönelik ciddi bir tehlikeden kurtulmak amacıyla üçüncü bir kişinin malına zarar veren kişinin bu davranışını hukuka uygun kılan sebep hangisidir?
- A) Kendi gücüyle koruma
- B) Meşru müdafaa
- C) Haklı savunma
- D) Kuvvet kullanma
- E) Iztırar hâli ✓
Iztırar, diğer adıyla zorunluluk hâli; kişinin kendisine veya başkasına yönelik ciddi bir tehlikeyi önlemek için üçüncü bir kişinin malına zarar vermesidir. A, B'nin saldırısından kurtulmak için C'nin malına zarar verdiğinden olayda ıztırar hâli vardır.
16. Bir ülkede yetkili makamlarca konulan ve yürürlükte olan yazılı hukuk kurallarının tamamına ne ad verilir?
- A) Mevzu hukuk ✓
- B) Pozitif hukuk
- C) İdeal hukuk
- D) Örf ve âdet hukuku
- E) Tarihî hukuk
Mevzu hukuk, yetkili makamlar tarafından konulmuş ve yürürlükte bulunan yazılı hukuk kurallarının bütünüdir. Pozitif hukuk ise bunlara ek olarak yazısız hukuk kurallarını da kapsar.
17. Hukuka veya sözleşmeye aykırı bir eylem nedeniyle meydana gelen zararın karşı tarafa ödetilmesini amaçlayan yaptırım hangisidir?
- A) Yokluk
- B) Tazminat ✓
- C) Cebri icra
- D) İptal
- E) Ceza
Hukuka veya sözleşmeye aykırılıktan doğan zararın giderilmesi için uygulanan yaptırım tazminattır.
18. Çeşitli hukuk tanımları ve türleriyle ilgili; I. Yetkili organlarca konulan tüm yazılı normlara müspet hukuk denir. II. Akla dayanan ve ulaşılması hedeflenen ideale doğal hukuk denir. III. Belli bir dönemde yürürlükteki yazılı ve yazısız tüm kurallara pozitif hukuk denir. ifadelerden hangileri doğrudur?
- A) I ve III
- B) I, II ve III
- C) Yalnız II
- D) II ve III ✓
- E) Yalnız I
Yetkili organlarca konulan yazılı kurallar mevzu hukuku oluşturur; bu nedenle I yanlıştır. Doğal hukuk olması gereken ideal hukuku, pozitif hukuk ise yürürlükteki yazılı ve yazısız kuralların tamamını ifade eder. II ve III doğrudur.
19. Hukuki işlemlerin geçersizliği bakımından, konusu baştan itibaren fiilen ve hukuken imkânsız olan aşağıdaki işlemlerden hangisi mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) yaptırımına tabidir?
- A) Bir kişiye cennetten birkaç dönüm bahçe satılması ✓
- B) On üç yaşındaki çocuğun internetten telefon satın alması
- C) Aynı cinsten iki kişinin evlenmesi
- D) Altın suyuna batırılmış bir kolyenin altın sanılarak satın alınması
- E) Hipnoz yoluyla bir kişiye senet imzalatılması
Konusu baştan itibaren imkânsız olan hukuki işlemler kesin hükümsüzlük yaptırımına tabidir. Cennetten bahçe satılması imkânsız bir edim içerdiğinden mutlak butlanla hükümsüz kabul edilir.
20. Aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının temel amaçları arasında yer almaz?
- A) Mutlak eşitlik sağlamak ✓
- B) Özgürlük sağlamak
- C) Güvenlik sağlamak
- D) Adaleti sağlamak
- E) Toplumsal düzeni sağlamak
Hukuk; özgürlük, güvenlik, adalet ve düzen sağlamayı amaçlar. Ancak herkesin her bakımdan aynı olması anlamındaki mutlak eşitliği değil, kanun önünde eşitliği esas alır.
21. Aşağıdaki hukuk dallarından hangisi karma hukuk dalları kapsamında değerlendirilir?
- A) Ticaret hukuku
- B) Devletler özel hukuku
- C) Çevre hukuku ✓
- D) Medeni hukuk
- E) Devletler genel hukuku
Karma hukuk dalları hem kamu hukukunun hem özel hukukun özelliklerini taşır. Çevre hukuku, kamu otoritesinin düzenlemeleriyle bireylerin ve özel kuruluşların ilişkilerini birlikte kapsadığı için karma hukuk dalları arasında değerlendirilir.
22. Devletin üstün kamu otoritesi kullanmadığı, eşit haklara sahip taraflar arasındaki ilişkileri düzenleyen özel hukuk dallarından biridir?
- A) Ceza hukuku
- B) İdare hukuku
- C) Devletler genel hukuku
- D) İcra ve iflas hukuku
- E) Şirketler hukuku ✓
Şirketler hukuku ticaret hukukunun alt dalıdır ve özel hukuk içinde değerlendirilir. Diğer seçenekler kamu hukukuyla ilişkilidir.
23. Hukuk kurallarının genel özellikleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) Hukuk kurallarının yaptırımı genellikle kuralı koyan yetkili makam tarafından önceden belirlenir.
- B) Hukuk kuralları sosyal hayatta yalnızca kişilerin devletle ilişkilerini düzenler. ✓
- C) Hukuk düzeni, kanunun tanıdığı yetki, yasak ve emirlerin bütünüdür.
- D) Kişiler, hukuk kurallarına uyup uymama konusunda diğer sosyal düzen kurallarındaki gibi serbest değildir.
- E) Sosyal düzen kurallarıyla hukuk kuralları arasında ilişki ve benzerlikler vardır.
Hukuk kuralları yalnızca kişilerle devlet arasındaki ilişkileri değil, kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini de düzenler. Bu nedenle B seçeneğindeki ifade yanlıştır.
24. Medeni Kanun'da yer alan yakın hısımlar arasındaki evlenme yasağının kural niteliği ile bu yasağa aykırı evliliklerin tabi olacağı yaptırım hangisidir?
- A) Emredici hukuk kuralı - Mutlak butlan ✓
- B) Emredici hukuk kuralı - Yokluk
- C) Tanımlayıcı hukuk kuralı - Nispi butlan
- D) Emredici hukuk kuralı - Nispi butlan
- E) Yorumlayıcı hukuk kuralı - Mutlak butlan
Yakın hısımlar arasındaki evlenme yasağı tarafların aksini kararlaştıramayacağı emredici bir hükümdür. Yasağa aykırı evlilik mutlak butlanla sakattır.
25. Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre hak ehliyetine ilişkin; I. Sağ ve tam doğmak koşuluyla ana rahmine düşüldüğü anda başlar. II. Sadece reşit olmakla kazanılır. III. Yalnızca sağ doğmak kaydıyla geçerlidir. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) I, II ve III
- C) Yalnız I ✓
- D) II ve III
- E) Yalnız III
Bu soru kaynağındaki kabule göre çocuk, sağ doğmak koşuluyla hak ehliyetini ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder; bu nedenle yalnız I doğru kabul edilmiştir.