Genel Tekrar Testi - 18
Anayasa'da yer alan 'Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz' ifadesi ceza hukukunun hangi temel prensibini tanımlar?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Anayasa'da yer alan 'Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz' ifadesi ceza hukukunun hangi temel prensibini tanımlar?
- A) Kanunsuz suç ve ceza olmaz ✓
- B) Adil yargılanma hakkı
- C) Sözleşme nedeniyle özgürlükten yoksun bırakılamama
- D) Ceza sorumluluğunun şahsiliği
- E) Masumiyet karinesi
Kişilerin cezalandırılabilmesi için eylemin işlendiği sırada kanunda açıkça suç olarak tanımlanmış olması gerekliliği 'kanunsuz suç ve ceza olmaz' (kanunilik) ilkesinin bir gereğidir.
2. Anayasa'da güvenceye bağlanan haklar ile bu hakların yasal sahipleri (özneleri) eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) Lokavt hakkı - İşverenler
- B) Sendika kurma hakkı - İşçiler ve devlet memurları
- C) Toplu iş sözleşmesi yapma hakkı - İşçiler
- D) Grev yapma hakkı - İşçiler
- E) Siyasi partilere üye olma hakkı - Devlet memurları ✓
Anayasa'nın 68. maddesi gereğince, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri tarafsızlık ilkeleri sebebiyle siyasi partilere üye olamazlar. İşçiler ise sendika, grev ve toplu sözleşme haklarına sahiptir.
3. 1982 Anayasası'nda yer alan eğitim ve öğrenim hakkı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Eğitim faaliyetleri devletin gözetimi altında çağdaş bilim esaslarına göre yapılır.
- B) Öğrenim hakkının kapsamı kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilir. ✓
- C) Türkçeden başka hiçbir dil Türk vatandaşlarına ana dili olarak okutulamaz ve öğretilemez.
- D) İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu olup devlet okullarında parasızdır.
- E) Devlet maddi imkândan yoksun başarılı öğrencilere burs ve yardımlar sağlar.
Eğitim ve öğrenim hakkının kapsamı anayasaya göre sadece kanunla düzenlenebilir. Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle eğitim hakkı sınırlandırılamaz veya düzenlenemez.
4. Diğer seçim şartlarını taşıması durumunda, aşağıda belirtilen kişilerden hangisinin seçimlerde oy kullanma hakkı engellenmemiştir ve yasal olarak oy kullanabilir?
- A) Tutuklu ✓
- B) Silahaltındaki er ve erbaş
- C) On sekiz yaşını doldurmamış kişi
- D) Askerî öğrenci
- E) Kasıtlı suçtan hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunan kişi
Ceza infaz kurumunda bulunan tutuklular oy kullanabilir. Diğer seçeneklerdeki kişiler oy kullanamaz.
5. Aşağıdaki hak ve güvence çiftlerinden hangileri doğrudan sosyal devleti gerçekleştirme amacına yönelik olmayıp, 'kişinin hakları ve ödevleri' (koruyucu haklar) kapsamındadır?
- A) Sosyal güvenlik hakkı ve eğitim hakkı
- B) Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi ile basın hürriyeti güvencesi ✓
- C) Çalışma hürriyeti ve çocuk hakları
- D) Çocuk hakları ve engellilerin korunması
- E) Eğitim hakkı ve çalışma hürriyeti
Suç ve cezaların kanuniliği ile basın hürriyeti, sosyal devlet ödevleri arasında değil; bireyin hürriyet alanını koruyan kişi hakları arasında yer alır.
6. Anayasa'nın 15. maddesindeki çekirdek alan koruması dikkate alındığında, aşağıdaki haklardan hangisi olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle dahi kısıtlanamaz veya durdurulamaz?
- A) Din ve vicdan hürriyeti ✓
- B) Konut dokunulmazlığı
- C) Haberleşme hürriyeti
- D) Sendika kurma hakkı
- E) Dernek kurma hürriyeti
Din, vicdan ve kanaat hürriyeti anayasal olarak çekirdek hak kapsamındadır ve olağanüstü hal kararnamesiyle dahi dokunulamaz.
7. 1982 Anayasası'nda hem bir 'hak' hem de yerine getirilmesi zorunlu bir 'ödev' olarak çift yönlü düzenlenen hak hangisidir?
- A) Bilgi edinme hakkı
- B) Dilekçe hakkı
- C) Eğitim ve öğrenim hakkı ✓
- D) Kamu hizmetlerine girme hakkı
- E) Grev ve lokavt hakkı
Eğitim ve öğrenim hakkı, anayasada vatandaşlar için hem bir hak hem de bir ödev olarak nitelendirilmiş tek sosyal haktır.
8. 1982 Anayasası'nda düzenlenen grev ve lokavt hakkına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Grev ve lokavt toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek biçimde kullanılamaz.
- B) Yüksek Hakem Kurulu kararları kesin değildir ve yargı yolu açıktır. ✓
- C) Grev ve lokavtın yasaklanacağı veya erteleneceği hâller kanunla düzenlenir.
- D) Yasak veya erteleme sonunda uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kurulu çözer.
- E) Greve katılmayanların çalışması greve katılanlarca engellenemez.
Yüksek Hakem Kurulunun uyuşmazlıklar üzerindeki kararları kesindir ve bu kararlara karşı hiçbir yargı yoluna başvurulamaz; kararlar toplu iş sözleşmesi hükmündedir.
9. 1982 Anayasası'nda düzenlenen aşağıdaki haklardan hangisi 'siyasi haklar ve ödevler' (aktif statü hakları) sınıfına girer?
- A) Toplu iş sözleşmesi hakkı
- B) Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı
- C) Grev yapma hakkı
- D) İddiaları ispat hakkı
- E) Kamu hizmetlerine girme hakkı ✓
Kamu hizmetlerine girme hakkı anayasal sistemimizde vatandaşlık bağıyla ilişkili siyasi haklar arasında düzenlenmiştir. Diğer şıklar ise kişi hakları veya sosyal-ekonomik haklar sınıfındadır.
10. Aşağıdakilerden hangisi kişinin hak ve ödevleri (negatif statü / koruyucu haklar) kapsamında düzenlenen haklardandır?
- A) Konut hakkı
- B) Düşünce ve kanaat hürriyeti ✓
- C) Kamu hizmetlerine girme hakkı
- D) Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
- E) Dilekçe hakkı
Düşünce ve kanaat hürriyeti, bireyin düşünce dünyasını devlete karşı koruyan negatif statü (koruyucu) haklarındandır.
11. Türkiye'de kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı hangi yılda tanınmıştır?
- A) 1930
- B) 1933
- C) 1934 ✓
- D) 1946
12. Olağan dönemlerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenebilen yegane temel hak ve ödev grubu hangisidir?
- A) Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler ✓
- B) Kişinin hakları ve ödevleri
- C) Aktif statü hakları
- D) Siyasi haklar ve ödevler
- E) Çekirdek haklar
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar ise kararname kapsamı dışındadır.
13. Siyasi partilerin hukuki statüleri ve mali denetimleri hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Ticari faaliyette bulunamazlar.
- B) Kapatılan parti başka bir ad altında kurulamaz.
- C) İçişleri Bakanlığından izin alarak kurulabilirler. ✓
- D) Mali denetimleri Sayıştayın yardımıyla Anayasa Mahkemesince yapılır.
- E) Yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan veya Türk uyruğunda olmayan kişilerden yardım alamazlar.
Siyasi partiler anayasa uyarınca önceden izin almaksızın serbestçe kurulurlar; İçişleri Bakanlığına sadece kuruluş bildirimi sunulur.
14. Temel hak ve hürriyetlerin genel sınırları ve nitelikleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Temel hak ve hürriyetler yabancılar için sınırlandırılamaz. ✓
- B) Haklar kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı sorumluluklarını da içerir.
- C) Anayasa hükümleri temel hakların yok edilmesini mümkün kılacak biçimde yorumlanamaz.
- D) Haklar demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyet biçiminde kullanılamaz.
- E) Haklar özlerine dokunulmadan, ilgili maddede belirtilen sebeplerle ve kanunla sınırlandırılabilir.
Yabancıların temel hak ve hürriyetleri, uluslararası hukuka uygun olmak şartıyla kanunla sınırlandırılabilir. Sınırlandırılamayacağı iddiası yanlıştır.
15. 1982 Anayasası'na göre, çalışma hayatına ve işçi haklarına yönelik güvenceler arasında düzenlenmeyen hak hangisidir?
- A) Zorla çalıştırma ve angarya yasağı
- B) Vatandaşların konut sahibi olma hakkı ✓
- C) Çalışma ve sözleşme hürriyeti
- D) Emeğin karşılığı adil ücret hakkı
- E) Dinlenme ve ücretli izin hakkı
Konut hakkı, anayasal sistemimizde sosyal ve ekonomik haklar arasında ayrı bir madde olarak düzenlenmiş olup doğrudan çalışma hakkının ve işçi haklarının bir parçası veya güvencesi değildir.
16. Tüm vatandaşların vergi, servet, cinsiyet şartı aranmadan oy kullanabilmesi ile sandığa atılan her oyun hukuken eşit değerde sayılması sırasıyla hangi seçim ilkelerini ifade eder?
- A) Genel oy - gizli oy
- B) Eşit oy - tek dereceli seçim
- C) Genel oy - serbest seçim
- D) Eşit oy - genel oy
- E) Genel oy - eşit oy ✓
Vergi, servet veya cinsiyet ayrımı olmaksızın herkesin oy verebilmesi genel oy, her seçmenin oyunun aynı ağırlıkta olması ise eşit oy prensibidir.
17. Anayasal bir hak arama güvencesi olan 'kanuni hâkim güvencesi' (doğal yargıç ilkesi) kavramının temel hukuki tanımı aşağıdakilerden hangisi?
- A) Hâkimlerin görevlerinde bağımsız ve tarafsız olması
- B) İdarenin özgürlüğü kısıtlayıcı herhangi bir ceza verememesi
- C) Hukuka aykırı elde edilmiş bulguların yargılamada delil sayılamaması
- D) Mahkeme kararı kesinleşene kadar kimsenin suçlu ilan edilememesi
- E) Hiç kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaması ✓
Kanuni hâkim güvencesi (doğal yargıç ilkesi), bir kişinin işlediği iddia edilen suç tarihinde o suç için yetkili ve görevli olan olağan mahkeme dışında, sonradan kurulmuş özel veya olağanüstü bir mahkemede yargılanmasını yasaklar.
18. 1982 Anayasası'na göre Türk vatandaşlığının hukuki statüsü ve esasları hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça hiçbir Türk vatandaşlıktan çıkarılamaz.
- B) Vatandaşlıktan çıkarma işlemlerine karşı yargı yolu kapatılabilir. ✓
- C) Vatandaşlık kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve kaybedilir.
- D) Türk Devleti'ne vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes Türk'tür.
- E) Türk babanın veya Türk annenin çocuğu Türk'tür.
Anayasa'nın açık hükmü gereğince, vatandaşlıktan çıkarma işlemlerine karşı idari ve hukuki denetimi engellemek amacıyla yargı yolu asla kapatılamaz; bu kararlar yargı denetimine tabidir.
19. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda siyasi haklar ve ödevler (aktif statü hakları) arasında yer almayan, sosyal ve ekonomik bir haktır?
- A) Dilekçe hakkı
- B) Kamu hizmetine girme hakkı
- C) Grev hakkı ✓
- D) Bilgi edinme hakkı
- E) Vatandaşlık hakkı
Grev hakkı, işçi haklarını ve çalışma hayatını ilgilendiren sosyal ve ekonomik bir hak olup; siyasi haklar arasında yer almaz.
20. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer alan hak ve güvencelerin tamamı 'kişinin hakları ve ödevleri' (koruyucu haklar) kapsamındadır?
- A) Kanuni hâkim güvencesi ve dilekçe hakkı
- B) Hak arama hürriyeti, kanuni hâkim güvencesi, suç ve ceza esasları ile mülkiyet hakkı ✓
- C) Mülkiyet hakkı ve vergi ödevi
- D) Suç ve ceza esasları ve seçme seçilme hakkı
- E) Hak arama hürriyeti ve vatan hizmeti
Hak arama hürriyeti, kanuni hâkim güvencesi, suç ve ceza esasları ile mülkiyet hakkının tamamı anayasada kişi hak ve ödevleri (koruyucu haklar) başlığı altında toplanmıştır.
21. Aşağıdaki siyasi haklardan hangisini Türkiye'de ikamet eden yabancı uyruklular da karşılıklılık esasına uyulması şartıyla yetkili merciler önünde kullanabilir?
- A) Oy kullanma hakkı
- B) Milletvekili olma
- C) Vatan hizmeti
- D) Siyasi partiye üye olma
- E) Dilekçe hakkı ✓
Türkiye'de ikamet eden yabancılar karşılıklılık şartıyla dilekçe hakkından yararlanabilir.
22. Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı hangi yıl gerçekleştirilen anayasa değişikliği ile tanınmıştır?
- A) 2001
- B) 2017
- C) 2004
- D) 2010 ✓
- E) 2007
Memurlara toplu sözleşme hakkı ilk defa 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halk oylamasıyla kabul edilen anayasa değişiklikleriyle tanınmıştır.
23. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda 'kişinin hakları ve ödevleri' (koruyucu haklar) başlığı altında düzenlenen haklardan biri değildir?
- A) Din ve vicdan hürriyeti
- B) İspat hakkı
- C) Grev ve lokavt hakkı ✓
- D) Yerleşme ve seyahat hürriyeti
- E) Konut dokunulmazlığı
Grev ve lokavt hakkı, anayasada pozitif müdahale gerektiren sosyal ve ekonomik haklar başlığı altında yer alır.
24. Anayasa Mahkemesi tarafından bir siyasi partinin temelli kapatılması durumunda, kapatma kararının ortaya çıkaracağı hukuki sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) Kapatılan partinin mal varlığı ve varlıklarının Hazineye devredilmesi
- B) Kapatmaya sebep olan kişilerin 5 yıl boyunca başka bir partide kurucu veya üye olamaması
- C) Kapatılmaya sebep olan milletvekillerinin TBMM üyeliklerinin kendiliğinden sona ermesi ✓
- D) Kapatılan siyasi partinin sonraki genel ve yerel seçimlere katılamaması
- E) Kapatılan siyasi partinin tüzel kişiliğinin hukuken sona ermesi
2010 yılında yapılan anayasa değişikliği ile kapatılan partinin üyelerinin beyanları nedeniyle milletvekilliklerinin düşmesi uygulamasına son verilmiştir; meclis üyelikleri devam eder.
25. Aşağıdaki haklardan hangisi hem Türk vatandaşlarına hem de karşılıklılık ilkesine uyulması ve Türkiye'de ikamet edilmesi şartıyla yabancılara tanınmıştır?
- A) Dilekçe hakkı ✓
- B) Vatan hizmeti
- C) Siyasi parti kurma hakkı
- D) Mal bildirimi
- E) Kamu hizmetine girme hakkı
Yabancılar, ülkemizde ikamet etmeleri ve kendi ülkelerinde de Türk vatandaşlarına aynı hakların tanınması (karşılıklılık) durumunda dilekçe hakkından yararlanabilirler.