Genel Tekrar Testi - 32
Aşağıda verilen makamlar arasındaki ilişkilerden hangisinde idari vesayet denetimi söz konusu olmayıp, hiyerarşik ilişki mevcuttur?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıda verilen makamlar arasındaki ilişkilerden hangisinde idari vesayet denetimi söz konusu olmayıp, hiyerarşik ilişki mevcuttur?
- A) Verilen tüm eşleştirmeler
- B) Vali ile köy muhtarı arasındaki ilişki
- C) Cumhurbaşkanı ile MİT Başkanı arasındaki ilişki ✓
- D) Cumhurbaşkanı-MİT Başkanı ile İçişleri Bakanı-belediye başkanı ilişkileri
- E) Vali-muhtar ile İçişleri Bakanı-belediye başkanı ilişkileri
Vali ile köy muhtarı ve İçişleri Bakanı ile belediye başkanı farklı kamu tüzel kişiliklerini temsil ettiğinden aralarındaki kanuni denetim idari vesayettir. Cumhurbaşkanı ile MİT Başkanı ise devlet tüzel kişiliği içinde yer aldığından aralarındaki ilişki hiyerarşiktir. Yalnız II'de taraflar aynı kamu tüzel kişiliği içindedir; bu nedenle vesayet yoktur.
2. Merkezi yönetimin taşra teşkilatı yapılanması içerisinde yer almayan kurul veya idari birim hangisidir?
- A) Kaymakamlık birimleri
- B) Vali başkanlığındaki il idare kurulu
- C) Valiliğe bağlı il müdürlükleri
- D) Bakanlıkların il şube başkanlıkları
- E) İl özel idaresine bağlı İl encümeni ✓
İl müdürlükleri, kaymakamlıklar, il şube başkanlıkları ve il idare kurulu merkezî idarenin taşra örgütlenmesi içinde yer alır. İl encümeni ise ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip il özel idaresinin organıdır ve merkezî taşra teşkilatına dâhil değildir. İl encümeni valilik teşkilatının değil, il özel idaresinin organıdır.
3. Memurun bakmakla yükümlü olduğu veya refakat etmediğinde hayatı tehlikeye girecek derece yakınlarının ağır hastalık veya kaza durumlarında, sağlık raporuna dayalı olarak verilebilecek ilk refakat izni süresi en fazla ne kadardır?
- A) 6 ay
- B) 1 yıl
- C) 3 ay ✓
- D) 2 yıl
- E) 9 ay
Memurun bakmakla yükümlü olduğu veya refakat etmediğinde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuğu ya da kardeşinin ağır kaza veya uzun süreli hastalığında sağlık kurulu raporuyla üç aya kadar refakat izni verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılabilir.
4. Farklı kamu tüzel kişileri arasındaki kanuni denetimi gösteren idari vesayete en uygun örnek eşleştirmesi hangisidir?
- A) İlçe Milli Eğitim Müdürü ile Okul Müdürü
- B) İl Vali ile İlçe Kaymakamı
- C) İlçe Kaymakamı ile İlçe Mal Müdürü
- D) Yükseköğretim Kurulu ile Marmara Üniversitesi ✓
- E) İçişleri Bakanı ile Emniyet Genel Müdürü
YÖK ile Marmara Üniversitesi ayrı kamu tüzel kişiliklerine sahiptir ve YÖK'ün üniversiteler üzerindeki kanuni denetimi idari vesayet niteliğindedir. Diğer seçeneklerdeki birimler devlet tüzel kişiliği içinde üst-ast ilişkisiyle bağlı olduğundan aralarında hiyerarşi vardır. Ayrı kamu tüzel kişileri arasındaki denetim vesayet; aynı tüzel kişilik içindeki ilişki hiyerarşidir.
5. Aşağıdaki kurumsal yapılardan hangisi idari işlemler ve idare hukuku kuralları kapsamına tabidir?
- A) Ticari faaliyette bulunan Anonim ve Limited Şirketler
- B) Kazanç paylaşma amacı gütmeyen Dernekler
- C) Ortakların ihtiyaçlarını karşılayan Kooperatifler
- D) Mahalli idare sıfatıyla Belediyeler ✓
- E) Özel hukuk tüzel kişisi niteliğindeki Vakıflar
İdare hukukunun temel inceleme alanı devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinin kuruluşu, işleyişi ve faaliyetleridir. Belediye bir mahallî idare ve kamu tüzel kişisidir. Vakıf, dernek, şirket ve kooperatifler ise kural olarak özel hukuk tüzel kişileridir. Seçenekler arasında kamu tüzel kişisi niteliği taşıyan kuruluş belediyedir.
6. Aşağıdakilerden hangisi idarenin kamu yararı amacıyla doğrudan mal veya işletme edinmesini sağlayan yollardan biri değildir?
- A) Özelleştirme ✓
- B) Kamulaştırma
- C) Devletleştirme
- D) Satın alma
- E) İstimval
Kamulaştırma, devletleştirme, satın alma ve istimval idarenin mal veya işletme edinmesini sağlayan yöntemlerdir. Özelleştirme ise kamuya ait mal veya işletmenin özel kesime devredilmesi sonucunu doğurur; idarenin mal edinmesi değil, kamusal mülkiyetin azalmasıdır. Özelleştirmede mal özelden kamuya değil, kamudan özel kesime geçer.
7. İdari teşkilat yapılanması içinde kendi başına bağımsız bir kamu tüzel kişiliği (KTK) bulunmayan birimler hangileridir?
- A) İlçe idaresi, belediye ve büyükşehir belediyesi
- B) İlçe idaresi
- C) Belediye, büyükşehir ve il özel idaresi
- D) İl idaresi ve ilçe idaresi ✓
- E) İl, ilçe ve belediye idareleri
İl ve ilçe idareleri devlet tüzel kişiliği içindeki merkezî idarenin taşra birimleridir; kendilerine ait ayrı kamu tüzel kişilikleri yoktur. Belediye, büyükşehir belediyesi ve il özel idaresi ise ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip mahallî idarelerdir. I ve II devlet tüzel kişiliğinin parçasıdır; III, IV ve V bağımsız kamu tüzel kişileridir.
8. Belirli bir yerleşim alanındaki ortak yerel ihtiyaçları karşılayan mahalli idare (yerel yönetim) kuruluşları kapsamında yer almayan yapı hangisidir?
- A) Adana Büyükşehir Belediyesi
- B) İzmir Ticaret Odası ✓
- C) Köy idaresi niteliğindeki Çatak Köyü
- D) İlçe belediyesi sıfatıyla Şişli Belediyesi
- E) İstanbul İl Özel İdaresi
Mahallî idareler il özel idaresi, belediye ve köydür; belirli bir coğrafi alandaki halkın ortak yerel ihtiyaçlarını karşılarlar. Ticaret odaları ise belirli bir mesleki ve ekonomik hizmet alanında faaliyet gösteren kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır. Ticaret odası yer yönünden değil, hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşudur.
9. Memurlara, yürüttükleri hizmetlerin karşılığı olarak işgal ettikleri kadroya dayalı biçimde aylık dönemler halinde ödenen temel ücrete ne ad verilir?
- A) Tazminat
- B) Mali tazminat
- C) Bedel zammı
- D) Aylık ✓
- E) Ücret
Aylık, 657 sayılı Kanun'a tabi memurlara hizmetleri karşılığında kadroya dayanılarak ay itibarıyla ödenen paradır. Ücret ve tazminat gibi diğer ödemeler farklı hukuki nedenlere ve hesaplama esaslarına dayanır. Kadroya bağlı ve aylık dönemler hâlinde yapılan temel ödeme aylıktır.
10. Anayasamızda düzenlenen mahalli idareler (yerel yönetimler) kapsamında yer almayan idari birim hangisidir?
- A) Köy idaresi
- B) Mahalle yönetimi ✓
- C) İlçe belediyesi
- D) İl özel idaresi
- E) Büyükşehir belediyesi
Türkiye'deki mahallî idareler il özel idaresi, belediye ve köydür. Büyükşehir belediyesi de belediyenin özel bir türüdür. Mahalle ise belediye sınırları içinde bulunan, kamu tüzel kişiliği olmayan idari birimdir. Mahallenin ayrı kamu tüzel kişiliği bulunmadığından yerel yönetim sayılmaz.
11. Belediye meclisinin mahalle kurulması veya kaldırılması yönündeki kararının, taşra amiri olan valinin onayına tabi olması hangi denetim yetkisini gösterir?
- A) İdari vesayet denetimi ✓
- B) Yerinden yönetim yetkisi
- C) Merkezden yönetim ilkesi
- D) Yetki genişliği yetkisi
- E) Hiyerarşik denetim
Belediye ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip bir mahallî idaredir. Belediye meclisinin kararının merkezî idare görevlisi olan valinin onayına bağlanması, kanunla öngörülmüş bir idari vesayet denetimidir. Ayrı kamu tüzel kişilikleri arasındaki onay denetimi hiyerarşi değil idari vesayettir.
12. Belli bir uzmanlık gerektiren geçici projelerde veya yıllık programlarda sözleşme ile istihdam edilen kamu görevlisi hangisidir?
- A) Kamu işçisi
- B) Aylıklı personel
- C) Devlet memuru
- D) Mesleki geçici personel
- E) Sözleşmeli personel ✓
Sözleşmeli personel, özel bir mesleki bilgi ve uzmanlık gerektiren geçici işlerde sözleşmeyle çalıştırılan kamu görevlisidir. Memurlar asli ve sürekli görevleri genel idare esaslarına göre yürütürken işçiler özel hukuk hükümlerine tabi iş sözleşmesiyle çalışır. Uzmanlık gerektiren proje işi ve sözleşmeyle geçici çalışma, sözleşmeli personeli gösterir.
13. Görevinden istifa eden bir memurun, yerine atanan kişi veya vekil gelene kadar (en fazla bir ay) görevini bırakamaması kamu hizmetine egemen hangi ilkenin sonucudur?
- A) Eşitlik ilkesi
- B) Nesnellik ilkesi
- C) Değişkenlik (uyarlama) ilkesi
- D) Kesintisiz yürütülmesini öngören süreklilik ve düzenlilik ilkesi ✓
- E) Bedelsizlik ilkesi
Kamu hizmetleri toplumun sürekli ihtiyaçlarını karşıladığı için kesintisiz ve düzenli biçimde yürütülmelidir. Çekilmek isteyen memurun yerine yenisi gelene veya belirli süre dolana kadar göreve devam etmesi, hizmetin kesintiye uğramasını önler. Devir sağlanana kadar göreve devam yükümlülüğü süreklilik ve düzenlilik ilkesinin sonucudur.
14. İl idaresinde valiye tanınan yetki genişliği ilkesi, aşağıdaki idari yapılanma ilkelerinden hangisinin istisnasını oluşturur?
- A) İdarenin bütünlüğü ilkesi
- B) İdarenin kanuniliği ilkesi
- C) Merkezden yönetim (merkeziyetçilik) ilkesi ✓
- D) Yerinden yönetim ilkesi
- E) Hiyerarşik denetim ilkesi
Yetki genişliği, valiye merkeze danışmadan merkez adına karar alma ve uygulama imkânı tanır. Vali yine merkezî idarenin hiyerarşisi içinde kalır; ancak kararların tamamen merkezden alınması kuralı yumuşatıldığı için yetki genişliği merkezden yönetim ilkesinin bir istisnasıdır. Yetki genişliği yerinden yönetim değildir; merkezden yönetimin sakıncalarını azaltan istisnai bir yöntemdir.
15. Memurların çalışma saatleri, izinleri ve yasal durumları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Yasal düzenlemeler uyarınca memurlar için olumlu ve olumsuz sicil raporu tutulması uygulaması getirilmiştir. ✓
- B) Memurların haftalık çalışma süresi genel kural olarak 40 saattir.
- C) Radyasyon veya ışınlarla çalışan personele normal izinlerine ek olarak bir aylık sağlık izni verilir.
- D) İstisnai memuriyet kadrolarına atanmada genel memuriyet sınavı ve kademe ilerlemesi kuralları uygulanmaz.
- E) Hizmeti 1 ila 10 yıl olan memurların yıllık izni 20 gün, 10 yıldan fazla olanların 30 gündür.
6111 sayılı Kanun ile devlet memurlarına ilişkin olumlu ve olumsuz sicil uygulamaları oluşturulmamış, kaldırılmıştır. Diğer ifadeler yıllık izin, haftalık çalışma süresi, istisnai memuriyet ve radyoaktif ışınlarla çalışan personele verilen sağlık izni bakımından doğrudur. 6111 sayılı Kanun sicil sistemini getirmemiş, mevcut sicil uygulamasını kaldırmıştır.
16. Kolluk görevlerini ve idari işlerini yapmayan köy muhtarını, yazılı uyarıya rağmen eylemsiz kalması durumunda görevden uzaklaştırmaya yetkili makam veya kurul hangisidir?
- A) İl Valisi
- B) İlçe Kaymakamı
- C) İlgili il veya ilçe idare kurulu ✓
- D) Danıştay
- E) İçişleri Bakanı
Görevlerini yerine getirmediği için mahallin en büyük mülki amirince yazılı olarak uyarılan ve buna rağmen görev yapmayan köy muhtarı, yetkili il veya ilçe idare kurulunun kararıyla görevden uzaklaştırılabilir. Yazılı ihtardan sonraki görevden uzaklaştırma kararı vali veya kaymakam tarafından tek başına değil, idare kurulunca verilir.
17. Anayasamıza göre, illerin idaresinde merkez adına başkente sormadan doğrudan karar alıp uygulama yetkisine (yetki genişliğine) sahip olan mülki amir hangisidir?
- A) Belediye başkanı
- B) İl Valisi ✓
- C) İlçe Kaymakamı
- D) İl milli eğitim müdürü
- E) İl emniyet müdürü
Anayasa'nın 126. maddesi uyarınca illerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır. Bu yetkiyi ilde vali kullanır ve merkezî idare adına, her işlem için başkente danışmadan karar alabilir. Kaymakamlar bakımından anayasal yetki genişliği kabul edilmemiştir. Yetki genişliği il yönetiminde yalnızca valiye tanınmıştır.
18. 657 sayılı Kanun'da memurların yaptıkları işlere göre ayrıldığı resmi hizmet sınıfları arasında yer almayan sınıf hangisidir?
- A) Genel idare hizmetleri sınıfı
- B) Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı
- C) Emniyet hizmetleri sınıfı
- D) Avukatlık hizmetleri sınıfı
- E) Kültür ve sanat hizmetleri sınıfı ✓
657 sayılı Kanun genel idare, teknik, sağlık, eğitim ve öğretim, avukatlık, din, emniyet, yardımcı hizmetler ve diğer özel hizmet sınıflarını düzenler. Kültür ve sanat hizmetleri adıyla ayrı bir memur hizmet sınıfı bulunmaz. Kanundaki sınıflar arasında kültür ve sanat hizmetleri sınıfı yoktur.
19. Büyükşehir belediye başkanının, sınırları içerisindeki ilçe belediye meclisinin aldığı bazı kararları veto etme veya onaylama yetkisi hangi tür denetime örnektir?
- A) Merkezi denetim
- B) Hiyerarşik denetim yetkisi
- C) Yargısal denetim yetkisi
- D) İdari vesayet denetimi ✓
- E) Yetki genişliği ilkesi
Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyesi birbirinden ayrı kamu tüzel kişiliklerine sahiptir. Büyükşehir belediye başkanına ilçe belediye meclisinin belirli kararları üzerinde tanınan denetim yetkisi, farklı kamu tüzel kişileri arasında kurulduğu için idari vesayet niteliğindedir. Aynı tüzel kişilik içinde olmayan iki belediye arasında hiyerarşi değil vesayet bulunur.
20. Devlet memurlarına, hizmet sınıfı içerisinde gerekli yetişme şartlarını sağlayarak en yüksek dereceye kadar yükselebilme imkanı tanınmasını ifade eden temel memuriyet ilkesi hangisidir?
- A) Sınıflandırma
- B) Liyakat
- C) Kapsam
- D) Kariyer ✓
- E) Kademe
Kariyer ilkesi, devlet memurlarının gerekli bilgi ve yetişme şartlarına uygun biçimde kendi hizmet sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleyebilmesini ifade eder. Sınıflandırma görevleri niteliklerine göre gruplandırır, liyakat ise giriş ve yükselmeyi yetenek ve başarıya bağlar. Hizmet içinde yetişme ve en yüksek dereceye kadar ilerleme kariyer ilkesidir.
21. Yürütmenin idari kanadı tarafından yürütülen temel kamu görevleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi idarenin asli görevleri arasında yer almaz?
- A) Ekonomik veya sosyal sektörleri özendirme ve destekleme
- B) Teşkilat içi düzen ve işleyişi sağlama faaliyetleri
- C) Ülke genelinde milli güvenliğin sağlanması
- D) Doğrudan tarımsal veya endüstriyel üretim yapmak ✓
- E) Kalkınma ve kaynak kullanımına yönelik planlama faaliyetleri
İdarenin başlıca görevleri millî güvenliği sağlamak, kolluk faaliyetlerini ve kamu hizmetlerini yürütmek, planlama yapmak, belirli alanları özendirmek ve desteklemek, ayrıca kendi iç düzenini sağlamaktır. Tarımsal üretim ise bu genel görev sınıflandırmasında idarenin ayrı bir görevi olarak sayılmaz. İdare tarımı destekleyebilir veya planlayabilir; fakat doğrudan tarımsal üretim bu listedeki temel idari görevlerden değildir.
22. Nüfusu 2.000 sınırının altına inen belediyelerin köye dönüştürülmesi kararında, karar öncesinde görüş bildiren yüksek idari makam hangisidir?
- A) Belediye meclisi
- B) Belediye encümeni
- C) Danıştay ✓
- D) Belediye başkanı
- E) İl Valisi
Nüfusu 2.000'in altına düşen belediyeler, Danıştayın görüşü alınarak Cumhurbaşkanı kararıyla köye dönüştürülür. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin hak, alacak, borç ve mallarına ilişkin tasfiye işlemleri ilgili mevzuata göre yürütülür. Kararı Cumhurbaşkanı verir; karar öncesinde görüşü alınan merci Danıştaydır.
23. 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, memurluk statüsünü nihai olarak sona erdiren yasal durumlar arasında yer almayan kavram hangisidir?
- A) Kendi isteğiyle memurluktan çekilme (istifa)
- B) Disiplin kararıyla memurluktan çıkarılma
- C) Şartlar oluştuğunda emekliye ayrılma
- D) Yaşlanma ✓
- E) Ölüm
Memurluk çekilme, çıkarılma, emeklilik, ölüm, bağdaşmazlık veya memuriyet koşullarının kaybedilmesi gibi nedenlerle sona erer. Yaşın ilerlemesi tek başına ve ayrıca 'yaşlanma' adıyla bir sona erme nedeni değildir; şartları oluştuğunda emeklilik sonucu doğabilir. Kanunda yaşlanma adıyla bağımsız bir sona erme hâli yoktur.
24. İdari teşkilat yapısında, merkezden yönetimin taşra teşkilatı (mülki idare) birimleri arasında yer almayanlar hangileridir?
- A) İller ve köyler
- B) Köyler ve il özel idareleri ✓
- C) Köyler, ilçeler ve il özel idareleri
- D) İl özel idareleri
- E) Köyler
Merkezî idarenin taşra teşkilatı il, ilçe ve bölge kuruluşlarından oluşur. Köy ve il özel idaresi ise merkezî idarenin bir parçası değil, ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip yer yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. İl ve ilçe taşra; köy ile il özel idaresi mahallî idaredir.
25. Aşağıda verilen idari birim ve kuruluşlardan hangisi hizmet yerinden yönetim (kamu kurumu) kuruluşları kapsamında yer almaz?
- A) İstanbul Büyükşehir Belediyesi ✓
- B) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)
- C) Marmara Üniversitesi
- D) Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD)
- E) Ankara Barosu
Barolar, üniversiteler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar ile TCDD belirli bir hizmet veya uzmanlık alanında faaliyet gösteren hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ise coğrafi bir alandaki yerel ortak ihtiyaçları karşılayan mahallî idaredir. Büyükşehir belediyesi hizmet değil, yer yönünden yerinden yönetim kuruluşudur.