Genel Tekrar Testi - 33
Mahalli idarelerden biri olan il özel idaresinin yasal organları hangileridir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Mahalli idarelerden biri olan il özel idaresinin yasal organları hangileridir?
- A) Vali, il genel meclisi ve il idare kurulu
- B) İl genel meclisi ve il encümeni
- C) Vali, il genel meclisi ve il encümeni ✓
- D) İl genel meclisi ve il idare kurulu
- E) Vali, il encümeni ve il idare kurulu
İl özel idaresinin organları vali, il genel meclisi ve il encümenidir. Vali il özel idaresinin başı ve yürütme organı, il genel meclisi temel karar organıdır. İl idare kurulu ise merkezî idarenin il teşkilatı içindeki kuruldur. I, II ve III il özel idaresine aittir; IV merkezî taşra teşkilatına aittir.
2. İdari teşkilat içindeki ast-üst ilişkisini düzenleyen hiyerarşi yetkisine dair hangisi yanlıştır?
- A) Bakanlık teşkilatlarında hiyerarşik yapının zirvesinde bakan yer alır.
- B) Yerinden yönetim kuruluşlarının kendi iç birimleri hiyerarşiyle yönetilir.
- C) Devletin başkent ve taşra örgütleri hiyerarşik bağla birbirine bağlanır.
- D) Belediye teşkilatında belediye encümeni en üst hiyerarşik amirdir. ✓
- E) Aynı kamu tüzel kişiliği bünyesinde üstün astı denetleme yetkisidir.
Hiyerarşi aynı kamu tüzel kişiliği içindeki üst ile ast arasındaki denetim ilişkisidir. Bakanlıkta en üst hiyerarşik amir bakan, belediyede ise belediye başkanıdır. Belediye encümeni karar ve yürütme organıdır fakat en yüksek hiyerarşik amir değildir. Belediyenin en üst hiyerarşik amiri encümen değil belediye başkanıdır.
3. Belediye Kanunu uyarınca, il ve ilçe merkezleri hariç tutulduğunda, bir yerleşim yerinde belediye kurulabilmesi için gereken asgari nüfus sınırı kaçtır?
- A) 5.000 ✓
- B) 10.000
- C) 2.000
- D) 7.500
- E) 15.000
5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde kanundaki diğer koşullar da sağlanmak kaydıyla belediye kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde ise nüfusa bakılmaksızın belediye kurulması zorunludur. Genel nüfus eşiği 5.000'dir; il ve ilçe merkezleri bu kuralın istisnasıdır.
4. İki ayrı kamu tüzel kişiliği arasındaki kanuni denetim ilişkisini ifade eden idari vesayet yetkisine uygun örnekler hangileridir?
- A) YÖK-İstanbul Üniversitesi ile Kaymakam-köy muhtarı ilişkileri
- B) YÖK ile İstanbul Üniversitesi arasındaki ilişki
- C) YÖK-Üniversite, Kaymakam-Muhtar ile Valilik-Büyükşehir Belediyesi ilişkileri
- D) Kaymakam-Muhtar, Valilik-Büyükşehir ile Büyükşehir-İlçe Belediyesi ilişkileri
- E) Belirtilen tüm kurum ve makamlar arasındaki denetim ilişkileri ✓
İdari vesayet, kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanarak bir kamu tüzel kişisinin başka bir kamu tüzel kişisinin organ veya işlemleri üzerinde kullandığı sınırlı denetimdir. Verilen ilişkilerin her birinde birbirinden ayrı kamu tüzel kişilikleri bulunduğundan bunlar hiyerarşi değil idari vesayet örnekleridir. Denetleyen ve denetlenen ayrı kamu tüzel kişileri ise ilişki, kanuni dayanağı ölçüsünde idari vesayettir.
5. Türkiye'nin 2025 yılı itibarıyla en büyük havaalanı hangisidir?
- A) Antalya Havalimanı
- B) İzmir Adnan Menderes Havalimanı
- C) İstanbul Havalimanı ✓
- D) Ankara Esenboğa Havalimanı
İstanbul Havalimanı, 2025 yılı itibarıyla Türkiye'nin en büyük havaalanıdır ve dünyanın en büyüklerinden biridir.
6. Siyasi partilerin mali denetimlerini yapmakla görevli yetkili anayasal organ hangisidir?
- A) Danıştay
- B) Sayıştay
- C) Anayasa Mahkemesi ✓
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi
- E) Yargıtay
Siyasi partilerin mali denetimini Anayasa Mahkemesi yapar. Sayıştay bu görevde Anayasa Mahkemesine teknik destek ve yardım sunmakla yükümlüdür.
7. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin gelir-gider ve mali denetimlerini gerçekleştirirken bu denetimin teknik yönü için hangi kurumdan teknik yardım alır?
- A) Hazine ve Maliye Bakanlığından
- B) Strateji ve Bütçe Başkanlığından
- C) Sayıştaydan ✓
- D) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından
- E) Yüksek Seçim Kurulundan
Anayasa Mahkemesi mali denetim görevini icra ederken bu alanda uzmanlaşmış olan Sayıştay organından teknik yardım ve rapor desteği alır.
8. Siyasi partilerin kapatılmasına yönelik davaları açmaya yetkili resmi makam ile bu davayı inceleyip karara bağlayan yüksek mahkeme sırasıyla hangisidir?
- A) Danıştay Başsavcısı - Anayasa Mahkemesi
- B) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı - Yüksek Seçim Kurulu
- C) Danıştay Başsavcısı - Danıştay Genel Kurulu
- D) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı - Anayasa Mahkemesi ✓
- E) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı - Yargıtay Genel Kurulu
Siyasi partilerin kapatılması davalarını açma yetkisi münhasıran Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'na verilmiştir. Davaları karara bağlayan organ ise Anayasa Mahkemesi'dir.
9. Bütçe kanunlarının denetimi kapsamında, meclise sunulmak üzere 'Genel Uygunluk Bildirimi' raporunu hazırlayan ve sunan yetkili kurum hangisidir?
- A) Anayasa Mahkemesi
- B) Cumhurbaşkanlığı
- C) Sayıştay ✓
- D) Hazine ve Maliye Bakanlığı
- E) Danıştay Başkanlığı
Genel uygunluk bildirimi Sayıştay tarafından TBMM'ye sunulur.
10. Bir milletvekili hakkında sağlanan yasama dokunulmazlığı güvencesini kaldırma (son verme) yetkisi hangi organa aittir?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisine ✓
- B) Anayasa Mahkemesi Başkanlığına
- C) Yargıtay Ceza Genel Kuruluna
- D) Sayıştay Denetim Komisyonuna
- E) Danıştay İdari İşler Kuruluna
Milletvekilinin yasama dokunulmazlığını kaldırma yetkisi TBMM'ye aittir.
11. TBMM, yargı bağımsızlığını sağlamak amacıyla aşağıdaki yüksek kurullardan hangisinin bazı üyelerini seçmekle yetkilendirilmiştir?
- A) Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini
- B) Hâkimler ve Savcılar Kurulunu (HSK) ✓
- C) Danıştay daire başkanları ve üyelerini
- D) Yüksek Seçim Kurulunu (YSK)
- E) Yargıtay daire başkanları ve üyelerini
TBMM, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yedi üyesini seçer.
12. Cumhurbaşkanı'nın anayasal suç isnadıyla Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'ne sevk edilmesi kararını verme yetkisi kime aittir?
- A) TBMM Başkanlık Divanı heyetine
- B) Doğrudan meclis başkanı makamına
- C) Danıştay İdari İşler Kuruluna
- D) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına
- E) Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna ✓
Cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk etme yetkisi TBMM'ye aittir.
13. Üye seçim yapıları incelendiğinde, üyelerinin tamamı değil, sadece belirli bir kısmı (kontenjanı) Cumhurbaşkanı tarafından seçilip atanan anayasal organlar hangileridir?
- A) Anayasa Mahkemesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ve Danıştay ✓
- B) Hâkimler ve Savcılar Kurulu ile Yargıtay üyeleri
- C) Devlet Denetleme Kurulu ile Danıştay başkanlığı
- D) Anayasa Mahkemesi ile Devlet Denetleme Kurulu
- E) Danıştay daire başkanları ile Sayıştay üyeleri
Cumhurbaşkanı Anayasa Mahkemesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ile Danıştay üyelerinin bir kısmını seçer. Devlet Denetleme Kurulu üyelerinin ise tamamını atar.
14. Cumhurbaşkanı aşağıdaki kurumlardan hangisine üye seçemez?
- A) Danıştay
- B) Anayasa Mahkemesi
- C) Yükseköğretim Kurulu
- D) Sayıştay ✓
- E) Hâkimler ve Savcılar Kurulu
Sayıştay başkan ve üyelerini TBMM seçer. Cumhurbaşkanının Sayıştaya üye seçme yetkisi yoktur.
15. Normlar hiyerarşisi uyarınca, çıkarılan idari yönetmeliklerin anayasal olarak aşağıdaki hukuki metinlerden hangilerine aykırı olmaması zorunludur?
- A) Yargıtay ve Danıştay içtihadı birleştirme kararlarına
- B) Yürütme organınca çıkarılan kararnamelere
- C) Meclis kanunları ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ✓
- D) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Yargıtay ilamlarına
- E) Meclis tarafından kabul edilmiş kanunlara
Yönetmelikler, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarılır.
16. Cumhurbaşkanı'nın yargı alanındaki atama yetkileri incelendiğinde, aşağıdaki yüksek yargı kurumlarından hangisinin üyelerini doğrudan veya dolaylı olarak seçme yetkisi yoktur?
- A) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçmek
- B) Danıştay üyelerinin bir kısmını seçmek
- C) Yargıtay daire üyelerini seçmek ✓
- D) Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek
- E) Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyelerini seçmek
Yargıtay üyelerini Hâkimler ve Savcılar Kurulu seçer. Cumhurbaşkanı diğer seçeneklerde belirtilen organ veya görevlere Anayasa'da belirlenen sayıda seçim yapar.
17. Aşağıdaki anayasal kurul veya mahkemelerden hangisinin başkan dahil tüm kurul üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilip atanır?
- A) Devlet Denetleme Kurulu ✓
- B) Yargıtay
- C) Anayasa Mahkemesi
- D) Sayıştay
- E) Danıştay
Devlet Denetleme Kurulunun başkan ve üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
18. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamına yapılacak olan atama ve seçim süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- A) Hâkimler ve Savcılar Kurulu üç aday belirler; Cumhurbaşkanı bu adaylar arasından seçimi gerçekleştirir.
- B) Yargıtay Büyük Genel Kurulu üç aday belirler; HSK bu adaylar arasından seçim yapar.
- C) Yargıtay Genel Kurulu gizli oyla beş aday belirler; Cumhurbaşkanı bu adaylar arasından atamayı yapar. ✓
- D) Adalet Bakanı beş aday belirler; HSK bu adaylardan birini başsavcı olarak atar.
- E) Yargıtay Büyük Genel Kurulu beş aday belirler; Adalet Bakanı bu adaylar içinden atamayı onaylar.
Yargıtay Büyük Genel Kurulu, kendi üyeleri arasından gizli oyla beş aday belirler. Cumhurbaşkanı bu beş adaydan birini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı olarak seçer. Aday gösterme yetkisi Yargıtay Büyük Genel Kuruluna, nihai seçim yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
19. Türkiye'deki yargı kolları ve teşkilatları incelendiğinde, adli yargı düzeninin en üst dereceli yüksek mahkemesi hangisidir?
- A) Danıştay
- B) Yargıtay ✓
- C) Bölge Adliye Mahkemesi
- D) Anayasa Mahkemesi
- E) Uyuşmazlık Mahkemesi
Yargıtay, adli yargıdaki hukuk ve ceza mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı kararların son inceleme merciidir. Bölge adliye mahkemeleri ise istinaf aşamasında görev yapan üst derece mahkemeleridir. Adli yargıda yüksek mahkeme Yargıtay, idari yargıda yüksek mahkeme Danıştaydır.
20. Mali yükümlülükler ve vergilere ilişkin idari işlemler hakkında, Sayıştay ile Danıştay kararları arasında çıkabilecek hukuki çelişkilerde hangi merciin kararı üstün tutulur?
- A) Bölge İdare Mahkemesi
- B) Uyuşmazlık Mahkemesi
- C) Danıştay ✓
- D) Sayıştay
- E) Anayasa Mahkemesi
Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasında uyuşmazlık çıkarsa Danıştay kararı esas alınır. Bu özel üstünlük kuralı Anayasa'da açıkça düzenlenmiştir. Buradaki uyuşmazlığı Uyuşmazlık Mahkemesi çözmez; Anayasa doğrudan Danıştay kararına üstünlük tanır.
21. Anayasal teşkilat yapısı uyarınca, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) doğal üyesi olan makam hangisidir?
- A) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
- B) Kurulun başkanı olan Adalet Bakanı
- C) Adalet Bakanı ve yardımcısı
- D) Adalet Bakanı, yardımcısı, AYM Başkanı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
- E) Adalet Bakanı yardımcısı ✓
Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Başkanı Adalet Bakanıdır; Adalet Bakanı Yardımcısı ise Kurulun doğal üyesidir. Anayasa Mahkemesi Başkanı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı HSK üyesi değildir.
22. İdari yargı teşkilatındaki kademeli yargılama sistemi incelendiğinde, bu yargı kolunun ikinci derece (istinaf) mahkemesi hangisidir?
- A) Vergi Mahkemesi
- B) Danıştay
- C) Bölge Adliye Mahkemesi
- D) Bölge İdare Mahkemesi ✓
- E) İdare Mahkemesi
İdare ve vergi mahkemeleri idari yargının ilk derece mahkemeleridir. Bu mahkemelerin kararlarını istinaf yoluyla Bölge İdare Mahkemeleri, temyiz yoluyla ise koşulları varsa Danıştay inceler. Bölge İdare Mahkemesi idari yargının, Bölge Adliye Mahkemesi ise adli yargının istinaf merciidir.
23. İdari yargının en üst dereceli yüksek mahkemesi olan Danıştay üyelerinin seçimi ve kurumsal dağılımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Üyelerin dörtte üçünü Danıştay Genel Kurulu, dörtte birini Yargıtay seçer.
- B) Üyelerin dörtte birini HSK, dörtte üçünü doğrudan Cumhurbaşkanı seçer.
- C) Üyelerin üçte birini HSK, kalan üçte ikisini ise doğrudan Cumhurbaşkanı seçer.
- D) Üyelerin dörtte üçünü Anayasa Mahkemesi, dörtte birini Yargıtay seçip atar.
- E) Üyelerin dörtte üçünü HSK, kalan dörtte birini ise doğrudan Cumhurbaşkanı seçer. ✓
Danıştay üyelerinin dörtte üçü birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise kanunda belirtilen görevliler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Danıştay üyeliğinde temel oran HSK için dörtte üç, Cumhurbaşkanı için dörtte birdir. Oranların ters çevrilmemesine dikkat edilmelidir.
24. Yüksek yargı mercilerinin üye seçim usulleri değerlendirildiğinde, üyelerinin tamamı değil, sadece belirli bir kontenjanı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilen yüksek mahkemeler hangileridir?
- A) Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi
- B) Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay
- C) Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Yargıtay
- D) Anayasa Mahkemesi ve Danıştay ✓
- E) Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay
Cumhurbaşkanı Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinden on ikisini ve Danıştay üyelerinin dörtte birini seçer. Yargıtay üyeleri HSK tarafından seçilir; Uyuşmazlık Mahkemesinin üyeleri de kendi özel kanunundaki usule göre belirlenir. Cumhurbaşkanının üye seçtiği iki mahkeme Anayasa Mahkemesi ile Danıştaydır. Bu nedenle I ve IV birlikte alınır.
25. Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlayan yüksek mahkeme hangisidir?
- A) Uyuşmazlık Mahkemesi ✓
- B) Danıştay
- C) Anayasa Mahkemesi
- D) Hâkimler ve Savcılar Kurulu
- E) Yargıtay
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevlidir. Böylece aynı uyuşmazlıkta farklı yargı kollarının kendisini görevli veya görevsiz saymasından doğan sorun giderilir. Yargıtay ve Danıştay kendi yargı kollarının yüksek mahkemeleridir; iki ayrı yargı kolu arasındaki uyuşmazlığı ise Uyuşmazlık Mahkemesi çözer.