Genel Tekrar Testi - 43

1. Türkiye kıyı şeridinde gerçek anlamda 'Haliç' tipi kıyıların görülmemesinin temel nedeni nedir?

• A) Okyanuslara kıyımızın olmaması (Gel-git azlığı) ✓
• B) Matematiksel konum (Orta Kuşak)
• C) Buzulların kıyıda etkili olmaması
• D) Dağların doğu-batı uzanışlı olması

Haliçli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyılar okyanus kıyılarında gel-git genliği yüksek olduğu yerlerde görülür. Türkiye iç denizlere kıyısı olan bir ülke olduğu için gel-git etkisi azdır ve haliç görülmez.

2. Akarsuların sert kalkerli arazilerde kademeli olarak derinleşmesi ve yana aşındırmalara bağlı oluşan basamaklı vadilere kanyon vadi denir. Yukarıda verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi dünyanın ikinci büyük kanyonudur?

• A) Köprülü Kanyon – Antalya
• B) Saklıkent Kanyonu- Muğla
• C) Valla Kanyonu - Kastamonu
• D) Uşak Ulubey Kanyonu - Uşak ✓

Uşak‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilinde bulunan Ulubey Kanyonu, ABD'deki Büyük Kanyon'dan sonra dünyanın en büyük ikinci kanyonu olarak bilinmektedir.

3. Aşağıdaki endemik bitki türü ve doğal yayılış alanı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Kazdağı Göknarı - Kazdağı
• B) Sığla (Günlük) Ağacı - Köyceğiz
• C) Ters Lale - Hakkari
• D) Kasnak Meşesi - Adana ✓

Kasnak‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Meşesi en yoğun olarak Isparta-Eğirdir (Yukarı Gökdere) çevresinde yetişen endemik bir türdür, Adana'da değil.

4. Amasyalı ünlü coğrafyacı Strabon tarafından da araştırma yapılmış olan ve 'Yanık Ülke' (Katakekaumene) olarak adlandırılan volkanik kökenli alan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kula Dağları ✓
• B) Erciyes Dağı
• C) Melendiz Dağı
• D) Karacadağ

Strabon'un‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Geographika eserinde 'Yanık Ülke' olarak bahsettiği yer, Türkiye'nin en genç volkanik sahası olan Manisa-Kula yöresidir.

5. Aşağıda verilen ova ve oluşum kökeni eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Erbaa - Tektonik
• B) Bafra – Delta
• C) Selçuk - Tektonik ✓
• D) Korkuteli - Karstik

İzmir'deki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Selçuk (Efes) Ovası, Küçük Menderes nehrinin taşıdığı alüvyonlarla oluşmuş bir delta ovasıdır; tektonik değildir.

6. Sivas-Divriği, Malatya-Hekimhan ve Sakarya-Çamdağı gibi yerlerde çıkarılan maden aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bakır
• B) Demir ✓
• C) Kükürt
• D) Krom

Sivas‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Divriği) ve Malatya (Hekimhan, Hasançelebi) Türkiye'nin en önemli demir çıkarım alanlarıdır.

7. UNESCO desteğiyle tescillenen Türkiye'nin 'ilk ve tek Avrupa ve Dünya Jeoparkı' olarak nitelendirilen alan hangisidir?

• A) Kula ✓
• B) Nemrut Dağı
• C) Karacadağ
• D) Erciyes Dağı

Manisa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilindeki Kula Volkanik Jeoparkı, Türkiye'nin tescillenmiş ilk jeopark alanıdır.

8. Türkiye, genel arazi yapısı itibarıyla ortalama yükseltisi fazla, engebeli ve dağlık bir ülkedir. Buna göre; I. Akdeniz havzasındaki akarsuların döküldükleri kıyılarda geniş delta ovaları oluşturmasının gecikmesi veya zor olması, II. Akarsuların akış hızlarının yüksek olması sayesinde hidroelektrik enerji potansiyellerinin fazla olması, III. Türkiye genelinde Tersiyer ve Kuaterner gibi yakın jeolojik dönemlerde oluşmuş genç arazilerin geniş yer tutması, IV. Akarsuların yatak eğimlerinin fazla olmasından ötürü hiçbirinin denge profiline ulaşamamış olması, durumlarından hangileri Türkiye'nin engebeli ve yüksek arazi yapısının doğrudan bir sonucu değildir?

• A) Yalnız III
• B) I ve III ✓
• C) II ve IV
• D) III ve IV
• E) I, II ve III

Akdeniz'deki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ akarsuların delta oluşturmasının zorluğu engebeli yapıdan ziyade, havzalarındaki kayaçların çözünebilir karstik yapıda olmasından (litolojik faktör - I) kaynaklanır. Ülkemizde yakın jeolojik zamanlara ait genç arazilerin fazla olması ise dağlık yapının bir sonucu değil, bu dağlık yapıyı ortaya çıkaran tektonik yükselmenin sebebidir (III). Akış hızlarının yüksekliği (II) ve denge profiline ulaşılamamış olması (IV) ise dağlık yapının doğrudan sonuçlarıdır. Bu nedenle I ve III doğrudan sonuç değildir.

9. Toprak erozyonu; cılız bitki örtüsü, eğimli arazi, şiddetli rüzgârlar ve kuraklık gibi faktörlerin etkisiyle üstteki verimli toprak tabakasının taşınması olayıdır. Buna göre, Türkiye'nin iklim ve bitki örtüsü koşulları göz önüne alındığında aşağıdaki alanların hangisinde erozyon tehlikesinin en yüksek seviyede olması beklenir?

• A) Yıldız Dağları Bölümü
• B) Menteşe Yöresi
• C) Tuz Gölü Havzası ve çevresi ✓
• D) Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
• E) Çatalca-Kocaeli Platosu

Tuz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Gölü Havzası ve çevresi, yıllık yağış miktarının en az olduğu ve bitki örtüsünün (bozkır) son derece zayıf olduğu düzlüklerden oluştuğu için rüzgâr ve su erozyonuna en açık ve riskin en yüksek olduğu yerdir. Nemli ve gür orman örtüsüne sahip Karadeniz, Yıldız Dağları ve Menteşe'de erozyon riski düşüktür.

10. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan bazı alanların tescil edilmesinde tarihi ve kültürel varlıkların yanında doğal süreçler (fiziki coğrafya özellikleri) de belirleyici olmuştur. Buna göre, Türkiye'deki aşağıdaki UNESCO miras alanlarından hangisinin oluşmasında doğal faktörlerin (kimyasal tortullanma süreçlerinin) payı daha fazladır?

• A) Nemrut Dağı heykelleri (Adıyaman)
• B) Afrodisias Antik Kenti (Aydın)
• C) Pamukkale Travertenleri ve Hierapolis (Denizli) ✓
• D) Troya Antik Kenti (Çanakkale)
• E) Göbeklitepe arkeolojik alanı (Şanlıurfa)

Pamukkale‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Travertenleri, yer altından çıkan sıcak ve kalsiyum karbonatlı suların yüzeyde karbondioksitinin uçmasıyla çökelmesi (kimyasal tortul kayaç oluşumu) sonucu meydana gelmiş doğal bir yeryüzü şeklidir. Bu yönüyle hem doğal hem kültürel (Hierapolis) özellikler taşıyan karma bir miras alanıdır. Diğer miraslar ise tamamen beşeri/tarihi yapıdadır.

11. Türkiye'deki dağlar ve onların fiziki özellikleri hakkında şu bilgiler verilmiştir: • a. Doğu Anadolu'nun güneydoğusunda konumlanan, Türkiye'nin en yüksek kıvrımlı dağ sırasıdır. • b. Marmara Bölgesi'nde yer alan, iç püskürük volkanizma ile oluşmuş ve üzerinde buzul gölleri barındıran batolit kütlesidir. • c. Ege Bölgesi'ndeki kırıklı dağ sistemlerine dahil olmasına karşın, uzanış yönü nedeniyle yamaç (orografik) yağışları alan dağ sırasıdır. Bu özelliklerin ait olduğu dağlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

• A) Cilo Dağları - Menteşe Dağları - Uludağ
• B) Cilo Dağları - Uludağ - Menteşe Dağları ✓
• C) Uludağ - Cilo Dağları - Menteşe Dağları
• D) Menteşe Dağları - Uludağ - Cilo Dağları
• E) Menteşe Dağları - Cilo Dağları - Uludağ

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ en yüksek kıvrımlı dağı Cilo (Sat) Dağları'dır (a). (En yüksek dağımız olan Ağrı Dağı volkaniktir; kıvrım dağları arasında en yükseği ise Cilo Dağları'dır). İç püskürük batolit yapıda olup üzerinde buzul (sirk) gölleri bulunan dağımız Uludağ'dır (b). Ege'deki kırıklı dağlardan olmasına rağmen kıyıya paralel uzandığı için bol yamaç yağışı alan dağımız ise Menteşe Dağları'dır (c). Doğru sıralama B seçeneğidir.

12. Türkiye'de göller oluşum şekillerine göre karstik, tektonik, heyelan set gölleri vb. olarak gruplandırılır. Üç farklı gölümüzün özellikleri verilmiştir: • I. Göller Yöresi'nde (Burdur çevresi) kalkerli arazide oluşmuş karstik kökenli bir göldür. • II. Marmara Bölgesi'nin güneyinde fay hatlarındaki çökmeyle oluşmuş tektonik bir göldür. • III. Doğu Karadeniz'de (Trabzon çevresi) dağ yamacından kopan kütlelerin vadi önünü kapatmasıyla oluşan bir heyelan set gölüdür. Bu özellikleri taşıyan göller sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Salda Gölü - İznik Gölü - Sera Gölü ✓
• B) Yarışlı Gölü - Bafa Gölü - Uzungöl
• C) Kilimli Gölü - Yedigöller - Köyceğiz Gölü
• D) Borabay Gölü - Balık Gölü - Çıldır Gölü
• E) Acıgöl - Abant Gölü - Tortum Gölü

Burdur‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sınırlarında yer alan ve karstik kökenli kalker ve jips erimeleri sonucu oluşan göl çanağına sahip Salda Gölü karstik göl sınıfındadır (I). Marmara Bölgesi'nin güneyinde, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın güney kolu üzerindeki tektonik çöküntü alanında oluşmuş İznik Gölü tektonik göldür (II). Trabzon ili sınırlarında, 1950 yılında bir heyelanın vadi önünü kapatmasıyla oluşmuş Sera Gölü ise heyelan set gölüdür (III). Bu sıralamayı karşılayan seçenek A şıkkıdır.

13. Türkiye'de heyelan ve sel afetlerinin yıl içindeki dağılımı incelendiğinde, bu afetlerin en fazla ilkbahar mevsiminde yoğunlaştığı görülmektedir. Buna göre, bu doğal afetlerin özellikle ilkbahar aylarında zirve yapmasının temel mevsimsel nedenleri arasında aşağıdakilerden hangileri yer alır? I. Dağlık yörelerdeki dik eğimli yer şekilleri II. İlkbaharla birlikte sağanak yağışların artması III. Sıcaklıkların yükselmesine bağlı olarak dağlardaki kar erimelerinin hızlanması IV. Yamaçlardaki doğal orman örtüsünün sıklığı

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve III ✓
• D) II ve IV
• E) III ve IV

Eğimli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yer şekilleri (I) ve bitki örtüsü (IV) yıl boyunca sabit olan veya mevsimsel olarak bu afetlerin ilkbaharda yoğunlaşmasını açıklamayan faktörlerdir. İlkbahardaki yağış artışı (II) ve hızlı kar erimeleri (III) toprağı suya doyurarak heyelanı ve nehir taşkınlarını (selleri) doğrudan tetikleyen mevsimsel etkenlerdir.

14. Türkiye'nin jeolojik geçmişi ve yer şekillerine bağlı olarak kıyılarında farklı kıyı tipleri oluşmuştur. Buna göre; • I. İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Muğla (Gökova) çevresindeki eski akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi • II. Dağların kıyı çizgisine paralel uzandığı Doğu Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında görülen kıyı tipi • III. Antalya'nın Finike ve Kaş kıyılarında, denize paralel uzanan dağların arasındaki vadilerin sular altında kalıp adacıklara dönüşmesiyle oluşan kıyı tipi kıyı tipleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

• A) Limanlı - Boyuna - Enine
• B) Enine - Kalanklı - Limanlı
• C) Boyuna - Enine - Dalmaçya
• D) Ria - Boyuna - Dalmaçya ✓
• E) Ria - Enine - Boyuna

Eski‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ vadi boğazlarının çökmesiyle oluşan kıyılar Ria kıyı tipidir (I). Dağların kıyıya paralel uzandığı Karadeniz ve Akdeniz kıyıları Boyuna kıyılardır (II). Paralel dağların sular altında kalıp adacıklar oluşturduğu Kaş-Finike kıyıları ise Dalmaçya kıyı tipidir (III). Doğru eşleştirme D seçeneğidir.

15. Çanakkale'den yola çıkan bir coğrafya araştırma grubu, kıyı şeridini ve Ege/Akdeniz geçiş güzergahını takip ederek Adana'ya kadar ulaşmıştır. Buna göre, araştırma grubunun bu seyahat hattı boyunca aşağıdaki dış kuvvetlerin oluşturduğu yer şekillerinden hangisine rastlaması _beklenmez_?

• A) Tombolo (saplı ada)
• B) Delta ovası
• C) Yalıyar (Falez)
• D) Buzul vadileri (Morenler) ✓
• E) Deniz kulağı (Lagün)

Çanakkale'den‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Adana'ya giden kıyı şeridi boyunca delta ovaları (Ege ovaları, Göksu, Çukurova), falezler (Antalya kıyıları), lagünler (Akyatan Lagünü) ve tombolo (Balıkesir/Ayvalık veya Datça Knidos kıyılarında) görülebilir. Ancak buzul vadileri ve morenler gibi buzul şekilleri sadece yüksek dağlık alanlarda (ortalama 2500-3000 metre üzerinde) görülebilir; deniz seviyesindeki kıyı şeridinde buzul aşındırma ve biriktirme şekillerine rastlanması imkansızdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

16. Türkiye'nin fiziki ve jeolojik özelliklerinin hangileri ülkemizde yenilenebilir energy kaynaklarından elektrik üretilmesi açısından doğrudan bir avantaj sağlamaktadır? I. Jeolojik yapısında çok farklı kayaç türlerinin bulunması II. Yakın bir jeolojik zamanda oluşmuş genç, kırıklı ve aktif fay hatlarına sahip bir arazi yapısının bulunması III. Yatak eğimleri ve akış hızları yüksek olan çok sayıda akarsu ağına sahip olması

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) II ve III ✓

Genç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve fay hatlarına sahip arazi yapısı (II), jeotermal enerji (yenilenebilir) üretimi için doğrudan kaynak oluşturur. Yatak eğimi fazla olan akarsular (III) ise yüksek hidroelektrik (yenilenebilir) enerji potansiyeli sağlar. Kayaç türlerinin çeşitliliği (I) ise madencilik için avantajdır ancak yenilenebilir enerji üretimiyle doğrudan ilgisi yoktur.

17. Türkiye'deki doğal göller oluşum kökenlerine (tektonik, karstik, volkanik, set gölleri vb.) göre çeşitli sınıflara ayrılmaktadır. Buna göre, aşağıda verilen göller oluşum kökenlerine göre ikişerli olarak sınıflandırıldığında, hangi göl bu eşleştirmenin dışında (tek başına) kalır?

• A) Seyfe Gölü
• B) Manyas (Kuş) Gölü
• C) Salda Gölü
• D) Timraş Obruğu
• E) Durusu (Terkos) Gölü ✓

Manyas‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Seyfe gölleri, fay hatlarındaki çökmelerle oluşan tektonik kökenli göllerdir. Timraş Obruğu ve Salda Gölü ise kireç taşlarının erimesiyle oluşan karstik göllerdir. Durusu (Terkos) Gölü ise dalga biriktirmesiyle oluşan bir kıyı set gölüdür (lagündür) ve eşleşmenin dışında kalır.

18. Türkiye'de iklim ve bitki örtüsü çeşitliliğine bağlı olarak farklı toprak türleri görülür. Buna göre, Türkiye'deki toprak tipleri ve dağılışı hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Vertisol toprakları Ergene Havzası ve Muş Ovası'nda yaygındır.
• B) İç bölgelerdeki bozkır alanlarında kahverengi step toprakları hâkimdir.
• C) Sıcak ve nemli ekvatoral bölge toprağı olan Laterit toprakları Doğu Karadeniz'de yaygındır. ✓
• D) Erzurum-Kars çevresinde çayır örtüsü altında Çernozyom toprakları görülür.
• E) Nevşehir çevresindeki volkanik arazilerde Regosol topraklara rastlanır.

Laterit‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ toprakları sıcak ve aşırı nemli ekvatoral bölgeye aittir. Türkiye'de gerçek anlamda Laterit toprağı bulunmaz; sadece Doğu Karadeniz'de kimyasal olarak lateritleşmiş toprak izlerine rastlanır. Bu nedenle C seçeneğindeki ifade yanlıştır.

19. Yamaç (orografik) yağışları, deniz üzerinden gelen nemli hava kütlelerinin kıyı boyunca uzanan dağ sıralarına çarparak yükselip yoğuşması sonucu meydana gelir. Buna göre, Türkiye'nin coğrafi özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki dağ yamaçlarının hangisinde orografik yağış ihtimali ve miktarı en yüksektir?

• A) Kaçkar Dağları'nın güney yamaçları
• B) Küre Dağları'nın kuzey yamaçları ✓
• C) Bey Dağları'nın kuzey yamaçları
• D) Canik Dağları'nın güney yamaçları
• E) Kaz Dağları'nın güney yamaçları

Orografik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yağış için dağın denize bakan yamacı nemli rüzgarı karşılamalıdır. Küre Dağları'nın kuzey yamacı Karadeniz'e dönük olduğu için nemli hava burada yükselerek yağış bırakır. Kaçkar, Bey ve Canik dağlarının güney/kuzey iç yamaçları ise deniz etkisine kapalı ve kurudur.

20. Türkiye'de kıyı kesimlerde delta ovalarının oluşabilmesi için akarsuların bol alüvyon taşıması, kıyıda güçlü akıntı ve dalgaların olmaması ve kıta sahanlığının geniş olması gerekir. Farklı kıyılardaki delta oluşum şartlarını tartışan öğrencilerden her biri şu yorumları yapmıştır: • Aykut: Batı Karadeniz'in bazı kıyılarında güçlü dalgalar ve dik yamaçlar nedeniyle büyük delta ovaları oluşamaz. • Melih: Samsun kıyılarında Canik Dağları'nın kıyının gerisinde yükselmesi ve denizin sığ olması delta oluşumunu kolaylaştırmıştır. • Ferdi: İstanbul ve Çanakkale boğazlarının çıkışlarında güçlü alt ve üst akıntılar alüvyonların birikmesini zorlaştırarak delta oluşumunu engeller. • Furkan: Ege kıyılarında dağların denize dik uzanması ve kıta sahanlığının çok geniş olması büyük delta ovalarının oluşumunu kolaylaştırmıştır. • Sinan: Antalya ve Teke kıyılarında büyük akarsular bulunmadığı için hiçbir şekilde delta ovası oluşumu gerçekleşmemiştir. Buna göre, öğrencilerden hangisinin delta oluşum süreçleriyle ilgili yaptığı yorum coğrafi gerçeklerle bağdaşmaz?

• A) Sinan ✓
• B) Aykut
• C) Melih
• D) Furkan
• E) Ferdi

Antalya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Teke kıyı kuşağında Aksu, Köprüçay ve Manavgat gibi debisi yüksek akarsular bulunmasına rağmen buralarda delta oluşmamasının temel sebebi, havzadaki kayaçların karstik (kalkerli) olmasıdır. Karstik kayaçlar akarsu suyunda eriyerek taşındığı için birikim yapamaz ve denize döküldükleri yerde çökerek delta oluşturamazlar. Ayrıca kıta sahanlığının dar olması da etkilidir. Dolayısıyla Sinan'ın büyük akarsu olmadığı yönündeki yorumu yanlıştır.

21. Spil Dağı Milli Parkı, Ağlayan Kaya ve tarihte parayı ilk bulan uygarlık olan Lidyalıların başkenti Sard Antik Kenti gibi zengin doğal ve tarihi turizm değerlerine ev sahipliği yapan Ege ilimiz aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Aydın
• B) Manisa ✓
• C) İzmir
• D) Muğla
• E) Balıkesir

Spil‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dağı Milli Parkı (zengin bitki örtüsü ve yılkı atlarıyla ünlü doğa alanı), mitolojik Ağlayan Kaya (Niobe) ve tarihte ilk madeni parayı basan Lidyalıların başkenti konumundaki antik Sard şehri Manisa il sınırları içerisinde yer almaktadır. Manisa, Ege Bölgesi'nde hem köklü tarihi miras alanlarına hem de önemli doğal turizm değerlerine ev sahipliği yapmaktadır. Bu nedenle doğru cevap Manisa'dır.

22. Sakarya Nehri, Karadeniz havzasına dökülen önemli nehirlerimizden biri olmasına rağmen, döküldüğü kıyıda belirgin bir delta ovası oluşturamamıştır. Sakarya Nehri'nin ağız kuşağında delta gelişimini engelleyen temel faktörler hangileridir? I. Kıyı derinliğinin fazla (kıta sahanlığının dar) olması II. Nehrin havzasından taşıdığı alüvyon miktarının yetersiz olması III. Boğaz akıntı sistemine bağlı olarak kıyı boyunca güçlü akıntıların bulunması IV. Akarsu yatağının uzunluğunun fazla olması

• A) I ve II
• B) I ve III ✓
• C) II ve III
• D) II ve IV
• E) I, II ve IV

Sakarya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Nehri'nin döküldüğü kıyıda denizin hızla derinleşmesi (kıta sahanlığının dar olması) alüvyonların birikmesini zorlaştırır. Ayrıca İstanbul Boğazı çıkışına yakın olmasından dolayı kıyıdaki güçlü akıntılar gelen malzemeyi süpürür. Bu iki durum (I ve III) Sakarya'nın ağzında delta oluşmasını engellemiştir.

23. Toros Dağları'nın 2000 metreyi aşan yüksek yamaçlarında ve zirve kesimlerinde deniz minareleri, istiridye ve diğer deniz canlılarının fosillerine rastlanmaktadır. Bu durumun ortaya çıkmasındaki temel jeolojik neden aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Levha hareketleriyle Tetis Denizi tabanında biriken tortulların sıkışarak yükselmesi ✓
• B) Akarsuların ve buzulların aşındırması sonucu derindeki denizel tabakaların açığa çıkması
• C) Transgresyon döneminde karaların deniz altında kalarak tortulanması
• D) Karstik erime sonucu derinlerdeki tortul katmanların yüzeyde kalması
• E) Deniz seviyesindeki çekilmelerin deniz tabanını kara haline getirmesi

Toros‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dağları'nın yüksek zirvelerinde deniz canlısı fosillerinin bulunması, bu alanların eskiden Tetis Denizi adındaki okyanus havzasının tabanı olduğunu kanıtlar. Avrasya ve Afrika-Arap levhalarının birbirine yaklaşmasıyla bu deniz tabanındaki tortul tabakalar sıkışmış, kıvrılarak yükselmiş (orojenez) ve bugünkü dağ zirvelerini oluşturmuştur.

24. Hatay ilinden yolaıp Akdeniz ve Ege kıyı kuşağındaki dağlık sıraları takip ederek İzmir'e yürüyen bir keşif ekibi bulunmaktadır. Bu ekibin rotası üzerinde; I. Geyik Dağları II. Sündiken Dağları III. Bozdağlar IV. Yıldız Dağları dağlarından hangileri yer alır?

• A) I ve II
• B) I ve III ✓
• C) II ve IV
• D) I, II ve III
• E) I, II ve IV

Hatay'dan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İzmir'e ulaşmak için güney ve batı Anadolu kıyı arkasındaki dağlar aşılmalıdır. Antalya-Konya arasındaki Geyik Dağları (I) ve İzmir'de yer alan Bozdağlar (III) bu güzergahta yer alır. Sündiken Dağları Eskişehir çevresinde, Yıldız Dağları ise Kırklareli'de yer aldığı için rotanın çok dışındadır.

25. Türkiye'deki dağlar ve dağlık kütleler oluşum kökenleri ve jeolojik/jeomorfolojik özelliklerine göre sınıflandırılmaktadır: • Kuzeybaş Anadolu'da yer alan, kıvrımlarla oluşmuş ve deprem riskinin az olduğu eski bir masif kütlesidir. • Oluşumunda sönmüş volkanizma etkilidir ve zirve kesiminde dünyanın en büyük kaldera göllerinden biri yer alır. • Ege Bölgesi'ndeki kırıklı dağlar sisteminde yer alıp denizel etkilerin de etkisiyle hem cephesel hem de yamaç yağışları alan dağ kütlesidir. • Kuzey Anadolu kıvrım kuşağında antiklinal ve senklinal katlanma sistemine bağlı olarak oluşmuş dağ sırasıdır. Yukarıda coğrafi özellikleri açıklanan dağ kütleleri arasında aşağıdakilerden hangisine ait bir bilgiye yer verilmemiştir?

• A) Nemrut Dağı
• B) Menteşe Dağları
• C) Erciyes Dağı ✓
• D) Yıldız Dağları
• E) Küre Dağları

Özellikler‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sırasıyla Yıldız Dağları (Masif/Kıvrım), Nemrut Dağı (Volkanik/Kaldera), Menteşe Dağları (Kırıklı/Nemli yamaç) ve Küre Dağları (Antiklinal/Senklinal kıvrım) ile eşleşmektedir. Kayseri'de yer alan sönmüş bir stratovolkan olan Erciyes Dağı hakkında yukarıda bilgi verilmemiştir.