Genel Tekrar Testi - 96

1. Türkiye'de Erzurum-Kars platosunun, aynı enlemde yer alan Karadeniz kıyılarına göre çok daha soğuk ve kurak bir iklime sahip olmasının açıklamasında aşağıdaki etkenlerin hangisi diğerlerine göre en az belirleyicidir?

• A) Platonun yükseltisinin kıyıya göre çok daha fazla olması
• B) Kışın Sibirya kökenli soğuk hava kütlelerinin platoya doğrudan ulaşabilmesi
• C) Karadeniz kıyılarından gelen nem yüklü hava kütlelerinin Kuzey Anadolu Dağları tarafından engellenmesi
• D) Kıta içi konumundan kaynaklanan karasallık etkisinin artması
• E) Yıllık güneşlenme süresinin kıyı bölgelere kıyasla platolarda daha kısa olması ✓

Erzurum-Kars‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ platosunun soğuk ve kurak iklimini açıklayan başlıca etkenler; dağların nem kesen etkisi (A), yüksek rakım (B), Sibirya soğuklarına açık konum (C) ve karasallık (D)'tır. Yıllık güneşlenme süresi ise platoda kıyıya göre genellikle daha uzundur (az bulutluluk); üstelik güneşlenme süresi soğukluk ve kuruluk üzerinde diğer faktörler kadar belirleyici değildir. Dolayısıyla E en az belirleyici etkendir.

2. Aşağıdaki iklim olaylarından hangisi, troposfer ile stratosferin ısınma mekanizmaları arasındaki temel farkı en doğru biçimde örneklemektedir?

• A) Stratosfer içinde yükseldikçe sıcaklığın artması ✓
• B) Ekvatoral bölgelerde troposfer kalınlığının fazla olması
• C) Troposferde gece-gündüz sıcaklık farkının büyük olması
• D) Kutuplarda termal inversiyon tabakasının kalın olması
• E) Yüksek dağların zirvelerinde sıcaklığın düşük olması

Troposferde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ısınma, yeryüzünün güneş enerjisini soğurarak uzun dalgalı ışıma yapmasıyla 'aşağıdan yukarıya' gerçekleşir; bu yüzden yükseldikçe sıcaklık düşer. Stratosfer ise ozon tabakasının UV'yi absorbe etmesiyle 'yukarıdan aşağıya' ısınır; dolayısıyla stratosfer içinde yükseldikçe sıcaklık artar. B seçeneği bu zıt mekanizmayı en doğrudan örnekler.

3. El Niño olayı sırasında Peru-Ekvador kıyılarında görülen etkiler ve bu etkilerin zincirleme sonuçları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde tamamen doğru verilmiştir?

• A) Yüzey suları ısınır → upwelling zayıflar → besin azlığı → balık popülasyonu azalır → olağandışı yağışlar görülür ✓
• B) Pasifik'in batısında yüzey sıcaklıkları düşer → alçak basınç zayıflar → Avustralya'da kuraklık azalır
• C) Yüzey suları ısınır → upwelling artar → besin miktarı artar → balık popülasyonu artar → yağışlar azalır
• D) Yüzey suları soğur → upwelling artar → balık popülasyonu artar → yağış azalır
• E) Pasifik'in doğusunda yüksek basınç güçlenir → kuraklık şiddetlenir → La Niña'ya geçiş hızlanır

El‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Niño'da Pasifik'in doğusunda (Peru kıyıları) sıcak su birikimi olur. Bu durum; upwelling'i (derin soğuk su yükselişini) zayıflatır, besin açısından zengin derin suların yüzeye ulaşmasını engeller, balık popülasyonunu (özellikle hamsi) dramatik biçimde azaltır ve kıyı boyunca olağandışı kuvvetli yağışlara neden olur. B seçeneği bu zinciri doğru aktarır.

4. Föhn rüzgârı ile Chinook rüzgârı arasında oluşum mekanizması bakımından temel benzerlik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Her ikisi de subtropikal yüksek basınç merkezlerinden kaynaklanan basınç gradyanı rüzgârlarıdır.
• B) Her ikisi de kıyı boyunca esen termal kökenli rüzgârlardır.
• C) Her ikisi de denizden karaya doğru esen mevsimlik monsun karakterli rüzgârlardır.
• D) Her ikisinde de hava kütlesi dağı geçerken nem kazanır ve soğuklaşır.
• E) Her ikisinde de hava kütlesi dağın rüzgâr altı yamacından aşağı inerken kuru adyabatik ısınma hızıyla ısınır, bu da rüzgâr üstünden daha sıcak ve kuru bir hava üretir. ✓

Föhn‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Alpler) ve Chinook (Kayalık Dağlar), orografik yükselmenin ardından rüzgâr altı yamaçta meydana gelen adyabatik çöküş rüzgârlarıdır. Hava kütlesi rüzgâr üstünde yükselirken önce kuru adyabatik (yaklaşık 10°C/1000m) ardından doyma sonrası ıslak adyabatik (yaklaşık 6°C/1000m) soğur; ama inerken kuru adyabatik hızla ısınır. Yamaçta bırakılan nem nedeniyle rüzgâr altı hava, rüzgâr üstüne göre daha sıcak ve kurudur. B bu mekanizmayı doğru tanımlamaktadır.

5. Türkiye'de yıllık yağış miktarı ile yağış rejimi bakımından birbirinden en fazla farklılaşan iki bölgeyi ve bu farklılaşmanın temel nedenini doğru açıklayan seçenek hangisidir?

• A) Doğu Karadeniz – Güneydoğu Anadolu; Karadeniz'in her mevsim nemli hava alması ile Güneydoğu'nun Akdeniz yağış rejimine göre yazın kurak, kışın az yağışlı olması ve iki bölge arasında 2.000 mm'yi aşan yağış farkının bulunması ✓
• B) Ege – Güneydoğu Anadolu; Ege'nin batı rüzgârlarına açık olması, Güneydoğu'nun ise dağlarla çevrilmesi
• C) Ege – İç Anadolu; Ege'nin yaz kuraklığı, İç Anadolu'nun ise ilkbahar maksimumlu yağış rejimiyle farklılaşması
• D) Akdeniz – Doğu Anadolu; Akdeniz'de kış yağışlarının bol, Doğu Anadolu'da ise tamamen yağışsız geçen bir kış mevsiminin olması
• E) Marmara – İç Anadolu; Marmara'nın deniz etkisine açık, İç Anadolu'nun karasal karakterde olması

Rize‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Doğu Karadeniz) Türkiye'nin en yağışlı noktasıdır (3.000 mm+), her mevsim yağış alır. Güneydoğu Anadolu ise yıllık 400–600 mm ile en kurak bölgelerden biridir ve Akdeniz rejimine benzer yazın kurak, kışın az yağışlı bir yapı gösterir. Bu iki bölge arasındaki fark hem miktar hem rejim açısından en büyüktür; B seçeneği bunu doğru açıklar.

6. Orta kuşak siklonlarında (extratropical cyclones) hava kütlelerinin hareketi incelendiğinde, soğuk cephenin sıcak cepheyi yakalayarak oklüzyon (kapanma) oluşturması sürecinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?

• A) Yoğun yağış ve fırtınalı koşullar oklüzyon cephesi boyunca görülür.
• B) Yüksek irtifada jet akımı sistemi güneye iter.
• C) Yüzeydeki alçak basınç merkezi zayıflamaya başlar.
• D) İki hava kütlesi arasındaki sıcaklık ve nem farkı artarak sistemi güçlendirir. ✓
• E) Sıcak sektör giderek daralır.

Oklüzyon‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sürecinde soğuk cephe sıcak cepheyi yakalarken sıcak sektör daralır (A doğru), alçak basınç merkezi enerji kaynağını yitirince zayıflar (B doğru), oklüzyon boyunca yağış sürer (E doğru). Ancak oklüzyon oluştuğunda iki hava kütlesi artık birbirinden 'ayrılmış' olduğundan kontrast azalır; sistemi güçlendirmez, tam tersine sistemi sona doğru götürür. C bu nedenle yanlış ifadedir.

7. Aşağıdaki grafikte 40°K enlemi civarında bir kıta batı kıyısındaki istasyona ait veriler verilmiştir: Kış ayı ortalama sıcaklığı 10°C, yaz ayı 22°C; kış yağışı 300 mm, yaz yağışı 20 mm; yıllık toplam 750 mm. Bu verilere dayanarak istasyon hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?

• A) İstasyon Akdeniz iklimine aittir.
• B) Yıllık sıcaklık farkının 12°C olması bu istasyonun yüksek derecede karasal bir iklime sahip olduğunu gösterir. ✓
• C) Yaz aylarında subtropikal yüksek basınç kuşağının etkisi görülmektedir.
• D) Kış aylarında cephesel yağış sistemi hâkimdir.
• E) Bu istasyon Güney Yarımküre'de yer alıyorsa en yağışlı ay Haziran-Temmuz olacaktır.

12°C'lik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yıllık sıcaklık farkı (10–22°C), kıta batı kıyısı ve deniz etkisinin varlığıyla tutarlıdır; karasallık genellikle çok daha büyük amplitüdlerle (>25°C) tanımlanır. Akdeniz iklimine sahip kıta batı kıyısı konumunda 12°C'lik fark okyanusal-Akdeniz geçiş özelliği taşır, yüksek karasallık değil. D seçeneğindeki çıkarım kesinlikle yanlıştır. E ise doğrudur: Güney Yarımküre'de mevsimler tersine döndüğünden kış yağışları Haziran–Ağustos'a denk gelir.

8. Türkiye'de karasal iklimin en belirgin biçimde yaşandığı İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yıllık yağış miktarı birbirinden önemli ölçüde farklıdır. Bu farkın en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İç Anadolu'nun çevresindeki dağlarla daha etkin biçimde çevrilmesi ve nem transferinin azalması; Doğu Anadolu'nun ise özellikle güneyden ve batıdan gelen nem taşıyan hava kütlelerine kısmen daha açık olması ✓
• B) İç Anadolu'da ormanlaşmanın Doğu Anadolu'ya oranla daha fazla olması
• C) Doğu Anadolu'da tarım faaliyetlerinin yoğunluğu sayesinde evapotranspirasyon oranının yüksek tutulması
• D) Doğu Anadolu'nun İç Anadolu'ya kıyasla daha yüksek rakımda bulunması ve bu nedenle yüzey sıcaklıklarının düşük olması
• E) Doğu Anadolu'da sık görülen konvektif yağışların İç Anadolu'ya göre daha fazla su buharı üretmesi

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu; Kuzey Anadolu Dağları, Toros Dağları ve Batı Anadolu dağlarıyla tüm yönlerden kuşatılmış bir iç havzadır; bu nedenle denizden gelen nem yüklü hava kütleleri dağları aşıp bölgeye giremez ve yıllık yağış 300–400 mm civarında kalır. Doğu Anadolu ise daha yüksek ve engebeli olmasına karşın özellikle İran üzerinden gelen sistemler ve Akdeniz'den güneye doğru yönelen sistemlerden az da olsa yağış alır; bu nedenle yağış 400–600 mm'ye çıkabilir. B seçeneği bu mekanizmayı en doğru şekilde açıklamaktadır.

9. Muson ikliminde yaz musonu ile kış musonu arasındaki farkları inceleyen bir araştırmacı, Güney ve Güneydoğu Asya'da aşağıdaki verileri elde etmiştir: Yaz muson döneminde günlük yağış ortalaması 15 mm, kış muson döneminde ise 2 mm'dir. Bu verilerin yanı sıra araştırmacı, kış musonu sırasında bazı bölgelerde (Vietnam'ın kuzey kesimi gibi) yağışın artığını gözlemlemiştir. Bu anormal artışın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kış musonu sırasında tropikal siklonların oluşmaması nedeniyle konvektif yağışların azalmasına karşın orografik yağışların artması
• B) Kış aylarında Sibirya yüksek basıncının zayıflamasıyla polar cephe yağışlarının Vietnam'a kadar inmesi
• C) Kış musonu rüzgârlarının (kuzeydoğu muson) Güney Çin Denizi üzerinden geçerek nem toplaması ve bu nemli havanın dağlık alanlarda yağışa dönüşmesi ✓
• D) El Niño etkisiyle Pasifik'in doğusundan gelen sıcak hava kütlelerinin Asya kıtasına yönelmesi
• E) Kış musonu sırasında güneybatıdan esen rüzgârların Hint Okyanusu'ndan nem taşıması

Kış‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ musonu, Sibirya'dan güneye esen soğuk ve kuru kuzeydoğu rüzgârlarından oluşur. Ancak bu rüzgârlar Vietnam kıyılarına ulaşmadan önce Güney Çin Denizi üzerinden geçer ve denizden önemli miktarda nem toplar. Nem yüklü bu hava kütlesi Vietnam'ın Trường Sơn Dağları'na çarptığında orografik yağışa yol açar. Bu nedenle Vietnam'ın orta ve kuzey kesimlerinde kış mevsimine özgü bir yağış artışı yaşanır. B seçeneği doğrudur.

10. İklim sınıflandırmalarında 'efektif nem' (effective moisture) kavramı, salt yağış miktarı yerine yağış ile buharlaşma arasındaki denge olarak tanımlanır. Bu bilgiye göre aşağıdaki ikili karşılaştırmada hangi yargı doğrudur?

• A) Yıllık 600 mm yağış alan 20°C ortalamalı bir bölge, yıllık 600 mm yağış alan 5°C ortalamalı bir bölgeye göre daha nemlidir.
• B) Yüksek sıcaklıklarda yağış miktarı azalsa bile bölge daha nemli olabilir çünkü kondenzasyon hızlanır.
• C) Yıllık 600 mm yağış alan 5°C ortalamalı bir bölge, 600 mm yağış alan 20°C ortalamalı bir bölgeye göre daha kuraktır.
• D) Aynı yağış miktarında sıcaklık arttıkça potansiyel evapotranspirasyon (PET) artar, bu nedenle efektif nem azalır. ✓
• E) Efektif nem, salt yağışla belirleneceğinden sıcaklık efektif nemi etkilemez.

Efektif‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nem, yağış eksi gerçek (ya da potansiyel) evapotranspirasyon olarak hesaplanır. Sıcaklık arttıkça potansiyel evapotranspirasyon (PET) hızlanır ve bitkiler ile yüzey daha fazla su kaybeder. Aynı yağış miktarında sıcak bölge daha fazla su kaybettiğinden efektif nem daha düşüktür. Dolayısıyla C seçeneği doğrudur. A ve B bu nedenle yanlış; D mantığı bozuk; E tamamen hatalıdır.

11. Yerkürenin ısı dengesi incelendiğinde, tropikal bölgelerin sürekli olarak enerji fazlası verdiği ve kutup bölgelerinin enerji açığı yaşadığı görülmektedir. Ancak bu dengesizliğe karşın tropikal bölgeler sürekli ısınmaz, kutuplar sürekli soğumaz. Bu durumu açıklayan birincil mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Atmosfer ve okyanusların büyük ölçekli dolaşım sistemleri aracılığıyla tropiklerden kutuplara ısı transferi yapması ✓
• B) Kutuplardaki buz-albedo geri besleme mekanizmasının fazla ısı transferini engellemesi
• C) Tropikal bölgelerde artan yağışın fazla enerjiyi yağış latent ısısı olarak depolaması
• D) Güneş aktivitesinin tropikal bölgeleri lehine döngüsel biçimde değişmesi
• E) Ozon tabakasının kutup bölgelerinde daha kalın olması ve UV emilimini artırması

Tropikal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bölgeler aldıkları enerjiden fazlasını yaymaz ve ısınmaya devam etmez; çünkü atmosferik dolaşım (Hadley, Ferrel, Polar hücreleri) ve okyanus akıntıları (örn. Körfez Akıntısı) tropiklerden kutuplara sürekli ısı taşır. Bu büyük ölçekli taşınım, enerji dengesizliğini telafi ederek sistemi denge içinde tutar. C seçeneği bu birincil mekanizmayı doğru ifade eder.

12. Türkiye'nin büyük bölümünde görülen iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Akdeniz iklimi
• B) Ekvatoral iklim
• C) Tundra iklimi
• D) Karasal iklim ✓
• E) Muson iklimi

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iç kesimlerinde, özellikle İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da karasal iklim hâkimdir. Bu iklimde yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer. Türkiye'nin en geniş alanını kaplayan iklim tipi karasaldır.

13. Akdeniz ikliminin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yazlar yağışlı, kışlar kurak geçer
• B) Her mevsim yağış görülür
• C) Dört mevsim eşit yağış dağılımı görülür
• D) Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer ✓
• E) Yazlar serin, kışlar çok soğuk geçer

Akdeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iklimine özgü en temel özellik; yazların sıcak ve kurak, kışların ise ılık ve yağışlı geçmesidir. Bu iklim tipi Türkiye'de Akdeniz kıyıları ile Ege kıyılarında görülür. Yağışlar özellikle kış mevsiminde yoğunlaşır.

14. Türkiye'de karasal iklimin en belirgin şekilde yaşandığı bölge aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ege Bölgesi
• B) İç Anadolu Bölgesi ✓
• C) Akdeniz Bölgesi
• D) Karadeniz Bölgesi
• E) Marmara Bölgesi

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi, denizden uzak ve çevresi dağlarla çevrili kapalı bir yapıya sahip olduğundan karasal iklimin en belirgin yaşandığı bölgedir. Bu nedenle yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve az yağışlı geçer. Konya ve Ankara bu iklimin tipik örnekleridir.

15. Türkiye'de Karadeniz ikliminin görüldüğü kıyılarda yağışlar yıl içinde nasıl bir dağılım gösterir?

• A) Her mevsim yağış alınır ✓
• B) Yalnızca yaz mevsiminde yağış görülür
• C) Yaz ve kış mevsiminde yağış alınır, ilkbahar ve sonbahar kuraktır
• D) İlkbahar ve sonbaharda yağış yoğunlaşır
• E) Yalnızca kış mevsiminde yağış görülür

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ikliminde yağışlar yıl boyunca her mevsime dağılmıştır. Bu durum Karadeniz'in sürekli nemli ve ılıman havasından kaynaklanır. Kuzey rüzgârları nem taşırken dağların bu rüzgârlara dik uzanması yağışı artırır. Bu nedenle kış, yaz, ilkbahar ve sonbahar boyunca yağış görülür.

16. Türkiye'de iklim çeşitliliğinin fazla olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Denizlerin Türkiye'yi her yönden çevrelemesi
• B) Ülkenin tamamıyla tropikal kuşakta yer alması
• C) Enlem, yükselti, dağların uzanış yönü ve denizlere göre konum gibi faktörlerin birlikte etkisi ✓
• D) Ülkenin büyük bir kıtada yer alması
• E) Türkiye'nin tamamen karasal bir konumda olması

Türkiye,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ küçük bir alan içinde büyük iklim çeşitliliğine sahiptir. Bu durumun temel nedeni; enlem farklılıkları, yükselti, dağların uzanış yönü, denizlere göre uzaklık ve konumun bir arada etkili olmasıdır. Aynı anda kuzey kıyılarında yağmur, iç kesimlerde kar, güneyde sıcaklık gözlemlenebilir.

17. Türkiye'de yükseltinin artmasıyla birlikte sıcaklık değerleri nasıl değişir?

• A) Her 100 metrede bir yaklaşık 0,5°C artar
• B) Yükseltiyle sıcaklık arasında bir ilişki yoktur
• C) Her 100 metrede bir yaklaşık 2°C artar
• D) Yalnızca kışın sıcaklık düşer, yazın değişmez
• E) Her 100 metrede bir yaklaşık 0,5°C azalır ✓

Atmosferde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yükseldikçe sıcaklık her 100 metrede yaklaşık 0,5°C (bazı kaynaklarda 0,6°C) düşer. Bu nedenle Türkiye'de Doğu Anadolu gibi yüksek platolarda sıcaklıklar çok düşük olur. Erzurum gibi yüksek kesimler kışın -30°C'ye kadar soğuyabilir.

18. Aşağıdaki şehirlerden hangisi Akdeniz iklimine en iyi örnek olarak gösterilebilir?

• A) Erzurum
• B) Trabzon
• C) Konya
• D) Ankara
• E) Antalya ✓

Antalya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Akdeniz kıyısında yer aldığı için yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen tipik Akdeniz iklimine örnek gösterilir. Erzurum karasal, Trabzon Karadeniz, Konya ve Ankara ise step/karasal iklim özelliği taşır.

19. Türkiye'de step ikliminin görüldüğü alanlarda doğal bitki örtüsü genellikle ne olur?

• A) Tropikal orman
• B) Tundra bitkileri
• C) Tayga ormanı
• D) Bozkır (step) ✓
• E) Maki

Step‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (bozkır) ikliminin hâkim olduğu yerlerde yağışın az olması nedeniyle orman yetişemez; bunun yerine kısa boylu otlar ve çalılardan oluşan bozkır (step) bitki örtüsü görülür. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun büyük bölümü bu duruma örnek teşkil eder.

20. Türkiye'de Karadeniz Bölgesi'nin iç kesimleriyle kıyı kesimleri arasında iklim farkının oluşmasının temel nedeni nedir?

• A) İç kesimlerin denize yakın olması
• B) Kıyıların güneş ışınlarını daha az alması
• C) Kıyıya paralel uzanan dağların nemli havanın iç kesimlere geçişini engellemesi ✓
• D) İç kesimlerde yükseltinin çok düşük olması
• E) İç kesimlerin tropikal kuşakta yer alması

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyısına paralel uzanan Kuzey Anadolu Dağları, denizden gelen nemli ve yağışlı havanın iç kesimlere geçişini engeller. Bu nedenle kıyılar her mevsim yağışlı Karadeniz iklimine sahipken, dağların iç yamaçları karasal iklimin etkisine girer.

21. Türkiye'de en düşük kış sıcaklıklarının yaşandığı bölge aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
• B) Akdeniz Bölgesi
• C) Karadeniz Bölgesi
• D) Ege Bölgesi
• E) Marmara Bölgesi

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi, hem yüksek rakımı hem de karasal iklimin şiddetle hissedilmesi nedeniyle Türkiye'nin en soğuk kışlarını yaşar. Erzurum, Kars, Ağrı gibi şehirlerde kış sıcaklıkları -30°C'nin altına inebilir. Bu bölge 'Türkiye'nin soğuk deposu' olarak bilinir.

22. Maki bitki örtüsü Türkiye'de en yaygın olarak hangi bölgede görülür?

• A) Akdeniz Bölgesi ✓
• B) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
• C) Karadeniz Bölgesi
• D) İç Anadolu Bölgesi
• E) Doğu Anadolu Bölgesi

Maki,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Akdeniz iklimine özgü, sıcağa ve kuraklığa dayanıklı, genellikle bodur ve herdem yeşil çalılardan oluşan bitki örtüsüdür. Türkiye'de en yaygın olarak Akdeniz kıyılarında ve kısmen Ege kıyılarında görülür. Bu iklimin karakteristik bitki örtüsüdür.

23. Türkiye'de Ege Bölgesi'nde yağışların ağırlıklı olarak hangi mevsimde görüldüğü, bu bölgenin hangi iklim tipinin etkisinde olduğunu gösterir?

• A) Dört mevsim eşit – Ilıman okyanus iklimi
• B) Kış mevsimi – Akdeniz iklimi ✓
• C) İlkbahar mevsimi – Karasal iklim
• D) Yaz mevsimi – Karadeniz iklimi
• E) Sonbahar mevsimi – Muson iklimi

Ege‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi, kış mevsiminde yağış alır ve yazları kurur. Bu durum bölgenin Akdeniz ikliminin etkisi altında olduğunu gösterir. Yağışların kış mevsiminde yoğunlaşması, Akdeniz ikliminin en ayırt edici özelliğidir.

24. Türkiye'de kıyı bölgeleriyle iç bölgeler arasındaki en belirgin iklim farkı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İç kesimler kıyılara göre daha yağışlıdır
• B) Kıyılarda yıllık sıcaklık farkı az ve yağış fazla, iç kesimlerde yıllık sıcaklık farkı büyük ve yağış azdır ✓
• C) Kıyılarda sıcaklık farkı çok fazla, iç kesimlerde azdır
• D) Kıyı ve iç kesimler arasında iklim farkı yoktur
• E) İç kesimler kıyılara göre daha ılımandır

Kıyı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bölgelerinde denizin ılımanlaştırıcı etkisi nedeniyle yıllık sıcaklık farkı azdır ve yağış genellikle fazladır. İç kesimlerde ise deniz etkisinden uzak olunduğu için yıllık sıcaklık farkı büyüktür (yazlar çok sıcak, kışlar çok soğuk) ve yağış azdır. Bu, kıta ve kıyı iklimleri arasındaki temel farktır.

25. Türkiye'nin büyük bir bölümünü etkisi altına alan ve dört mevsimi belirgin biçimde yaşatan iklim türü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Karasal iklim ✓
• B) Step iklimi
• C) Tundra iklimi
• D) Akdeniz iklimi
• E) Karadeniz iklimi

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iç kesimlerinde ve geniş bir alanda etkili olan karasal iklim, yazların sıcak ve kurak, kışların soğuk ve karlı geçmesiyle dört mevsimin belirgin biçimde yaşandığı iklim tipidir. İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun büyük bölümünde bu iklim egemendir.