Altın Test 2

1. Aşağıdakilerden hangisi ile Arap - İsrail savaşları bitmiştir?

• A) Otonomi Antlaşması
• B) Taşkent Deklarasyonu
• C) Oslo Antlaşması
• D) Camp David Antlaşması ✓
• E) Panmunjom Antlaşması

1978 yılında ABD Başkanı Jimmy Carter'ın arabuluculuğunda Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat ile İsrail Başbakanı Menahem Begin arasında imzalanan Camp David Antlaşması (C) ile Mısır ile İsrail arasındaki savaş durumu sona ermiş ve Mısır, İsrail'i resmen tanıyan ilk Arap devleti olmuştur. Bu anlaşma genel hatlarıyla büyük çaplı Arap-İsrail savaşlarını bitiren diplomatik gelişmedir.

2. Erzurum Kongresi’nde alınan kararlar içinde bazıları ulusal, bazıları ise bölgesel nitelik taşır. Aşağıdakilerden hangisi bölgesel nitelikli karardır? I. Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz. II. Osmanlı Hükümeti görevini yapamazsa millet kendini savunacaktır. III. Kuvayımilliye’yi etkin, millî iradeyi hâkim kılmak esastır. IV. Doğudaki cemiyetler Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilecektir.

• A) Yalnız I
• B) Yalnız IV ✓
• C) I ve IV
• D) II ve IV
• E) III ve IV

Erzurum Kongresi'nde doğudaki cemiyetlerin Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmesi bölgesel nitelikli karardır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Yalnız IV" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

3. Aşağıdaki kavram ve açıklamalarıyla ilgili eşleştirmelerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Ehl-i Hibre: Ürün kalitesi ve fiyatı hakkındaki bilirkişi
• B) Bac: Pazardaki esnaftan alınan alım -satım vergisi
• C) Mültezim: Saliyanesiz eyaletlerde vergi toplayan görevli ✓
• D) Nakkaş: Minyatür sanatçılarına verilen isim
• E) Mukataa: Geliri doğrudan hazineye giden toprak

Osmanlı'da Mültezim, saliyaneli (yıllıklı/tımar uygulanmayan ve vergisi nakit toplanan) eyaletlerdeki devlet gelirlerini iltizam sistemiyle toplama hakkını satın alan kişidir. Saliyanesiz (yıllıksız/tımar uygulanan) eyaletlerde vergi toplama işi ise esasen Tımar sahipleri (Tımarlı Sipahiler) tarafından yerine getirilirdi. Dolayısıyla A seçeneğindeki mültezim tanımı yanlıştır.

4. İlk Türk devletlerinde aşağıdakilerden hangileri hükümdar unvanı olarak kullanılmamıştır?

• A) Kağan
• B) Sultan ✓
• C) İdikut
• D) İlteriş
• E) İlteber

Sultan unvanı İslamiyet sonrası Türk devletlerinde yaygınlaşmıştır; ilk Türk devletlerinde hükümdar unvanı değildir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sultan" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

5. Çatalhöyük kazılarında farklı yapı kalıntıları, gömütler, duvarlara yerleştirilmiş hayvan başları ve boynuzlar ile dokuma örneklerine ait izler bulunmuştur. Bazı yapılarda seki düzenlemeleri ve bu sekilerle bağlantılı hayvan kalıntıları da ortaya çıkarılmıştır. Bu buluntular, burada yaşayan insanların belirli bir yerleşim düzeni kurduğunu ve çevrelerindeki hayvanlarla ilişkili sembolik ya da günlük uygulamalara sahip olduğunu göstermektedir. Bu bilgilere göre Çatalhöyük’teki yaşamla ilgili; I. Yerleşik hayata geçilmiştir. II. Küçükbaş hayvancılık gelişmiştir. III. Avcı ve toplayıcı hayat tamamen terk edilmiştir. Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Kazılarda yapı, seki ve gömüt gibi unsurların bulunması yerleşik hayatı gösterir. Yaban koyunu boynuzu hayvancılığın geliştiğini ya da avcı-toplayıcı hayatın tamamen bittiğini kesin olarak kanıtlamaz.

6. İslamiyet öncesi Türk devletlerinin kısa sürede yıkıldıkları görülmüştür. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk devletlerinin kısa ömürlü olmasının nedenleri arasında _gösterilemez_?

• A) Ülkenin hanedanın ortak malı olması
• B) Ordu millet anlayışı ✓
• C) Veraset sistemleri
• D) İkili yönetim anlayışı
• E) Boylar federasyonu halinde örgütlenmeleri

Ordu-millet anlayışı devletleri kısa ömürlü yapan bir neden değil, askeri gücü artıran bir özelliktir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Ordu millet anlayışı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

7. I.Balkan Savaşı, hangi devletin Osmanlı Devleti'ne saldırmasıyla başlamıştır?

• A) Yunanistan
• B) Romanya
• C) Bulgaristan
• D) Karadağ ✓
• E) Sırbistan

I. Balkan Savaşı, Karadağ'ın Osmanlı Devleti'ne saldırmasıyla başlamıştır. Ardından diğer Balkan devletleri savaşa katılmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Karadağ" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

8. Mustafa Kemal'in "Paşalar Komplosu" olarak nitelendirdiği gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulması ✓
• B) Nasturi ayaklanmasının çıkması
• C) Şeyh Sait isyanının çıkması
• D) İzmir Suikast girişimin yapılması
• E) Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulması

Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk'ta Kurtuluş Savaşı'ndaki yakın silah arkadaşları olan paşaların (Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele, Adnan Adıvar vb.) ordudan istifa ederek muhalif bir parti olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı (1924) kurmalarını cumhuriyete ve devrimlere yönelik bir engelleme girişimi, yani 'Paşalar Komplosu' olarak nitelendirmiştir.

9. 1924 Anayasası'nda yapılan 1928 değişikliği ile I. devletin herhangi bir din karşısında tarafsızlığının sağlanması II. kadınlara siyasi haklar verilmesi III. milletvekillerinin göreve başlarken yaptıkları yeminin şeklinin değiştirilmesi, Konularından hangileriyle düzenlemeler yapılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

1928 anayasa değişikliği ile 'Devletin dini İslam'dır' ibaresi çıkarılarak devletin dinler karşısında tarafsızlığı pekiştirilmiş (I) ve milletvekillerinin 'Vallahi' şeklinde dini yemin etmesi yerine 'Namusum ve şerefim üzerine' şeklinde laik yemin etmesi kuralı getirilmiştir (III). Kadınlara siyasi haklar verilmesi ise 1930 ve 1934 yıllarındaki anayasa değişiklikleriyle gerçekleşmiştir (II).

10. Aşağıdakilerden hangisinin, -Laik toplum yapısının önündeki engellerin kaldırılması -Toplumda özgür düşünce ortamının yaygınlaştırılması Gibi amaçlara yönelik olduğu _söylenemez_?

• A) Yatırımların devletçilik ilkesine göre yapılması ✓
• B) Tekke, Zaviye ve bazı türbelerin kapatılması
• C) Şer'iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması
• D) Medreselerin kapatılması
• E) Millet mekteplerinin yaygınlaştırılması

Medreselerin, tekke ve zaviyelerin kapatılması ve Şer'iyye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi doğrudan laik toplum yapısını kurmayı ve dini istismarın önüne geçmeyi amaçlar. Millet mektepleri ise okuryazarlığı yaygınlaştırarak özgür düşünce ortamını destekler. Yatırımların devletçilik ilkesine göre yapılması ise ekonomi alanıyla ilgili olup, doğrudan laik toplum yapısı veya düşünce özgürlüğüyle ilgili değildir.

11. Aşağıdakilerden hangisinin yeni Türk Devletinin milli eğitim politikalarından biri olduğu _savunulamaz_?

• A) Çağdaş bir eğitim sisteminin oluşturulması
• B) Eğitimde yaşanan ikiliğin sona erdirilmesi
• C) Eğitimde dinle ilgili derslere ağırlık verilmesi ✓
• D) Halkın eğitim seviyesinin yükseltilmesi
• E) Eğitimde modern yöntemler kullanılması

Yeni Türk Devleti'nin milli eğitim politikası; laiklik, bilimsellik, karma eğitim ve ulusallık temelleri üzerine kurulmuştur. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim birleştirilmiş (B), modern yöntemler benimsenmiş (D) ve çağdaş bir yapı oluşturulmuştur (A). Ancak 'dinle ilgili derslere ağırlık verilmesi' gibi din odaklı bir politika milli eğitimin ana hedeflerinden biri olarak savunulamaz.

12. 1929 yılında dünyada görülen ekonomik bunalımın Türkiye'ye etkilerini azaltmak amacıyla; I. Planlı ekonomiye geçilmesi II. Büyük sanayi kuruluşlarının desteklenmesi III. Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması gelişmelerinden hangileri gerçekleştirilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın olumsuz etkilerini hafifletmek amacıyla Türkiye'de korumacı-devletçi politikalara hız verilmiş, bu doğrultuda I. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanarak planlı ekonomiye geçilmiş (I) ve devlet eliyle büyük sanayi kuruluşları desteklenmiştir (II). Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması (III) ise krizin yarattığı toplumsal memnuniyetsizliği gidermek ve hükûmeti denetlemek amacıyla atılmış siyasi bir adımdır; krizin etkilerini azaltmaya yönelik doğrudan bir ekonomik tedbir değildir. Bu nedenle doğru cevap I ve II'dir.

13. Osmanlı malî yapılanmasının önemli bir unsuru olan salyanesiz eyaletlerin özelliklerine dair verilen bilgilerden hangisi doğru _değildir_?

• A) Bu eyaletlerde tımar sistemi uygulanmıştır
• B) Topraklar gelirine göre kısımlara ayrılmıştır.
• C) Yöneticileri merkezden atanmıştır
• D) Genellikle merkeze yakın konumda olan eyaletlerdir
• E) Topraklarının gelirleri doğrudan Hazine-i Amire ‘ye aktarılmıştır ✓

Salyanesiz eyaletlerde gelirler doğrudan hazineye aktarılmaz; tımar sistemiyle yerel hizmet ve askeri yükümlülüklere ayrılır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Topraklarının gelirleri doğrudan Hazine-i Amire ‘ye aktarılmıştır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’da kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin amaçları ve mücadele yöntemleri arasında sayılamaz?

• A) Basın-yayın yoluyla mücadele etmek
• B) Bölgesel direnişi örgütlemek
• C) Ulusal birliği sağlamak ✓
• D) Silahlı mücadeleyi yürütmek
• E) İşgallere karşı önlem almak

Anadolu'daki Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri bölgesel direnişi örgütlemiş, işgallere karşı basın-yayın ve savunma çalışmaları yapmıştır. Ulusal birliği sağlamak başlangıçtaki yerel amaçları arasında değildir.

15. Osmanlı'da Duyun-u Umumiye İdaresinin kurulmasının; I. ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesi II. azınlıkların ülkeden ayrılmasının engellenmesi III. ithalat oranlarının azalması Durumlarından hangilerine zemin hazırladığı söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine 1881 yılında Muharrem Kararnamesi ile alacaklı Avusturya, Fransa, İngiltere, İtalya vb. devletlerin kurduğu Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar) İdaresi, devletin önemli gelir kaynaklarına (tuz, ipek, tütün, pul, gümrük vb.) doğrudan el koymuştur. Bu durum Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını tamamen kaybetmesine (I) zemin hazırlamıştır. Duyun-u Umumiye'nin azınlıkların ayrılmasını engellemek (II) veya ithalat oranlarını düşürmek (III) gibi bir işlevi veya sonucu yoktur. Bu nedenle doğru cevap yalnız I'dir.

16. Aşağıdaki ifadelerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Teşvik-i Sanayi Kanunu, Sanayi Planı'nı uygulamak için çıkarılmıştır. ✓
• B) Metre ve kilogram ile uluslararası ölçü birliği sağlanmıştır.
• C) Nasturi Ayaklanması Musul sorununda etkili olmuştur.
• D) Erkan-ı Harbiye'nin kaldırılması orduyu siyasetten ayırmıştır.
• E) Ankara, II. TBMM tarafından başkent ilan edilmiştir.

Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927), özel teşebbüsü sanayi yatırımları yapmaya teşvik etmek amacıyla çıkarılmıştır (ancak sermaye yetersizliği nedeniyle başarısız olmuştur). I. Beş Yıllık Sanayi Planı (1933) ise özel sektörün başarısız olmasının ardından, doğrudan devlet eliyle planlı sanayileşmeyi gerçekleştirmek amacıyla hazırlanmış ve uygulanmıştır (yani Teşvik-i Sanayi Kanunu, Sanayi Planını uygulamak için çıkarılmamış; aksine onun yetersiz kalması üzerine Sanayi Planı devreye sokulmuştur). Dolayısıyla A seçeneğindeki ifade yanlıştır. Diğer ifadeler tamamen doğrudur.

17. Aşağıda verilen devlet-destan eşleştirmelerinden hangisi _yanlıştır_?

• A) Kırgız - Manas Destanı
• B) Uygur - Alper Tunga Destanı ✓
• C) İskit - Şu Destanı
• D) Hun - Oğuz Kağan Destanı
• E) Göktürk (Köktürk) - Ergenekon Destanı

Alp Er Tunga Destanı Uygurlara değil, İskit/Saka geleneğine bağlanır. Bu eşleştirme yanlıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Uygur - Alper Tunga Destanı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

18. I. General Harbord II. Amiral Bristol III. Dr. Esat Işık Yukarıdakilerden hangileri Yunan ordusunun İzmir ve çevresinin işgali sırasında yaşananları araştırmak amacıyla İtilaf Devletleri tarafından görevlendirilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I ve III

Amiral Bristol, Yunanistan'ın İzmir ve çevresindeki işgalini ve Rum iddialarını araştırmak üzere İtilaf Devletlerince kurulan komisyonun başkanı olarak bölgeye gönderilmiş ve Türk tezlerinin haklılığını uluslararası alanda kanıtlayan 'Amiral Bristol Raporu'nu hazırlamıştır (II). General Harbord ise Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarını araştırmakla görevlendirilmiştir (I). Dr. Esat Işık ise rapor hazırlayan Türk hekim ve siyasetçi olup İtilaf Devletleri tarafından görevlendirilmemiştir (III).

19. Aşağıdakilerden hangisi Sakarya Savaşı'nın sonuçlarından biri _değildir_?

• A) Fevzi Çakmak'a mareşal unvanı verilmiştir ✓
• B) Ukrayna ile dostluk antlaşması imzalanmıştır
• C) İtilaf Bloğu parçalanmıştır
• D) Fransa İle Ankara Antlaşması imzalanmıştır
• E) İtalya Anadolu'yu tamamen boşaltmıştır

Sakarya Meydan Muharebesi zaferinin ardından Mustafa Kemal Paşa'ya Mareşallik rütbesi ve Gazilik unvanı verilmiştir. Fevzi Çakmak'a ise Mareşallik rütbesi Sakarya Savaşı'ndan sonra değil, Büyük Taarruz zaferinin ardından 31 Ağustos 1922 tarihinde TBMM tarafından verilmiştir. Diğer taraftan Sakarya sonrasında Ukrayna ile dostluk antlaşması imzalanmış (B), İtilaf bloğu parçalanmış (C), Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış (D) ve İtalya Anadolu'yu tamamen boşaltmıştır (E).

20. Osmanlı İmparatorluğunda padişahın yasama yetkisini kullandığına, I. Ferman II. Kanunname III. Müsadere Unsurlarından hangileri kanıt olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Ferman ve kanunnameler, padişahın yasama yetkisini kullandığını gösterir. Müsadere ise mallara el koyma uygulamasıdır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.