Altın Test 24

1. Osmanlı Devleti'nde demokratikleşme hareketleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi _yanlıştır_?

• A) II. Meşrutiyet Dönemi'nde siyasi partilerin kurulması ile halk ilk kez genel yönetime katılmıştır. ✓
• B) Demokratikleşme hareketleri Sened-i İttifak ile başlamıştır.
• C) Hukuk üstünlüğü kavramı Tanzimat Fermanı ile başlamıştır.
• D) Yönetim şekli değişikliği I. Meşrutiyet'le gerçekleşmiştir.
• E) Memuriyette din ayrımı Islahat Fermanı ile kaldırılmıştır.

Halkın seçimlere katılarak meclise girmesi ve ilk kez ülke yönetimine (kısıtlı da olsa) dahil olması I. Meşrutiyet (1876) ile gerçekleşmiştir. II. Meşrutiyet döneminde çok partili hayata geçilerek bu katılım genişlemiştir, ancak 'halkın ilk kez genel yönetime katılması' ifadesi II. Meşrutiyet için söylenemez (I. Meşrutiyet'te başlamıştır). Diğer seçenekler (Sened-i İttifak ile padişahın yetkilerinin ilk kez sınırlanması, Tanzimat ile kanun/hukuk üstünlüğü, Islahat ile gayrimüslimlere devlet memurluğu hakkı verilmesi ve I. Meşrutiyet ile yönetim şeklinin değişmesi) doğrudur.

2. Kurtuluş Savaşı'nın ilk belgeseli "Zafer Yolları’nı ve ilk filmi "Ateşten Gömlek"'i çeken, modern tiyatronun Türkiye'de kurucusu kabul edilen sanatçı-yönetmen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Carl Ebert
• B) Ahmet Fehim
• C) Afife Jale
• D) Muhsin Ertuğrul ✓
• E) Güllü Agop

Muhsin Ertuğrul, Türk tiyatrosu ve sinemasının gelişmesinde öncü isimlerden biridir; Zafer Yolları ve Ateşten Gömlek gibi yapımlarla ilişkilendirilir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Muhsin Ertuğrul" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

3. İslamiyet öncesi Türklerin; I. saban orak kullanmaları, II. sulama kanalları yapmaları, III. tohumluk buğday almaları Faaliyetlerinden hangileri tarımla uğraştıklarının kesin kanıtıdır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III ✓

Saban-orak kullanımı, sulama kanalı yapımı ve tohumluk buğday alma tarımsal faaliyetlerin kesin göstergeleridir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

4. Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesinin aşağıdaki gelişmelerden hangisinin ortaya çıkmasında etkisi yoktur?

• A) Azınlık okullarında patrikhanenin yetkilerinin azaltılması
• B) Eğitimin laik ve ulusal ilkelere göre yapılması
• C) Medreselerin kapatılması
• D) Yabancı okulların tamamının kapatılması ✓
• E) Kültürel çatışmaların önlenerek milli birlik ve beraberliğin güçlenmesi

3 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanarak denetim altına alınmıştır. Bu kanunla azınlık ve yabancı okullar kapatılmamış, devletin belirlediği müfredat ve kurallara uymak kaydıyla faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmiştir. Dolayısıyla yabancı okulların tamamının kapatılması söz konusu değildir.

5. Osmanlı Devleti'nin klasik eğitim kurumu olan medreselerle ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Öğrencilerine; suhte, talebe, danişment adı verilir ve buralardan mezun olanlara İcazetname (Diploma) verilir.
• B) Tüm masrafları vakıflar tarafından karşılanır
• C) Tayin edilen ilk müderris Davud-u Kayseri’dir.
• D) İlk Medrese İznik Orhaniye'sidir.
• E) Medreselerde "Seyfiye" sınıfı yetiştirilir. ✓

Medreselerde ilim adamları, hakimler, öğretmenler ve din adamları yani 'İlmiye' sınıfı üyeleri (kadı, müderris, müftü vb.) yetiştirilirdi. Yönetim ve askerlik işleriyle uğraşan 'Seyfiye' sınıfı (sadrazam, beylerbeyi, yeniçeri ağası vb.) ise saray okulu olan Enderun'da veya askeri ocaklarda yetiştirilirdi.

6. Sakarya Savaşı’ndan sonra Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması’nda İskenderun ve Antakya için özel yönetim kurulması ve Türkçenin resmî dil olması kabul edilmiştir. Bu kararlara bakılarak; I. Fransa’nın bölgede Türk nüfusun varlığını kabul ettiği II. Misak-ı Millî’den taviz verildiği III. İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının sona erdiği Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

Hatay'ın özel bir idareye tabi tutulması ve Türkçe'nin resmi dil olarak kabul edilmesi, Fransa'nın Hatay bölgesinde yoğun bir Türk nüfusunun varlığını resmen tanıdığını gösterir (I). Hatay'ın milli sınırlarımızın dışında bırakılması, Misak-ı Milli sınırlarından verilen ikinci büyük tavizdir (II). Fransa'nın tek taraflı olarak TBMM ile anlaşması İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılığının bittiğini değil, aksine derinleştiğini (Fransa'nın İngiltere'den bağımsız hareket ettiğini) gösterir (III ulaşılamaz). Dolayısıyla doğru yargılar I ve II'dir.

7. Osmanlı Devleti'nde bir göreve atanan, aylık bağlanan nişan ve ayrıcalık verilen kimseler için çıkarılan padişah buyruğuna verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ferman
• B) Berat ✓
• C) Hatt-ı Hümayun
• D) Fetva
• E) Adaletname

Berat; Osmanlı Devleti'nde memuriyet atamalarını yapan, maaş bağlayan, ayrıcalık veya nişan (rüstbe) veren padişah onaylı belgedir. Ferman padişahın genel emirleridir. Adaletname halkı zulme karşı koruyan fermanlardır. Fetva şeyhülislamın dini görüşüdür. Hatt-ı Hümayun ise doğrudan padişahın kendi el yazısıyla yazdığı buyruktur.

8. İngiltere, Fransa ve Türkiye arasında 19 Ekim 1939'da imzalanan Ankara Paktı aşağıdaki devletlerden hangisine karşı yapılmıştır?

• A) Polonya
• B) Almanya ✓
• C) ABD
• D) Suriye
• E) SSCB

1939 Ankara Paktı, II. Dünya Savaşı öncesinde Almanya'nın yayılmacı politikasına karşı İngiltere, Fransa ve Türkiye arasında yapılmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Almanya" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

9. I. Dünya Savaşı'nın özel nedenleri, savaşa dâhil olan devletlerin aralarında yaşadığı sürtüşmeler olarak nitelendirilir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi, I. Dünya Savaşı'nın özel nedenlerinden biri _değildir_?

• A) Fransız İhtilali’yle ortaya çıkan milliyetçilik düşüncesi ✓
• B) Rusya - Avusturya Macaristan arasındaki Balkan hâkimiyeti mücadelesi
• C) Almanya - İngiltere arasındaki sömürge rekabeti
• D) Avusturya Macaristan - İtalya arasındaki sınır problemleri
• E) Fransa - Almanya arasındaki Alsas - Loren sorunu

Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımı ve sanayi inkılabı sonrası hız kazanan hammadde/sömürgecilik yarışı, I. Dünya Savaşı'nın tüm devletleri etkileyen genel nedenlerindendir. Diğer seçenekler (Alsas-Loren, Balkanlar, İtalya-Avusturya sınırları, Almanya-İngiltere rekabeti) ise ikişer devlet arasındaki özel sürtüşmeleri yansıtan özel nedenlerdir.

10. 1911 'de İtalya'nın Trablusgarp’ı işgaline karşı bölge halkı Osmanlı Devleti'nden ayrılmamak için direniş başlatmış ve gerilla taktiğiyle İtalyanlara karşı savaşmıştır. Bu durum Trablusgarp halkının; I. milliyetçilik, II. İslamcılık III. Osmanlıcılık Fikir akımlarından hangilerini benimsemediğinin göstergesidir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I ve III

Normal şartlarda Trablusgarp halkının Osmanlı Devleti'nden ayrılmak istememesi milliyetçilik fikrini benimsemediğini, İslamcılık ve Osmanlıcılık akımlarına bağlı kaldıklarını gösterir. Ancak soru bankasındaki cevap anahtarına göre doğru cevap B seçeneği (Yalnız II) olarak belirtilmiştir.

11. Almanya II. Dünya Savaşı sırasında hangi devleti yoğun bir hava bombardımanına tutmasına rağmen başarılı olamayarak geri çekilmiştir?

• A) Yunanistan
• B) Rusya
• C) İngiltere ✓
• D) Fransa
• E) Japonya

II. Dünya Savaşı'nda Almanya, İngiltere'yi yoğun hava saldırılarıyla teslim almaya çalışmış; ancak Britanya Savaşı'nda hedeflediği sonucu elde edememiştir. Bu nedenle doğru cevap İngiltere'dir.

12. Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal'in Nutuk'una konu _olmamıştır_?

• A) Başkomutanlık yasası
• B) Cumhuriyetin ilanı
• C) Saltanatın kaldırılması
• D) Millet mekteplerinin açılması ✓
• E) Halifeliğin kaldırılması

Mustafa Kemal Atatürk'ün eseri olan Nutuk, 1919 (Samsun'a çıkış) ile 1927 (CHP 2. Kurultayı) yılları arasındaki olayları kapsamaktadır. Millet Mektepleri ise harf devriminden hemen sonra, halka yeni harfleri öğretmek amacıyla 1928 yılında kurulmuştur. 1928 yılındaki bu gelişme 1927 sınırında biten Nutuk'ta yer alamaz. Diğer olaylar 1919-1927 yılları arasında yaşandığı için Nutuk'ta işlenmiştir.

13. Atatürk Dönemi'nde çağdaş dünya ile bütünleşme doğrultusunda; I. miladi takviminin kullanılmaya başlanması, II. uluslararası uzunluk ve ağırlık birimlerinin kabul edilmesi, III. hafta tatilinin cuma gününden pazar gününe alınması Çalışmalarından hangileri yapılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Atatürk Dönemi'nde Batılı ülkelerle ticari, diplomatik ve sosyal ilişkilerde uyum ve bütünleşmeyi sağlamak amacıyla; Miladi takvimin kabulü (I - 1925, yürürlük 1926), uluslararası uzunluk ve ağırlık ölçülerinin (metre, kilo) kabulü (II - 1931) ve hafta sonu tatilinin cuma gününden pazar gününe alınması (III - 1935) inkılapları gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle üç çalışma da yapılmıştır.

14. Milli Mücadele döneminde Mebusan Meclisi'nin toplanmasına engel olmayan İtilaf Devletleri, Meclis'te Misakımillî ilan edilince Mebusan Meclisi'ni dağıtmışlar, bazı milletvekillerini tutuklayarak sürgüne göndermişlerdir. İtilaf Devletlerinin tutumlarındaki bu değişiklik, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

• A) Misakımillî kararlarını yeterli bulmadıklarının
• B) İstanbul'un güvenliğini sağlamak istediklerinin
• C) Saltanat rejimini devam ettirmek istediklerinin
• D) Türk halkına sempatik görünmek istediklerinin
• E) Milli Mücadele'yi küçümsediklerinin ✓

İtilaf Devletleri, Osmanlı meclisinde kendi çıkarlarına veya işgallere karşı güçlü bir direniş çıkacağını düşünmemiş, meclisin toplanmasına izin vererek halkın tepkisini yatıştırmayı hedeflemişlerdir. Ancak meclisten tam bağımsızlığı savunan Misakımilli kararları çıkınca meclisi basmışlardır. Bu durum, onların başlangıçta Anadolu'daki milli mücadele hareketini ve kararlılığını küçümsediklerini (D) gösterir.

15. Günümüz Danıştay'ının temeli sayılan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Divan-ı Ahkâmı Adliye
• B) Meclis-i Vala'yı Ahkâm-ı Adliye
• C) Şura'yı Devlet ✓
• D) Meclis-i Ali-i Tanzimat
• E) Dar'üş Şura'yı Bab-ı Ali

Sultan Abdülaziz döneminde 1868 yılında kurulan Şura-yı Devlet, günümüz Danıştay'ının (idari yargı ve danışma organı) temeli sayılır. Aynı dönemde kurulan Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ise günümüz Yargıtay'ının (adli yargı organı) temeli kabul edilmektedir.

16. Karahanlı Devleti ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Kurucusu Satuk Buğra Han'dır. ✓
• B) En parlak dönemlerini yaşatan Yusuf Kadir Han'dır.
• C) Orta Asya'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir.
• D) Boylar federasyonu şeklinde örgütlenme görülür
• E) Türkçeyi resmi dil olarak kabul etmişlerdir.

Karahanlı Devleti'nin kurucusu Bilge Kül Kadir Han'dır. Satuk Buğra Han (Abdülkerim) ise Karahanlıların İslamiyet'i kabul eden ve İslamiyet'i devletin resmi dini haline getiren hükümdarıdır (kurucusu değildir). Diğer seçenekler tarihsel olarak doğrudur.

17. Şeyh Said ayaklanması ve Menemen olayı, Türkiye'de; I. devletçilik politikasının uygulanması, II. çok partili demokrasiye geçilmesi, III. tek parti yönetiminin devam etmesi Durumlarından hangilerinin bir süre için ertelenmesine neden olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Şeyh Sait İsyanı (1925) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasına; Menemen Olayı (1930) ise Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapanmasının ardından çok partili hayata geçiş denemelerinin askıya alınmasına neden olmuştur. Dolayısıyla her iki rejim karşıtı hareket de çok partili demokrasiye geçilmesini (II) bir süre erteletmiştir.

18. Atatürk milliyetçiliğinin temel prensipleri aşağıdakilerden hangisinde verilmemiştir?

• A) Irk ve köken birliği ✓
• B) Yurt birliği
• C) Dil birliği
• D) İdeal birliği
• E) Birlikte yaşamak konusunda ortak istek birliği

Atatürk milliyetçiliği ırk ve köken birliğine dayanmaz. Dil, yurt, ülkü ve birlikte yaşama isteği gibi bağları esas alır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Irk ve köken birliği" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. İslamiyet öncesi Türk devletleri, yaşamlarını sanatlarına taşımışlardır. Sanat eserlerini hayvan resimleri ile süslemişlerdir. Hayvan üslubu sanat tarzının ilk örnekleri aşağıdaki Türk devletlerinden hangisinin dönemindedir?

• A) Göktürkler
• B) Uygurlar
• C) Karluklar
• D) İskitler ✓
• E) Hunlar

Hayvan üslubu sanatının ilk örnekleri İskitler döneminde görülür. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İskitler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. Türk-İslâm devletlerinde İkta sisteminin uygulanma amaçları arasında; I. Hazineye yük olmadan güçlü bir orduya sahip olma, II. Toprağın boş kalmasını önleme, III. merkezî otoriteyi güçlendirme Gelişmelerinden hangileri yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

İkta sistemi; devlet görevlilerine hizmetleri karşılığında toprakların gelirlerinin verilmesidir. Bu sistemle; hazineden para çıkmadan güçlü ve daimi bir ordu (ikta askerleri/sipahiler) yetiştirilmiş (I), toprağın üst üste boş bırakılması yasaklanarak üretimde süreklilik sağlanmış (II) ve eyaletlerdeki memurlar ile askerler sayesinde asayiş kurulup merkezi otorite taşrada güçlendirilmiştir (III). Dolayısıyla her üç durum da ikta sisteminin amaçları arasındadır.