Altın Test 27

1. İslamiyet öncesi Türk devletlerinden biri olan Uygurlar 'da; I. Kendilerine ait alfabe kullanmaları II. Orak ve saban kullanmaları III. Çin ile ticaret yapmaları Gelişmelerden hangileri yerleşik hayata geçildiğine kanıt olarak _gösterilemez_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Uygurlarda; kendilerine özgü alfabe kullanmaları (I) kültürel gelişmişliğin göstergesidir, yerleşik hayata doğrudan kanıt olamaz (göçebeler de alfabe kullanmıştır). Çin ile ticaret yapılması (III) ekonomik faaliyetlerle ilgilidir, göçebeler de ticaret yapabilir. Ancak tarımsal aletler olan orak ve saban kullanılması (II), toprağı işleme ve tarım yapmaya doğrudan kanıttır ki bu da yerleşik hayatın en güçlü göstergesidir. Dolayısıyla yerleşik hayata kanıt gösterilemeyenler I ve III'tür.

2. Cumhuriyet döneminde görülen; I. Teşviki Sanayi Kanunu'nun çıkarılması II. Yeni Türk harflerinin kabulü III. Takriri Sükûn Kanunu'nun çıkarılması IV. Türk Medeni Kanunu'nun kabulü Gelişmelerinin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) III- IV- I- II ✓
• B) III- I- IV- II
• C) I- II- III- IV
• D) IV- II- I- III
• E) IV- I- II- III

Takrir-i Sükun Kanunu 1925, Medeni Kanun 1926, Teşvik-i Sanayi Kanunu 1927, yeni Türk harflerinin kabulü 1928'de gerçekleşmiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "III- IV- I- II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

3. Aşağıdakilerden hangisi Sivas Kongresi kararlarından _değildir_?

• A) İlk kez Temsil Heyeti kurulmuştur ✓
• B) Milli sınırlar belirlenmiştir
• C) Ya İstiklal ya ölüm parolası benimsenmiştir
• D) Halkı bilgilendirmek için İrade-i Milliye gazetesi çıkarılmıştır
• E) Yurttaki tüm cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir

Temsil Heyeti (Heyet-i Temsiliye) ilk kez Sivas Kongresi'nde değil, 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanan Erzurum Kongresi'nde kurulmuştur (9 kişiden oluşup sadece Doğu illerini temsil ediyordu). Sivas Kongresi'nde ise bu heyet tüm yurdu temsil edecek şekilde genişletilmiş ve üye sayısı 16'ya çıkarılmıştır. Diğer seçenekler (Cemiyetlerin birleştirilmesi, İrade-i Milliye gazetesinin çıkarılması, manda reddiyle Ya İstiklal Ya Ölüm parolasının kabulü ve Misak-ı Milli sınırlarının netleşmesi) Sivas Kongresi kararları ve gelişmeleri arasındadır.

4. Topkapı Sarayı sadece devletin yönetildiği bir yer değil, çeşitli eğitim kurumlarının bulunduğu büyük bir okul idi. Sarayda eğitim veren bu kurumlar arasında; I. Harem, II. Enderun, III. şehzadegâh Unsurlarından hangileri yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Topkapı Sarayı'nda eğitim veren üç temel kurum da mevcuttur: Harem, padişahın ailesinin yaşadığı ve saray kadınlarının (cariyelerin) adab-ı muaşeret, müzik, el sanatları ve dini eğitim aldığı bir okuldur (I). Enderun, devlet adamlarının (devşirmelerin) yetiştirildiği üst düzey saray okuludur (II). Şehzadegâh (Şehzade Mektebi) ise şehzadelerin çocukluk yaşlarında ilk eğitimlerini sarayda aldıkları okuldur (III).

5. Aşağıdakilerden hangisi Çanakkale Zaferi'nin sonuçlarından biri _değildir_?

• A) Bolşevik ihtilalinin yaşanmasına zemin hazırladı
• B) ABD İtilaf bloğunda savaşa katıldı ✓
• C) Bulgaristan ittifak bloğunda savaşa katıldı
• D) I.Dünya savaşının süresi uzadı
• E) Osmanlı'nın ömrü uzadı

ABD'nin I. Dünya Savaşı'na İtilaf Devletleri safında girmesi (Nisan 1917), kendi ticaret gemilerinin Alman denizaltıları tarafından batırılması gibi nedenlerle gerçekleşmiştir; 1915 yılındaki Çanakkale Savaşı ile doğrudan bir ilgisi yoktur. Diğer taraftan Çanakkale zaferiyle Rusya'ya yardım gidemeyerek Bolşevik İhtilali'ne ortam hazırlanmış (A), Osmanlı'nın ömrü uzamış (B), Bulgaristan İttifak safında savaşa katılmış (C) ve savaşın süresi en az 2 yıl uzamıştır (D).

6. Aşağıdakilerden hangisi Soğuk Savaş Dönemi'nin özelliklerinden biri _değildir_?

• A) ABD ile Rusya arasında güç mücadelesi olması
• B) Yeni devletlerin ortaya çıkması
• C) ABD'nin Monroe Doktrinini uygulamaya devam etmesi ✓
• D) Bazı devletlerin ikiye ayrılması
• E) İki kutuplu dönem yaşanması

Soğuk Savaş Dönemi'nde ABD, Monroe Doktrini'ndeki yalnızcılık anlayışını terk ederek dünya siyasetinde aktif rol üstlenmiştir. Bu yüzden Monroe Doktrini'ni sürdürmesi bu dönemin özelliği değildir.

7. Aşağıdakilerden hangisi Eisenhower Doktrinini kabul eden devletler arasında _gösterilemez_?

• A) Yunanistan
• B) İsrail
• C) Mısır ✓
• D) Türkiye
• E) Pakistan

Eisenhower Doktrini, Orta Doğu'da komünizmin yayılmasını önlemeyi amaçlamıştır. Mısır bu doktrini kabul eden devletler arasında yer almamıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Mısır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

8. I. Türk Dil Kurumu – Milliyetçilik II. Soyadı Kanunu – Cumhuriyetçilik III. Tevhid-i Tedrisat Kanunu – Laiklik IV. Halifeliğin Kaldırılması - Halkçılık Yukarıdaki eşleştirmelerden hangileri _yanlıştır_?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve IV
• D) II ve IV ✓
• E) III ve IV

Soyadı Kanunu halkçılık ve toplumsal düzenle, halifeliğin kaldırılması ise laiklik ve cumhuriyetçilikle ilgilidir. Bu nedenle II ve IV eşleştirmeleri yanlıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "II ve IV" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

9. Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal'in katılmak için askeri okuldan firar ettiği savaştır?

• A) 1. Balkan Savaşı
• B) Trablusgarp Savaşı
• C) 93 Harbi
• D) Dömeke Meydan Muharebesi ✓
• E) 2. Balkan Savaşı

Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisi'nde (lise) öğrenciyken başlayan 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'na (Dömeke Meydan Muharebesi) gönüllü olarak katılabilmek amacıyla bir okul arkadaşıyla birlikte askeri okuldan firar etmiş, ancak genç yaşta olmaları sebebiyle yakalanarak cepheye gidemeden okula geri gönderilmişlerdir.

10. Aşağıda verilen Orta Asya Türk devletlerinden hangisi bölgenin en büyük doğalgaz rezervine sahip ülkedir?

• A) Türkmenistan ✓
• B) Kırgızistan
• C) Kazakistan
• D) Özbekistan
• E) Azerbaycan

Orta Asya Türk devletleri içinde en büyük doğal gaz rezervlerine sahip ülke Türkmenistan'dır. Bu durum ülkenin ekonomisinde enerji kaynaklarını öne çıkarır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Türkmenistan" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. Karahanlılara ait ilk Türk-İslam edebiyat ürünleri arasında, I. Divan-ı Lügat-it Türk II. Saltuk Buğra Han Destanı III. Muhakemetü'l Lugateyn Hangisi veya hangileri _yer almaz_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Muhakemetü'l Lugateyn Ali Şir Nevai'ye ait daha sonraki bir eserdir; Karahanlılara ait ilk Türk-İslam edebiyatı ürünleri arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Yalnız III" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. - Beş Yıllık Sanayi Planları - Kabotaj Kanunu - Aşar vergisinin kaldırılması Yukarıda verilen inkılap hareketleri aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangileri ile sırasıyla eşleştirilebilir?

• A) Devletçilik, Laiklik, Milliyetçilik
• B) Halkçılık, Milliyetçilik, Cumhuriyetçilik
• C) Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik
• D) Laiklik, Milliyetçilik, Devletçilik
• E) Devletçilik, Milliyetçilik, Halkçılık ✓

Beş Yıllık Sanayi Planları devletçilik, Kabotaj Kanunu milliyetçilik, Aşar vergisinin kaldırılması ise halkçılık ilkesiyle ilişkilidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Devletçilik, Milliyetçilik, Halkçılık" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

13. Atatürk Dönemi'nde Türk-Fransız ilişkilerini etkileyen olaylar arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Bozkurt-Lotus Davası
• B) Adana-Mersin demir yolunun millileştirilmesi
• C) Vagon-Li Olayı
• D) Razgrad Olayı ✓
• E) Yabancı Okullar

Razgrad Olayı Bulgaristan ile ilgili bir gelişmedir. Bu nedenle Türk-Fransız ilişkilerini etkileyen olaylar arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Razgrad Olayı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. Amasya Genelgesi’nde yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi, ulusal egemenliğe dayalı mücadele çağrısının gerekçesini oluşturur? I. Vatanın bütünlüğü ve ulusun bağımsızlığı tehlikededir. II. Doğu illeri adına bir kongre toplanacak III. İstanbul Hükümeti’nin engellemeleri dikkate alınmayacak IV. Sivas’ta ulusal bir kongre toplanacak V. Bütün yapılan çalışmalar bir sır olarak saklanacak

• A) I ✓
• B) II
• C) III
• D) V
• E) IV

Amasya Genelgesi'nde çağrının gerekçesi, vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olmasıdır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

15. XVIII. yüzyıldan itibaren bölgelerinin yönetiminde söz sahibi olan âyanlar, XIX. yüzyılda resmî bir niteliğe kavuşmuşlardır. Bu durum aşağıdakilerden hangisine kanıt gösterilebilir?

• A) Ülke rejiminin değiştirildiğine
• B) Ayanların padişahtan üstün konuma geldiğine
• C) Halkın âyanlara destek verdiğine
• D) Merkezi otoritenin zayıfladığına ✓
• E) Batı tarzı yeniliklerin yapıldığına

Ayanların resmî nitelik kazanması merkezi otoritenin zayıfladığını gösterir; yerel güçler devlet yönetiminde etkili hale gelmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Merkezi otoritenin zayıfladığına" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

16. 1867'de genç yaşta Japonya tahtına geçen Mutsuhito'nun başlattığı reform sürecine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Meiji Restorasyonu ✓
• B) Meternich Planı
• C) Koalisyon Dönemi
• D) Restorasyon Dönemi
• E) Aydınlanma Çağı

Mutsuhito'nun Japonya'da başlattığı modernleşme ve reform süreci Meiji Restorasyonu olarak adlandırılır. Bu süreç Japonya'nın hızlı biçimde güçlenmesini sağlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Meiji Restorasyonu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. Mustafa Kemal, siyasi ve askerî başarıların ekonomik kazanımlarla desteklenmediği sürece kalıcı olmayacağını belirtmiştir. Bu anlayışla; I. Musul petrol gelirlerinden Türkiye’ye pay bırakılması, II. Misak-ı İktisadi kararlarının benimsenmesi, III. Kabotaj Kanunu’nun kabul edilmesi Gelişmelerinden hangileri bağdaşır?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Mustafa Kemal'in ekonomik zaferlerin önemine vurgu yapan sözü doğrultusunda; İzmir İktisat Kongresi'nde bağımsız bir ekonomi vizyonunu çizen Misak-ı İktisadi'nin kabul edilmesi (II) ve Türk karasularında ticaret hakkını millileştirerek ekonomik bağımsızlığı perçinleyen Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (III) ekonomik zafer ve kalkınma hamleleridir. Musul petrol gelirlerinin %10'unun (25 yıllığına) Türkiye'ye bırakılması (I) ise Musul'un kaybedildiği 1926 Ankara Antlaşması'nın getirdiği bir taviz/mali tazminattır; bu durum bir 'ekonomik zafer' veya planlı iktisadi taçlandırma hamlesi olmayıp siyasi/askeri bir kaybın maddi tesellisidir. Dolayısıyla doğru cevap II ve III'tür.

18. Orta Asya Türk topluluklarının Rus egemenliğinden kurtulmasını ve bölgenin kendi halkı tarafından yönetilmesini savunan hareket aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kızıl Ordu
• B) Millî İstiklal Ayaklanması
• C) Baas Hareketi
• D) Müslüman Birliği Partisi
• E) Basmacı Hareketi ✓

'Türkistan Türkistanlılarındır' sloganıyla Rus hâkimiyetine karşı yürütülen bağımsızlık mücadelesi Basmacı Hareketi'dir. Hareket, Türkistan'ın bağımsızlığını amaçlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Basmacı Hareketi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin, güvenliğini artırmak amacıyla II. Dünya Savaşı öncesi katıldığı uluslararası oluşumlardan birisi _değildir_?

• A) Balkan Antantı
• B) Sadâbad Paktı
• C) Küçük Antant ✓
• D) Akdeniz Paktı
• E) Nyon Antlaşması

Küçük Antant, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı öncesinde güvenliğini artırmak için katıldığı oluşumlardan biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Küçük Antant" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

20. 1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu, I. Kadınlara miras paylaşımında eşit hakların tanınması, II. Patrikhanenin dünyevi yetkilerinin elinden alınması, III. Kadınların yerel yönetimlere katılması Maddelerinden hangilerini kapsamaktadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

1926 Türk Medeni Kanunu ile kadın ve erkek arasında toplumsal ve ekonomik eşitlik sağlanmıştır. Kadınlara miras paylaşımında eşit haklar verilmiştir (I). Ayrıca dini kurumların hukuki yetkileri kaldırılarak Fener Rum Patrikhanesi'nin mahkeme kurma, nikah kıyma gibi dünyevi ve hukuki yetkileri ellerinden alınmış, tüm vatandaşlar tek bir medeni kanuna tabi kılınmıştır (II). Ancak kadınların siyasi haklar elde etmesi (yerel seçimlere katılması 1930, muhtarlık 1933, milletvekilliği 1934) Medeni Kanun kapsamında değil, daha sonra yapılan anayasal ve yasal değişikliklerle gerçekleşmiştir. Bu nedenle III. madde Medeni Kanun kapsamında yer almaz. Doğru cevap I ve II'dir.