Altın Test 53

1. XIX. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğunda Kanuni Esasinin ilanı ile birlikte uygulama alanı bulan fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Osmanlıcılık ✓
• B) Âdemi merkeziyetçilik
• C) Turancılık
• D) İslamcılık
• E) Batıcılık

Kanun-i Esasi'nin ilanı Osmanlıcılık fikriyle ilişkilidir; amaç farklı unsurları ortak Osmanlı vatandaşlığı altında bir arada tutmaktır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Osmanlıcılık" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

2. Aşağıdakilerden hangisi Kutadgu Bilig ile ilgili yanlış bir bilgidir?

• A) Yazarı Yusuf Has Hacip'tir.
• B) Türk tarihinin ilk siyasetnamesidir ✓
• C) Uygur alfabesi ile yazılmıştır.
• D) Türk-İslam Tarihinin ilk yazılı eseridir
• E) Karahanlı Devleti dönemine aittir

Kutadgu Bilig, 'Türk-İslam' tarihinin ilk siyasetnamesidir. Ancak Türk tarihinin 'siyasetname niteliği taşıyan' ilk eseri/belgesi İslamiyet öncesi döneme ait olan Orhun Abideleri (Göktürk Kitabeleri) kabul edilmektedir. Bu nedenle 'Türk tarihinin ilk siyasetnamesidir' genel ifadesi yanlıştır. Eser, Karahanlılar döneminde (E) Yusuf Has Hacip tarafından (C) Hakaniye Türkçesiyle yazılmış olup hem Uygur (A) hem de Arap alfabesiyle yazılmış nüshaları mevcuttur. Aynı zamanda Türk-İslam edebiyatının ilk yazılı eseridir (D).

3. Aşağıdakilerden hangisi ile Boğazlar, uluslararası bir statü kazanmıştır?

• A) Edirne Antlaşması
• B) Hünkâr İskelesi Antlaşması
• C) Bükreş Antlaşması
• D) Londra Boğazlar Sözleşmesi ✓
• E) Reval Görüşmeleri

Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar sorunu uluslararası nitelik kazanmış ve Boğazların statüsü devletlerarası bir mesele haline gelmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Londra Boğazlar Sözleşmesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Osmanlı Devleti'nde, I. Fatih Sultan Mehmet zamanında devletin geleceği için kardeşlerin öldürülmesinin uygun görülmesi, II. Şehzadelerin para bastırmaları ve hutbe okutmalarının yasaklanması, III. Medreselerde din bilimlerinin yanında pozitif bilimlerin de okutulması Durumlarından hangileri merkezî otoriteyi sağlama amacına yöneliktir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Kardeş katli uygulaması ve şehzadelerin para bastırıp hutbe okutmasının yasaklanması merkezi otoriteyi güçlendirmeye yöneliktir. Medreselerde pozitif bilimlerin okutulması bu amaçla doğrudan ilgili değildir.

5. I. Kadınlara ekonomik ve hukuksal hakların verilmesi II. TBMM’nin açılması III. Ağırlık ve uzunluk ölçülerinin değiştirilmesi Yukarıdaki yenilik hareketlerinin aşağıdaki ilkelerden hangisi doğrultusunda yapıldığı söylenebilir?

• A) Halkçılık - Laiklik – İnkılapçılık
• B) Halkçılık - Milliyetçilik - İnkılapçılık
• C) Cumhuriyetçilik - Milliyetçilik - Halkçılık
• D) Halkçılık - Cumhuriyetçilik - Laiklik
• E) Halkçılık - Cumhuriyetçilik - İnkılapçılık ✓

İnkılaplar ve ilgili ilkeleri şu şekildedir: Kadınlara ekonomik ve hukuksal hakların verilmesi (I - Medeni Kanun) kadın-erkek eşitliğini sağladığı için doğrudan Halkçılık ilkesiyle ilgilidir; TBMM'nin açılması (II) milli egemenliği ve halk iradesini temsil ettiği için doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilgilidir; ağırlık ve uzunluk ölçülerinin değiştirilmesi (III) toplumu çağdaşlaştırmak ve uluslararası standartlara uyum sağlamak için yapıldığından doğrudan İnkılapçılık ilkesiyle ilgilidir. Doğru eşleştirme E seçeneğinde verilmiştir.

6. Aşağıdaki durumların hangisiyle Anadolu Moğol istilasına açık bir hale gelmiştir?

• A) Gaznelilerle Dandanakan Savaşı'nın yapılması
• B) Harzemşahların yıkılması ✓
• C) Anadolu'da güçlü bir otoritenin olmaması
• D) Anadolu'da siyasi birliğin sağlanması
• E) Hıttin Savaşı'nın yapılması

Harzemşahların yıkılması, Anadolu'yu Moğol istilasına karşı daha savunmasız hale getiren gelişmelerden biridir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Harzemşahların yıkılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

7. Misak-i Milli kararlarını alan Felah-ı Vatan grubunun başkanı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ali Fuat Cebesoy
• B) Refet Bele
• C) Fevzi Çakmak
• D) Ali Fethi Okyar
• E) Rauf Orbay ✓

Misakımilli kararlarını alan Felah-ı Vatan grubunun başkanı Rauf Orbay'dır. Bu grup son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde milli kararların kabulünde etkili olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Rauf Orbay" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. 1921 Anayasası’nda egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ve yönetim yetkisinin milletin kendi kaderini doğrudan belirlemesine dayandığı kabul edilmiştir. Bu hüküm Atatürk’ün; I. halkçılık, II. cumhuriyetçilik, III. laiklik İlkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III ✓

1921 Anayasası'ndaki "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" hükmü; halkın kendi geleceğini bizzat ve doğrudan yönetmesini esas aldığı için Halkçılık (I) ilkesiyle, millet egemenliğini (milli iradeyi) en üstün güç sayarak cumhuriyet rejiminin temelini attığı için Cumhuriyetçilik (II) ilkesiyle ve egemenliğin kaynağını ilahi (teokratik) güçten alıp dünyevi güce (millette/halka) devrettiği, dolayısıyla devlet yönetimini sekülerleştirdiği için Laiklik (III) ilkesiyle doğrudan ilişkilendirilebilir. Bu nedenle her üç ilkeyle de bağdaşır.

9. 1878 Berlin Antlaşmasında bağımsızlık kazanan Balkan devletleri aşağıdakilerden hangileridir?

• A) Romanya, Sırbistan, Karadağ ✓
• B) Bulgaristan, Sırbistan, Karadağ
• C) Bulgaristan, Romanya, Karadağ
• D) Arnavutluk, Yunanistan, Karadağ
• E) Romanya, Yunanistan, Karadağ

Berlin Antlaşması ile Romanya, Sırbistan ve Karadağ bağımsızlık kazanmıştır. Bulgaristan ise özerk prenslik haline getirilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Romanya, Sırbistan, Karadağ" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. I. Dünya Savaşı'ndan sonra başlayan işgallere karşı İstanbul Hükümeti'nin kayıtsız kalması karşısında, Türk halkının düşmana karşı gösterdiği ilk tepki aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Milli cemiyetler kurmak ✓
• B) Saltanatı kaldırmak
• C) Kuva-i Milliye birlikleri kurmak
• D) TBMM'yi açmaya karar vermek
• E) Kongreler düzenlemek

İşgaller karşısında Türk halkının ilk örgütlü tepkisi milli cemiyetler kurmak olmuştur. Bu cemiyetler yerel savunma ve hak arama amacı taşımıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Milli cemiyetler kurmak" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

11. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin Gerileme Döneminde izlediği politikalardan biri _değildir_?

• A) Ulusalcı ayaklanmaların yaygınlaşmasını engellemek ✓
• B) Orduyu Avrupa tarzında modernleştirmek
• C) Avrupalı uzmanlardan yararlanmak
• D) Kaybedilen toprakları geri almak
• E) Avrupa'nın bilim ve tekniğinden yararlanmak

Ulusalcı ayaklanmaların yaygınlaşmasını engelleme politikası daha çok XIX. yüzyıl milliyetçilik süreciyle ilgilidir; gerileme dönemi politikasının temel başlıklarından değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Ulusalcı ayaklanmaların yaygınlaşmasını engellemek" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. I. Bakanların tek tek Meclis içinden seçilmesi II. Meclis Başkanı'nın hükümetin de başkanı olması III. Devlet başkanının hükümet başkanını belirlemesi Yukarıdaki uygulamalardan hangilerine 1921 Anayasası'nda yapılan 1923 değişikliğiyle son verilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

1921 Anayasası'nda uygulanan 'Meclis Hükümeti Sistemi'nde; bakanlar tek tek meclis içinden oylanarak seçilir (I) ve meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanı olurdu (II). 29 Ekim 1923'te cumhuriyetin ilanı ve kabine sistemine geçilmesiyle bu iki uygulamaya son verilmiştir.

13. I.Balkan Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin karışık durumundan yararlanarak bağımsızlığını ilan eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sırbistan
• B) Bulgaristan
• C) Romanya
• D) Arnavutluk ✓
• E) Karadağ

I. Balkan Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin zor durumundan yararlanan Arnavutluk bağımsızlığını ilan etmiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Arnavutluk" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

14. Aşağıdakilerden hangisinin, Türkiye'de çok partili demokratik yaşama geçişte engelleyici olduğu _söylenemez_?

• A) Atatürk'e suikast girişimi
• B) 1929 Ekonomik Krizi ✓
• C) Menemen Ayaklanması
• D) Takrir-i Sükûn Yasası
• E) Şeyh Sait Ayaklanması

1929 Ekonomik Krizi ekonomik hayatı etkilemiştir; ancak çok partili demokratik yaşama geçişi doğrudan engelleyen siyasal ve rejim karşıtı olaylardan biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "1929 Ekonomik Krizi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

15. Türk-İslâm sanatının ünlü mimarî eserlerinden Afganistan'daki "Leşker-i Bazar Sarayı" hangi Türk devleti dönemine aittir?

• A) Delhi Sultanlığı
• B) Timur Devleti
• C) Babürler
• D) Büyük Selçuklular
• E) Gazneliler ✓

Leşker-i Bazar Sarayı Gazneliler dönemine ait önemli Türk-İslam mimari eserlerindendir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Gazneliler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

16. I. Almanya II. Kore III. Vietnam Yukarıdaki devletlerden hangileri II. Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan güç dengeleri arasında yaşanan bir gerginliğin sonucu olarak bir süre içinde olsa ikiye ayrılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) I, II ve III

II. Dünya Savaşı sonrasında küresel kutuplaşmanın (Soğuk Savaş'ın) bir sonucu olarak Almanya, Kore ve Vietnam devletlerinin üçü de ikiye bölünmüştür. Ancak soru bankasının cevap anahtarına göre doğru cevap C seçeneği (Yalnız III) olarak gösterilmektedir.

17. 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi'nin ardından kurulan cuntanın bazı öğretim üyelerini üniversitelerden ihraç etmesi aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmıştır?

• A) 147'ler Olayı ✓
• B) 6 - 7 Eylül Olayları
• C) 28 Şubat Kararları
• D) Üniversite Reformu
• E) 24 Ocak Kararlan

27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında kurulan Milli Birlik Komitesi (MBK) tarafından, üniversitelerdeki 'reform' kisvesi altında 147 öğretim üyesinin (aralarında Ali Fuat Başgil, Sabahattin Eyuboğlu gibi ünlü profesörlerin de bulunduğu) görevlerine son verilmesi olayı Türk siyasi ve eğitim tarihinde '147'ler Olayı' olarak adlandırılmıştır.

18. Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'yle ilgili olarak aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi arasında bir ilişki kurulamaz?

• A) Baharat Yolu'nun hâkimiyet altına alınması - Mısır Seferi
• B) Batı'ya karşı pasif bir politika izlenmesi - Cem Sultan Olayı
• C) Karadeniz'in Türk gölü olması - Kırım'ın alınması
• D) Osmanlı donanmasının Haçlılar tarafından ilk kez yakılması - Preveze Deniz Savaşı ✓
• E) Avusturya'nın Osmanlı üstünlüğünü kabul etmesi - 1533 İstanbul Antlaşması

Osmanlı donanması Haçlılar tarafından tarihte ilk kez 1571 yılında İnebahtı Deniz Savaşı'nda yakılmıştır. Preveze Deniz Savaşı (1538) ise Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğünü kuran ve Türk gölü haline getiren büyük bir deniz zaferidir (Haçlı ittifakı mağlup edilmiştir). Diğer eşleştirmeler (Kırım'ın fethi ile Karadeniz'in Türk gölü olması, Mısır Seferi ile Baharat Yolu hakimiyeti, Cem Sultan Olayı nedeniyle II. Bayezid döneminde Batı'da pasif kalınması ve 1533 İstanbul Antlaşması ile Avusturya arşivükünün Osmanlı sadrazamına denk sayılması) doğrudur.

19. "Başkomutan yaversiz gidemez!" diyerek Atatürk'ün ölümünden sonra intihar girişiminde bulunan Atatürk'ün yakın arkadaşı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Refet Bele
• B) Salih Bozok ✓
• C) Ali Fuat Cebesoy
• D) Adnan Adıvar
• E) Mazhar Müfit Kansu

Mustafa Kemal Atatürk'ün en yakın arkadaşlarından ve başyaveri olan Salih Bozok, 10 Kasım 1938'de Atatürk'ün vefat haberi üzerine büyük bir üzüntüyle 'Başkomutan yaversiz gidemez!' diyerek tabancasıyla intihar girişiminde bulunmuş, ağır yaralı olarak kurtarılmıştır.

20. I. Yönetime katılma II. Şirket ve Banka Açma III. Nakdi Bedel karşılığı askerlik yapmama Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Islahat Fermanı ile azınlıklara verilen haklardandır?

• A) Yalnız II
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

1856 Islahat Fermanı ile azınlıklara ticari ve ekonomik kolaylıklar sağlanarak şirket ve banka açma hakkı verilmiş (II) ve gayrimüslim tebaaya da getirilen askerlik yükümlülüğünü yerine getirmek istemeyenler için nakdi bedel (bedel-i askeri) ödeyerek askerlik yapmama (III) hakkı tanınmıştır. Ancak azınlıkların doğrudan 'yönetime katılması' Islahat Fermanı ile değil, daha sonra ilan edilen I. Meşrutiyet (1876) ile gerçekleşmiştir. Dolayısıyla doğru cevap II ve III'tür.