Atatürk Dönemi Dış Politika 4

1. Hatay sorunu hakkında 22 Ocak 1937 tarihinde Kurun (Vakit) gazetesinde 'Asım Us' müstear ismiyle Fransız devlet adamlarını eleştiren ve '...Biz artık Fransız devlet adamlarına hitap etmeye gerek görmüyoruz...' sözlerini kaleme alan tarihi şahsiyet kimdir?

• A) İsmet İnönü
• B) Ali Fethi Okyar
• C) Ali Fuat Cebesoy
• D) Mustafa Kemal Atatürk ✓

Mustafa Kemal Atatürk; Hatay Meselesi ile ilgili olarak Kurun (Vakit) gazetesinde Asım Us takma adıyla yazılar yazmıştır. Mustafa Kemal Atatürk böylece gerek hükümete gerekse dış ülkelere mesajlarını bu yolla iletmiştir.

2. I. Türkiye - Irak sınırı II. Boğazlar III. Yabancı okullar Yukarıda verilen meselelerden hangileri Türkiye tarafından 1923 ile 1930 yılları arasında nihai bir çözüme ulaştırılmıştır?

• A) I ve II
• B) Yalnız I
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓

Türkiye Cumhuriyeti 1926 yılında İngiltere ile yapılan Ankara Antlaşması'yla Musul Meselesi'ni, Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla ortaya çıkan Yabancı Okullar Sorunu'nu, bir iç sorunu kabul ederek 1925 ve 1926 yıllarında kesin olarak çözmüştür. Boğazlar Sorunu ise 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile çözülmüştür.

3. 1926'da İsmet İnönü'nün İngiliz yetkililere "Bizim için bir vatan meselesi, sizin için ise bir petrol meselesidir." diyerek Türk tarafının tutumunu özetlediği diplomatik mesele aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Batı Trakya
• B) Hatay
• C) Musul ✓
• D) Batum

İsmet İnönü'nün, 1926 yılında İngilizler'e söylediği sözler Türkiye-Irak sınırı problemi diğer bir adıyla Musul Sorunu'dur. Bu sorun 1926 yılında İngiltere ile yapılan Ankara Antlaşmasıyla çözümlenmiştir. Bu antlaşmayla Musul İngiliz yönetimindeki Irak'a bırakılmıştır.

4. Atatürk dönemi Türk dış politikasının temel dayanaklarından olan 'gerçekçilik' ilkesi aşağıdaki durumlardan hangisini tanımlar?

• A) Hayalci hedefler peşinde koşmamayı, mevcut güce ve şartlara göre hareket etmeyi ✓
• B) Duygusal kararlar almayı
• C) Sadece askeri güce güvenmeyi
• D) Herkesle dost olmayı

Atatürk, uygulanması mümkün olmayan hayaller yerine, milli sınırlar içinde kalkınmayı ve gerçekçi hedefleri esas almıştır.

5. Türkiye Cumhuriyeti'ni temsilen 1936 yılındaki Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne imza atan dönemin Dışişleri Bakanı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tevfik Rüştü Aras ✓
• B) İsmet İnönü
• C) Şükrü Saracoğlu
• D) Ali Fethi Okyar

Tevfik Rüştü Aras; 1920-1923 yılları arası TBMM'de Menteşe (Muğla) Milletvekilliği yapmıştır. 6 Kasım 1923'te Sağlık Bakanı, 1925'te Dışişleri Bakanı olmuştur. Bu görevi 11 Kasım 1938'e kadar (Atatürk'ün ölümüne kadar) sürdürmüştür. 1936'da da Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni Türkiye adına imzalamıştır.

6. 'Yurtta Barış, Dünyada Barış' anlayışı doğrultusunda Türkiye'nin Atatürk döneminde iştirak ettiği ilk uluslararası silahsızlanma toplantısı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Cenevre Silahsızlanma Konferansı ✓
• B) Paris Barış Konferansı
• C) Helsinki Konferansı
• D) Yalta Konferansı

Türkiye Cumhuriyeti, Atatürk'ün 'Yurtta sulh, cihanda sulh' ilkesi doğrultusunda dünya barışını desteklemek amacıyla Cenevre Silahsızlanma Konferansı'na (1928 Hazırlık Komitesi / 1932 Genel Konferansı) katılmıştır. Bu konferans, Türkiye'nin katıldığı İLK uluslararası silahsızlanma toplantısıdır. 💡 ÖSYM Püf Noktası: • Cenevre Silahsızlanma Konferansı: Türkiye'nin iştirak ettiği ilk uluslararası silahsızlanma toplantısıdır. • Briand-Kellogg Paktı (1929): Türkiye'nin dünya barışını korumak adına katıldığı bir diğer önemli uluslararası antlaşmadır.

7. Atatürk'ün 1937'de TBMM'de "Dostlarımız Afganistan, Irak ve İran ile imza etmiş olduğumuz dörtlü antlaşma..." şeklinde söz ederek duyduğu memnuniyeti dile getirdiği diplomatik gelişme hangisidir?

• A) Sadabat Paktı ✓
• B) Balkan Antantı
• C) Akdeniz Paktı
• D) Milletler Cemiyeti

Mustafa Kemal Atatürk 1937 yılında yapmış olduğu bir konuşmada Afganistan, Irak ve İran ile imzalamış olduğu antlaşmadan memnun olduğunu dile getirmiştir. Yaşanan bu gelişme 1937 yılında kurulan Sadabat Paktıdır.

8. Gazi Mustafa Kemal'in 1936 yılındaki "...Boğazlar, artık tamamıyla Türk yönetiminin egemenliğinde... savaşan herhangi bir devletin savaş gemilerinin Boğazlardan geçmesi yasaktır." şeklindeki beyanatı hangi gelişmenin bir sonucudur?

• A) Sevr Barış Antlaşması'yla
• B) Montrö Boğazlar Sözleşmesi'yle ✓
• C) Lozan Barış Antlaşması'yla
• D) Ankara Antlaşması'yla

Mustafa Kemal Atatürk'ün 1936 yılında verdiği bir demeçte Boğazların artık tamamıyla Türk yönetiminin egemenliğinde olduğunu söylemiştir. Bu durum 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile mümkün olmuştur.

9. Türkiye'nin Atatürk döneminde Osmanlı'dan kalan dış borçların ödenmesi hususunda yapılandırmaya gitmesine neden olan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 1929 Dünya Ekonomik Buhranı ✓
• B) II. Dünya Savaşı
• C) Şeyh Said İsyanı
• D) Hatay Sorunu

1929 Krizi Türkiye'nin ödeme dengesini bozmuş, 1933'te Paris'te borçların yapılandırılması sağlanmıştır.

10. 1929 yılında patlak veren Küresel Ekonomik Kriz'in (Büyük Buhran) olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla Türkiye'nin benimsediği ekonomik model hangisidir?

• A) Sömürgecilik
• B) Devletçilik ✓
• C) Liberalizm
• D) Kapitalizm

Özel sektörün zayıflığı ve kriz nedeniyle devletin ekonomiye müdahalesini öngören Devletçilik ilkesi uygulanmaya başlanmıştır.

11. Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulmuş gibi görünse de Nüfus Mübadelesi konusunun ilerleyen süreçte Türk-Yunan ilişkilerinde kriz yaratmasının ana sebebi nedir?

• A) Türkiye'nin sorunun çözümü konusunda istekli olmaması
• B) Yunanistan'ın İstanbul'da daha fazla Rum bırakmak istemesi ✓
• C) Sorunun Milletler Cemiyeti tarafından çözülmesi gerekildiğine inanılması
• D) Rumların Megali İdea fikrinden vazgeçmesi

Lozan Barış Antlaşması'nda Batı Trakya Türkleri ile İstanbul'da oturan Rumlar hariç, diğer bölgelerdeki Rumlar ve Türklerin yer değiştirilmesi (mübadele) kararlaştırılmıştır. Yunanlıların İstanbul'un işgalinden sonra İstanbul'a getirdikleri Rumları da yerleşik saymak istemesinden dolayı alınan bu karar 1930'lara kadar uygulanamamıştır. Bu sorunun ortaya çıkmasında Yunanların İstanbul'da daha fazla Rum bırakma isteği etkili olmuştur.

12. Atatürk'ün 1938 senesinde "Hatay'ın yeni idare altında pek çok âdet ve refahlar görmesini yürekten temenni ederim" ifadeleriyle tebrik mesajı yolladığı Hatay Devlet Başkanı kimdir?

• A) Tayfur Sökmen ✓
• B) Mahmud Esat Bozkurt
• C) Celal Bayar
• D) Fazıl Küçük

Hatay; Lozan Barış Antlaşması'nda Fransa mandasındaki Suriye sınırları içinde kalmıştı. Yaşanan gelişmeler sonucu ise Hatay 1938'de bağımsız olmuş ve Tayfur Sökmen devlet başkanı seçilmiştir. Mustafa Kemal soruda verilen tebrik telgrafını Tayfur Sökmen'e göndermiştir. (Hatay ana vatana 1939 yılında katılmıştır.)

13. Aşağıdaki meselelerden hangisi, Türkiye Cumhuriyeti'nin 1924 ile 1939 yılları arasında meşgul olduğu dış politika gündemlerinden biri değildir?

• A) Türkiye-İrak sınırı
• B) Boğazlar
• C) Hatay
• D) Kapitülasyonlar ✓

24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti 1924-1939 yılları arası bu sorunla uğraşmamıştır.

14. Türk kamuoyunda büyük tepkiye yol açan Razgrad Olayı, hangi devletteki Türk mezarlıklarına yapılan saldırılar sonucunda patlak vermiştir?

• A) Yunanistan
• B) Bulgaristan ✓
• C) Sırbistan
• D) Romanya

Bulgaristan'ın Razgrad kentinde Türk mezarlığının tahrip edilmesi, Türkiye'de protestolara neden olmuştur.

15. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 1936 yılında hayata geçirilmesine en sert muhalefeti gösteren ve antlaşmaya taraf olmakta direnen ülke hangisidir?

• A) İtalya ✓
• B) Yunanistan
• C) Rusya
• D) İngiltere

Yayılmacı emelleri olduğu için ve Boğazların silahlandırılmasını istemediği için İtalya sözleşmeyi uzun süre imzalamamıştır.

16. 1936 yılında oluşturulan Akdeniz Paktı, temelde hangi devletin bölgedeki saldırgan ve genişlemeci emellerine karşı bir önlem niteliğindeydi?

• A) Almanya
• B) İtalya ✓
• C) Fransa
• D) Rusya

Mussolini yönetimindeki İtalya'nın 'Bizim Deniz' politikasıyla Akdeniz'i tehdit etmesi üzerine İngiltere, Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında güvence anlaşması yapılmıştır.

17. Türkiye ile Yunanistan arasında 30 Ocak 1923'te imzalanan Nüfus Mübadelesi Protokolü'nde, Batı Trakya Müslümanlarının sınırlarının belirlenmesinde hangi tarihi antlaşmanın çizdiği hat referans alınmıştır?

• A) Mondros Ateşkes Antlaşması
• B) Bükreş Antlaşması ✓
• C) Uşi Antlaşması
• D) Ankara Antlaşması

30 Ocak 1923 tarihinde Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan Nüfus Mübadelesi'ne ilişkin protokolde; 1913 yılında Bulgaristan ile imzalanan Bükreş Antlaşması'nın belirlediği sınır çizgisinin doğusuna, bölgeye yerleşmiş bulunan Müslümanların, Batı Trakya'da oturan Müslümanlar olarak sayılmalarına karar verilmiştir.

18. 1929 Küresel Ekonomik Krizi'nin etkileri, Türkiye ile Fransa arasında daha önce çözülmüş olan hangi diplomatik konunun yeniden tartışmaya açılmasına sebep olmuştur?

• A) Bozkurt-Lotus
• B) Boğazlar
• C) Yabancı okullar
• D) Osmanlı dış borçları ✓

1923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması'yla Osmanlıdan kalan dış borçların nasıl ve ne şekilde ödeneceği karara bağlanmıştır. 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin ortaya çıkmasıyla Türkiye borçları ödeyemeyeceğini Fransa'ya bildirmiştir. 1932 yılında yapılan yeni düzenlemeyle borçların taksit sayısı uzatılmış ve Türk lirası üzerinden ödenmesine karar verilmiştir.

19. Atatürk'ün cumhurbaşkanlığı yıllarında Türkiye'nin Sovyetler Birliği (SSCB) ile olan ikili ilişkileri genel hatlarıyla hangi zeminde ilerlemiştir?

• A) Soğuk savaş
• B) Dostluk ve işbirliği ✓
• C) Sürekli savaş hali
• D) Nötr

Kurtuluş Savaşı'ndaki destek ve ortak düşman nedeniyle, 1936 Montrö'ye kadar ilişkiler dostane ve işbirliği içinde yürümüştür.

20. Lozan Barış Konferansı görüşmelerinin kesintiye uğradığı dönemde, yeni devletin ekonomik rotasını çizmek amacıyla İzmir'de düzenlenen tarihi toplantı hangisidir?

• A) Kadın Kongresi
• B) İzmir İktisat Kongresi ✓
• C) Sivas Kongresi
• D) Maarif Kongresi

Ekonomik bağımsızlık mesajı vermek için toplanmıştır.

21. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü 1934 yılında Nobel Barış Ödülü'ne resmen aday gösteren yabancı devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Franklin Roosevelt
• B) Eleftherios Venizelos ✓
• C) Winston Churchill
• D) Benito Mussolini

Eski Yunan Başbakanı Venizelos, 1934 yılında Atatürk'ü Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermiştir.

22. 29 Ekim 1937'deki baloda Fransa Büyükelçisi'ne "...Büyük Millet Meclisinin kürsüsünden milletime söz verdim: Burayı alacağım!..." diyerek kararlılığını vurgulayan Atatürk, bu ifadeleri hangi bölgemiz için kullanmıştır?

• A) İstanbul
• B) Bursa
• C) İzmir
• D) Hatay ✓

Atatürk'ün Fransız büyükelçisine söylediği sözler, Hatay Meselesi ile ilgilidir.

23. Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtlayan Boğazlar üzerindeki engeller, 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile kaldırılarak hangi antlaşmanın getirdiği dezavantajlı durum sona erdirilmiştir?

• A) Mondros
• B) Hünkâr İskelesi
• C) Londra
• D) Lozan ✓

24 Temmuz 1923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nda "Boğazlar uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek." maddesiyle sınırlandırılan egemenlik hakkımız, 1936 senesinde imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'yle ortadan kaldırılmıştır.

24. Türkiye'de faaliyet gösteren Fransız şirketinde yaşanan 'Vagon-Li Olayı', Türk toplumunun hangi alandaki milli duyarlılığını ön plana çıkarmıştır?

• A) Türk Dili ✓
• B) Sınırlar
• C) Ekonomi
• D) Din

Fransız demiryolu şirketinde Türkçe konuşan bir memurun cezalandırılması üzerine başlayan olaylar, dil konusundaki milli hassasiyeti göstermiştir.

25. Cumhuriyetin ilk yıllarında (1920'ler) Türkiye ile İtalya arasındaki diplomatik ilişkilerin gergin bir zeminde seyretmesinin ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Nüfus mübadelesi
• B) Musul sorunu
• C) İtalya'nın Anadolu kıyılarına yönelik yayılmacı emelleri ✓
• D) Hatay sorunu

Mussolini yönetimindeki İtalya'nın Antalya ve çevresi üzerindeki iddiaları ilişkileri germiştir.