Atatürk Dönemi İç Politika 2

1. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında faaliyet gösteren; I. Cumhuriyet Halk Fırkası II. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası III. Serbest Cumhuriyet Fırkası partilerinden hangisi ya da hangileri iktidara karşı muhalefet görevi üstlenmiştir?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) Yalnız II
• D) II ve III ✓

Türkiye Cumhuriyet'nin ilk siyasal partisi Cumhuriyet Halk Fırkasıdır. Dolayısıyla da ilk iktidar partisidir. Kendi zamanında kurulan diğer partiler ise muhalefet partileridir. 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve 1930'da kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası muhalefet partileridir.

2. 1937 ile 1938 yılları arasında Doğu Anadolu Bölgesi'nde baş gösteren ve ordunun müdahalesiyle yatıştırılan ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ağrı İsyanı
• B) Koçgiri İsyanı
• C) Şeyh Said İsyanı
• D) Dersim İsyanı ✓

Dersim (Tunceli) bölgesindeki aşiretlerin merkezi otoriteye direnmesi sonucu çıkan isyan, askeri harekatla bastırılmıştır.

3. 1925 yılındaki Şeyh Sait Ayaklanması'nı bastırmak amacıyla devletin başvurduğu tedbirler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) İstiklal Mahkemelerinin tekrar kurulması
• B) Bölgeye asker sevkedilmesi
• C) Takrir-i Sükûn Kanunu'nun çıkartılması
• D) Ali Fethi Okyar Hükûmetinin iş başına gelmesi ✓

TBMM ve hükümet Şeyh Sait İsyanı'na karşı bazı tedbirler almıştır. İsyanın çıktığı ve yayıldığı bölgelerde sıkıyönetim ilan edilerek, İstiklal Mahkemeleri tekrar kurulmuştur. Ayrıca Meclisten Takrir-i Sükûn (Sükûneti Sağlama) Kanunu çıkarılarak isyanı bastırmak için bölgeye asker sevk edilmiştir. İsyanı bastıramayan Ali Fethi Okyar hükümetten çekilerek yerine İsmet İnönü Hükûmeti kurulmuştur.

4. İzmir'in Menemen ilçesinde çıkan gerici ayaklanma sırasında isyancılar tarafından şehit edilen yedek subay (asteğmen) kimdir?

• A) Mustafa Fehmi Kubilay ✓
• B) Şahin Bey
• C) Yörük Ali Efe
• D) Hasan Tahsin

Öğretmen Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay, Menemen'de çıkan gerici ayaklanmayı bastırmaya çalışırken şehit edilmiştir.

5. Cumhuriyetin ilk yıllarında devletin _nüfus artışını destekleyen_ politikalar uygulamasının en önemli gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Savaşlarda azalan nüfusu telafi etmek ve kalkınma için iş gücü sağlamak ✓
• B) Avrupa'ya göç vermek
• C) Tarımı azaltmak
• D) Şehirleşmeyi durdurmak

Uzun savaş yıllarında (Balkan, I. Dünya, Kurtuluş) genç nüfusun büyük kısmı kaybedildiği için, Cumhuriyetin ilk yıllarında nüfus artışı teşvik edilmiştir.

6. Türkiye'de çok partili demokratik yaşama geçmek amacıyla kurulan _ikinci muhalefet partisi_ hangisidir?

• A) Milli Kalkınma Partisi
• B) Serbest Cumhuriyet Fırkası ✓
• C) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
• D) Demokrat Parti

İlk muhalefet partisi olan TCF (1924) kapatıldıktan sonra, çok partili hayata geçiş doğrultusunda kurulan ikinci muhalefet partisi 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF) olmuştur.

7. Türk kadını, siyasi haklarını elde etme sürecinde ilk olarak hangi seçimde oy kullanma hakkını tecrübe etmiştir?

• A) 1930 Belediye Seçimleri ✓
• B) 1933 Muhtarlık Seçimleri
• C) 1935 Genel Seçimleri
• D) 1934 Genel Seçimleri

Kadınlara verilen ilk siyasi hak 1930'da Belediye seçimlerine katılma hakkıdır.

8. Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatının ardından _cenaze namazını_ kıldırma görevini yerine getiren din adamı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Elmalılı Hamdi Yazır
• B) Şerafettin Yaltkaya ✓
• C) Rıfat Börekçi
• D) Mehmet Akif Ersoy

Atatürk'ün cenaze namazını Dolmabahçe Sarayı'nda, dönemin Diyanet İşleri Başkanı Şerafettin Yaltkaya kıldırmıştır.

9. 1929 Küresel Ekonomik Krizi'nin ülkemizdeki yansımaları üzerine, alternatif ekonomik politikalar üretmesi amacıyla kurdurulan muhalefet partisi hangisidir?

• A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
• B) Cumhuriyet Halk Fırkası
• C) Millet Partisi
• D) Serbest Cumhuriyet Fırkası ✓

1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin etkisiyle ekonomik sorunların tartışılması ve iktidarın denetlenmesi amacıyla 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur.

10. Atatürk'ün 28 Aralık 1930 tarihinde "...Cumhuriyet'in öğretmen topluluğunun kıymetli üyesi Kubilay'ın temiz kanı ile Cumhuriyet, hayatiyetini tazelemiş ve kuvvetlendirmiş olacaktır!" şeklinde bahsettiği trajik hadise aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Nasturi Ayaklanması
• B) Menemen Olayı ✓
• C) Şeyh Sait İsyanı
• D) 31 Mart İsyanı

Mustafa Kemal, soruda verilen sözünde Cumhuriyet'in öğretmen topluluğunun kıymetli üyesi Kubilay'ın şehit edilmesinden bahsetmektedir. Mustafa Fehmi Kubilay, 23 Aralık 1930'da Menemen Olayı sırasında isyancılar tarafından şehit edilmiştir.

11. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nde, mevcut siyasal rejimi yıkmayı hedefleyen ilk büyük ayaklanma hangisidir?

• A) Şeyh Sait İsyanı ✓
• B) 31 Mart Vakası
• C) Nasturi İsyanı
• D) Menemen Olayı

1925 yılında doğuda çıkan Şeyh Sait Ayaklanması, mevcut rejim olan Cumhuriyet'i yıkarak tekrar monarşiye dönmeyi de amaçlamıştır. İsyan bu yönüyle Türkiye Cumhuriyeti'nde, Cumhuriyet rejimini değiştirmeye yönelik çıkan ilk isyandır.

12. 1933 yılında Türk gençleri tarafından protesto edilen _Razgrad Olayı_, hangi ülkedeki Türk mezarlıklarının tahrip edilmesi üzerine yaşanmıştır?

• A) Romanya
• B) Bulgaristan ✓
• C) Yunanistan
• D) Suriye

Bulgaristan'ın Razgrad kentinde Türk mezarlığının tahrip edilmesi, İstanbul'da öğrenciler tarafından protesto edilmiştir.

13. I. Demokrat Parti II. Serbest Cumhuriyet Fırkası III. Adalet Partisi IV. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Bu siyasi partilerden hangileri bizzat Atatürk'ün sağlığında (Atatürk Dönemi) faaliyet göstermiştir?

• A) II ve III
• B) I ve III
• C) I ve IV
• D) II ve IV ✓

Atatürk Dönemi'nde, 1924 yılında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Demokrat Parti ve onun devamı sayılan Adalet Partisi ise 1946'dan sonra kurulmuşlardır.

14. I. Atatürk'e yönelik İzmir Suikastı II. Şeyh Sait İsyanı III. Menemen Olayı Cumhuriyet yıllarında meydana gelen bu olayların hangilerinde suçluları yargılamak için İstiklal Mahkemeleri görev yapmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓

İstiklal Mahkemeleri, Şeyh Sait İsyanı ve İzmir Suikasti sonrasında kurulmuştur. Menemen Olayı'ndan sonra İstiklal Mahkemeleri kurulmamıştır.

15. Türk kadınına _seçme ve seçilme hakkı_ tanıyan _ilk_ resmî/yasal adım aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 1930 Belediye Kanunu ✓
• B) 1934 Anayasa Değişikliği (Vekil)
• C) 1926 Medeni Kanun
• D) 1933 Köy Kanunu (Muhtar)

Siyasi haklar serisinin ilki 1930 tarihli Belediye Kanunu'dur.

16. Mustafa Kemal Paşa'nın meşhur _'Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.'_ vecizesi hangi olayın sonrasında dile getirilmiştir?

• A) Hatay'ın Anavatana Katılması
• B) Cumhuriyetin İlanı
• C) İzmir Suikastı Girişimi ✓
• D) Menemen Olayı

İzmir Suikastı girişimi (1926) sonrasında, kendisinin faniliğini ama Cumhuriyet'in kalıcılığını vurgulamak için söylemiştir.

17. Mustafa Kemal Paşa'ya İzmir'de düzenlenmesi planlanan suikastı son anda yetkililere bildirerek planı bozan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Topal Osman
• B) Giritli Şevki ✓
• C) Ziya Hurşit
• D) Çerkez Ethem

Suikastçıları kaçıracak olan motorcu Giritli Şevki, pişmanlık duyarak durumu İzmir Valisi'ne ihbar etmiştir.

18. Asteğmen Kubilay'ın şehit edildiği Menemen Olayı'na karışan asiler, aşağıdaki yargı organlarından hangisinde hâkim karşısına çıkarılmıştır?

• A) İstiklal Mahkemeleri
• B) Divan-ı Harp ✓
• C) Halk Mahkemesi
• D) Yüce Divan

İstiklal Mahkemeleri 1927'de görevini tamamlamıştı. Bu yüzden Menemen Olayı sanıkları Divan-ı Harp'te (Askeri Mahkeme) yargılanmıştır.

19. Altı Ok olarak da bilinen Atatürk İlkeleri, 1924 Anayasası metnine resmen hangi tarihte (yılda) dâhil edilmiştir?

• A) 1928
• B) 1930
• C) 1934
• D) 1937 ✓

1937 yılında yapılan değişiklikle 'Türkiye Devleti Cumhuriyetçi, Milliyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik ve İnkılapçıdır' maddesi anayasaya eklenmiştir.

20. 1930 yılında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF), ekonomi alanında hangi politikayı benimsemiş ve savunmuştur?

• A) Karma Ekonomi
• B) Liberalizm ✓
• C) Sosyalizm
• D) Devletçilik

SCF, iktidardaki CHP'nin Devletçilik politikasının aksine, ekonomide Liberalizmi (serbest piyasa) savunmuştur.

21. Atatürk'ün Nutuk adlı eserinde, tüzüğündeki "Parti, dinî inanç ve düşüncelere saygılıdır" maddesi yüzünden iyi niyetli olmamakla suçladığı ve eleştirdiği siyasi oluşum hangisidir?

• A) Serbest Cumhuriyet Fırkasının
• B) Cumhuriyet Halk Fırkasının
• C) İttihat ve Terakki Fırkasının
• D) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının ✓

Mustafa Kemal, Nutuk'ta Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının dine karşı hassas olacağını belirtmesini ve Şeyh Sait İsyanı'na destek vermesini eleştirmiştir.

22. Dünyanın ve Türkiye'nin ilk kadın savaş uçağı pilotu unvanını taşıyan tarihi şahsiyet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sabiha Gökçen ✓
• B) Safiye Ayla
• C) Afet İnan
• D) Keriman Halis

Sabiha Gökçen, Türkiye'nin ilk kadın pilotlarından biridir ve dünyanın ilk kadın savaş uçağı pilotu unvanını taşımaktadır. Çeldiricilerdeki Safiye Ayla Cumhuriyet döneminin ilk kadın solistlerinden, Afet İnan ilk kadın tarihçilerimizden, Keriman Halis ise ilk dünya güzelimizdir.

23. I. Tek partili bir yönetim modeli kurmak II. Devlet ile millet arasındaki bağları sağlamlaştırmak III. Planlanan devrimleri düzenli bir parti teşkilatı vasıtasıyla hayata geçirmek 1923'te Cumhuriyet Halk Fırkası'nın (Partisi) kuruluş amaçları arasında yukarıdakilerden hangileri yer almaktadır?

• A) I ve III
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III ✓

9 Eylül 1923'te Mustafa Kemal tarafından Cumhuriyet Halk Fırkasının kurulmasında, halkın istek ve görüşlerini Meclise yansıtma, bu sayede devlet millet bağını güçlendirme ve yapılacak olan inkılapların parti ile beraber yapılması amaçlanmıştır.

24. 1930 senesinde gerçekleşen ve Atatürk döneminde çok partili siyasi hayata geçiş çabalarının uzun bir süre askıya alınmasına sebep olan yıkıcı olay hangisidir?

• A) Menemen Olayı ✓
• B) Vagon-Li Olayı
• C) Razgrad Olayı
• D) Bursa Olayları

1930 yılında ortaya çıkan Menemen Olayı (Kubilay Olayı) sonrası halkın demokrasiye ve Cumhuriyet'in niteliklerine alışamadığı ve bunun içinde daha zamanı olduğu anlaşılmıştır. Bu olay sonucunda 1946'ya kadar parti kurma girişiminde bulunulmamıştır. (İnkılapların halk tarafından benimsenmesi beklenmiştir.)

25. I. Küresel ekonomik buhranın yurt içindeki sarsıntılarına karşı yeni çözüm yolları arayışı II. Demokrasinin gereği olan çok partili sisteme geçme arzusu III. İktidar partisinin icraatlarının mecliste denetlenebilmesi Bu unsurlardan hangisi ya da hangileri Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulma gerekçelerindendir?

• A) Yalnız II
• B) I ve III
• C) I ve II
• D) I, II ve III ✓

1929 yılında ortaya çıkan Dünya Ekonomik Krizi Türkiye'deki ekonomik dengeleri de olumsuz yönde etkilemiştir. Bu duruma önlem alması gereken Cumhuriyet Halk Partisi milletvekillerinin iktidar olmanın rehaveti içinde olması üzerine Mustafa Kemal, Ali Fethi Okyar ile görüşerek kendisinin bir parti kurmasını ve bu yolla yeni fikirlerin ortaya çıkmasını, iktidarın denetlenmesini ve çok partili hayata geçilmesini amaçlamıştır.