Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi 3

1. Günümüzdeki internet ağının temeli olarak kabul edilen ARPANET projesi, hangi devletin bünyesinde hayata geçirilmiştir?

• A) SSCB
• B) ABD ✓
• C) İngiltere
• D) Japonya

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) tarafından 1960'larda geliştirilen ARPANET, bugünkü internetin temelini oluşturur.

2. Aşağıdaki devletlerden hangisi Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) kurucu üyeleri arasında yer almamaktadır?

• A) Rusya
• B) Kazakistan
• C) Çin
• D) ABD ✓

Şanghay İşbirliği Örgütü, Çin, Rusya ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri tarafından kurulmuştur. ABD üye değildir.

3. Kanlı Bosna Savaşı'nı nihayete erdiren uluslararası antlaşmanın adı nedir?

• A) Dayton Antlaşması ✓
• B) Paris Antlaşması
• C) Roma Antlaşması
• D) Viyana Antlaşması

1995 yılında imzalanan Dayton Antlaşması ile Bosna Savaşı sona ermiş ve Bosna-Hersek devleti kurulmuştur.

4. Dünya dışı bir gök cismine, Ay yüzeyine adım atan ilk insan olma tarihi başarısını kim göstermiştir?

• A) Laika
• B) Neil Armstrong ✓
• C) Michael Collins
• D) Yuri Gagarin

ABD'li astronot Neil Armstrong, 20 Temmuz 1969'da Apollo 11 göreviyle Ay'a ayak basan ilk insan olmuştur.

5. Suriye'de başlayan ve uzun yıllar süren iç savaş, hangi yıl patlak vermiştir?

• A) 2005
• B) 2011 ✓
• C) 2015
• D) 2001

Arap Baharı'nın etkisiyle Mart 2011'de Suriye'de başlayan gösteriler iç savaşa dönüşmüştür.

6. İki Dünya Savaşı arası dönemde (1918-1939), tıp ve sağlık alanında aşağıdaki gelişmelerden hangisi yaşanmamıştır?

• A) Pankreas özütünden insülin elde edilmiştir.
• B) C vitamini keşfedilmiştir.
• C) DDT adıyla ilk kez böcek ilacı kullanılmıştır.
• D) DNA'nın kimyasal yapısı çözülmüştür. ✓

DNA'nın kimyasal yapısının çözülmesi 1957 yılında sağlık alanında meydana gelen bir gelişmedir.

7. ABD'nin Avrupa'nın iç işlerine karışmayacağını taahhüt ettiği, buna karşılık Avrupalı güçlerin de Amerika kıtasında yeni sömürgeler kurmasına müsaade etmeyeceğini ilan ettiği tarihi politika hangisidir?

• A) Marshall Planı
• B) Truman Doktrini
• C) Monreo Doktrini ✓
• D) Eisenhower Doktrini

ABD, 1823 yılından 1945 yılına kadar Monreo Doktrini'ne göre hareket etmiştir. Buna göre ABD Avrupa kıtasındaki hiçbir soruna karışmayacak ancak Avrupa'dan da Amerika kıtasına yapılacak bir sömürü faaliyetine izin vermeyecektir. Bu anlayış ABD Başkanı James Monreo'nun 2 Aralık 1823'te kongreye sunmuş olduğu dış politika esaslarıdır.

8. SSCB'yi 1924 yılından 1953'e değin yöneten, 'tek ülkede sosyalizm' fikrini hayata geçiren, tarımda kolektifleştirme ve hızlı sanayileşme hamleleriyle ülkenin çehresini değiştiren Sovyet lideri kimdir?

• A) Kruşçev
• B) Stalin ✓
• C) Yuri Gagarin
• D) Lenin

Soruda hakkında bilgiler verilen SSCB devlet başkanı Josef Stalin'dir.

9. I. İtalya II. ABD III. SSCB IV. Fransa V. İngiltere Numaralandırılmış devletlerden hangisi, 1929 yılında patlak veren Büyük Ekonomik Buhran'ı (Dünya Ekonomik Krizi) en hafif şekilde atlatmıştır?

• A) IV
• B) II
• C) III ✓
• D) I

1929 Dünya Ekonomik Krizi en çok sanayileşmiş ülkeleri etkilerken, Sovyet Rusya (SSCB) komünizmden dolayı bu krizden en az etkilenen devletlerden biri olmuştur.

10. Aşağıdaki durumlardan hangisi, 1929 Büyük Ekonomik Buhranı'nın doğrudan yarattığı sonuçlar arasında değerlendirilemez?

• A) İnsanlar arasında takas usulü ticaret başlamıştır.
• B) Ülkelerde inşaat ve madencilik faaliyetleri durdurmuştur.
• C) Almanya borçlarını ödeyebilmek amacıyla karşılıksız para basmaya başlamıştır. ✓
• D) Dünya ticaret hacmi azalmıştır.

24 Ekim 1929 tarihinde başlayan ekonomik kriz sonucunda; insanlar takas usulü ticarete geri dönmüş, Avrupa ülkelerinde inşaat ve madencilik faaliyetleri durdurmuştur. Dünya ticaret hacmi %65 oranında azalmış ve bu süreçte yüzlerce banka iflas ederken, milyonlarca insan işsiz kalmıştır. Almanya ise Versay Antlaşması'nın getirdiği savaş tazminatını ödeyebilmek için 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nden daha önce karşılıksız para basmıştır. Bu durum krizin bir sonucu değildir, kriz öncesi yaşanan bir gelişmedir.

11. I. Alman ırkının üstünlüğü ilkesini yerleştirmek II. Çingene, Yahudi ve komünistlerin Almanya'daki varlığına son vermek III. Versay Antlaşması'nın onur kırıcı etkilerini yok etmek 1933'te iktidara gelen Adolf Hitler liderliğindeki Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi (Nazi Partisi), yukarıdaki hedeflerden hangilerini devlet politikası haline getirmiştir?

• A) I ve III
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I, II ve III ✓

1933 yılında Adolf Hitler Almanya'nın başına geçmiştir. Hitler Versay Antlaşması'ndan kurtulmayı, Almanları üstün ırk gördüğü için Almanya içinde yaşayan Çingene, Yahudi ve komünistlerin varlığına son vermeyi amaçlamıştır.

12. Satyagraha (Gandizm) olarak bilinen öğreti, hedeflerine ulaşmak için temelde hangi yöntemi benimser?

• A) Ekonomik ambargo
• B) Pasif direniş ve şiddetsizlik ✓
• C) Siyasi darbe
• D) Silahlı mücadele

Mahatma Gandhi'nin geliştirdiği bu felsefe, şiddet kullanmadan sivil itaatsizlik yoluyla hak aramayı savunur.

13. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte Orta Asya'daki Türk Cumhuriyetleri siyasi bağımsızlıklarını hangi yıl kazanmışlardır?

• A) 1990
• B) 1993
• C) 1991 ✓
• D) 1989

SSCB'nin dağılmasıyla birlikte Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan 1991 yılında bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir.

14. 18. yüzyılda Rusların Kafkasya'yı işgaline karşı başlayan ve Şeyh Şamil ile destanlaşan dini-milli uyanış ve direniş hareketi, bölge Müslümanlarınca hangi isimle adlandırılmıştır?

• A) Ceditçilik
• B) Gazavat ✓
• C) Müridizm
• D) Basmacı

XVIII. yüzyılda Çarlık Rusya'nın Kafkasya'yı istilasına karşı ortaya çıkan ve Şeyh Şamil ile özdeşleşen dinî ve millî direnişe Müslümanlar "Gazavat" adını vermişlerdir.

15. Rus halkına 'barış, toprak ve ekmek' sözü vererek kitleleri arkasına alan ve Bolşevik İhtilali'ne önderlik eden tarihi şahsiyet kimdir?

• A) Brejnev
• B) Lenin ✓
• C) Stalin
• D) Kruşçev

I.Dünya Savaşı devam ederken hayat şartlarının ağırlaşması ve yolsuzlukların artması üzerine Çarlık Rusya'da kadın işçilerin başlattığı grev sonucunda Çar I.Nikola tahttan çekildiğini açıklamıştır. Duma adı verilen Meclis tarafından ise geçici bir hükümet kurulmuştur. Ancak sürgündeki lider Lenin'in "Barış, toprak ve ekmek" vaatleriyle Petersburg'a gelmesiyle Bolşevikler geçici hükümeti devirerek Ekim 1917'de "Bolşevik İhtilali"ni gerçekleştirmişlerdir.

16. Hindistan halkının İngiliz sömürgesine karşı yürüttüğü bağımsızlık mücadelesinin en önemli sembolü ve lideri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Muhammed Ali Cinnah
• B) Mahatma Gandhi ✓
• C) İndira Gandhi
• D) Nehru

Mahatma Gandhi, pasif direniş (Satyagraha) yöntemiyle Hindistan'ın İngiltere'den bağımsızlığını kazanmasına öncülük etmiştir.

17. Soğuk Savaş döneminde üçüncü bir yol arayışı olan Bağlantısızlar Hareketi'nin kuruluş adımlarının atıldığı tarihi zirve hangisidir?

• A) Paris Konferansı
• B) Bandung Konferansı ✓
• C) Helsinki Konferansı
• D) Yalta Konferansı

1955 yılında Endonezya'da toplanan Bandung Konferansı, Asya ve Afrika ülkelerinin bir araya gelerek Bağlantısızlar Hareketi'ni oluşturmasını sağlamıştır.

18. 1975'te imzalanan Helsinki Nihai Senedi, uluslararası ilişkilerde hangi dönemin 'Yumuşama (Détente)' evresine girmesinde belirleyici rol oynamıştır?

• A) Soğuk Savaş ✓
• B) I. Dünya Savaşı
• C) Körfez Savaşı
• D) II. Dünya Savaşı

Helsinki Nihai Senedi, Doğu ve Batı blokları arasındaki ilişkileri yumuşatarak insan hakları ve güvenlik konularında işbirliği sağlamıştır.

19. 1929 Küresel Ekonomik Krizi'nin Türkiye ekonomisine yansımaları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Döviz gelirleri azaldı.
• B) Ekonomide devletçi politikalar ağırlık kazandı.
• C) İthalatta kota uygulamalarının yanında takas ve kliringe başvuruldu.
• D) İş Bankası kuruldu. ✓

İş Bankası 1924 yılında kurulmuştur. Bu gelişme 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin Türkiye'ye etkilerinden biri değildir.

20. Azerbaycan'ın SSCB'den ayrılarak tam bağımsızlık sürecini yöneten, aynı zamanda ülkenin demokratik yollarla seçilmiş ilk cumhurbaşkanı olan lider kimdir?

• A) İlham Aliyev
• B) Ebulfeyz Elçibey ✓
• C) Haydar Aliyev
• D) Ayaz Mutallibov

Ayaz Mutallibov, Azerbaycan'ın kronolojik olarak ilk cumhurbaşkanıdır ancak 1991 yılındaki seçimlere tek aday olarak girmiştir. Soru kökünde özellikle belirtilen 'demokratik yollarla' (çok partili ve rekabetçi bir seçimle) seçilmiş ilk cumhurbaşkanı ise 1992 yılında göreve gelen Ebulfeyz Elçibey'dir. Bu ince siyasi tarih ayrımından dolayı sorunun doğru cevabı Ebulfeyz Elçibey'dir.

21. Orta Doğu ve Kuzey Afrika'yı derinden sarsan 'Arap Baharı' adlı kitlesel halk hareketlerinin kıvılcımı ilk olarak hangi devlette çakılmıştır?

• A) Suriye
• B) Libya
• C) Tunus ✓
• D) Mısır

Arap Baharı, 2010 yılı sonunda Tunus'ta Muhammed Buazizi'nin kendini yakmasıyla başlamış ve diğer Arap ülkelerine yayılmıştır.

22. Soğuk Savaş'ın sembolü olan Berlin Duvarı'nın çekilmesine zemin hazırlayan kriz, hangi ülkenin bölünmüşlüğü ile doğrudan alakalıdır?

• A) Çekoslovakya
• B) Almanya ✓
• C) Macaristan
• D) Polonya

II. Dünya Savaşı sonrası bölünen Almanya'da, Doğu Berlin'den Batı Berlin'e kaçışları önlemek için 1961'de duvar inşa edilmiştir.

23. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılmadan önceki son devlet başkanı kimdir?

• A) Stalin
• B) Breznev
• C) Gorbaçov ✓
• D) Yeltsin

Mihail Gorbaçov, Glasnost ve Perestroika reformlarını başlatmış ancak SSCB'nin dağılmasını engelleyememiştir.

24. Aşağıdaki ülkelerden hangisi, yıkılmadan önce Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ni (SSCB) oluşturan 15 cumhuriyetten biri olmamıştır?

• A) Ukrayna
• B) Beyaz Rusya
• C) Estonya
• D) Polonya ✓

SSCB; 1917'deki Bolşevik İhtilali'nden sonra dağılan Rusya İmparatorluğu topraklarında kurulan bir devlettir. Bu devlete bağlı, 15 ülke bulunmaktaydı. SSCB'nin içinde bulunan bu devletler arasında ise Polonya bulunmamaktadır. Polonya I.Dünya Savaşı'ndan sonra Wilson İlkeleri kararları gereği kurulmuştur.

25. 1919 senesinde Başkurt Otonom Cumhuriyeti'nin kurulmasına öncülük eden, Basmacı Harekâtı'na bizzat katılan, daha sonra Türkiye'ye yerleşerek akademik çalışmalarda bulunan ve 1890-1970 yılları arasında yaşamış olan Türkolog ve siyaset adamı kimdir?

• A) Ziya Gökalp
• B) Yusuf Akçura
• C) Ahmet Zeki Velidi Togan ✓
• D) İsmail Gaspıralı

1890-1970 yılları arasında yaşayan Ahmet Zeki Velidi Togan, Rus Meclisi DUMA'da Başkurt temsilcisi olarak görev almıştır. 1917 Bolşevik İhtilali'nden sonra siyasete atılmış ve 1919'da Başkurt Özerk Cumhuriyeti'nin devlet başkanı olmuştur. 1921'de Basmacı Harekâtı'na katılmıştır. 1925 yılında Türkiye'ye gelen Zeki Velidi Togan yurt içi ve yurt dışında birçok üniversitede görev almıştır.