Deneme 13

1. "Kız, en son görüşmede kağana; Doğudan batıya kadar bütün dünya senin bayrağın altına girecek. İşlerini sıkı tut ve iyi çalış. Ayrıca dostlarının değerini bil." Türeyiş Destanı'na ait bu anlatıya göre hangisine varılamaz?

• A) Ülke yönetiminin hanedana ait olduğu ✓
• B) Savaşçı yapı
• C) Cihan hakimiyeti
• D) Siyasi birlik
• E) Devlet otoritesini güçlü tutma

Bu anlatıya göre cihan hakimiyeti (C), siyasi birlik (D), devlet otoritesini güçlü tutma (E) ve savaşçı yapı (B) çıkarımları yapılabilir. Ancak ülke topraklarının hanedana ait olduğuna dair bir ifade metinde geçmemektedir.

2. Abbasilerin Talas Savaşı'nı kazanmasıyla birlikte Türkler arasında İslamiyet inancı yayılmaya başlamıştır. XI. yüzyıla gelindiğinde ise birçok Türk boyu İslamiyet'i benimsemiştir. Bu bilgiler doğrultusunda İslamiyet'in kabul edilmesinde Türklerin seçeneklerdeki özelliklerinden hangisi etkili olmamıştır?

• A) Cennet ve cehennem kavramlarına inanmaları
• B) Tek tanrı inancını kabul etmeleri
• C) Tanrı adına kurbanlar kesmeleri
• D) Ahiret inancına sahip olmaları
• E) Boylar federasyonu şeklinde örgütlenmeleri ✓

Türklerin ahiret, tek tanrı, cennet-cehennem inançları ve kurban geleneği İslam'ın temel öğretileriyle örtüşür. Boylar federasyonu şeklindeki siyasi örgütlenme ise atlı göçebe kültürün bir sonucudur; İslamiyet'in kabulüyle doğrudan ilişkisi yoktur.

3. Türkiye Selçuklu Sultanı II. Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi'nde alınan ağır vergiler ve Moğol baskısı sonucu artan Türkmen göçleriyle oluşan sorunlara ilgisiz kalınması, devlete olan güvenin azalmasına yol açmıştır. Bu gelişmeler sonucunda ortaya çıkardığı isyan hangisidir?

• A) Kavurd İsyanı
• B) Cimri Olayı
• C) Şeyh Bedrettin İsyanı
• D) Oğuz İsyanı
• E) Babai İsyanı ✓

Ağır vergiler ve Moğol baskısı sonucu Türkmen topluluklarının Baba İshak'ı bir kurtarıcı olarak görmesi, Anadolu'da ilk dini ve sosyal nitelikli ayaklanma olan Babai İsyanı'nı başlatmıştır. Güçlükle bastırılan bu isyan devleti zayıflatmıştır.

4. Osmanlı tarihinde mevcut düzene karşı çıkan ilk dinî ve sosyal nitelikli ayaklanma hangisidir?

• A) Şeyh Bedreddin İsyanı ✓
• B) Menemen İsyanı
• C) Bozoklu Celal İsyanı
• D) Babai İsyanı
• E) Şeyh Sait İsyanı

Şeyh Bedreddin İsyanı (1416), Osmanlı tarihinin ilk dinî ve sosyal nitelikli isyanıdır. Çelebi Mehmet döneminde Rumeli'de baş göstermiştir.

5. Osmanlı Devleti, kendisine karşı bir Hristiyan birliği kurulmasını önlemek için; I. Baharat Yolu’nu denetim altına almak, II. Venedik’e ticari ayrıcalıklar vermek, III. Reform sırasında Protestanları desteklemek faaliyetlerinden hangilerini uygulamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Venedik'e kapitülasyon vererek Avrupa'daki Haçlı birliğini bölmek (II) ve Protestanlara destek vererek Hristiyan mezhep birliğini parçalamak (III) doğrudan Hristiyan birliğini engelleme politikasıdır. Baharat Yolu'nun denetimi bu amaçla doğrudan ilişkilendirilemez.

6. Osmanlı ile Haçlılar arasında ilk antlaşma olan Edirne-Segedin Antlaşması'ndan sonra seçeneklerdeki padişahlardan hangisi tahta çıkmıştır?

• A) I. Selim
• B) II. Mehmet ✓
• C) I. Mehmet
• D) II. Murat
• E) I. Bayezid

Edirne-Segedin Antlaşması'nın ardından Karamanoğulları Seferi'ne çıkan II. Murat tahttan çekilerek yetkilerini oğlu II. Mehmet'e bıraktı (Ağustos 1444). Böylece Edirne-Segedin Antlaşması'ndan sonra tahta çıkan padişah II. Mehmet'tir.

7. Osmanlı Devleti'nde resmî devlet matbaası olan Matbaayı Amire seçeneklerdeki padişahlardan hangisinin döneminde açılmıştır?

• A) III. Selim ✓
• B) I. İbrahim
• C) III. Mustafa
• D) I. Mahmut
• E) III. Ahmet

Matbaayı Amire, resmî devlet matbaası olarak III. Selim döneminde (1795) kurulmuştur. İlk matbaa ise III. Ahmet döneminde İbrahim Müteferrika tarafından kurulmuştu.

8. Avrupa devletlerinin baskısıyla 1856’da ilan edilen Islahat Fermanı’nın uygulanması da Avrupa denetimine açılmıştır. Bu durum; I. Panslavist siyasetin başarıya ulaşması, II. bağımsız bir iç politika izlenmesi, III. azınlık haklarının genişlemesi sonuçlarından hangilerini engellemiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

İslahat Fermanı'nın Avrupa denetimine bırakılması Osmanlı'nın bağımsız iç siyaset izlemesini engellemiştir. Panslavist politikaların başarıya ulaşmasını engellemediği gibi, azınlık haklarının genişletilmesini de engellemiştir; aksine teşvik etmiştir.

9. Seçeneklerdeki düşünce akımı ve savunucusu eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Adem-i Merkeziyetçilik - Prens Sabahattin
• B) Osmanlıcılık - Namık Kemal
• C) İslamcılık - Fuat Köprülü ✓
• D) Batıcılık - Abdullah Cevdet
• E) Türkçülük - İsmail Gaspıralı

A, B, C ve E seçeneklerindeki eşleştirmeler doğrudur. Fuat Köprülü ise İslamcılık değil, Türkçülük akımının savunucuları arasında yer almaktadır.

10. III. Selim tarafından yapımına başlanan ve II. Abdülhamid zamanında devletin yönetim merkezi hâline gelen saray hangisidir?

• A) Beylerbeyi Sarayı
• B) Topkapı Sarayı
• C) Yıldız Sarayı ✓
• D) Bey Sarayı
• E) Çırağan Sarayı

Yıldız Sarayı, III. Selim döneminde yapımına başlanmış; II. Abdülhamid döneminde genişletilerek devletin asıl yönetim merkezi hâline gelmiştir.

11. Anadolu’nun Osmanlılarca fethedilmesinin Bizans Kilisesi ve Hristiyan dünyası için tehdit oluşturacağını savunarak Haçlı ittifakı kurmaya çalışan Papa, bunu hangi padişah döneminde yapmıştır?

• A) I. Mehmet
• B) II. Murat
• C) Yıldırım Bayezit
• D) II. Mehmet ✓
• E) I. Murat

İstanbul'un fethinin ardından Avrupa'da büyük paniğe yol açılmış ve Papa III. Calixtus yeni bir Haçlı seferi oluşturmak için harekete geçmiştir. Bu durum II. Mehmet (Fatih Sultan Mehmet) döneminde yaşanmıştır.

12. Aşağıda verilenlerden hangisi Tımar Sistemi'nin faydaları arasında sayılamaz?

• A) Devlet memurlarının maaşı karşılanmıştır.
• B) Üretimde süreklilik sağlanmıştır.
• C) Hazinenin yükü hafiflemiştir.
• D) Hazineden para harcanmadan donanımlı bir ordu hazırlanmıştır.
• E) Hazineye nakit para akışı sağlanmıştır. ✓

Tımar Sistemi'nde gelirler doğrudan sipahilere bırakıldığından hazineye nakit para akışı sağlanamamıştır. Aksine nakit para hazineye girmez, tımarlı sipahiler kendi ihtiyaçlarını karşılardı.

13. Mustafa Kemal'in "Benim Şehrim" dediği kent ve "Benim gazetem" dediği gazete hangisinde bir arada verilmiştir?

• A) Ankara / Ceride-i Resmiye
• B) Erzurum / Hakimiyet-i Milliye
• C) İzmir / İrade-i Milliye
• D) Ankara / Hakimiyet-i Milliye
• E) Yalova / İrade-i Milliye ✓

Mustafa Kemal'in "Benim şehrim" dediği kent Yalova, "Benim gazetem" dediği gazete ise İrade-i Milliye'dir.

14. Hangisi Osmanlı Devleti'nin Balkan Savaşları sonucunda kaybettiği yerlerden biri değildir?

• A) Manastır
• B) Batı Trakya
• C) Makedonya
• D) Kıbrıs ✓
• E) Ege Adaları

Osmanlı Devleti Balkan Savaşları sonucunda Arnavutluk, tüm Makedonya, Batı Trakya ve Ege Denizi'ndeki adaları kaybetti. Kıbrıs ise 1878'de İngiltere'ye bırakılmıştır; Balkan Savaşları'nın bir sonucu değildir.

15. "Bu sabah, Şehzadebaşı'ndaki Mızıka Karakolu'nu İngilizler basıp, oradaki askerlerle çarpışarak, sonuçta şimdi İstanbul'u işgal altına alıyorlar. Bilginize sunulur." 16 Mart 1920'de İstanbul'un resmen işgali üzerine Mustafa Kemal'e bu şekilde telgraf çeken şahıs hangisidir?

• A) Bekir Sami Bey
• B) Hamdullah Suphi Bey
• C) Manastırlı Hamdi Bey ✓
• D) Ali Rıza Paşa
• E) Salih Paşa

İstanbul'un resmen işgalini Mustafa Kemal'e telgrafla haber veren kişi Telgrafçı Manastırlı Hamdi Bey'dir. Sonradan 'Martonaltı' soyadını almıştır.

16. Sivas Kongresi'ni dağıtmayı deneyen, yayımladığı bildiri ile halkı Mustafa Kemal'e karşı isyana kışkırtan, Mustafa Kemal ve arkadaşlarını "İttihatçı ve Bolşevik" olmakla suçlayan Osmanlı Hükümeti hangisidir?

• A) Ahmet İzzet Paşa Hükümeti
• B) Damat Ferit Paşa Hükümeti ✓
• C) Ali Rıza Paşa Hükümeti
• D) Salih Paşa Hükümeti
• E) Tevfik Paşa Hükümeti

Damat Ferit Paşa, Elazığ Valisi Ali Galip aracılığıyla Sivas Kongresi'ni dağıtmayı denemiş, yayımladığı bildiri ile halkı Mustafa Kemal'e karşı isyana çağırmış ve Mustafa Kemal'i 'İttihatçı ve Bolşevik' olmakla suçlamıştır.

17. TBMM Hükümeti'nin ilk yurt dışı elçiliği olan Azerbaycan'a elçi olarak gönderdiği kişi hangisidir?

• A) Mahmut Şevket Esendal ✓
• B) Ali Fethi Okyar
• C) Ali Fuat Cebesoy
• D) Dr. Rıza Nur
• E) Ahmet Anzavur

Mahmut Şevket Esendal, TBMM Hükümeti tarafından Azerbaycan'a gönderilen ilk resmi temsilcidir.

18. I. Kuvayımilliye II. XV. Kolordu III. Düzenli Ordu Verilenlerden hangileri Batı Cephesi'nde mücadele etmişlerdir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Batı Cephesi'nde sırasıyla Kuvayımilliye (düzensiz kuvvetler), ardından Düzenli Ordu mücadele etmiştir. XV. Kolordu ise Doğu Cephesi'nde Kâzım Karabekir komutasında görev yapmıştır; dolayısıyla yalnızca I ve III Batı Cephesi'nde savaşmıştır.

19. I. Melhamei Kübra II. Rum Sındığı III. Dumlupınar Meydan Muharebesi Verilenlerden hangileri Başkomutanlık Meydan Muharebesi'ne verilen diğer isimler arasında sayılabilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Başkomutanlık Meydan Muharebesi'ne verilen diğer isimler Dumlupınar Meydan Muharebesi ve Rum Sındığı'dır. Melhamei Kübra (Büyük Katliam) farklı bir olayı tanımlar.

20. Çok sayıda aydın ve eğitimli gencimizi kaybetmemiz sebebiyle "Aydınlar Savaşı" olarak isimlendirilen savaş hangisidir?

• A) Kırım Savaşı
• B) Sarıkamış Harekâtı
• C) Çanakkale Savaşı ✓
• D) Trablusgarp Savaşı
• E) 93 Harbi

Çanakkale Savaşı, Türk milletinin pek çok aydın ve eğitimli gencini yitirmesi nedeniyle 'Aydınlar Savaşı' olarak da anılmaktadır.

21. Ezanın ilk kez Türkçe okunması üzerine çıkan ve Mustafa Kemal Atatürk'ün "Bu bir din meselesi değil, dil meselesidir." dediği olay hangisidir?

• A) Menemen Olayı
• B) Bursa Olayı ✓
• C) Şeyh Sait İsyanı
• D) Ağrı İsyanları
• E) Dersim Olayları

Bursa Olayı (1933), ezanın Türkçe okunmasına karşı çıkan göstericilerin yol açtığı olayları kapsar. Atatürk bu olaya "Bu bir din meselesi değil, dil meselesidir." diyerek tepki göstermiştir.

22. Sevr Barış Antlaşması'nın "Ölü doğmuş bir antlaşma" olarak nitelendirilmesinin sebebi hangisidir?

• A) Temsil Heyeti'nin onaylamamış olması
• B) Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamış olması ✓
• C) Mustafa Kemal tarafından reddedilmesi
• D) Padişah onayından geçmemesi
• E) İstanbul'un işgal altında olması

Sevr Antlaşması imzalanmış fakat Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamıştır. Bu nedenle hiçbir zaman yürürlüğe girememiş ve 'ölü doğmuş antlaşma' olarak nitelendirilmiştir.

23. Atatürk, Serbest Cumhuriyet Fırkasını kurdurarak hangi hedefe ulaşmak istemiştir?

• A) Başka ülkelerin ekonomik liberalizm ile bütünleşmesini sağlamak
• B) Ülkedeki milliyetçi gruplar ile işbirliği yapmak
• C) Halk Fırkası'na yönelik eleştirileri denetim altında tutmak ve muhalefet için yasal zemin sağlamak ✓
• D) Türkiye'de çok partili demokratik sistemi kalıcı olarak yerleştirmek
• E) Türkiye'de liberal ekonomi politikalarını hayata geçirmek

Atatürk, Serbest Cumhuriyet Fırkasını kurdurarak hükûmetin denetlenmesini, mecliste muhalefetin oluşmasını ve farklı fikirlerin dile getirilmesini amaçlamıştır. Bu kapsamda Halk Fırkası'na yönelik eleştirileri meclis çatısı altında denetim altında tutmak ve muhalefet için yasal bir zemin sağlamak hedeflenmiştir.

24. Lozan sonrasında Türkiye yabancı okullar üzerindeki denetimini artırmış ve Fransa’nın bu konudaki görüşme taleplerini reddetmiştir. Bu bilgilere göre; I. iç işlerine müdahaleye izin verilmediği, II. Lozan’da Türkiye aleyhine hükümler bulunduğu, III. egemenlik haklarından ödün verilmediği yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Türkiye'nin yabancı okulları bir iç mesele sayarak Fransa'yı içişlerine karıştırmaması (I) ve görüşme taleplerini reddetmesi (III) bu yargıları desteklemektedir. II. yargı için ise soru kökünde 'yalnızca bu bilgiler' ifadesi kullanıldığından, Lozan'daki hükümlerin Türkiye aleyhine olduğuna dair bir ipucu bulunmamaktadır.

25. II. Dünya Savaşı boyunca etkin bir tarafsızlık politikası izleyen ve savaşa fiilen katılmayan Türkiye, buna rağmen ülkesinde birtakım önlemler almıştır. Hangisinin bu önlemler arasında olduğu ileri sürülemez?

• A) Toprak Mahsulleri Vergisi'nin konulması
• B) Seferberlik ilan edilmesi
• C) İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın hayata geçirilmesi ✓
• D) Varlık Vergisi Kanunu'nun kabul edilmesi
• E) Milli Korunma Kanunu'nun çıkarılması

Toprak Mahsulleri Vergisi, Milli Korunma Kanunu, seferberlik ve Varlık Vergisi II. Dünya Savaşı döneminde alınan önlemler arasındadır. II. Beş Yıllık Kalkınma Planı 1939'da uygulamaya konulmak istenmiş; ancak savaş koşulları nedeniyle hayata geçirilemeyip başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

26. Fidel Castro ve Che Guevara önderliğinde Moncada Kışlası İsyanı ile başlayarak Batista Diktatörlüğü'nün yıkılıp komünizmin kurulduğu ülke hangisidir?

• A) Küba ✓
• B) İtalya
• C) Ukrayna
• D) Çin
• E) Çekoslovakya

Fidel Castro ve Che Guevara, 1953'te Moncada Kışlası'na yönelik eylemle başlayan Küba Devrimi'ni 1959'da tamamlayarak Batista diktatörlüğünü yıkmış ve Küba'yı komünist yönetime kavuşturmuşlardır.

27. I. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu II. Avrupa Ekonomik Topluluğu III. Avrupa Topluluğu Bu teşkilatların kurulmasında etkili olan antlaşmalar hangisinde doğru biçimde gruplandırılmıştır?

• A) Maastricht - Roma - Paris
• B) Roma - Maastricht - Paris
• C) Roma - Paris - Maastricht
• D) Paris - Maastricht - Roma
• E) Paris - Roma - Brüksel ✓

Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu → 1951 Paris Antlaşması, Avrupa Ekonomik Topluluğu → 1957 Roma Antlaşması, Avrupa Topluluğu → 1967 Brüksel Antlaşması ile kurulmuştur.