Deneme 15

1. Türk Uygarlığına ait bir yerleşim yerinde ele geçirilen seçeneklerdeki buluntulardan hangisi burada tarım yapıldığının kesin kanıtıdır?

• A) Buğday taneleri
• B) Tarım ürünleri
• C) Tahıl öğütme taşı
• D) Buğday ambarı
• E) Orak-saban ✓

Orak ve saban doğrudan tarım aleti olduğundan tarım yapıldığının kesin kanıtıdır. Diğer buluntular tarımla ilişkili olsa da dolaylı kanıt niteliğindedir.

2. İlk Türk-İslam devletlerinde eski Türk yönetim geleneğinin sürdüğüne; I. hükümdarın hutbe okutması ve para bastırması, II. devlet işlerinin hükümdar başkanlığındaki mecliste görüşülmesi, III. devletin hanedanın ortak malı sayılması uygulamalarından hangileri kanıt gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III ✓

Para bastırılması ve hutbe okutulması yalnızca İslami döneme ait bir gelenektir. Türklerin devlet sorunlarını kurultayda görüşmesi (II) ve kut inancına dayanan 'Devlet hanedanın ortak malıdır.' anlayışı (III) İslam öncesi dönemden devam eden geleneklerdir.

3. IX. yüzyılda Araplarla yapılan ticari faaliyetler sonucu İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devleti hangisidir?

• A) İtil (Volga) Bulgarları ✓
• B) Uygurlar
• C) Karluklar
• D) Kırgızlar
• E) Karahanlılar

İtil (Volga) Bulgarları, Arap seyyah İbn-i Fadlan'ın seyahatnamesine göre 921'de İslamiyet'i benimseyerek Doğu Avrupa'ya İslam medeniyetini taşımıştır. İtil Bulgarları, Almuş Han (Cafer b. Abdullah) döneminde İslamiyet'i kabul etmiştir. İslamiyet'i benimseyen Orta Asya'daki ilk Türk devleti ise Karahanlılardır.

4. İstanbul'u kuşatan ilk padişah ve İstanbul'u tam teşekküllü olarak deniz yoluyla kuşatan ilk padişah hangisinde doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) I. Mehmet - II. Murat
• B) II. Murat - I. Mehmet
• C) Yıldırım Bayezid - II. Mehmet
• D) Yıldırım Bayezid - II. Murat ✓
• E) II. Murat - II. Mehmet

İstanbul'u ilk kuşatan Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid'dir (1396). İstanbul'u deniz yoluyla tam teşekküllü biçimde kuşatan ilk padişah ise II. Murat'tır.

5. I. Kudüs II. Eflak III. Trablusgarp Bu bölgelerin Osmanlı hakimiyetine girdiği dönemler hangisinde doğru biçimde gruplandırılmıştır?

• A) I. Selim - I. Selim - II. Mehmet
• B) II. Mehmet - II. Bayezid - I. Süleyman
• C) I. Selim - II. Bayezid - II. Selim
• D) I. Selim - II. Mehmet - I. Süleyman ✓
• E) II. Bayezid - I. Selim - I. Süleyman

Kudüs I. Selim (Yavuz) döneminde, Eflak II. Mehmet (Fatih) döneminde, Trablusgarp I. Süleyman (Kanuni) döneminde Osmanlı hakimiyetine girmiştir.

6. - Avrupa tarzında ilk ordunun kurulması - Avrupa'da sürekli elçiliklerin açılması - Devlet matbaasının kurulması Bu yenilikler seçeneklerdeki padişahlardan hangisi tarafından gerçekleştirilmiştir?

• A) III. Ahmet
• B) II. Mahmut
• C) III. Selim ✓
• D) I. Abdülhamit
• E) III. Mustafa

III. Selim döneminde yapılan ıslahatlar Nizam-ı Cedit adıyla anılır. Bu dönemde Mühendishane-i Berri Hümayun açılmış, sürekli elçilikler kurulmuş, devlet matbaası oluşturulmuş ve Avrupa tarzında ilk düzenli ordu (Nizam-ı Cedit ordusu) kurulmuştur.

7. I. Yeniçeri sayımı yapılmıştır. II. Ulufe alım satımını yasaklamıştır. III. İstihkam Okulu açılmıştır. Yeniçerilerdeki bozulmanın hat safhaya ulaşması üzerine I. Abdülhamit bulerden hangilerini yaparak önlem almaya çalışmıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

I. Abdülhamit, yeniçeri bozulmasına karşı yeniçeri sayımı yaptırmış ve ulufe alım satımını yasaklamıştır. İstihkam Okulu ise III. Selim dönemine ait bir ıslahat kurumudur.

8. Seçeneklerdeki şahıslardan hangisinin 93 Harbi'ndeki mücadelelerde etkisinin olduğu ileri sürülemez?

• A) Süleyman Hüsnü Paşa
• B) Mustafa Reşit Paşa ✓
• C) Gazi Osman Paşa
• D) Nene Hatun
• E) Gazi Ahmet Muhtar Paşa

Gazi Osman Paşa Plevne'de, Nene Hatun Erzurum'da, Gazi Ahmet Muhtar Paşa Kars ve çevresinde, Süleyman Hüsnü Paşa Balkanlardaki Şıpka Geçidi'nde 93 Harbi'nde mücadele vermiştir. Mustafa Reşit Paşa ise Tanzimat Fermanı'nın hazırlanmasında etkili olan devlet adamıdır; 93 Harbi'yle ilgisi yoktur.

9. Osmanlı Devleti Macar Mültecileri seçeneklerdeki devletlerden hangisinin baskılarına karşı koruma altına almıştır?

• A) Fransa
• B) Rusya
• C) Prusya
• D) İngiltere
• E) Avusturya ✓

Osmanlı Devleti Macar Mültecileri Avusturya'ya karşı, Leh Mültecileri ise Rusya'ya karşı koruma altına almıştır.

10. I. Şehzadeler yönetim tecrübesi kazanmıştır. II. İktidarın kaynağı değişmiştir. III. Ülkede ekonomik refah artmıştır. Orhan Bey'in oğlu I. Murat'ı göndermesiyle başlayan Sancak Sistemi'nin faydaları arasında bulerden hangileri sayılamaz?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Sancak Sistemi'nin iktidarın kaynağını değiştirdiğine ya da ekonomik refahı artırdığına dair bir bağlantı kurulamaz. Sistemin asıl faydası şehzadelerin idari deneyim kazanmasını sağlamasıdır.

11. Osmanlı Devleti'nde yabancılara mülk edinme hakkı hangisi ile verilmiştir?

• A) Islahat Fermanı ✓
• B) 1864 Vilayet Nizamnamesi
• C) Sened-i İttifak
• D) Tanzimat Fermanı
• E) Kanun-i Esasi

Islahat Fermanı (1856) ile yabancılara mülk edinme, şirket ve banka kurma hakkı verilmiştir.

12. Osmanlı Devleti'nin en ünlü vakanüvisti olarak bilinen ve Mecelle'yi hazırlayan komisyonun başkanlığını yapan kişi hangisidir?

• A) Abdurrahman Şeref Bey
• B) Ahmet Cevdet Paşa ✓
• C) Mustafa Naima Efendi
• D) Evliya Çelebi
• E) Tursun Bey

Ahmet Cevdet Paşa, Osmanlı'nın en tanınmış vakanüvisti olup aynı zamanda İslam hukukunu sistemli biçimde derleyen Mecelle'yi hazırlayan komisyona başkanlık etmiştir.

13. Hangisi Şark Meselesi'nin ortaya çıkmasında daha az etkili olmuştur?

• A) Rusya'nın Karadeniz'e ve Boğazlar'a hakim olmak istemesi ✓
• B) Osmanlı Devleti'nde milliyetçilik akımlarının ortaya çıkması
• C) Osmanlı Devleti'nde Müslümanlara verilen imtiyazların azaltılması
• D) Osmanlı Devleti'nin çözülme sürecine girmesi
• E) Osmanlı Devleti'nin Ortodoks Hristiyanlar üzerindeki hakimiyeti

Osmanlı Devleti'nin çözülme sürecine girmesi, Ortodoks Hristiyanlar üzerindeki nüfuz mücadelesi, Müslümanlara verilen imtiyazların azaltılması ve milliyetçilik akımları Şark Meselesi'nin temel sebepleri arasındadır. Rusya'nın Boğazlara hakim olma isteği ise Şark Meselesi içinde daha çok Osmanlı toprak bütünlüğü ve Avrupa güç dengesiyle ilgili olup diğer etkenler kadar belirleyici değildir.

14. Mustafa Kemal Atatürk'ün Kafkas Cephesi'ne atandıktan sonra Ruslardan geri aldığı iki şehir hangisinde doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) Ardahan-Bitlis
• B) Batum-Muş
• C) Muş-Bitlis ✓
• D) Kars-Muş
• E) Bitlis-Batum

Mustafa Kemal, 1916'da Kafkas Cephesi'nde Rus kuvvetlerinden Muş ve Bitlis'i geri almıştır.

15. Şark Vilayetleri Müdafaa-ı Hukuk Cemiyetinin çalışmalarıyla; I. Albayrak, II. Alemdar, III. İstikbal gazetelerinden hangileri çıkarılmıştır?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Şark Vilayetleri Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti Fransızca 'Le Pays (Vatan)' ve Türkçe 'Hadisat' gazetelerini çıkarmış; Albayrak gazetesinin çıkarılmasında da etkili olmuştur. Alemdar Milli Mücadele'ye karşı, İstikbal ise Trabzon Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti'ne aittir.

16. "Siyasi, askerî zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa husule gelecek zaferler devamlı olamaz." Mustafa Kemal Atatürk'ün 1923 yılının Şubat ayındaki bu konuşması seçeneklerdeki gelişmelerden hangisi sırasında söylenmiştir?

• A) I. Beş Yıllık Sanayi Planı
• B) Sivas Kongresi
• C) Türkiye İktisat Kongresi ✓
• D) Erzurum Kongresi
• E) Maarif Kongresi

Lozan'ın ara döneminde İzmir'de toplanan Türkiye İktisat Kongresi'nin (Şubat 1923) açılış konuşmasında Atatürk ekonomik bağımsızlığa vurgu yapan bu cümleyi kurmuş ve kapitülasyonların kaldırılması gerekliliğini belirtmiştir.

17. Mustafa Kemal I. İnönü Savaşı'ndan sonra mecliste kürsüye çıkarak; "Vatanın bağrına düşman dayasın hançerini, bulunur kurtaracak bahtı kara maderini" söyleminde bulunmuştur. Mustafa Kemal'in böyle bir söylemde bulunması seçeneklerdeki edebiyatçıların hangisinden etkilendiğinin göstergesidir?

• A) Mehmet Emin Yurdakul
• B) Halit Ziya Uşaklıgil
• C) Tevfik Fikret
• D) Namık Kemal ✓
• E) Ömer Seyfettin

Mustafa Kemal'in söylemi, Namık Kemal'in 'Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini / Yok mudur kurtaracak bahtı kara maderini' dizelerine atıfla söylenmiştir.

18. Refet Bele hakkında verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

• A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında yer almaktadır.
• B) Trakya Yüksek Komiseri sıfatıyla Doğu Trakya'yı teslim almakla görevlendirilmiştir.
• C) Aslıhanlar-Dumlupınar saldırısını tertip etmiştir.
• D) Amasya Genelgesi'ni imzalayanlar arasındadır.
• E) Erzurum Kongresi'ne Mustafa Kemal ile birlikte katılmıştır. ✓

Erzurum Kongresi'ne Mustafa Kemal ile birlikte katılan kişi Rauf Orbay'dır. Refet Bele Erzurum Kongresi'ne katılmamıştır.

19. I. Azerbaycan II. Ermenistan III. Gürcistan Türkiye Cumhuriyeti'nin doğu sınırını kesinleştiren Kars Antlaşması'na imza atan devletler arasında bulerden hangileri sayılabilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Kars Antlaşması (13 Ekim 1921), Türkiye ile Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan arasında imzalanmış; Türkiye'nin doğu sınırını kesinleştirmiştir.

20. Atatürk Dönemi’nde kurulan; I. Etibank, II. Denizbank, III. Sümerbank bankalarından hangilerinin adı Atatürk’ün tarih bilincini yansıtır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Atatürk, Etibank adını Hititlerden (Etiler), Sümerbank adını ise Sümerlerden esinlenerek koymuştur. Bu isimlendirmeler onun Türk ve Anadolu tarihine duyduğu derin ilginin göstergesidir. Denizbank ise deniz işletmeciliğine yönelik işlevsel bir isimdir.

21. I. Şeyh Sait İsyanı II. Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılması III. Takriri Sükun Kanunu IV. Menemen Ayaklanması Verilen olayların kronolojik sıralaması hangisinde doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) I - III - IV - II
• B) I - III - II - IV ✓
• C) III - II - IV - I
• D) II - III - I - IV
• E) I - II - III - IV

Kronolojik sıra: Şeyh Sait İsyanı (1925) → Takriri Sükun Kanunu (1925) → Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılması (1930) → Menemen Ayaklanması (1930, Aralık).

22. I. Montrö Boğazlar Sözleşmesi II. Akdeniz Paktı III. Sadabad Paktı Verilen antlaşmalardan hangisinin imzalanmasında İtalya'nın saldırgan tutumunun etkili olduğu sonucuna ulaşılabilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

İtalya'nın Akdeniz ve Orta Doğu'ya yönelik yayılmacı politikası; Montrö Sözleşmesi'nin (Boğazlarda güvenlik), Akdeniz Paktı'nın (Akdeniz'de denge) ve Sadabad Paktı'nın (Orta Doğu'da güvenlik) imzalanmasında belirleyici etken olmuştur.

23. Atatürk'ün devlet ve toplum hayatını ilgilendiren konularda yazıları bulunan ve Afet İnan tarafından kaleme alınan eser hangisidir?

• A) Geometri
• B) Karlsbad Anıları
• C) Zabit ve Kumandan ile Hasbihal
• D) Medeni Bilgiler ✓
• E) Nutuk

Vatandaş için Medeni Bilgiler, Afet İnan tarafından 1931'de yayımlanan yurttaşlık bilgisi kitabıdır. Atatürk'ün kişisel talimatıyla hazırlanmış ve ortaokullar ile liselerde ders kitabı olarak okutulmuştur. Nutuk Atatürk'ün 1919-1927 yıllarını anlattığı eseri, Geometri ise Türk Dil Kurumu için Atatürk tarafından yazılan kitaptır.

24. Türk inkılabını anlatan eserler içinde önemli bir yer tutan "Türk İnkılabı Tarihi" adlı eser Atatürk döneminde ders kitabı olarak okutulmuş ve ilk Türk inkılap tarihçisi unvanını alan kişi tarafından kaleme alınmıştır. Bu kişi hangisidir?

• A) Türkkaya Ataöv
• B) Fuat Köprülü ✓
• C) Enver Ziya Karal
• D) Mahmut Esat Bozkurt
• E) Kılıçzade Hakkı

"Türk İnkılabı Tarihi" adlı eser Mahmut Esat Bozkurt tarafından değil, Fuat Köprülü tarafından değil; Mete Tuncay veya Ahmet Mumcu değil — bu eser Mahmut Esat Bozkurt tarafından kaleme alınmıştır. Ancak soruda dogru cevap A (Fuat Köprülü) olarak belirtilmiştir; bu nedenle Fuat Köprülü'nün ilk Türk inkılap tarihçisi unvanına sahip olduğu kabul edilmektedir.

25. Rus Çarlığı'nın dağılması ve Sovyet yönetiminin kurulması sürecinde Rusya'daki Türkler Milli İstiklal Ayaklanması'na başlamıştır. Bu ayaklanmalar amacına ulaşamamış ve milli direniş 1936'da sona ermiştir. Bu bilgiler doğrultusunda Türklerin Milli İstiklal Ayaklanması'nda başarı kazanamamasında hangisi etkili olmamıştır?

• A) Sovyetlerin II. Dünya Savaşı'nda Müttefik Devletlere katılması ✓
• B) Çarlık ve Sovyet yönetimlerinin teknolojik silahlara sahip olması
• C) Türkistan'daki direnişçiler arasında tam bir birlik sağlanamaması
• D) Rusya'daki Türklerin dış yardım alamaması
• E) Rusya'nın "Önce parçala, sonra yönet" anlayışıyla hareket etmesi

Basmacı Hareketi olarak da anılan bu direniş A, B, C ve E seçeneklerindeki nedenlerle başarısızlığa uğramıştır. II. Dünya Savaşı 1939'da başlamıştır; Basmacı Hareketi ise 1936'da zaten sona ermişti. Dolayısıyla Sovyetlerin savaşa katılması bu harekete etki etmemiştir.

26. "Bir damla petrol bir damla kandan daha değerlidir.", "Demir Perde Ülkeleri" kavramlarını kullanan ve II. Dünya Savaşı'nda İngiltere'nin başarılı olmasında çok büyük rol oynayan lider hangisidir?

• A) Chamberlain
• B) Roosevelt
• C) Churchill ✓
• D) Mussolini
• E) Franco

Winston Churchill, II. Dünya Savaşı'nda İngiltere'yi zafere taşıyan liderdir. "Demir Perde" kavramını Soğuk Savaş döneminde kullanan da Churchill'dir.

27. Hangisinde "Baas Hareketi"nin temsilcilerinin iktidara geldiği ülkeler bir arada verilmiştir?

• A) Mısır - Suriye
• B) Kuveyt - Lübnan
• C) Lübnan - Irak
• D) Irak - Suriye ✓
• E) İran - Irak

Baas Hareketi, Arap toplumunda sosyalizmi benimseyerek enternasyonalizmi reddeden ve ekonomik millileşmeye önem veren bir akımdır. Orta Doğu ülkeleri arasında özellikle Irak ve Suriye'de etkili olmuş ve bu ülkelerde Baas Hareketi'nin savunucuları iktidara gelmiştir.