Deneme 16

1. I. İstanbul'u kuşatan ilk Türk devletidir. II. Museviliği kabul eden ilk ve tek Türk devletidir. III. İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devletidir. Yukarıda özellikleri verilen devletler hangisinde sırasıyla doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) Avarlar - Hazarlar - İtil Bulgarları ✓
• B) Bulgarlar - Hazarlar - İtil Bulgarları
• C) Bulgarlar - Avarlar - Karahanlılar
• D) Avarlar - Hazarlar - Karahanlılar
• E) Avarlar - Uygurlar - İtil Bulgarları

İstanbul'u kuşatan ilk Türk devleti Avarlardır. Museviliği kabul eden tek Türk devleti Hazarlardır. İslamiyet'i ilk kabul eden Türk devleti ise İtil Bulgarlığıdır.

2. Gazneli Mahmut Hindistan’a on yedi sefer düzenlemiştir. Bu seferlerle ilgili; I. gaza ve cihat anlayışıyla hareket edildiği, II. Hindistan’ın sömürgeleştirildiği, III. İslam dünyasında siyasi birliğin sağlandığı yorumlarından hangileri yapılabilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Sultan Mahmut'un Hindistan seferleri sonucunda İslam dini bu bölgede yayıldığından seferler gaza ve cihat anlayışıyla örtüşmektedir. Hindistan Gaznelilerin sömürgesi olmamıştır; bu seferler İslam dünyasında siyasi birliğin sağlandığını da kanıtlamaz.

3. I. Türklerin Anadolu'yu yurt edinmek amacıyla yaptıkları ilk savaştır. II. Türklere Anadolu'nun kapılarını açan savaştır. III. Anadolu'yu kesin Türk yurdu yapan savaştır. Seçeneklerdeki seçeneklerin hangisinde bu savaşlar doğru sıraya göre verilmiştir?

• A) Dandanakan - Pasinler - Malazgirt
• B) Pasinler - Malazgirt - Miryokefalon ✓
• C) Pasinler - Miryokefalon - Malazgirt
• D) Malazgirt - Katvan - Miryokefalon
• E) Miryokefalon - Pasinler - Nesa

Pasinler Savaşı (1048) Türklerin Anadolu'yu yurt edinmek amacıyla Bizans ile yaptıkları ilk büyük savaştır. Malazgirt Savaşı (1071) ile Anadolu'nun kapıları Türklere açılmıştır. Miryokefalon Savaşı (1176) ile Anadolu kesin Türk yurdu haline gelmiştir.

4. Osmanlı Devleti teşkilatlanmasının önemli bir bölümü olan Rumeli Beylerbeyliği I. Murat, Anadolu Beylerbeyliği ise I. Bayezid Dönemi'nde kurulmuştur. Hangisinde Anadolu ve Rumeli Beylerbeyliği merkezleri sırasıyla doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) Konya - Manastır
• B) Manastır - Kütahya
• C) Edirne - Kütahya
• D) Kütahya - Manastır ✓
• E) Edirne - Konya

Anadolu Beylerbeyliği'nin merkezi Kütahya, Rumeli Beylerbeyliği'nin merkezi ise Manastır'dır.

5. Kanuni Dönemi’nde Fransa’ya kapitülasyon verilmesinde; I. Akdeniz ticaretini canlandırmak, II. Haçlı ittifakını önlemek, III. Coğrafi Keşiflerin olumsuz etkilerini azaltmak amaçlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III ✓

Kanuni, Kutsal Roma-Germen İmparatoru Şarlken'in Haçlı ittifakı kurma çabalarına karşı Fransa'yı yanına çekmek (II), Akdeniz ticaretine canlılık kazandırmak (I) ve Coğrafi Keşiflerin zararlı etkilerini önlemek (III) amacıyla Fransa'ya kapitülasyon vermiştir.

6. Osmanlı Devleti'nin Duraklama Dönemi, Sokullu Mehmet Paşa'nın ölümü ile başlamış 1699 Karlofça Antlaşması ile son bulmuştur. Hangisi Duraklama Dönemi'nin iç sebepleri arasında sayılamaz?

• A) Maliyenin bozulması
• B) Doğal sınırlara ulaşılması ✓
• C) Eğitim sisteminin bozulması
• D) Ordunun bozulması
• E) Merkezi otoritenin bozulması

Doğal sınırlara ulaşılması Osmanlı'nın duraklama döneminin dış nedenleri arasında gösterilir; iç neden değildir.

7. Kağıt paraya geçişin ilk aşaması olarak kabul edilen Esham Senetlerinin hazırlandığı ve uygulamaya koyulduğu padişahlar hangisinde sırası ile doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) III. Mustafa - I. Abdülaziz
• B) III. Murat - III. Selim
• C) III. Mustafa - I. Abdülhamid ✓
• D) II. Abdülhamid - I. Abdülmecid
• E) I. Abdülmecid - I. Abdülaziz

Esham Senetleri III. Mustafa döneminde hazırlanmış, I. Abdülhamid döneminde uygulamaya konulmuştur.

8. Nizam-ı Cedit yeniliklerinin son bulmasına, III. Selim'in tahttan indirilmesine ve ardından II. Mahmut'un tahta çıkarılmasına ortam hazırlayan isyan hangisidir?

• A) 31 Mart İsyanı
• B) Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı
• C) Patrona Halil İsyanı
• D) Tepedelenli Ali Paşa İsyanı
• E) Kabakçı Mustafa İsyanı ✓

III. Selim Kabakçı Mustafa İsyanı ile tahttan indirilince, III. Selim hayranı olan Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa İstanbul'a gelerek II. Mahmut'u tahta çıkarmıştır. Böylece Nizam-ı Cedit yenilikleri son bulmuş ve ardından II. Mahmut tahta geçmiştir.

9. I. Tanzimat Fermanı - Abdülmecit II. Islahat Fermanı - Abdülaziz III. Halepa Fermanı - II. Abdülhamit Bu ferman ve ilan edildiği dönem eşleştirmelerinden hangilerinin doğru olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Abdülmecit 1839-1861 yılları arasında padişahlık yapmıştır. Hem 1839 Tanzimat Fermanı hem de 1856 Islahat Fermanı Abdülmecit döneminde ilan edilmiştir. 1878 Halepa Fermanı ise Girit sorunundan dolayı II. Abdülhamit döneminde çıkarılmıştır. Islahat Fermanı-Abdülaziz eşleştirmesi yanlıştır.

10. I. Sancağa çıkma II. Cülus Bahşişi III. Kardeş Katli IV. Müsadere Usulü Verilen ve Fatih Kanunnamesi ile yasalaşan kanunlardan hangilerinin merkezi otoriteyi artırdığı savunulabilir?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve III
• D) III ve IV ✓
• E) I, II ve III

Kardeş Katli taht kavgalarını engelleyerek merkezi otoriteyi güçlendirmiştir. Müsadere Usulü ise varlıklı kişilerin servetine el koyarak merkezi hazineyi beslemektedir. Sancağa çıkma ve cülus bahşişi merkeziyetçiliği doğrudan güçlendirmez.

11. • Kitabü’l-bahr adlı eserini 1525’te Kanuni’ye sunmuştur. • Aden ve Hicaz’ı Portekiz tehdidine karşı korumuştur. Bu özelliklere sahip Türk denizcisi kimdir?

• A) Barbaros Hayrettin
• B) Piri Reis ✓
• C) Turgut Reis
• D) Kemal Reis
• E) Oruç Reis

Piri Reis, 1525'te gözden geçirdiği Kitab-ı Bahriye'sini Pargalı Damat İbrahim Paşa aracılığıyla Kanuni'ye sundu. Portekiz tehdidine karşı Aden ve Hicaz bölgesini koruma görevi de Piri Reis'e verilmiştir.

12. II. Mehmet Dönemi'nin önemli tıpçılarından olan Türk plastik cerrahisinin ve deneysel farmakolojinin Osmanlıdaki önderi olan kişi hangisidir?

• A) Sabuncuoğlu Şerafettin ✓
• B) Piri Reis
• C) Seydi Ali Reis
• D) Akşemseddin
• E) Altuncuzade

Sabuncuoğlu Şerafettin, II. Mehmet döneminin önde gelen hekimi olup Türk plastik cerrahisinin ve deneysel farmakolojinin Osmanlı'daki öncüsü kabul edilmektedir.

13. Hangisi Mustafa Kemal'in I. Dünya Savaşı'nda görev yaptığı cephelerden biri değildir?

• A) Suriye
• B) Çanakkale
• C) Galiçya ✓
• D) Filistin
• E) Kafkas

Mustafa Kemal I. Dünya Savaşı'nda sırasıyla Çanakkale, Kafkas ve Suriye-Filistin cephelerinde görev almıştır. Galiçya Cephesi'nde görev yapmamıştır.

14. "Yunanların İzmir'i işgali dünya kamuoyuna duyurulduğu gibi güvenliği sağlamaya yönelik değil ilhaka yöneliktir ve bu ilhak imzalanan antlaşmalara aykırıdır." cümleleriyle İzmir'in Yunanlar tarafından işgalinin haksızlığını uluslararası alanda dile getiren ilk belge hangisidir?

• A) Samsun Raporu
• B) Milne Raporu
• C) Dr. Esat Işık Raporu
• D) General Harbourd Raporu
• E) Amiral Bristol Raporu ✓

Amiral Bristol Raporu, İzmir'in Yunan işgalinin ilhak amaçlı ve antlaşmalara aykırı olduğunu uluslararası alanda ilk kez belgeleyen rapordur.

15. Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi'nde meydana gelen seçeneklerdeki gelişmelerden hangisinde geçici bir hükümet kurulması fikri ilk kez ortaya atılmıştır?

• A) Havza Genelgesi
• B) Sivas Kongresi
• C) Erzurum Kongresi ✓
• D) Amasya Genelgesi
• E) Misak-ı Milli Kararları

Erzurum Kongresi'nde "İstanbul Hükümeti vatanın bağımsızlığını sağlayamazsa geçici bir hükümet kurulacak; bu hükümet milli kongre tarafından seçilecek" kararı alınmıştır. Yeni bir hükümet kurulması fikri ilk kez bu kongrede ortaya atılmıştır.

16. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından kısa süre sonra Mustafa Kemal İstanbul'a gelmiş ve ardından buradaki çeşitli toplantılara katılmıştır. Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul'daki bu süreçte katıldığı toplantılarda öne sürdüğü "Vatanı kurtarmak ancak milletin kendi eline almasıyla ve milli iradeyle mümkün olabilir." gibi görüşler hangisi tarafından desteklenmemiştir?

• A) İsmet Paşa ✓
• B) Milli Kongre Cemiyeti
• C) Damat Ferit Paşa
• D) Kılıç Ali
• E) Fethi Okyar

Mustafa Kemal'in milli mücadele fikirlerini İstanbul'da destekleyenler arasında Ali Fethi Okyar, Kılıç Ali ve Milli Kongre Cemiyeti üyeleri yer almaktadır. İsmet Paşa ise bu süreçte İstanbul'da değil Suriye'deydi ve bu toplantılarda yer almamıştır. Damat Ferit ise tamamen karşı cephededir.

17. Milli Mücadele'nin Hazırlık Dönemi'yle ilgili olarak hangisinde I.'de verilenin II.'ye ortam hazırladığı savunulamaz?

• A) Mebusan Meclisi'nin açılması → Anlaşma Devletlerinin İstanbul'u işgal etmesi
• B) Amasya Görüşmelerinin yapılması → Milli Mücadele'nin amaç ve yönteminin belirlenmesi ✓
• C) Misak-ı Milli'nin ilanı → Ulusal sınırların çizilmesi
• D) Sivas Kongresi'nin toplanması → Milli cemiyetlerin tek çatı altında toplanması
• E) Havza Genelgesi'nin yayımlanması → Yurtta işgallere karşı protesto gösterilerinin yapılması

Amasya Görüşmeleri, Temsil Heyeti ile İstanbul Hükümeti arasında yapılmış ve İstanbul Hükümeti ilk kez Temsil Heyeti'ni resmen tanımıştır. Milli Mücadele'nin amaç ve yönteminin belirlendiği belge ise Amasya Genelgesi'dir.

18. Hangisinin I. İnönü Savaşı'nın sonucunda yaşandığı söylenemez?

• A) İsmet İnönü'nün terfi etmesi
• B) TBMM'nin Müslüman bir devlete varlığını kabul ettirmesi
• C) TBMM'nin uluslararası bir konferansa davet edilmesi
• D) Batı Cephesinin ikiye ayrılması ✓
• E) TBMM'nin hukuk devleti olma yolunda önemli bir adım atması

I. İnönü Savaşı sonucunda 1921 Anayasası kabul edilmiş (E), Londra Konferansı düzenlenmiş (C), Afganistan ile Dostluk Antlaşması imzalanmış (B) ve İsmet İnönü generalliğe yükselmiştir (A). Batı Cephesi'nin ikiye ayrılması ise Gediz Muharebesi'nin sonucudur.

19. Milli Mücadele'ye önemli katkıları olan, 1922'de mareşalliğe terfi eden, 1924-1944 yılları arasında genelkurmay başkanlığı yapan asker ve siyasetçi hangisidir?

• A) Abdülhalik Renda
• B) Kâzım Karabekir
• C) Fevzi Çakmak ✓
• D) Ali Fuat Cebesoy
• E) Kâzım Özalp

Fevzi Çakmak; Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya savaşlarında görev almış, 1922'de mareşalliğe yükselmiş ve 1924-1944 yılları arasında Genelkurmay Başkanlığı yapmıştır.

20. Lozan Antlaşması'nda Boğazlar konusunda şu kararlar alınmıştır: a. Boğazların yönetimi başkanı bir Türk olan uluslararası komisyona bırakılacak b. Boğazların her iki yakasında 20'şer km'lik askerden arındırılmış bölge oluşturulacak c. Boğazlardan ticaret gemileri serbestçe geçecek, savaş gemilerinin geçişine ise sınırlama getirilecek Alınan bu kararlara dayanarak hangisine ulaşılamaz?

• A) Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtlayıcı hükümler bulunmaktadır.
• B) Boğazlar Komisyonu başkanının Türk olması Türkiye'ye istediği gibi hareket edebilme olanağı sağlamıştır. ✓
• C) TBMM Hükümeti Mudanya Ateşkesi'nde elde ettiği avantajı kaybetmiştir.
• D) Boğazlarda bir nevi Cebelitarık modeli öngörülmüştür.
• E) Türkiye'nin güvenliğini zedeleyen bir durum söz konusudur.

Komisyon başkanının Türk olması Türkiye'ye avantaj sağlamamaktadır; çünkü diğer delegeler oy çoğunluğuyla istedikleri kararı aldırabilir. Dolayısıyla bu durum serbest hareket olanağı vermez.

21. I. Şeyh Sait İsyanı II. Razgrad Olayı III. Dersim Olayları Verilen olaylardan hangilerinin çok partili hayatı sekteye uğrattığı söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Şeyh Sait İsyanı (1925), Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasına gerekçe oluşturarak çok partili hayatı sekteye uğratmıştır. Razgrad ve Dersim olaylarının çok partili yaşamla doğrudan bir ilişkisi yoktur.

22. İtalya'nın Habeşistan'a saldırması ve yayılmacı bir politika izlemesi üzerine Orta Doğu'nun güvenliği için imzalanan Sadabad Paktı'na seçeneklerdeki devletlerden hangisinin imza attığı söylenemez?

• A) Türkiye
• B) İran
• C) Irak
• D) Afganistan
• E) Suriye ✓

Sadabad Paktı (1937) Türkiye, İran, Irak ve Afganistan tarafından imzalanmıştır. Suriye bu pakta dahil olmamıştır.

23. Hangisi Atatürk Dönemi'nde müzik alanında çalışmalar yapmak ve bu alanda eleman yetiştirmek amacıyla açılan/yapılan işlerden değildir?

• A) Ankara Konservatuarı'nın açılması
• B) Millî Musiki Akademisi'nin açılması
• C) Musiki Muallim Mektebi'nin açılması
• D) Itri, Dede Efendi gibi sanatkârlara destek verilmesi ✓
• E) Cumhurbaşkanlığı Filarmoni Orkestrası'nın kurulması

Atatürk döneminde 1924'te Musiki Muallim Mektebi, 1932'de Cumhurbaşkanlığı Filarmoni Orkestrası, 1934'te Millî Musiki Akademisi ve 1936'da Ankara Konservatuarı açılmıştır. Itri ve Dede Efendi Osmanlı dönemi sanatkârlarıdır; Atatürk döneminde bu isimlere destek verilmesi söz konusu değildir.

24. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında özel sermaye eksikliğinden ötürü eğitim, sağlık, ulaştırma gibi kurumlar devlet eliyle yapılmış, bu politika 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın ardından devlet politikası haline gelmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda hangisi Devletçilik ilkesi doğrultusunda yapılan gelişmelerden biri değildir?

• A) Nazilli Bez Fabrikasının kurulması
• B) Adana Bez Fabrikasının açılması
• C) İş Bankasının kurulması ✓
• D) MTA ve Etibank'ın kurulması
• E) I ve II. Beş Yıllık Sanayi Planlarının uygulanması

İş Bankası, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk özel bankasıdır ve 1924'te açılmıştır. Devletçilik ilkesi çerçevesinde değil, özel girişim olarak kurulmuştur. Diğer seçeneklerde verilen kurumlar devletçilik anlayışı kapsamında gerçekleştirilmiştir.

25. Versay Antlaşması’nın ağır yükümlülükleri Almanya’da ekonomik sorunları büyütmüş ve Nazi Partisinin iktidara gelmesini kolaylaştırmıştır. Naziler askerî harcamaları artırarak komşu devletlerle kriz yaşamıştır. Buna göre; I. ekonomik sorunların Nazi iktidarına zemin hazırladığı, II. Versay’ın Avrupa barışına katkı sağladığı, III. Nazilerin Versay’a uygun hareket ettiği yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) II ve III

I. Dünya Savaşı sonrasındaki ekonomik sorunlar Nazilerin iktidara gelmesine ortam hazırlamıştır (I doğru). Versay Antlaşması ağır şartlarıyla Avrupa'ya barış getirmemiş ve II. Dünya Savaşı'na zemin oluşturmuştur (II yanlış). Naziler ise Versay'ı çiğneyerek silahlanmış ve sınırlarını genişletmiştir (III yanlış).

26. İngiltere'nin önerisi ile ABD'nin SSCB tehlikesine karşılık Monroe Doktrini'ni terk ettiği ve SSCB tehlikesi altında bulunan devletlere askerî ve maddi yardım yaptığı gelişme hangisidir?

• A) Locarno Paktı
• B) Truman Doktrini ✓
• C) Molotov Planı
• D) Briand-Kellog Paktı
• E) Eisenhower Doktrini

Truman Doktrini (1947), ABD'nin İngiltere'nin talebini kabul ederek SSCB tehdidi altındaki ülkelere (başta Türkiye ve Yunanistan) askeri ve ekonomik yardım yapmasını öngörmüş; bu gelişme Monroe Doktrini'nden resmi kopuşu simgelemiştir.

27. 1955 yılında kurulan Bağdat Paktı'nın devamı niteliğinde oluşturulan teşkilat hangisidir?

• A) SEATO
• B) OPEC
• C) OAU
• D) ASEAN
• E) CENTO ✓

CENTO (Merkezi Anlaşma Örgütü) 1955'te kurulan Bağdat Paktı'nın devamı niteliğindedir. SEATO Güney Doğu Asya Anlaşma Teşkilatı, ASEAN Güney Doğu Asya Milletleri Birliği, OPEC Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı, OAU ise Afrika Birliği Teşkilatı'dır.