Deneme 6

1. I. On İki Hayvanlı Türk Takvimi II. Rumi Takvim III. Celali Takvim IV. Hicri Takvim Türklerin bu takvimleri kullanmaya başlama sırası hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) I - II - III - IV
• B) I - IV - II - III
• C) I - IV - III - II ✓
• D) I - III - IV - II
• E) I - II - IV - III

Oniki Hayvanlı Türk Takvimi İslamiyet öncesi Türkler tarafından kullanılmıştır. Hicri Takvim Karahanlılardan itibaren Türk-İslam devletlerinde kullanılmıştır. Celali Takvim Büyük Selçuklu Melikşah döneminden itibaren kullanılmıştır. Rumi Takvim ise Osmanlı Devleti'nde 1839'dan itibaren kullanılmıştır. Sıralama I - IV - III - II şeklindedir.

2. • Kur'an-ı Kerim'i Türkçeye çevirtmiştir. • Osmanlı Devleti'yle Otlukbeli Savaşı'nı yapmıştır. • Safeviler tarafından yıkılmıştır. Bu özellikler hangi devlete aittir?

• A) Memlükler
• B) Karakoyunlular
• C) Karamanoğulları
• D) Kadı Burhaneddin
• E) Akkoyunlular ✓

Kur'an-ı Kerim'i Türkçeye çeviren (Uzun Hasan dönemi), Osmanlı Devleti'yle 1473 yılında Otlukbeli Savaşı'nı yapan ve Safeviler tarafından yıkılan devlet Akkoyunlulardır. Karakoyunlular ise Akkoyunlular tarafından yıkılmıştır.

3. 1071 Malazgirt Savaşı'nın ardından hangi kenti merkez alan bir Türk beyliği kurulmamıştır?

• A) Balıkesir ✓
• B) İzmir
• C) Erzurum
• D) Sivas
• E) Erzincan

Malazgirt Savaşı'nın ardından; Sivas'ta Danişmentliler, Erzurum'da Saltuklular, Erzincan'da Mengücekliler, İzmir'de Çaka Beyliği kurulmuştur. Balıkesir çevresinde Karesioğulları ise 1243 Kösedağ Savaşı'ndan sonra kurulan II. Beylikler arasında yer alır.

4. Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve büyüme sürecinde hangi durumların etkili olduğu ileri sürülemez?

• A) Türklerin sahip olduğu milli özellikler
• B) İlk dönem yöneticilerin yetenekli olması
• C) Beyliğin kurulduğu coğrafyanın jeopolitik konumu
• D) Anadolu'da siyasi birliğin olması ✓
• E) Anadolu'da bulunan savaşçı zümrelerin desteği

Beyliğin jeopolitik konumu, Gaziyân-ı Rûm gibi savaşçı grupların desteği, Türklerin milli özellikleri ve ilk hükümdarların yetenekleri Osmanlı'nın büyümesinde etkili olmuştur. Osmanlı kurulduğu sıralarda Anadolu'da siyasi birlik yoktu; bu siyasi boşluk aksine Osmanlı'nın büyümesine zemin hazırlamıştır.

5. II. Selim Dönemi'nde Kıbrıs'ın fethinden sonra yapılan İnebahtı Deniz Savaşı'nda Osmanlı donanması yakılmıştır. Kendi filosunu kurtarmayı başaran ve bunun sonucunda kaptanıderyalığa getirilen denizci kimdir?

• A) Piri Reis
• B) Kılıç Ali Paşa ✓
• C) Hadım Süleyman Paşa
• D) Piyale Paşa
• E) Turgut Reis

İnebahtı Deniz Savaşı'nda (1571) Osmanlı donanması büyük yenilgi alırken Kılıç Ali Paşa kendi filosunu kurtarmayı başarmış ve bu başarısı nedeniyle kaptanıderyalığa getirilmiştir.

6. 1606 tarihli Zitvatorok Antlaşması'yla Avusturya arşidükü, Osmanlı padişahına denk kabul edilmiştir. Bu antlaşmayla ilgili; I. Osmanlı Devleti batıda en geniş sınırlarına ulaşmıştır. II. Avusturya bağımsızlığını kazanmıştır. III. Osmanlı Devleti, Avusturya karşısındaki siyasi üstünlüğünü kaybetmiştir. yargılarından hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

Kanuni döneminde Osmanlı sadrazamının Avusturya arşidükasına eşit tutulduğu kabul edilmişken, Zitvatorok ile iki hükümdar protokolde eşitlenmiştir. Bu durum Osmanlı'nın Avusturya'ya karşı siyasi üstünlüğünü kaybettiğini gösterir. Osmanlı batıda en geniş sınırlara Bucaş Antlaşması'yla ulaşmış, Avusturya ise zaten bağımsız bir devlettir.

7. Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda izlemesi beklenmeyen politika hangisidir?

• A) Batılı ülkelere elçilikler açma
• B) Devletler arası diplomasiyi güçlendirme
• C) Mevcut toprakları koruma
• D) Avrupa'yı örnek alarak ıslahatlar gerçekleştirme
• E) Azınlık ayaklanmalarını bastırma ✓

XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti Batılı ıslahatlar gerçekleştirmiş, mevcut toprakları koruma politikası izlemiş, Batılı şehirlere elçilikler açmış ve diplomasiye önem vermiştir. Azınlık ayaklanmaları ise XIX. yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır; XVIII. yüzyılda bu tür ayaklanmalar yaşanmamıştır.

8. I. İlk demokratikleşme hareketidir. II. İlk anayasacılık hareketidir. III. Padişahın yetkileri ilk kez sınırlandırılmıştır. IV. Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanmıştır. Bu özellikler Sened-i İttifak ve Tanzimat Fermanı arasında nasıl gruplandırılmalıdır?

• A) Senedi İttifak: I-III / Tanzimat Fermanı: II-IV ✓
• B) Senedi İttifak: I-IV / Tanzimat Fermanı: II-III
• C) Senedi İttifak: I-II / Tanzimat Fermanı: III-IV
• D) Senedi İttifak: II-III / Tanzimat Fermanı: I-IV
• E) Senedi İttifak: III-IV / Tanzimat Fermanı: I-II

Senedi İttifak (1808) ilk demokratikleşme ve padişah yetkilerini ilk kısıtlayan belge (I ve III). Tanzimat Fermanı (1839) ilk anayasacılık hareketi ve Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlandı (II ve IV).

9. Osmanlı egemenliğindeki Boğazlara uluslararası statü kazandıran antlaşma hangisidir?

• A) 1839 Tanzimat Fermanı
• B) 1856 Paris Antlaşması
• C) 1808 Senedi İttifak
• D) 1856 Islahat Fermanı
• E) 1841 Londra Sözleşmesi ✓

1841 Londra Sözleşmesi ile Boğazlar'a uluslararası bir statü getirilmiş; savaş gemilerinin geçişi büyük devletlerin ortak kararına bırakılmıştır.

10. Osmanlı Devleti'nde Müslümanlarla gayrimüslimler arasındaki eşitlik ilkesi ilk kez hangi padişah döneminde anayasal güvenceye alınmıştır?

• A) I. Abdülhamit
• B) II. Murat
• C) III. Selim
• D) II. Abdülhamit ✓
• E) Abdülmecit

Müslümanlar ve gayrimüslimler arasındaki eşitlik ilkesi 1856 Islahat Fermanı'yla güvence altına alınmıştır. Ancak anayasal güvence 1876 Kanun-i Esasi ile sağlanmış; bu anayasayı ilan eden padişah ise II. Abdülhamit'tir.

11. Mücerrebname adlı eserinde hayvanlar üzerinde denediği ilaç ve tedavi yöntemlerini anlatan, deneysel farmakolojinin öncülerinden II. Mehmet Dönemi tıp bilgini kimdir?

• A) Sabuncuoğlu Şerafettin ✓
• B) Akşemsettin
• C) Altuncuzade
• D) Molla Fenari
• E) Ali Kuşçu

Sabuncuoğlu Şerafettin (1386-1470), Fatih Sultan Mehmet'e Kitabü'l Cerrahiyatü'l Haniye adlı eserini sunmuş; Mücerrebname'de hayvanlar üzerinde denediği ilaç ve tedavi yöntemlerine yer vererek deneysel farmakolojinin öncüsü kabul edilmiştir.

12. • Mecelle'yi hazırlayan komisyona başkanlık etmiştir. • Lale Devri'nde "Muallim-i Salis" adıyla tanınmıştır. • IV. Murat'a bir risale sunmuştur. • Osmanlı Devleti'nin ilk vakanüvisi kabul edilir. Bu açıklamalar ilgili kişilerle eşleştirildiğinde hangisi açıkta kalır?

• A) Koçi Bey
• B) Yanyalı Esat Efendi
• C) Mustafa Naima Efendi
• D) Ahmet Cevdet Paşa
• E) Takiyüddin Mehmet ✓

Ahmet Cevdet Paşa Mecelle komisyonuna başkanlık etmiş, Yanyalı Esat Efendi 'Muallim-i Salis' (Üçüncü Öğretmen) olarak anılmış, Koçi Bey IV. Murat'a risalesini sunmuş, Mustafa Naima Efendi Osmanlı'nın ilk vakanüvisidir. Takiyüddin Mehmet ise Osmanlı'da ilk rasathaneyi kuran bilim insanıdır; yukarıdaki açıklamalardan hiçbiriyle eşleşmez.

13. • İsmail Hakkı • Musa Kazım • Ahmet Hamdi Akseki Bu isimler hangi düşünce akımının savunucularındandır?

• A) Türkçülük
• B) İslamcılık ✓
• C) Adem-i Merkeziyetçilik
• D) Osmanlıcılık
• E) Batıcılık

İsmail Hakkı, Musa Kazım ve Ahmet Hamdi Akseki İslamcılık akımının savunucularındandır. İslamcılık, tüm Müslümanların halifenin çatısı altında birleşmesini savunur.

14. Osmanlı Devleti'nde Müslüman ve gayrimüslim nüfus uzun süre dengeliyken XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra Müslümanların oranı %80'e kadar yükselmiştir. Bu değişimde; I. Balkan Savaşları, II. 93 Harbi, III. Trablusgarp Savaşı gelişmelerinden hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Balkan Savaşları'nda Rumeli ve Balkanlardaki topraklar, 93 Harbi'nde Sırbistan, Karadağ ve Romanya kaybedilmiş; bu bölgelerdeki gayrimüslim nüfus Osmanlı sınırlarının dışında kalmıştır. Trablusgarp Savaşı'nda ise Müslümanların yaşadığı bir bölge kaybedilmiştir, bu durum Müslüman nüfus oranını azaltır, artırmaz.

15. Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra kurulan ve Osmanlı Devleti'nin dağılması durumunda Rumeli'de yeni bir Türk devleti oluşturmayı hedefleyen cemiyet hangisidir?

• A) Kilikyalılar Cemiyeti
• B) Trakya Paşaeli Cemiyeti ✓
• C) İzmir Reddi İlhak Cemiyeti
• D) Milli Kongre Cemiyeti
• E) Doğu Anadolu Müdafaayı Hukuk Cemiyeti

Trakya Paşaeli Cemiyeti, Osmanlı yıkıldığı takdirde Rumeli'de bağımsız bir Türk devleti kurmayı amaçlamaktaydı.

16. Millî Mücadele'ye karşı yayın yapan basın organları arasında hangisi bulunmaz?

• A) Hukuku Beşer ✓
• B) Alemdar
• C) Aydede
• D) Ümit
• E) Güleryüz

Hukuku Beşer, Milli Mücadele'yi destekleyen yayın organlarından biridir. Alemdar, Güleryüz, Ümit ve Aydede ise Milli Mücadele'ye karşı çıkan İstanbul basınına ait gazetelerdir.

17. Meclis-i Mebusanın 28 Ocak 1920 tarihli gizli oturumunda kabul edilen Misak-ı Millî'nin kapsamında hangisi yoktur?

• A) Azınlık Sorunu
• B) Kapitülasyonlar
• C) Nüfus Mübadelesi ✓
• D) Dış Borçlar
• E) Sınırlar

Misak-ı Milli'nin kapsamında sınırlar, kapitülasyonlar, dış borçlar ve azınlık sorunu yer almaktadır. Nüfus mübadelesi ile ilgili herhangi bir madde Misak-ı Milli'de bulunmamaktadır.

18. Millî birlik, beraberlik, ülke bütünlüğü ve bağımsızlık kavramları hangi Atatürk ilkesiyle doğrudan ilişkilidir?

• A) Laiklik
• B) İnkılapçılık
• C) Cumhuriyetçilik
• D) Halkçılık
• E) Milliyetçilik ✓

Milli birlik ve beraberlik, ülke bütünlüğü ve bağımsızlık gibi kavramlar Atatürk ilkelerinden Milliyetçilikle doğrudan ilgilidir.

19. Atatürk Dönemi'nde; I. Halifelik kaldırılmış, II. kadınlara siyasal haklar verilmiş, III. Soyadı Kanunu çıkarılmış, IV. Türk Dil Kurumu kurulmuştur. Bu gelişmeler hangi Atatürk ilkesiyle ilişkilendirilemez?

• A) Devletçilik ✓
• B) Halkçılık
• C) Laiklik
• D) Milliyetçilik
• E) Cumhuriyetçilik

Halifeliğin kaldırılması Laiklik, Halkçılık ve Milliyetçilikle; kadına siyasal hakların verilmesi Cumhuriyetçilik ve Halkçılıkla; Soyadı Kanunu Halkçılıkla; Türk Dil Kurumu'nun kurulması Milliyetçilikle ilişkilidir. Devletçilik ise bu gelişmelerin hiçbiriyle doğrudan ilişkilendirilemez.

20. I. Sovyet Rusya II. Bulgaristan III. Arnavutluk Bu devletlerden hangileri Lozan Konferansı'na yalnızca Boğazlar konusundaki görüşmeler için katılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Lozan Barış Görüşmeleri'ne Boğazlar meselesi ile ilgili olarak katılan devletler Sovyet Rusya ile Bulgaristan'dır.

21. I. TBMM açıldığında kurucu ve inkılapçı bir meclis niteliğinde değildi; ancak sonraki faaliyetleriyle bu özellikleri kazanmıştır. I. 1921 Anayasası'nı kabul etmesi II. Osmanlı saltanatını kaldırması III. Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisi vermesi Bunlardan hangileri I. TBMM'nin kurucu ve inkılapçı niteliğine örnektir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I ve III

I. TBMM'nin 1921 Anayasası'nı ilan etmesi (I) ve saltanatı kaldırması (II) onun inkılapçı ve kurucu vasfa sahip olduğunu kanıtlar. Başkomutanlık yetkisinin verilmesi ise olağanüstü bir savaş tedbiridir; kuruculuk/inkılapçılık değil, yürütme yetkisiyle ilgilidir.

22. Atatürk Dönemi'nde eğitim ve kültür alanında açılan kurumlar arasında hangisi bulunmaz?

• A) Cumhurbaşkanlığı Filarmoni Orkestrası
• B) Siyasal Bilgiler Fakültesi ✓
• C) İstanbul Şehir Tiyatrosu
• D) Gazi Eğitim Enstitüsü
• E) Milli Musiki ve Temsil Akademisi

Atatürk döneminde 1926'da Gazi Eğitim Enstitüsü, 1932'de Cumhurbaşkanlığı Filarmoni Orkestrası, 1934'te Milli Musiki ve Temsil Akademisi ile İstanbul Şehir Tiyatrosu açılmıştır. Osmanlı döneminde kurulan Mülkiye Mektebi ise 1943'te İnönü döneminde İstanbul'dan Ankara'ya taşınarak Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne dönüştürülmüştür.

23. Atatürk Dönemi'nde siyasi partilerin kurulması ve çok partili hayatın denenmesi hangi ilkeyi güçlendirmeyi amaçlamıştır?

• A) Milliyetçilik
• B) Laiklik
• C) Cumhuriyetçilik ✓
• D) Halkçılık
• E) Devletçilik

Siyasi partiler ve çok partili siyasi hayat, demokrasinin ve cumhuriyetin vazgeçilmez unsurlarıdır. Vatandaşlar düşüncelerini siyasi partiler aracılığıyla meclise yansıtmaktadır. Dolayısıyla bu faaliyetler Cumhuriyetçilik ilkesini güçlendirmeye yöneliktir.

24. Yunanistan Başbakanı Venizelos'un Türkiye ziyareti ve 30 Ekim 1930 tarihli Türk-Yunan Dostluk Antlaşması hangi sorunun çözüldüğünü gösterir?

• A) FIR Hattı
• B) Kıbrıs
• C) Nüfus Mübadelesi ✓
• D) Kıta Sahanlığı
• E) Kara Suları

Türkiye ile Yunanistan arasında 1926-1930 yılları arasında yaşanan Nüfus Mübadelesi sorunu çözüme kavuşturulduktan sonra Venizelos Türkiye'yi ziyaret etmiş ve dostluk antlaşması imzalanmıştır.

25. II. Dünya Savaşı öncesinde Hitler'in yayılmacı tutumunu savaşa dönüşmeden durdurmak amacıyla Yatıştırma Politikası'nı uygulayan devlet adamı kimdir?

• A) Franco
• B) Chamberlain ✓
• C) Stalin
• D) Roosevelt
• E) Mussolini

İngiliz Başbakanı Neville Chamberlain, Hitler'e taviz vererek savaşı önlemeyi hedefleyen Yatıştırma Politikası'nın mimarıdır. Bu politikanın simgesi Münih Konferansı'dır (1938).

26. Türkiye'nin çok partili siyasi hayata geçmesini zorunlu kılan nedenler arasında hangisi yoktur?

• A) Atatürk'ün çok partili sistemi öngörmüş olması
• B) Tek partili rejimin toplumsal pek çok sorunu çözememesi
• C) Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne üye olması ✓
• D) II. Dünya Savaşı sonrasında demokratik dünyanın baskıları
• E) ABD'nin Türkiye üzerindeki baskıları

ABD baskıları, demokratik dünyanın talepleri, tek partinin çözemediği sorunlar ve Atatürk'ün çok partili sistem denemelerinin tarihsel mirası çok partili geçişin nedenleri arasında sayılabilir. Ancak Türkiye, Milletler Cemiyeti'ne 1932'de üye olmuştur; bu üyelik çok partili geçişin zorunlu nedenleri arasında sayılamaz.

27. Türkiye'de ilk bilgisayarın ve ilk internet bağlantısının kullanıldığı kurumlar hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?

• A) Kara Yolları Genel Müdürlüğü - Hacettepe Üniversitesi
• B) Boğaziçi Üniversitesi - Hacettepe Üniversitesi
• C) Devlet Demir Yolları - ODTÜ
• D) Devlet Demir Yolları - Atatürk Üniversitesi
• E) Kara Yolları Genel Müdürlüğü - ODTÜ ✓

Türkiye'de ilk bilgisayar Karayolları Genel Müdürlüğü'nde (1960), ilk internet bağlantısı ise ODTÜ'de (1993) kullanılmıştır.