Genel Tekrar Testi - 147
XVIII. yüzyıldan itibaren bölgelerinin yönetiminde söz sahibi olan âyanlar, XIX. yüzyılda resmî bir niteliğe kavuşmuşlardır. Bu durum aşağıdakilerden hangisine kanıt gösterilebilir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. XVIII. yüzyıldan itibaren bölgelerinin yönetiminde söz sahibi olan âyanlar, XIX. yüzyılda resmî bir niteliğe kavuşmuşlardır. Bu durum aşağıdakilerden hangisine kanıt gösterilebilir?
- A) Ülke rejiminin değiştirildiğine
- B) Ayanların padişahtan üstün konuma geldiğine
- C) Halkın âyanlara destek verdiğine
- D) Merkezi otoritenin zayıfladığına ✓
- E) Batı tarzı yeniliklerin yapıldığına
Ayanların resmî nitelik kazanması merkezi otoritenin zayıfladığını gösterir; yerel güçler devlet yönetiminde etkili hale gelmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Merkezi otoritenin zayıfladığına" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
2. Mustafa Kemal, siyasi ve askerî başarıların ekonomik kazanımlarla desteklenmediği sürece kalıcı olmayacağını belirtmiştir. Bu anlayışla; I. Musul petrol gelirlerinden Türkiye’ye pay bırakılması, II. Misak-ı İktisadi kararlarının benimsenmesi, III. Kabotaj Kanunu’nun kabul edilmesi Gelişmelerinden hangileri bağdaşır?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız III
- C) I ve II
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
Mustafa Kemal'in ekonomik zaferlerin önemine vurgu yapan sözü doğrultusunda; İzmir İktisat Kongresi'nde bağımsız bir ekonomi vizyonunu çizen Misak-ı İktisadi'nin kabul edilmesi (II) ve Türk karasularında ticaret hakkını millileştirerek ekonomik bağımsızlığı perçinleyen Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (III) ekonomik zafer ve kalkınma hamleleridir. Musul petrol gelirlerinin %10'unun (25 yıllığına) Türkiye'ye bırakılması (I) ise Musul'un kaybedildiği 1926 Ankara Antlaşması'nın getirdiği bir taviz/mali tazminattır; bu durum bir 'ekonomik zafer' veya planlı iktisadi taçlandırma hamlesi olmayıp siyasi/askeri bir kaybın maddi tesellisidir. Dolayısıyla doğru cevap II ve III'tür.
3. Orta Asya Türk topluluklarının Rus egemenliğinden kurtulmasını ve bölgenin kendi halkı tarafından yönetilmesini savunan hareket aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kızıl Ordu
- B) Millî İstiklal Ayaklanması
- C) Baas Hareketi
- D) Müslüman Birliği Partisi
- E) Basmacı Hareketi ✓
'Türkistan Türkistanlılarındır' sloganıyla Rus hâkimiyetine karşı yürütülen bağımsızlık mücadelesi Basmacı Hareketi'dir. Hareket, Türkistan'ın bağımsızlığını amaçlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Basmacı Hareketi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
4. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin, güvenliğini artırmak amacıyla II. Dünya Savaşı öncesi katıldığı uluslararası oluşumlardan birisi _değildir_?
- A) Balkan Antantı
- B) Sadâbad Paktı
- C) Küçük Antant ✓
- D) Akdeniz Paktı
- E) Nyon Antlaşması
Küçük Antant, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı öncesinde güvenliğini artırmak için katıldığı oluşumlardan biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Küçük Antant" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
5. 1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu, I. Kadınlara miras paylaşımında eşit hakların tanınması, II. Patrikhanenin dünyevi yetkilerinin elinden alınması, III. Kadınların yerel yönetimlere katılması Maddelerinden hangilerini kapsamaktadır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) I ve II ✓
- D) I ve III
- E) II ve III
1926 Türk Medeni Kanunu ile kadın ve erkek arasında toplumsal ve ekonomik eşitlik sağlanmıştır. Kadınlara miras paylaşımında eşit haklar verilmiştir (I). Ayrıca dini kurumların hukuki yetkileri kaldırılarak Fener Rum Patrikhanesi'nin mahkeme kurma, nikah kıyma gibi dünyevi ve hukuki yetkileri ellerinden alınmış, tüm vatandaşlar tek bir medeni kanuna tabi kılınmıştır (II). Ancak kadınların siyasi haklar elde etmesi (yerel seçimlere katılması 1930, muhtarlık 1933, milletvekilliği 1934) Medeni Kanun kapsamında değil, daha sonra yapılan anayasal ve yasal değişikliklerle gerçekleşmiştir. Bu nedenle III. madde Medeni Kanun kapsamında yer almaz. Doğru cevap I ve II'dir.
6. Aşağıdakilerden hangisi Divan-ı Hümayun ile ilgili yanlış bir bilgidir?
- A) Üyelerinin tamamı devşirmelerden oluşur ✓
- B) Danışma meclisidir
- C) Divan Kararları Mühimme defterlerine kaydedilir.
- D) Sınırların genişlemesine paralel olarak üye sayısı artmıştır
- E) II. Mehmet’ten itibaren sadrazamlar başkanlık yapmaya başlamıştır
Divan-ı Hümayun üyelerinin tamamının devşirme kökenli olduğu bilgisi yanlıştır. Divandaki din, eğitim ve hukuk işlerinden sorumlu olan İlmiye sınıfı üyeleri (örneğin Kadıaskerler ve Şeyhülislam), Osmanlı veraset ve eğitim sistemine göre doğuştan Müslüman olan Türk kökenlilerden seçilmek zorundaydı; devşirme kökenliler bu sınıfa giremezdi. Padişah II. Mehmet döneminden itibaren sadrazamların divana başkanlık etmesi (A), kararların mühimme defterlerine yazılması (B), son söz padişaha ait olduğu için bir danışma meclisi olması (C) ve sınırların büyümesi üzerine defterdar ve kadıasker gibi üyelerin sayısının artması (D) doğru bilgilerdir.
7. Çelik Paktı imzalayan devletler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A) Almanya - İtalya ✓
- B) İngiltere - Fransa
- C) ABD – İngiltere
- D) Almanya - SSCB
- E) SSCB - İtalya
II. Dünya Savaşı öncesinde, Mayıs 1939'da faşist İtalya ile Nazi Almanyası arasında askeri ve siyasi iş birliğini resmileştirmek amacıyla imzalanan ittifak antlaşmasına 'Çelik Pakt' (Pact of Steel) adı verilir. Dolayısıyla doğru cevap Almanya - İtalya'dır.
8. Londra Konferansı'nda (1913); I. Boğazlar II. Sınırlar III. Ege adaları IV. Arnavutluk Hangileri ile ilgili kararlar alındığı söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) II, III ve IV ✓
- E) I, II, III ve IV
1913 Londra Konferansı'nda sınırlar, Ege adaları ve Arnavutluk gibi Balkan Savaşları sonrası konular ele alınmıştır. Boğazlar bu konferansın temel karar başlıklarından değildir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II, III ve IV" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
9. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı topraklarında yaşayan azınlıkların kurdukları cemiyetler arasında _gösterilemez_?
- A) Pontus Rum
- B) Macabi-Alyans
- C) Kilikyalılar ✓
- D) Mavri Mira
- E) Hınçak- Taşnak
Kilikyalılar Cemiyeti, azınlıkların kurduğu zararlı cemiyetlerden biri değildir; Adana ve çevresini savunmak amacıyla kurulan milli cemiyetlerdendir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Kilikyalılar" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
10. Aşağıdakilerden Hangisi I. Kosova Savaşı esnasında Osmanlı'ya yardım eden beylik ya da devletlerden biri _değildir_?
- A) Menteşoğulları
- B) İsfendiyaroğulları
- C) Saruhanoğulları
- D) Saltukoğulları ✓
- E) Germiyanoğulları
Saltukoğulları, I. Kosova Savaşı sırasında Osmanlı'ya yardım eden beyliklerden biri değildir; bu beylik daha önce ortadan kalkmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Saltukoğulları" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
11. Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim halkın Tanzimat Dönemi'ne kadar, aşağıdaki alanlardan hangisi ile uğraşabildikleri _söylenemez_?
- A) Askerlik ✓
- B) Ticaret
- C) Sanat
- D) Zanaatkârlık
- E) Tarım
Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim tebaa (reaya), cizye vergisi ödemek karşılığında askerlikten muaf tutulmuşlardır. Tanzimat Fermanı ile askerlik vatan hizmetine dönüştürülmüş ve gayrimüslimlere de askerlik zorunlu hale getirilmek istense de, sonradan Islahat Fermanı (1856) ve nakdi bedel (bedel-i askeri) uygulamasıyla gayrimüslimlerin orduya katılmamaları sürmüştür. Sonuç olarak gayrimüslimler ticaret (A), zanaat (C), tarım (D) ve sanatla (E) uğraşabilirken, Tanzimat'a kadar kesinlikle askerlik (B) yapamazlardı.
12. Temsil Kurulu üyelerinin belirlenmesinde toplumun bütün kesimlerinin katılımının amaçlanması, I. Ulusal iradenin esas alındığı II. Ulusal bağımsızlığın ana amaç olarak belirlendiği III. İtilaf devletlerinin çalışmalarının önüne geçilmesi Gibi durumlarından hangilerinin gerçekleştirilmeye çalışıldığının göstergesidir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III
Temsil Kurulu (Heyet-i Temsiliye) üyelerinin belirlenmesinde toplumun bütün kesimlerinin (farklı bölgeler, meslekler, düşünceler vb.) katılımının ve temsil edilmesinin amaçlanması, kararların millet adına ve milletin ortak rızasıyla alındığını göstermek içindir. Bu durum, milli mücadele yönetiminde doğrudan ulusal iradenin (millet iradesinin) esas alındığını (I) kanıtlar. Ulusal bağımsızlık (II) ve işgallerin engellenmesi (III) hareketin genel amaçları olsa da, kurulun üye yapısının 'geniş tabanlı/tüm kesimleri kapsayıcı' olmasının doğrudan göstergesi ulusal irade ve halk meşruiyetidir. Dolayısıyla doğru cevap yalnız I'dir.
13. Aşağıdakilerden hangisi, Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra işgallere karşı kurulan milli cemiyetlerin amaçlarından biri _değildir_?
- A) Azınlıkların faaliyetlerini durdurmak
- B) Ulusal egemenliği sağlamak ✓
- C) Korunmak ve savunmak
- D) Basın yayın yoluyla haklarını duyurmak
- E) Bölgelerinin İşgalini önlemek
Milli cemiyetlerin amacı yerel hakları savunmak, işgalleri önlemek ve basın-yayın yoluyla ses duyurmaktır. Ulusal egemenliği sağlamak bu cemiyetlerin başlangıçtaki doğrudan amacı değildir.
14. Aşağıdakilerden hangisinde azınlıklarla ilgili herhangi bir hüküm bulunmaz?
- A) Sened-i İttifak ✓
- B) Halepa Fermanı
- C) Islahat Fermanı
- D) Tanzimat Fermanı
- E) Kanun-i Esasi
Sened-i İttifak, ayanlarla merkezi otorite arasındaki ilişkileri düzenler; azınlıklarla ilgili hüküm içermez. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sened-i İttifak" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
15. Aşağıdakilerden hangisi Medeni Kanun'un getirdiği yeniliklerden biri _değildir_?
- A) Çok eşle evliliğin yasaklanması
- B) Kadınlara muhtar olma hakkının verilmesi ✓
- C) Mirasta kız ve erkek çocuklar arasında eşitlik sağlanması
- D) Tanıklıkta kadın ve erkek eşitliği getirilmesi
- E) Kadınlara istediği mesleği seçebilme hakkının tanınması
Kadınlara muhtar olma hakkı siyasi haklar kapsamında 1930'da verilmiştir. Bu hak Medeni Kanun'un getirdiği yeniliklerden biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Kadınlara muhtar olma hakkının verilmesi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
16. Osmanlı İmparatorluğu aşağıdaki hangi gelişme ile ilk kez denge politikasını uygulamıştır?
- A) Mısır'ın İşgali ✓
- B) Pasarofça Antlaşması
- C) Kırım Savaşı
- D) Prut Antlaşması
- E) Küçük Kaynarca Antlaşması
Osmanlı Devleti, Mısır'ın işgali karşısında ilk kez denge politikasını uygulayarak Avrupa devletleri arasındaki rekabetten yararlanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Mısır'ın İşgali" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
17. I. Kazasker II. Defterdar III. Müderris Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde eğitim, öğretim ve yargı görevlerini yürüten ilmiye sınıfına mensuptur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Osmanlı'da yargı ve eğitim/öğretim işlerinden sorumlu olan ilmiye sınıfına; kadıların ve müderrislerin atamasını yapan, divandaki en büyük yargı makamı olan Kazasker (I) ve medreselerde ders veren akademisyen/öğretmen konumundaki Müderris (III) dahildir. Defterdar (II) ise mali işlerden sorumlu olup Kalemiye sınıfına mensuptur. Bu nedenle doğru cevap I ve III'tür.
18. Aşağıdakilerden hangisi, Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının sonuçları arasında _gösterilemez_?
- A) Lozan Antlaşması'nın imzalanmasına zemin hazırlanmıştır
- B) Misak- Milli tam olarak gerçekleşmiştir ✓
- C) İtilaf Devletleri yenilgiyi kabul etmişlerdir
- D) Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası son bulmuştur
- E) İngiltere'de hükümet istifa etmiştir
Mudanya Ateşkes Antlaşması Misakımilli'nin tam olarak gerçekleşmesini sağlamamıştır. Musul ve bazı konular daha sonra çözüme bırakılmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Misak- Milli tam olarak gerçekleşmiştir" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
19. İtilaf Devletleri I.Dünya Savaşı'nda Rusya'ya yardım ulaştırmak amacıyla; I. Çanakkale, II. Irak, III. Kafkas Cephelerinden hangilerini açmıştır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II ✓
- E) I, II ve III
İtilaf Devletleri, I. Dünya Savaşı'nda zor durumdaki müttefikleri Çarlık Rusyası'na denizden yardım götürmek, boğazları ele geçirmek ve Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak amacıyla Çanakkale Cephesi'ni (I) açmışlardır. Ayrıca karadan petrol bölgelerini ele geçirmek ve kuzeye doğru ilerleyip Rusya ile birleşerek yardım ulaştırmak amacıyla Irak Cephesi'ni (II) açmışlardır. Kafkas Cephesi (III) ise Osmanlı Devleti'nin kaybettiği toprakları geri almak ve Bakü petrollerine ulaşmak amacıyla açtığı bir taarruz cephesidir (yani İtilaf Devletleri tarafından değil, Osmanlı tarafından açılmıştır). Dolayısıyla Rusya'ya yardım amacıyla açılanlar I ve II'dir.
20. Osmanlı Devleti I.Dünya Savaşı'nda aşağıdaki hangi cephedeki savaşlardan sonra toprak kazancı elde etmiştir?
- A) Irak cephesi
- B) Makedonya cephesi
- C) Kafkas Cephesi ✓
- D) Çanakkale cephesi
- E) Suriye-Filistin cephesi
Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nda fiilen yenik çıkmasına rağmen, Rusya'da gerçekleşen Bolşevik İhtilali (1917) sonrası Rusya'nın savaştan çekilmesi (Brest-Litovsk Antlaşması) ile Kafkas Cephesi'nde Kars, Ardahan ve Batum'u (Elviye-i Selase) geri alarak toprak kazancı elde etmiştir.
21. XVII. yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğunda mevcut örgün eğitim kurumlan arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?
- A) Rüştiyeler ✓
- B) Enderun Mektebi
- C) Acemi Oğlanlar Ocakları
- D) Medreseler
- E) Sıbyan Mektepleri
Rüştiyeler XIX. yüzyılda açılmıştır. XVII. yüzyıla kadar mevcut örgün eğitim kurumları arasında değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Rüştiyeler" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
22. Müzik, felsefe, fizik, psikoloji alanlarında çalışma yapan "El-Medinetü'l Fazıla" adlı eseriyle ünlü olan ve "Muallim Sani" denilen ünlü İslam bilgini kimdir?
- A) Gazali
- B) Farabi ✓
- C) Muhyiddin-i Arabi
- D) İbn-i Sina
- E) Taberi
Muallim-i Sani unvanıyla tanınan ve El-Medinetü'l Fazıla adlı eseri yazan bilim insanı Farabi'dir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Farabi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
23. Almanya'nın, Osmanlı Devleti'nin kendi yanında savaşa girmesini istemesinin nedenleri arasında; I. Halifeliğin siyasi ve dini gücünden yararlanmak II. Süveyş Kanalı'nı alarak İngilizlere kapatmak III. Osmanlı Devletinin askeri teknolojisinden yararlanmak IV. Petrol bölgelerini kendi kontrolüne almak V. Savaşı geniş bir alana yaymak Hangisinin her hangi rolü olduğu _söylenemez_?
- A) I
- B) II
- C) III ✓
- D) V
- E) IV
Almanya, Osmanlı'nın halifelik gücünden, jeopolitik konumundan, petrol bölgelerine yakınlığından ve savaşı geniş alana yayma imkanından yararlanmak istemiştir. Osmanlı'nın askeri teknolojisi bu isteğin nedeni değildir.
24. II. Dünya Savaşı öncesinde yayılmacı politika izleyen Almanya ve İtalya'nın 1939 yılında oluşturdukları ittifak aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Varşova Paktı
- B) Briand-Kellog Paktı
- C) Anti-Komintern Pakt
- D) Akdeniz Paktı
- E) Çelik Pakt ✓
Almanya ve İtalya'nın 1939'da kurduğu ittifak Çelik Pakt'tır. Bu pakt, iki faşist devlet arasındaki askeri ve siyasi iş birliğini güçlendirmiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Çelik Pakt" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
25. Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet dönemi için _söylenemez_?
- A) Kanun teklifi için padişah izni şartı kaldırılmıştır
- B) Padişahın idam, sansür, sürgün yetkileri kaldırılmıştır
- C) Padişahın mutlak veto hakkı, geciktirici vetoya dönüştürülmüştür
- D) Padişahın meclisi kapatma yetkisi kaldırılmıştır ✓
- E) Çok partili hayat başlamıştır
II. Meşrutiyet'in ilanından sonra gerçekleştirilen 1909 Anayasa değişikliklerinde padişahın meclisi kapatma yetkisi tamamen kaldırılmamış; sadece belirli şartlara bağlanarak zorlaştırılmıştır (Padişah meclisi kapatırsa 3 ay içinde yeni meclisin toplanması için seçimlerin yapılması zorunlu kılınmıştır). Diğer taraftan bu dönemde İttihat ve Terakki, Hürriyet ve İtilaf gibi partilerle çok partili hayata geçilmiş (A), padişahın mutlak sürgün yetkisi kaldırılmış (B), yasa teklif etmek için padişahtan izin alma zorunluluğuna son verilmiş (D) ve padişahın mutlak veto yetkisi zorlaştırıcı (geciktirici) vetoya çevrilmiştir (E).