Genel Tekrar Testi - 158
Osmanlı Devletinde mimari yapı türleriyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi _yanlıştır_?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Osmanlı Devletinde mimari yapı türleriyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi _yanlıştır_?
- A) Kapan: Tek tip malın depolandığı, satıldığı toptancı yeri.
- B) Tabhane: Deri işleme atölyesi. ✓
- C) Arasta: Aynı cins malın satıldığı dükkânlar topluluğu.
- D) İmarethane: Yoksula yolcuya yemek dağıtan aşevi.
- E) Bedesten: Alışveriş merkezi, kapalı çarşı.
Tabhane deri işleme atölyesi değil, yolcu ve misafirlerin konakladığı yer anlamında kullanılır. Deri işleme tabakhane ile ilgilidir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Tabhane: Deri işleme atölyesi." seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
2. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin merkezî idaresinde "hüküm “’lerin kaydedildiği defterdir?
- A) Mühimme defteri ✓
- B) Tahvil defteri
- C) Tahrir defteri
- D) Şer’iyye sicilleri
- E) Ruznamçe defteri
Mühimme defterleri, Divan-ı Hümayun'da alınan önemli hükümlerin kaydedildiği defterlerdir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Mühimme defteri" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
3. İstanbul'un imarı için yaptığı çalışmalarla "Muammir-i Bilâd" unvanını alan padişah aşağıdakilerden hangisidir?
- A) I. Abdülhamit
- B) III. Ahmet
- C) III. Osman
- D) I. Mahmut ✓
- E) III. Mustafa
I. Mahmut, İstanbul'un imarı için yaptığı çalışmalar nedeniyle Muammir-i Bilad unvanıyla anılmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "I. Mahmut" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
4. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Orhan Gazi döneminde meydana gelen teşkilatlanma çalışmaları arasında yer almamaktadır?
- A) Vezirlik makamının oluşturulması
- B) Rumeli Beylerbeyliğinin kurulması ✓
- C) Divan teşkilatının kurulması
- D) İlk Osmanlı medresesinin açılması
- E) Yaya-müsellem adı verilen ordunun kurulması
Rumeli Beylerbeyliği, Rumeli'deki Osmanlı topraklarının genişlemesi üzerine idari kolaylık sağlamak amacıyla I. Murat Dönemi'nde (Manastır merkezli) kurulmuştur. Orhan Gazi Dönemi'nde ise yaya ve müsellem ordusu kurulmuş, ilk medrese açılmış, Divan teşkilatı ve vezirlik makamı gibi devletin kurumsallaşmasını sağlayan temel adımlar atılmıştır.
5. Yeni Türk Devleti'nde; • 1922'de saltanatın kaldırılması • 1923'te cumhuriyetin ilanı • 1924'te halifeliğin kaldırılması Gelişmelerine bakılarak, I. Milli egemenlik gerçekleştirilmek istenmiştir. II. Laik bir devlet yapısı amaçlanmıştır. III. Dini kurumlara yer verilmeyeceği kesinleşmiştir. Yargılarından hangilerine _ulaşılamaz_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III ✓
- D) I ve II
- E) II ve III
Saltanatın kaldırılması ve Cumhuriyetin ilanı doğrudan milli egemenliği (I) pekiştirirken, halifeliğin kaldırılması laik devlet yapısını (II) amaçlar. Ancak laiklik dini kurumların tamamen yok edilmesi değil, din ve devlet işlerinin ayrılması ve inanç özgürlüğünün güvenceye alınmasıdır (örneğin Diyanet İşleri Başkanlığı kurulmuştur). Bu nedenle dini kurumlara hiçbir şekilde yer verilmeyeceği yargısına ulaşılamaz (III).
6. Türk-İslam devletlerinde merkezinde camii bulunan yapılar topluluğuna "Külliye" adı verilir. Aşağıdakilerden hangisi külliye yapısı içinde bulunmaz?
- A) Hamam
- B) Kütüphane
- C) Türbe
- D) Enderun ✓
- E) İmarethane
Külliye; cami merkezli sosyal, dini ve kültürel yapıların (türbe, kütüphane, hamam, imarethane/aşevi, medrese vb.) bir arada bulunduğu kampüstür. Enderun ise Osmanlı Devleti'nde doğrudan padişahın sarayında (saray okulunda) yer alan, devşirme kökenli devlet adamlarının yetiştirildiği saray içi bir kurumdur; külliyelerin bir parçası değildir.
7. Anadolu'nun Batılı devletlerinin hammadde kaynağı ve pazarı olma durumundan kurtarılmasında, I. kapitülasyonların kaldırılması, II. gümrük vergilerinin yükseltilmesi, III. Duyun-u Umumiye İdaresinin varlığına son verilmesi Gelişmelerinden hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Osmanlı Devleti'ni yarı sömürge durumuna getiren mali kapitülasyonların kaldırılması (I), yerli üreticiyi korumak için gümrük vergilerinin artırılması (II) ve devlet gelirlerine el koyan Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin lağvedilmesi (III), Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını kazanmasını sağlayarak batılı devletlerin açık pazarı olmaktan kurtulmasında etkili olan temel adımlardır.
8. Osmanlı İmparatorluğunda, "Barok ve Rokoko" tarzı Avrupa mimarîsi örnek alınarak inşa edilen ilk mimarî eser aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İshak Paşa Sarayı
- B) Sultan Ahmet Camii
- C) III. Ahmet Çeşmesi
- D) Sadâbad Kasrı
- E) Nur’u Osmaniye Camii ✓
Nuru Osmaniye Camii, Osmanlı mimarisinde Barok ve Rokoko etkilerinin görüldüğü ilk önemli eserlerdendir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Nur’u Osmaniye Camii" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
9. Osmanlı Devleti'nin son derece ağır şartlar taşıyan Mondros Ateşkes Anlaşması'nı imzalamasında; I. Wilson İlkeleri'nin yarattığı iyimser hava, II. İngilizlere duyulan güven, III. Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi Gelişmelerinden hangileri yer alır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasında; Wilson İlkeleri'nin 'Yenilenlerden toprak alınmayacak' maddesinin yarattığı iyimser hava (I), mütareke görüşmelerini yürüten Calthorpe şahsında İngiliz adaletine ve sözlerine duyulan yersiz güven (II) ve Bulgaristan'ın savaştan çekilmesiyle Osmanlı'nın müttefiki Almanya ile kara bağlantısının kesilerek savaşı sürdüremez hale gelmesi (III) etkili olmuştur.
10. İtilaf devletleri arasındaki ilk fikir ayrılığı aşağıdakilerden hangisi ile çıkmıştır?
- A) İzmir'in Yunanistan'a verilmesi ile ✓
- B) 1921 Londra Konferansı ile
- C) Sykes-Picot Antlaşması ile
- D) Sömürgeciliğin yasaklanması ile
- E) 1921 Ankara Antlaşmasının imzalanması ile
İtilaf Devletleri arasındaki ilk resmi ve büyük görüş ayrılığı, I. Dünya Savaşı sonrasında toplanan Paris Barış Konferansı'nda (1919) daha önce gizli antlaşmalarla İtalya'ya vadedilen İzmir ve çevresinin İngiltere'nin çıkarları doğrultusunda Yunanistan'a verilmesiyle (C) ortaya çıkmıştır. Bu durum İtalya'nın konferansı terk etmesine ve müttefiklerine karşı kırılmasına neden olmuştur.
11. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde II. Bayezid Dönemi gelişmeleri arasında _yer almaz_?
- A) Safeviler'le Çaldıran Savaşı'nın yapılması ✓
- B) İspanya'daki Müslüman ve Yahudilere yardım yollanması
- C) Karamanoğulları Beyliği'ne kesin olarak son verilmesi
- D) Şahkulu İsyanının yaşanması
- E) Cem Sultan Olayının yaşanması
Safevi Devleti (Şah İsmail) ile yapılan Çaldıran Savaşı (1514), II. Bayezid döneminde değil, onun yerine tahta geçen oğlu Yavuz Sultan Selim döneminde gerçekleşmiş büyük bir askeri zaferdir. Diğer gelişmeler (Karamanoğulları'na kesin olarak son verilmesi, Cem Sultan ile taht mücadelesi ve olayın dış sorun haline gelmesi, Şiilik propagandasıyla çıkan Şahkulu İsyanı ve İspanya'da baskı gören Yahudi ve Müslümanların gemilerle kurtarılıp Osmanlı topraklarına getirilmesi) II. Bayezid dönemindedir.
12. Osmanlı Devleti 20 Ekim 1918 tarihinde Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalayarak I.Dünya Savaşı'ndan çekilmiştir. Aşağıdakilerden hangisinin Mondros Mütarekesi'nin sonuçları arasında olduğu _söylenemez_?
- A) Azınlık taşkınlıkları artmıştır.
- B) Anadolu’da işgaller başlamıştır
- C) Gizli antlaşmalar uygulamaya konulmuştur
- D) İstanbul’da sık sık hükümet değişiklikleri yaşanmıştır.
- E) İttifak Grubu’nda savaşacak devlet kalmamıştır. ✓
Osmanlı Devleti Mondros'u 30 Ekim 1918'de (sorudaki 20 Ekim ifadesi bir yazım hatası olup 30 Ekim'dir) imzalayarak savaştan çekildiğinde, İttifak Grubu'nun en güçlü üyesi olan Almanya henüz savaştan çekilmemiş ve savaşı sürdürmekteydi (Almanya 11 Kasım 1918'de ateşkes imzalayarak çekilmiştir). Dolayısıyla Mondros imzalandığında İttifak Grubu'nda savaşacak devlet kalmadığı söylenemez. Diğer seçenekler (Gizli antlaşmaların hayata geçirilerek Anadolu'nun işgal edilmesi, azınlık faaliyetlerinin hızlanması ve İstanbul'da siyasi istikrarsızlık nedeniyle sık sık hükümet değişmesi) Mondros'un doğrudan sonuçlarıdır.
13. Osmanlı Devleti'nde, I. Müderris, II. Kazasker, III. Vezir Görevlilerinden hangileri, medrese eğitimi almış devlet adamları arasında _gösterilemez_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III ✓
- D) I ve III
- E) II ve III
Vezir seyfiye sınıfındandır; medrese eğitimi almış ilmiye kökenli devlet adamları arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Yalnız III" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
14. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde yaşanan siyasi gelişmelerden; I. Ermeni sorununun uluslararası statü kazanması (Berlin Antlaşması) II. Boğazlar sorununun ortaya çıkması (Hünkâr İskelesi Antlaşması) III. Osmanlı'nın Avrupa devleti sayılması (Balta Limanı Antlaşması) IV. Sırbistan'ın özerk hâle gelmesi (Bükreş Antlaşması) Hangileri doğru eşleştirilmiştir?
- A) I ve II ✓
- B) I ve IV
- C) I, II ve III
- D) II ve IV
- E) I, II, III ve IV
Ermeni sorunu Berlin Antlaşması ile uluslararası statü kazanmış, Boğazlar sorunu Hünkar İskelesi Antlaşması sonrası ortaya çıkmıştır. Osmanlı'nın Avrupa devleti sayılması Paris Antlaşması ile olmuştur.
15. Kurtuluş Savaşında "Galip Hoca" kod adıyla özellikle Batı Cephesinde etkin olmuş, Atatürk döneminin son Başbakanı ve Türkiye Cumhuriyeti 3. Cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Süleyman Demirel
- B) Cemal Gürsel
- C) Fahri Korutürk
- D) Celal Bayar ✓
- E) Cevdet Sunay
Celal Bayar, Milli Mücadele'de Galip Hoca adıyla görev yapmış, Atatürk döneminin son başbakanı olmuş ve daha sonra üçüncü cumhurbaşkanı seçilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Celal Bayar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
16. Lozan Antlaşması'nın imzalanmasından sonra Türkiye'nin katıldığı ilk uluslararası konferans aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Montrö Boğazlar Konferansı
- B) Briand-Kellog Paktı
- C) Kahire Konferansı
- D) Nyon Konferansı
- E) Cenevre Silahsızlanma Konferansı ✓
Lozan Antlaşması'ndan (1923) sonra Türkiye'nin katıldığı ilk çok taraflı büyük uluslararası konferans, Milletler Cemiyeti öncülüğünde düzenlenen 1927 Cenevre Silahsızlanma Hazırlık Komisyonu Konferansı ve ardından gelen Silahsızlanma Konferansı'dır.
17. Kavimler Göçü sonucunda; - Germen kavimleri Avrupa'nın değişik yerlerine yerleşmişlerdir. - Barbar kavimlerin saldırısı sonucu Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır. - Germen kavimleri arasında Hristiyanlık yayılmıştır. Buna göre Avrupa'da; I. Siyasi II. Hukuki III. Dinî IV. Etnik Yapılarından hangilerinin değiştiği _söylenemez_?
- A) Yalnız II ✓
- B) Yalnız III
- C) I ve II
- D) Yalnız IV
- E) II ve IV
Kavimler Göçü'nün verilen sonuçları incelendiğinde; Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesi ve yeni krallıkların kurulması siyasi (I) yapının değiştiğini, Germen kavimlerinin Hristiyanlığı kabul etmesi dini (III) yapının değiştiğini, farklı kavimlerin Avrupa'ya yerleşerek bugünkü Avrupa milletlerinin temellerini atması etnik (IV) yapının değiştiğini gösterir. Ancak öncüllerde hukuki (II) yapının değiştiğine dair herhangi bir bilgi veya bulgu yer almamaktadır. Dolayısıyla hukuki yapının değiştiği söylenemez.
18. Mustafa Kemal'in Türk milletinin beklediği ses dediği, eserlerindeki vatan sevgisi ve hürriyet fikirlerinden etkilendiği yazar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mehmet Akif Ersoy
- B) Ziya Paşa
- C) Namık Kemal ✓
- D) Yusuf Akçura
- E) Ziya Gökalp
Mustafa Kemal, Namık Kemal'in vatan ve hürriyet düşüncelerinden etkilenmiş ve onu Türk milletinin beklediği ses olarak nitelendirmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Namık Kemal" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
19. İslamiyet'ten önce Orta Asya Türk devletlerine ait aşağıda belirtilen buluntulardan hangisi yerleşik hayat yaşadıklarını göstermektedir?
- A) Halı ve kilim dokumaları
- B) Tapınaklar ✓
- C) Takılar ve süs eşyaları
- D) Çadırlar
- E) Kılıç ve yay
Tapınaklar kalıcı mimari yapılardır; yerleşik hayatın varlığını gösterir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Tapınaklar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
20. Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik alanda planlı ekonomi modelini benimsemesinde; I. 1929 dünya ekonomik bunalımı II. Özel teşebbüsün yetersiz kalması III. I. Beş Yıllık Sanayi Planının beklentilere cevap verememesi Durumlarından hangisi yada hangilerinin etkili olduğu _söylenemez_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III ✓
- D) I ve II
- E) II ve III
Türkiye'nin devletçilik ilkesi doğrultusunda planlı/devletçi ekonomi modeline geçmesinde; 1929 Büyük Buhranı'nın küresel etkileri (I) ve ülkede sermaye sahibi özel teşebbüsün sanayi yatırımlarını gerçekleştirmede yetersiz kalması (II) temel etkenlerdir. I. Beş Yıllık Sanayi Planı (1933) ise planlı ekonominin bir sonucudur ve beklentilere fazlasıyla cevap vermiş, birçok fabrika bu plan sayesinde kurulmuştur. Dolayısıyla III. durum planlı ekonomiyi benimseme nedeni olamaz (aksine başarıyla uygulanmış bir plandır). Söylenemez olan yalnız III'tür.
21. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk döneminde gerçekleşmemiştir?
- A) Sadâbad Paktı
- B) Lozan Antlaşması
- C) Yalta Konferansı ✓
- D) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- E) Balkan Antantı
Yalta Konferansı 1945'te düzenlenmiştir. Bu tarih Atatürk döneminin dışında kaldığı için doğru cevap Yalta Konferansı'dır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Yalta Konferansı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
22. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk döneminde kurulan partilerden biri _değildir_?
- A) Amele ve Çiftçi Partisi
- B) Ahali Cumhuriyet Partisi
- C) Serbest Cumhuriyet Partisi
- D) Millet Partisi ✓
- E) Terakkiperver Cumhuriyet Partisi
Millet Partisi Atatürk döneminde kurulan partilerden biri değildir. Serbest Cumhuriyet, Ahali Cumhuriyet, Terakkiperver Cumhuriyet ile Amele ve Çiftçi partileri bu dönemde görülmüştür.
23. Laik devlet anlayışı, I. din ve mezhep seçme özgürlüğünü, II. kişinin etnik kökenini diğer etnik kökenlerden üstün gördüğünü açıklayabilmesi III. kişinin inandığı dinin gereklerini yerine getirme zorunluluğunu Durumlarından hangilerini desteklemez?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III
- E) II ve III ✓
Laiklik; din ve vicdan özgürlüğünü, inanç seçme hürriyetini destekler (I). Ancak ırkçı söylemleri/etnik üstünlük iddialarını desteklemez (II) ve devlet eliyle kişilere inandığı dinin gereklerini yapması yönünde bir zorunluluk (din baskısı) getirilmesini kesinlikle reddeder, inanç özgürlüğünü korur (III). Bu nedenle II ve III'ü desteklemez.
24. Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Antlaşması ile sağlanan gelişmeler arasında _gösterilemez_?
- A) Batı Sınırının belirlenmesi
- B) Kapitülasyonların kaldırılması
- C) Borçlar sorunun karara bağlanması
- D) Musul'un İngilizleri denetiminde bulunan Irak'a bırakılması ✓
- E) Azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilmesi
Musul, Lozan'da Türkiye'ye bırakılmamış ve kesin çözüme kavuşturulamamıştır. Bu nedenle Lozan ile sağlanan gelişmeler arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Musul'un İngilizleri denetiminde bulunan Irak'a bırakılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
25. Türkiye Cumhuriyetinin rejimine karşı gerçekleştirilen ilk isyan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şeyh Bedrettin
- B) Şeyh Sait isyanı ✓
- C) Kuvayı inzibatiye
- D) 31 Mart Vakası
- E) Menemen Olayı
Şeyh Sait İsyanı, Cumhuriyet rejimine karşı çıkan ilk büyük ayaklanmadır ve 1925'te yaşanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Şeyh Sait isyanı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.