Genel Tekrar Testi - 159
Cumhuriyet'in kurucu kadrosunda yer alan, askerî ve siyasi hatıralarını, • İstiklal Harbimizin Esasları • Paşaların Kavgası • Ermeni Mezalimi Eserlerinde anlatan komutan ve siyasetçi aşağıdakilerden hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Cumhuriyet'in kurucu kadrosunda yer alan, askerî ve siyasi hatıralarını, • İstiklal Harbimizin Esasları • Paşaların Kavgası • Ermeni Mezalimi Eserlerinde anlatan komutan ve siyasetçi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cevat Çobanlı
- B) Rauf Orbay
- C) Fahrettin Altay
- D) Ali Fuat Cebesoy
- E) Kazım Karabekir ✓
Kazım Karabekir, Milli Mücadele'nin önemli komutanlarından biridir ve askeri-siyasi hatıralarını İstiklal Harbimizin Esasları gibi eserlerinde anlatmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kazım Karabekir" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
2. Lozan Antlaşmasında yer alan kararlardan hangisi Türk Devleti’nin egemenlik hakkını zedeler niteliktedir?
- A) Yabancı okulların denetimi Türkiye'ye verilecektir.
- B) Boğazların idaresi, başkanı Türk olan milletlerarası bir komisyona bırakılacaktır. ✓
- C) Azınlıklar Türk vatandaşı kabul edilecektir.
- D) Kapitülasyonlar kaldırılacaktır.
- E) Osmanlı borçları, Osmanlı Devleti'nden ayrılan milletler arasında paylaşılacaktır.
Boğazların uluslararası bir komisyona bırakılması, Türk Devleti'nin egemenlik hakkını sınırlayan bir düzenlemedir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Boğazların idaresi, başkanı Türk olan milletlerarası bir komisyona bırakılacaktır." seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
3. I. Kardeş Katli Yasası II. İltimasın yaygınlaşması III. Şehzadelerin sancağa gitmemesi Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde merkezi otoritenin bozulmasına neden olmuştur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
Osmanlı Devleti'nde liyakatsizlik ve kayırmacılık anlamına gelen iltimasın devlet kademelerinde yaygınlaşması (II) ve şehzadelerin yönetim tecrübesi kazanmasını engelleyen sancağa çıkma uygulamasının kaldırılarak sarayda kafes hayatı yaşamaları (III) devlet yönetiminde zafiyete ve dolayısıyla merkezi otoritenin bozulmasına doğrudan neden olmuştur. Ancak Fatih Kanunnamesi ile yasallaşan Kardeş Katli Yasası (I), taht kavgalarını önleyerek bölünmeyi engellemek ve merkezi otoriteyi korumak/güçlendirmek amacıyla getirilmiştir. Bu nedenle doğru cevap II ve III'tür.
4. Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam devletlerinde görülen İkta Sisteminin özellikleri arasında _gösterilemez_?
- A) Elde edilen gelirle hazinenin nakit ihtiyacının karşılanması ✓
- B) İkta sahibinin asker yetiştirmek zorunda olması
- C) Devlet memurlarına maaş karşılığı verilmesi
- D) Üretimde sürekliliğin sağlaması
- E) İmar faaliyetlerini desteklemesi
İkta sisteminde toplanan vergiler doğrudan devlet hazinesine nakit olarak aktarılmaz, yerinde memur maaşları ve ordu (cebelü) yetiştirilmesi için harcanırdı. Dolayısıyla hazineye nakit girdisi sağlayan bir sistem değildir; aksine hazinenin nakit harcama yapmasını engelleyen bir tasarruf sistemidir. Diğer seçenekler iktanın temel özelliklerindendir.
5. Balkanlarda, Osmanlı İmparatorluğundan ayrılarak bağımsız olan ilk ve son devletler aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru bir ikili olarak verilmiştir?
- A) Romanya - Arnavutluk
- B) Sırbistan - Karadağ
- C) Kırım - Bulgaristan
- D) Romanya - Sırbistan
- E) Yunanistan – Arnavutluk ✓
Balkanlarda Osmanlı'dan ayrılarak bağımsız olan ilk devlet Yunanistan, son devlet ise Arnavutluk kabul edilir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Yunanistan – Arnavutluk" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
6. Yumuşama dönemi mimarları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A) Hoover - Kruşçev
- B) Kennedy - Kruşçev ✓
- C) Kennedy - Gorbaçov
- D) Roosevelt – Kruşçev
- E) Reagan - Gorbaçov
Soğuk Savaş dönemindeki gerginliği azaltarak Yumuşama (Detant) Dönemi'ni başlatan liderler, Küba Füze Krizi'nden (1962) sonra doğrudan iletişim kurarak nükleer silahların sınırlandırılması sürecini başlatan ABD Başkanı John F. Kennedy ve SSCB Lideri Nikita Kruşçev'dir.
7. Osmanlı Devleti'nde; I. herkesten gelirine göre vergi alınması, II. mahkemelerin herkese açık hale getirilmesi, III. askerlik işinin vatan hizmetine dönüştürülmesi Durumları, aşağıdakilerden hangisinin kazanımları arasındadır?
- A) Tanzimat Fermanı ✓
- B) Islahat Fermanı
- C) Kanunuesasî
- D) Mecelle
- E) Sened-i İttifak
Osmanlı Devleti'nde can, mal ve namus güvenliğinin sağlanması, herkesin gelirine göre vergi vermesi (I), açık mahkemeler (II) ve askerliğin vatan görevi haline getirilmesi (III) 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'nın (B) getirdiği temel hak ve kazanımlardandır.
8. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi dış politika gelişmelerinden _değildir_?
- A) Balkan Paktının imzalanması ✓
- B) Cenevre Silahsızlanma Konferansına katılınması
- C) Sadabat Paktının imzalanması
- D) Nyon Konferansına katılınması
- E) Akdeniz Paktının imzalanması
Atatürk döneminde 1934 yılında bölgesel barışı korumak için Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanan pakt 'Balkan Antantı'dır. Seçenekte belirtilen 'Balkan Paktı' (A) ise Soğuk Savaş döneminde, Sovyet tehdidine karşı 1953 yılında Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında (Demokrat Parti dönemi) imzalanmıştır. Bu yüzden Balkan Paktı, Atatürk dönemi dış politika gelişmelerinden biri değildir.
9. I. Defterdar II. Kazasker III. Şeyhülislam IV. Nişancı Yukarıdaki devlet görevlilerinden hangisi İlmiye sınıfına mensuptur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) II ve III ✓
- D) I ve IV
- E) II ve IV
Kazasker ve şeyhülislam ilmiye sınıfına mensuptur. Defterdar ve nişancı kalemiye sınıfıyla ilgilidir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
10. - İngiltere ile Rusya arasında gerçekleşmiştir. - Rusya Balkanlarda serbest bırakılmıştır - İkinci Meşrutiyet'in ilanında etkisi olmuştur. Yukarıda özellikleri verilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Milne Raporu
- B) Reval Görüşmeleri ✓
- C) Paris Konferansı
- D) Berlin Antlaşması
- E) Londra Konferansı
İngiltere ile Rusya arasında yapılan Reval Görüşmeleri, Rusya'nın Balkanlarda serbest bırakılması algısını güçlendirmiş ve II. Meşrutiyet'in ilanında etkili olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Reval Görüşmeleri" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
11. Lozan Antlaşmasında yer alan; I. Boğazların yönetiminin uluslararası bir komisyona bırakılması II. Duyunu Umumiye İdaresinin kaldırılması III. Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması IV. Patrikhane'nin siyasi yetkilerinin elinden alınması Hükümlerinden hangilerinin Türkiye'nin tam bağımsızlığını sağlamaya yönelik olduğu savunulabilir?
- A) Yalnız II
- B) II ve III
- C) I, II ve III
- D) II, III ve IV ✓
- E) I, II, III ve IV
Duyun-u Umumiye'nin kaldırılması (II) ekonomik bağımsızlığı; azınlıkların Türk vatandaşı sayılarak ayrıcalıklarının bitirilmesi (III) yargısal ve toplumsal bağımsızlığı; Patrikhane'nin siyasi yetkilerinin alınması (IV) ise egemenlik haklarının korunmasını ve tam bağımsızlığı sağlar. Boğazlar Komisyonu'nun kurulması (I) ise Türkiye'nin egemenliğini kısıtlayan bağımsızlığa aykırı bir maddedir. Bu yüzden tam bağımsızlık yönündeki maddeler II, III ve IV'tür (D).
12. Balkan Savaşları sonunda Osmanlı Devleti bazı Balkan devletleri İle ikili antlaşmalar imzalamıştır. Bu antlaşmalar arasında; I. Bulgaristan - İstanbul Antlaşması II. Yunanistan - Atina Antlaşması III. Sırbistan - İstanbul Antlaşması Hangileri yer alır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) I, II ve III ✓
Osmanlı Devleti Balkan Savaşları'nın ardından sınır ve azınlık hakları sorunlarını çözmek için ikili antlaşmalar imzalamıştır: Bulgaristan ile 1913 İstanbul Antlaşması (I), Yunanistan ile 1913 Atina Antlaşması (II) ve doğrudan sınırı kalmamasına rağmen orada kalan Türklerin hakları için Sırbistan ile 1914 İstanbul Antlaşması (III). Dolayısıyla her üç antlaşma da bu süreçte yer alır.
13. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde Tımarlı sipahilerin görev ve sorumlulukları arasında _yer almaz_?
- A) Köylülerden devlet adına vergi toplamak
- B) Toprakların işlenmesinde sürekliliği sağlamak
- C) Bulunduğu bölgede güvenliği sağlamak
- D) Köylüyü yargılamak ✓
- E) Cebelü yetiştirmek
Tımarlı sipahiler; toprakların işlenmesini denetler (A), ordu için atlı asker (cebelü) yetiştirir (B), vergi toplar (D) ve bölgenin asayişini/güvenliğini korurlardı (C). Ancak sipahilerin yargılama yetkisi yoktur; köylüyü veya halkı yargılama yetkisi sadece bağımsız yargı görevlisi olan 'Kadı'ya aittir.
14. I. Mavri Mira II. Pontus Rum III. Hınçak-Taşnak IV. Alyans-İsrailit Yukarıdaki azınlık cemiyetlerinden hangilerinin Anadolu’dan toprak talebi _olmamıştır_?
- A) Yalnız III
- B) I ve II
- C) Yalnız IV ✓
- D) I ve IV
- E) II ve IV
Alyans-İsrailit Cemiyeti'nin Anadolu'dan toprak talebi olmamıştır. Diğer cemiyetler belirli bölgelerde siyasi ve toprak talepleriyle hareket etmiştir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Yalnız IV" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
15. Osmanlı Devleti'nde, Tanzimat Fermanı ile I. Askerlik II. Hukuk III. Maliye Alanlarından hangilerine yönelik bir düzenlemeye gidildiği söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
1839 Tanzimat Fermanı; askerliğin vaman görevi haline getirilmesi ve sınırlı süreye bağlanmasıyla askerlik (I), herkesin kanun önünde eşit sayılması ve mahkemelerin açık yapılmasıyla hukuk (II) ve herkesin gelirine göre vergi ödemesi esasıyla maliye (III) alanlarında çok yönlü modern düzenlemeler getirmiştir. Dolayısıyla her üç alan da mevcuttur.
16. Türkiye'nin dış politikasında yaşanan sorunlar ve o sorunların yaşandığı devletler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yanlış eşleştirilmiştir?
- A) Etabli Sorunu- Sovyet Rusya ✓
- B) Hatay Sorunu- Fransa
- C) Osmanlı Borçları Sorunu - Fransa
- D) Bozkurt Lotus Sorunu - Fransa
- E) Musul Sorunu – İngiltere
Etabli Sorunu Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanmıştır. Sovyet Rusya ile eşleştirilmesi yanlıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Etabli Sorunu- Sovyet Rusya" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
17. 1923 - 1930 yılları arasında Türk -Yunan ilişkileri; I. Etabli II. Karasuları III. Kıbrıs Sorunlarından hangileri nedeniyle gerilmiştir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
1923-1930 yılları arasında Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkiler, Lozan Antlaşması sonrasında nüfus mübadelesinin uygulanmasında yaşanan 'Etabli' (yerleşik sayılma kriteri) sorunu nedeniyle gerilmiş ve savaş eşiğine gelinmiştir. Karasuları ve Kıbrıs sorunları ise daha sonraki yıllarda (özellikle 1950'ler ve sonrasında) ortaya çıkan uyuşmazlıklardandır.
18. Neolitik Dönem, insanların üretici yaşama geçmesi bakımından önemli bir aşamadır. Bu dönemde tarım yapılmış, bazı hayvanlar evcilleştirilmiş, yerleşik köy yaşamı yaygınlaşmış ve günlük ihtiyaçlara bağlı olarak çanak çömlek üretimi gelişmiştir. Aşağıdakilerden hangisi insanların Neolitik Dönem’de ortaya koydukları kültürel özelliklerden biri _değildir_?
- A) Ticari faaliyetler
- B) Çanak çömlek yapımı
- C) Üretim faaliyetleri
- D) Madenî araçların yapımı ✓
- E) Hayvanları evcilleştirme
Neolitik Dönem’de tarımsal üretim, hayvanların evcilleştirilmesi, çanak çömlek yapımı ve yerleşik yaşam öne çıkar. Madenî araçların yaygınlaşması ise maden dönemleriyle ilgilidir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Madenî araçların yapımı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
19. Aşağıdakilerden hangisi İkta sisteminin faydaları arasında _gösterilemez_?
- A) Sosyal amaçlı kurumların masrafları karşılanmıştır ✓
- B) Devlet otoritesi güçlü tutulmuştur
- C) Devlet hazinesinden masraf edilmeden büyük ordular kurulmuştur
- D) Üretimin sürekliliği sağlanmıştır
- E) Vergiler düzenli olarak toplanmıştır
İkta sistemi ordu, üretim, vergi ve asayiş açısından fayda sağlamıştır. Sosyal amaçlı kurumların giderleri ise daha çok vakıf sistemiyle karşılanır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Sosyal amaçlı kurumların masrafları karşılanmıştır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
20. Osmanlı Devleti’nde ilk resmî tarihçi olarak kabul edilen bu kişi, Amcazade Hüseyin Paşa’ya sunduğu eseriyle tanınmıştır. Eserlerinde yaşadığı dönemin sosyal hayatını ve olayların arka planını aktarmaya çalışmıştır. Bu bilgiler aşağıdaki Osmanlı tarihçilerinden hangisine aittir?
- A) Molla Fenari
- B) Naima ✓
- C) Molla Gürani
- D) Akşemseddin
- E) Aşıkpaşazade
Osmanlı Devleti'nin ilk resmi tarih yazar (vak'anüvis) Mustafa Naima Efendi'dir. Kendi adıyla anılan 'Naima Tarihi'nin asıl adı 'Rauzatü'l-Hüseyn fî Hulâsati Ahbâri'l-Hâfikayn'dır ve Amcazade Hüseyin Paşa'ya ithaf edilmiştir.
21. Osmanlı Devleti’nde Yeniçeri Ocağı zamanla devlet düzenini koruyan bir kurum olmaktan uzaklaşıp kendi çıkarlarını önceleyen bir yapıya dönüşmüştür. Bu değişimde; I. Yeniçeri Ocağı’nın yanında başka ocakların kurulması, II. Rüşvet ve iltimasın yaygınlaşması, III. Merkezi otoritenin zayıflaması Durumlarından hangileri etkili olmuştur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve III
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
Yeniçeri Ocağı'nın bozularak devlete hizmet etmek yerine kendi çıkarlarını dayatan ('Devlet ocak içindir') bir güce dönüşmesinde; ocağa askerlik dışı kişilerin rüşvet ve iltimasla (torpille) alınarak disiplinin bozulması (II) ve zayıflayan merkezi otoritenin yeniçerilerin isyanlarına ve taleplerine boyun eğmek zorunda kalması (III) etkili olmuştur. Yeniçeri Ocağı yanına başka ocakların açılması (I) ocağı bozmaya değil, onun etkisini dengelemeye/alternatif üretmeye yöneliktir.
22. Aşağıdakilerin hangisi ile Osmanlı devleti iç işlerine karışılmasını engellemeyi amaçlamamıştır?
- A) Islahat Fermanı'nın ilanı
- B) Tanzimat Fermanının ilanı
- C) Sened-i İttifak'ın imzalanması ✓
- D) Kanun-i Esasi'nin ilanı
- E) Mebusan Meclisi'nin açılması
Sened-i İttifak (1808), padişah II. Mahmut ile kendi tebaası olan ayanlar arasında imzalanan tamamen iç dinamiklerle ilgili bir sözleşmedir; yabancı devletlerin müdahalesi veya baskısıyla bir ilgisi yoktur. Ancak Tanzimat (1839), Islahat (1856) fermanları ve I. Meşrutiyet (1876 Kanun-i Esasi) ilanı ile Mebusan Meclisi'nin açılması, Avrupalı devletlerin Hristiyan azınlıkların haklarını bahane ederek Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmasını önleme amacı taşır.
23. 1924'te Türk ekonomisini ve sanayisini geliştirmek amacıyla kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Merkez Bankası
- B) Etibank
- C) İş Bankası ✓
- D) Sümerbank
- E) Ziraat Bankası
İş Bankası, 1924'te Türk ekonomisini ve özel girişimi desteklemek amacıyla kurulmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İş Bankası" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
24. Hüdavendigar I. Murat'ın Hamitoğulları'ndan para karşılığında toprak almasıyla; I. Anadolu siyasi birliğini kurmak II. Topraksız köylüye toprak sağlamak III. Tarım arazilerini köylüye açmak Gibi seçeneklerden hangisi ulaşmak istediği temel hedeflerdendir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) I, II ve III
I. Murat'ın Hamitoğullarından toprak satın alması, Anadolu siyasi birliğini kurma amacına yöneliktir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Yalnız I" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
25. Sancak Sorununun (Hatay) çözümü amacıyla hazırlanan Milletler Cemiyeti konseyi tarafından 1937'de onaylanan ve Sancak'ı ayrı bir varlık olarak kabul eden rapor aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Brüksel raporu
- B) Cenevre raporu
- C) Hrisantos raporu
- D) Milne raporu
- E) Sandler raporu ✓
Hatay'ın ayrı bir varlık olarak kabul edilmesi sürecinde Milletler Cemiyeti tarafından onaylanan rapor Sandler Raporu'dur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sandler raporu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.