Genel Tekrar Testi - 24

1. Karadeniz ticaretinde önemli bir üs olan Sinop'u fethederek burada ilk Selçuklu tersanesini kurduran ve 'Sultanü'l-Galip' unvanını alan Anadolu Selçuklu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) I. Gıyaseddin Keyhüsrev
• B) I. Alaaddin Keykubad
• C) I. İzzeddin Keykavus ✓
• D) II. Gıyaseddin Keyhüsrev

2. Türk tarihinde 'Yurt Tutan' olarak da bilinen, Bizans'ın Anadolu'yu Türklerden geri alma umutlarını tamamen sona erdiren ve Anadolu'nun kesin olarak Türk yurdu olduğunu tescilleyen savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Pasinler Savaşı
• B) Malazgirt Savaşı
• C) Miryakefalon Savaşı ✓
• D) Yassıçemen Savaşı

3. "Mescidi Cuma" aşağıdaki dönemlerden hangisine aittir?

• A) Gazneliler
• B) Tolunoğulları
• C) Artuklular
• D) Karahanlılar
• E) Büyük Selçuklular ✓

Mescid-i‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cuma, Büyük Selçuklu mimarisinin en önemli şaheserlerinden biri olan İsfahan Mescid-i Cuması'nı (Cuma Camii) ifade etmek için kullanılır. Selçuklu mimarisinde dört eyvanlı plan şemasının uygulandığı bu yapı Büyük Selçuklulara aittir. İslam tarihinin başlarında (Hicret esnasında) Medine'de inşa edilen Ranuna Vadisi'ndeki ilk cuma namazının kılındığı 'Cuma Mescidi' ile karıştırılmamalıdır. Seçeneklerdeki devletler bağlamında kastedilen eser Büyük Selçuklu dönemine ait olan İsfahan Cuma Camii'dir.

4. I. Pervaneci → İktaların dağıtılması II. Has Hacip → Ticari hayatın denetlenmesi III. Emir-i Dad → Adalet işlerinin yürütülmesi IV. Emir-i Arz → Ordunun ihtiyaçlarının karşılanması Selçuklulara ait yukarıda verilen görevliler ve görevleri eşleştirmelerinden hangileri doğru olarak verilmiştir?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) I, II ve III
• D) I, III ve IV ✓
• E) II, III ve IV

Selçuklu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ devlet görevleri incelendiğinde; Pervaneci (I) ülke topraklarının (has ve ikta arazilerin) dağıtımından ve bunlara ait defterlerin tutulmasından sorumludur (Doğru). Emir-i Dad (III) örfi yargı/adalet sisteminin başındaki kişidir (Doğru). Emir-i Arz / Divan-ı Arz (IV) ordunun ihtiyaçlarının karşılanması, asker maaşları ve levazım işlerinden sorumludur (Doğru). Has Hacip (II) ise hükümdar ile devlet daireleri ve halk arasındaki ilişkileri düzenleyen saray görevlisidir; ticari hayatı denetleyen kişi ise Muhtesib'dir (II Yanlış). Dolayısıyla doğru olanlar I, III ve IV'tür.

5. Karahanlıların Orta Asya Türk kültürünü devam ettirmelerinin doğal sonuçlarından biri olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

• A) Kervansaray mimarisine önem vermeleri
• B) İslamiyet'i resmi din olarak kabul etmeleri
• C) Gaznelilerle mücadele etmeleri
• D) Her alanda Türkçe ‘ye büyük önem vermeleri ✓
• E) Varlıklarını Türkistan'da sürdürmeleri

Karahanlılar,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen kuruldukları coğrafya (Türkistan) ve nüfus yapılarının tamamen Türk olmasının bir sonucu olarak Orta Asya Türk kültürünü güçlü bir şekilde korumuşlardır. Bunun en doğal göstergesi, resmi dillerinin Türkçe olması ve Divânu Lugâti't-Türk, Kutadgu Bilig gibi Türkçe eserlerin bu dönemde yazılmış olmasıdır.

6. Anadolu Selçuklu Devleti'nin yollarında ticaretin güvenli yapılmasında, I. gümrük vergilerinin düşük tutulması, II. belli aralıklarla kervansaraylar yapılması, III. ahilik teşkilatının kurulması Gelişmelerinden hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Yollarda‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ticaretin 'güvenli' yapılmasında doğrudan etkili olan unsur, ticaret yolları üzerinde belli mesafelerle inşa edilen, etrafı kale duvarlarıyla çevrili ve korunaklı sığınma alanları olan 'kervansaraylar'dır (II). Gümrük vergilerinin düşük tutulması (I) güvenliği değil, ticari cazibeyi artırmaya yöneliktir. Ahilik (III) ise şehir içi esnaf teşkilatlanmasıdır. Dolayısıyla yalnız II güvenlikle doğrudan ilişkilidir.

7. Selçuklular zamanında Kayseri'de kurulan Ahi teşkilatının yanında Ahi Evran'ın eşi Fatma Bacı liderliğinde Türkmen hanımlarının da kendi aralarında örgütlenerek kurmuş oldukları kadın teşkilatı aşağıdakilerden hangidir?

• A) Anadolu Kadınları Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
• B) Terakki-i Muhadderat
• C) Mekkari Taifesi
• D) Gaziyan-ı Rum
• E) Bacıyan-ı Rum ✓

Selçuklular‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ döneminde Ahi Evran'ın eşi Fatma Bacı liderliğinde kurulan, dünyadaki ilk kadın teşkilatı olarak kabul edilen örgütlenme Bacıyan-ı Rum (Anadolu Bacıları) teşkilatıdır. Bu teşkilat, kadınların ekonomik, sosyal ve askeri alanda örgütlenmesini, meslek sahibi olmalarını (özellikle dokumacılık vb.) ve gerektiğinde vatan savunmasına katılmalarını sağlamıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.

8. Malazgirt Savaşından sonra Sultan Alp Arslan'ın Anadolu'nun fethini hızlandırmak adına komutanlarına vermiş olduğu "Fethet, Yönet" politikasının genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mevali Hakkı
• B) İstila Hakkı
• C) Göz Hakkı
• D) İstimalet Hakkı
• E) Kılıç Hakkı ✓

Alp‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Arslan'ın komutanlarına verdiği fethetme ve yönetme yetkisi Kılıç Hakkı anlayışıyla ifade edilir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kılıç Hakkı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

9. I. Saltuklar II. Danişmentler III. Candaroğulları Verilen beyliklerden hangilerine Anadolu Selçuklu Devleti son vermiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Saltuklular‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (1202 yılında Rükneddin Süleyman Şah tarafından) ve Danişmentliler (1178 yılında II. Kılıç Arslan tarafından) Anadolu Selçuklu Devleti tarafından yıkılarak topraklarına katılmıştır. Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) ise II. Dönem Anadolu beyliklerinden olup, Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı Devleti tarafından ortadan kaldırılmıştır.

10. Aşağıdakilerden hangisi, Samanoğulları Devleti'nden ayrılarak kurulan Türk-İslam devletidir?

• A) Karahanlı Devleti
• B) Akkoyunlu Devleti
• C) Büyük Selçuklu Devleti
• D) Kırgız Devleti
• E) Gazneli Devlet ✓

Gazneli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti, Samanoğulları Devleti'nin zayıflaması ve ayrışması sürecinde ortaya çıkan Türk-İslam devletidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Gazneli Devlet" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluş Döneminde kendisiyle çağdaş olan devletler arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) İlhanlı Devleti
• B) Rus Çarlığı ✓
• C) Memluk Devleti
• D) Altın Orda Devleti
• E) Anadolu Selçuklu Devleti

Rus‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Çarlığı, Osmanlı kuruluş döneminin çağdaşı değildir; Rusya'nın çarlık haline gelişi daha sonraki süreçtedir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Rus Çarlığı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. Anadolu Selçuklular döneminde; I. Kervansaray yapımı II. Yabancı tüccarların mallarının sigortalanması III. Sinop, Alanya gibi limanların alınması Faaliyetlerinden hangileri uluslararası ticareti geliştirmeye yöneliktir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Kervansaray‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yapımı, tüccar mallarının sigortalanması ve limanların alınması uluslararası ticareti geliştirmeye yönelik uygulamalardır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

13. Aşağıdakilerden hangisi, Büyük Selçuklu Devletlinin 1157'de yıkılmasından sonra ortaya çıkan devlet ve beyliklerden biri _değildir_?

• A) Dilmaçoğulları ✓
• B) İldenizoğulları
• C) Salgurlular
• D) Beg Teginoğulları
• E) Zengiler

Dilmaçoğulları‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilk Türk beyliklerindendir; Büyük Selçuklu Devleti'nin 1157'de yıkılmasından sonra ortaya çıkan devlet ve beyliklerden biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Dilmaçoğulları" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. Aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devleti Dönemi'nde kurulan Nizamiye Medreselerinin kuruluş amaçları arasında _yer almaz_?

• A) Baba İshak İsyanına karşı mücadele etmek ✓
• B) Yıkıcı ve bölücü faaliyetleri engellemek
• C) Din adamı ihtiyacını karşılamak
• D) Bilim insanı yetiştirmek
• E) Devletin yönetim kademelerine memur yetiştirmek

Büyük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Selçuklu Devleti döneminde Vezir Nizamülmülk tarafından kurulan Nizamiye Medreseleri; devlet memuru yetiştirmek (B), din ve bilim insanı ihtiyacını karşılamak (C, D) ve özellikle Bâtınilik (Hasan Sabbah) gibi yıkıcı/bölücü dini-siyasi akımlarla ilmi yönden mücadele etmek (E) amacıyla kurulmuştur. Ancak Baba İshak İsyanı (1240), Büyük Selçuklu döneminde değil, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde yaşanmış toplumsal ve dini bir isyandır. Dolayısıyla Nizamiye Medreselerinin kuruluş amaçları arasında yer alamaz.

15. Karamanoğulları ve Karahanlıların ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türkçeyi resmi dil olarak kullanmışlardır. ✓
• B) Veraset sisteminde değişiklik yapmışlardır.
• C) Anadolu'da kurulmuşlardır.
• D) Haçlılara karşı mücadele etmişlerdir.
• E) Baharat Yolu'na hâkim olmuşlardır.

Karahanlılar,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kuruldukları bölge (Türkistan) ve nüfusunun Türk olması nedeniyle resmi dillerini Türkçe yapmışlardır. Karamanoğulları ise beylik döneminde Karamanoğlu Mehmet Bey'in 1277 yılındaki ünlü fermanı ile ('Bugünden sonra divanda, dergahta, bargahta, mecliste ve meydanda Türkçe'den başka dil konuşulmaya') Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir. Bu durum iki devletin ortak özelliğidir.

16. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Selçuklu Devleti'nin "Kubbe ’tül İslam" unvanıyla adlandırdığı şehirdir?

• A) Konya
• B) Bursa
• C) Kayseri
• D) Aksaray
• E) Ahlat ✓

Türkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Selçukluları Ahlat'ı Kubbetü'l İslam unvanıyla anmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ahlat" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. Moğolları, tarihte ilk kez 1260 Ayn Calud Savaşı'nda yenerek Avrupa'nın Moğol istilası altına girmesini önleyen Türk-İslâm devleti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Harzemşahlar
• B) Memlukler ✓
• C) Tolunoğulları
• D) Osmanlılar
• E) Selçuklular

Memlukler,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1260 Ayn Calut Savaşı'nda Moğolları yenerek Moğol ilerleyişini durdurmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Memlukler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

18. Haçlılarla mücadele eden Türk-İslam devletleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Türkiye Selçukluları
• B) Danişmentliler
• C) Harzemşahlar ✓
• D) Memlukler
• E) Eyyûbiler

Harzemşahlar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Haçlılarla mücadele eden başlıca Türk-İslam devletleri arasında yer almaz; Türkiye Selçukluları, Eyyubiler, Memlukler ve Danişmentliler bu mücadelede öne çıkar. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Harzemşahlar" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

19. Büyük Selçuklu Devletinde aşağıdaki devlet görevlilerinden hangisinin olması beklenemez?

• A) Arzü'l-ceyş
• B) Melikü's-Sevâhil ✓
• C) Emir-i Dâd
• D) Müstevfî
• E) Kadı'ül-kudat

Melikü's-Sevahil‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ daha çok deniz ve sahil yönetimiyle ilişkilidir; Büyük Selçuklu merkez teşkilatında beklenen klasik görevlilerden biri değildir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Melikü's-Sevâhil" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu Selçuklu Devleti'nin ticareti geliştirmek için yaptığı çalışmalardan _değildir_?

• A) Liman kentlerinin fethedilmesi
• B) Kervansaray yapımının artması
• C) Gümrük vergilerinin arttırılması ✓
• D) Şurta birliklerinin kurulması
• E) Devlet sigortacılığı uygulamasının başlatılması

Anadolu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Selçuklu Devleti ticareti geliştirmek için gümrük vergilerini arttırmamış, aksine yabancı tüccarları ülkeye çekmek için gümrük vergilerinde ciddi oranlarda indirim yapmıştır. Liman kentlerinin (Alanya, Antalya, Sinop) fethedilmesi (A), tüccarların mallarının zarar görmesini karşılayan devlet sigortacılığı (B), güvenli konaklama için kervansaraylar yapılması (C) ve yolların güvenliğini sağlayan şurta (asayiş) birliklerinin görev yapması (D) ticareti artırmaya yönelik çalışmalardır.

21. Büyük Selçuklu Devleti’ne karşı "Maveraünnehir Görüşmeleri" ile ittifak yapan devletler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Gazneli – Bizans
• B) Karahanlı - Gazneli ✓
• C) Karahanlı - Babür
• D) Bizans - Karahanlı
• E) Babür - Gazneli

Büyük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Selçuklu Devleti'nin Horasan civarında güçlenmesinden endişe duyan Karahanlı hükümdarı Yusuf Kadir Han ile Gazneli hükümdarı Sultan Mahmut, 1025 yılında Maveraünnehir Görüşmeleri'ni gerçekleştirmiş ve Selçukluların yayılmasını engellemek amacıyla ortak bir ittifak kurmuşlardır. Bu ittifak sonucunda Selçuklu hanedan üyesi Arslan Yabgu, Gazneli Mahmut tarafından yakalanarak Kalincar Kalesi'ne hapsedilmiştir.

22. Türk toplumları arasında İslamiyet'in yayılmasında etkili olan Karahanlı kültürüne ve dönemine mensup ünlü mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kaşgarlı Mahmut
• B) Ahmed Yesevî ✓
• C) Yusuf Has Hacip
• D) Mevlana
• E) Yunus Emre

Ahmed‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Yesevi, Karahanlı kültür çevresinde yetişmiş ve Türkler arasında İslamiyet'in yayılmasında etkili olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ahmed Yesevî" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

23. Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimler arasında yer alan Celalî Takvimi, aşağıdaki devletlerden hangisinin döneminde, mali ve tarımsal işleri düzenlemek amacıyla güneş yılı esaslı olarak hazırlanmıştır?

• A) Büyük Selçuklu Devleti ✓
• B) Karahanlılar
• C) Osmanlı Devleti
• D) Gazneliler
• E) Türkiye Selçuklu Devleti

Celalî‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Takvimi, Büyük Selçuklu Devleti döneminde Sultan Melikşah'ın emriyle Ömer Hayyam başkanlığındaki bir astronomi heyeti tarafından hazırlanmıştır. Güneş yılı esasına dayanan bu takvim, mali ve tarımsal işlerin düzenlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap Büyük Selçuklu Devleti'dir.

24. Karahanlı Devleti ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Kurucusu Satuk Buğra Han'dır. ✓
• B) En parlak dönemlerini yaşatan Yusuf Kadir Han'dır.
• C) Orta Asya'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir.
• D) Boylar federasyonu şeklinde örgütlenme görülür
• E) Türkçeyi resmi dil olarak kabul etmişlerdir.

Karahanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin kurucusu Bilge Kül Kadir Han'dır. Satuk Buğra Han (Abdülkerim) ise Karahanlıların İslamiyet'i kabul eden ve İslamiyet'i devletin resmi dini haline getiren hükümdarıdır (kurucusu değildir). Diğer seçenekler tarihsel olarak doğrudur.

25. Aşağıdaki savaşlardan hangisi Büyük Selçuklu Devleti’nin taraf olduğu savaşlardan biri _değildir_?

• A) Miryokefalon Savaşı ✓
• B) Dandanakan Savaşı
• C) Malazgirt Savaşı
• D) Pasinler Savaşı
• E) Nesa Savaşı

Miryokefalon‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Savaşı Türkiye Selçukluları ile Bizans arasında yapılmıştır; Büyük Selçuklu Devleti'nin taraf olduğu savaşlardan değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Miryokefalon Savaşı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.