Genel Tekrar Testi - 55
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yy ıslahatları için yanlış bir bilgidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdakilerden hangisi XIX. yy ıslahatları için yanlış bir bilgidir?
- A) Islahatlar kişilere bağlı kalmıştır ✓
- B) Yapılan ıslahatlarda Osmanlıcılık fikir akımının etkisi vardır
- C) Islahatlarda Avrupa örnek alınmıştır
- D) İlk kez yönetim ve hukuk alanında da ıslahat yapılmıştır
- E) Islahatların amacı devletin dağılmasını önlemektir.
XIX. yüzyıl ıslahatları (II. Mahmut, Tanzimat, Islahat fermanları, Meşrutiyet dönemleri); köklü kurumların (meclisler, bakanlıklar, anayasa, mahkemeler) açılmasıyla devlet politikası haline gelmiş ve kurumlaşmıştır; dolayısıyla geçmiş yüzyıllardaki (özellikle XVII. yy) gibi sadece padişahların/kişilerin ömrüyle sınırlı ve 'kişilere bağlı' (C) kalmamıştır. Diğer taraftan bu dönemde ilk kez yönetim ve hukuk alanında demokratik adımlar atılmış (A), temel amaç azınlıkları elde tutarak dağılmayı önlemek olmuş (B), Avrupa örnek alınmış (D) ve Osmanlıcılık fikir akımı doğrultusunda herkes kanun önünde eşit sayılmaya çalışılmıştır (E).
2. Osmanlı devletinde, I. Divan-ı Hümayun yerine nazırlıkların kurulması II. Halkın yönetime katılması III. Devlet memurlarının Mekteb-i Mülkiye'de yetiştirilmesi Gelişmelerinden hangilerinde ıslahat düşüncesinin olduğu savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Islahat; mevcut düzeni iyileştirmek, yenileştirmek ve çağdaşlaştırmak amacıyla yapılan düzenlemelerdir. Divan-ı Hümayun yerine nazırlıkların (bakanlıkların) kurulması (idari ıslahat), halkın yönetime katılması (parlamenter sistem - siyasi ıslahat) ve devlet memurlarının Mekteb-i Mülkiye'de yetiştirilmesi (eğitim alanında ıslahat) Osmanlı Devleti'ni modernleştirmeyi amaçlayan önemli ıslahat hareketlerindendir.
3. Arayış Yılları olarak da adlandırılan Duraklama Dönemi'nde, sorunlara çözüm bulmak için yapılan ıslahatların genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?
- A) Batı etkisinde yapılmıştır ✓
- B) Sorunların gerçek nedenleri sorgulanmamıştır
- C) Islahatçıların hayatı ile sınırlı kalmıştır
- D) Askeri ve mali alanda yoğunlaşmıştır
- E) Baskı ve şiddet politikaları yöntem olarak benimsenmiştir.
XVII. yüzyıl (Duraklama Dönemi) ıslahatlarında henüz Batı'nın (Avrupa'nın) üstünlüğü kabul edilmemiş ve batı tarzında herhangi bir ıslahat yapılmamıştır. Bu dönemde yükselme dönemindeki eski kanunlara (Kanun-i Kadim) dönülerek çözüm aranmıştır. Batı etkisi ancak XVIII. yüzyıldan (Lale Devri/Gerileme Dönemi) itibaren başlayacaktır.
4. Hangi antlaşma ile Osmanlı Devleti Kırım'ın bağımsızlığını tanımıştır?
- A) Pasarofça Antlaşması
- B) Berlin Antlaşması
- C) Edirne Antlaşması
- D) Küçük Kaynarca Antlaşması ✓
Küçük Kaynarca Antlaşması (21 Temmuz 1774) ile Osmanlı Devleti, Kırım'ın bağımsızlığını tanımıştır. Osmanlı-Rus savaşını sona erdiren bu antlaşma, Osmanlı'nın Karadeniz'deki egemenliğini kaybetmesine neden olmuştur. Kırım, tamamı Türk ve Müslüman olan ve Osmanlı'nın elinden çıkan ilk toprak parçasıdır. (Osmanlı Devleti'nin gerileme dönemini başlatan antlaşma ise 1699 Karlofça Antlaşması'dır.)
5. Hangi antlaşma ile Osmanlı Devleti, Kırım'ın bağımsızlığını tanımış ve ilk kez halkı Müslüman olan bir toprağı kaybetmiştir?
- A) Berlin Antlaşması
- B) Edirne Antlaşması
- C) Pasarofça Antlaşması
- D) Küçük Kaynarca Antlaşması ✓
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ile Kırım bağımsız olmuş, ancak dini bakımdan halifeye bağlı kalması kararlaştırılmıştır. Not: Osmanlı'da 'Gerileme Dönemi' bu antlaşma ile değil, 1699 Karlofça Antlaşması ile başlar.
6. Osmanlı Devleti'nin kuruluş sürecinde Söğüt, Karacahisar ve Bilecik gibi idari merkezlerden sonra, Orhan Bey döneminde (1326) fethedilerek devletin ilk teşkilatlı büyük başkenti haline getirilen şehir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Edirne
- B) İznik
- C) Bursa ✓
- D) Yenişehir
Osmanlı'nın ilk dönemlerinde Söğüt, Karacahisar, Bilecik ve Yenişehir idari merkez (beylik merkezi) olarak kullanılmıştır. Ancak devletin kurumsallaşmaya başladığı dönemde fethedilen Bursa (1326), Osmanlı'nın ilk resmi ve teşkilatlı devlet başkenti kabul edilir. İznik ise Bursa'dan sonra kısa bir süreliğine geçici merkez olmuştur.
7. Osmanlı Devleti'nin Rumeli'deki ilk toprak parçası neresidir?
- A) Edirne
- B) Çimpe Kalesi ✓
- C) Selanik
- D) Gelibolu
Orhan Bey döneminde Bizans'a yapılan yardımlar karşılığında alınan Çimpe Kalesi, Osmanlı'nın Rumeli'ye geçişte elde ettiği ilk toprak parçasıdır.
8. Osmanlı'da ilk altın para hangi padişah döneminde basılmıştır?
- A) Fatih Sultan Mehmet ✓
- B) Osman Bey
- C) Orhan Bey
- D) Yavuz Sultan Selim
Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmet) döneminde devletin ekonomisinin güçlenmesiyle ilk altın para (Sikke-i Hasene) basılmıştır.
9. Osmanlı Devleti'nde ilk düzenli ordu (Yaya ve Müsellem) hangi padişah döneminde kurulmuştur?
- A) Osman Bey
- B) Orhan Bey ✓
- C) I. Murat
- D) Yıldırım Bayezid
Osmanlı Devleti'nin sınırlarının genişlemesiyle birlikte gönüllü birlikler yetersiz kalmış, Orhan Bey döneminde ilk düzenli ordu olan Yaya ve Müsellem teşkilatı kurulmuştur.
10. Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde yapılan ilk savaş aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Maltepe Savaşı
- B) Niğbolu Savaşı
- C) Sırpsındığı Savaşı
- D) Koyunhisar Savaşı ✓
Koyunhisar Savaşı, 1302 yılında yapılmış ve Osmanlı'nın Bizans ile yaptığı ilk büyük savaştır.
11. I. Bükreş Antlaşması II. Edirne Antlaşması III. Berlin Antlaşması Yukarıdaki numaralandırılmış antlaşmalarla Sırpların bağımsızlık aşamaları verilmiştir. Buna göre Sırpların 'ayrıcalık-özerklik-bağımsızlık' kazandığı antlaşmalar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?
- A) I-II-III ✓
- B) II-I-III
- C) I-III-II
- D) III-I-II
Sırpların bağımsızlık aşamaları: Bükreş Antlaşması (1812) ile ayrıcalık, Edirne Antlaşması (1829) ile özerklik, Berlin Antlaşması (1878) ile bağımsızlık şeklindedir. Bükreş Antlaşması, Osmanlı-Rus Savaşı sonrası imzalanmıştır. Edirne Antlaşması, Yunan İsyanı sonrası yapılmıştır. Berlin Antlaşması, 93 Harbi sonrası imzalanmıştır. Sırpların bağımsızlık süreci, milliyetçilik akımının etkisiyle gerçekleşmiştir.
12. Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Döneminde meydana gelen savaş ile hükümdar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) II. Kosova Savaşı - II. Murat
- B) Bafeus - Osman Bey
- C) Palekanon - Orhan Gazi
- D) Varna Savaşı - I. Murat ✓
Varna Savaşı (1444), II. Murat döneminde yapılmıştır. I. Murat döneminde Sırpsındığı ve I. Kosova savaşları vardır.
13. Resmi kuruluşu II. TBMM açıldıktan sonra olan Halk Fırkasının kurucuları arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
- A) Kazım Karabekir ✓
- B) Recep Peker
- C) Mustafa Kemal (Atatürk)
- D) İsmet (İnönü) Paşa
Kazım Karabekir, Halk Fırkası'ndan ayrılarak Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kurmuştur.
14. Kara Yülük Osman Bey tarafından kurulan ve ünlü hükümdarları Uzun Hasan'ın döneminde Kur'an-ı Kerim'in Türkçeye çevrildiği Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Altın Orda Devleti
- B) Timur Devleti
- C) Karakoyunlular
- D) Akkoyunlular ✓
Kur'an-ı Kerim'i Türkçeye çeviren ve Dede Korkut Hikayelerini yazılı hale getiren devlet Akkoyunlular'dır.
15. Lozan Barış Antlaşması'na göre Türkiye'deki Rumlar ile Yunanistan'daki Türklerin yer değiştirmesi (Mübadele) kararı alınmıştır. Bu kararın dışında tutulan (yerleşik sayılan) bölgeler hangisidir?
- A) Trabzon - Girit
- B) İstanbul - Batı Trakya ✓
- C) Edirne - Atina
- D) İzmir - Selanik
Mübadelede İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada Rumları ile Batı Trakya Türkleri 'Etadli' (yerleşik) sayılarak kapsam dışı bırakılmıştır.
16. Osmanlı tarihinde 'Edirne Olayı' (1703) ile tahttan indirilen padişah II. Mustafa'nın yerine tahta geçen padişah kimdir?
- A) IV. Mehmet
- B) III. Selim
- C) III. Ahmet ✓
- D) I. Mahmut
Edirne Olayı sonucunda II. Mustafa tahttan indirilmiş, yerine Lale Devri padişahı III. Ahmet geçmiştir.
17. Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde 'Fahrüddin' (Dinin Övündüğü Kişi) lakabıyla anılan padişah kimdir?
- A) Osman Bey ✓
- B) I. Murat
- C) Orhan Bey
- D) Yıldırım Bayezid
Osman Bey 'Fahrüddin', Orhan Bey ise 'İhtiyarüddin' lakaplarıyla anılmıştır.
18. Osmanlı Devleti'nde padişah Abdülmecit'i tahttan indirip yerine Abdülaziz'i geçirmeyi amaçlayan ancak başarısız olan darbe girişimi hangisidir?
- A) Kuleli Vakası ✓
- B) Çırağan Baskını
- C) Bab-ı Ali Baskını
- D) Edirne Vakası
1859 yılında Fedailer Cemiyeti tarafından planlanan bu başarısız darbe girişimine 'Kuleli Vakası' denir.
19. Osmanlı Devleti'nin Rusya ile imzaladığı ve Karadeniz'in 'Türk Gölü' olma özelliğini kaybettiği antlaşma hangisidir?
- A) Yaş Antlaşması
- B) Küçük Kaynarca Antlaşması ✓
- C) Edirne Antlaşması
- D) Prut Antlaşması
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuş ve Karadeniz Türk Gölü olma özelliğini yitirmiştir.
20. Osmanlı Devleti'nde ilk kez 'kendi halkı Müslüman olan bir toprak parçasının' (Kırım) kaybedildiği antlaşma hangisidir?
- A) Edirne Antlaşması
- B) Bükreş Antlaşması
- C) Berlin Antlaşması
- D) Küçük Kaynarca Antlaşması ✓
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile halkı Müslüman olan Kırım bağımsız olmuştur.
21. Osmanlı Devleti'nde ilk düzenli ordu Yaya ve Müsellem adıyla hangi padişah döneminde kurulmuştur?
- A) Osman Gazi
- B) I. Murat
- C) Yıldırım Bayezid
- D) Orhan Bey ✓
Osmanlı Devleti'nde ilk düzenli ordu, Orhan Bey döneminde Yaya ve Müsellem adıyla kurulmuştur. Yaya, piyade askerlerdir. Müsellem, atlı askerlerdir. Bu sistem, Osmanlı askeri sisteminin temelini oluşturmuştur. Daha sonra bu sistem, Yeniçeri Ocağı ile geliştirilmiştir.
22. Yunanlar hangi antlaşma ile bağımsız olmuşlardır?
- A) Paris Antlaşması (1856)
- B) Ayestefanos Antlaşması (1878)
- C) Berlin Antlaşması (1878)
- D) Edirne Antlaşması (1829) ✓
Edirne Antlaşması, 1829'da Yunanların bağımsızlığını tanıyan antlaşmadır. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin ilk kez bir azınlığın bağımsızlığını kabul etmesidir. Edirne Antlaşması, Osmanlı tarihinin önemli dönüm noktalarındandır. Bu antlaşma, milliyetçilik akımının Osmanlı Devleti üzerindeki etkisini gösterir. Edirne Antlaşması, Osmanlı diplomasi tarihinin önemli bir belgesidir.
23. Mehmet Ali Paşa isyanını engellemek maksadıyla İngiltere ve Fransa'nın araya girmesiyle Osmanlı Devleti ile Mehmet Ali Paşa arasında hangi antlaşma imzalanmıştır?
- A) Hünkar İskelesi Antlaşması (1833)
- B) Edirne Antlaşması (1829)
- C) Balta Limanı Antlaşması (1838)
- D) Kütahya Antlaşması (1833) ✓
Kütahya Antlaşması, 1833'te Mehmet Ali Paşa isyanını engellemek maksadıyla İngiltere ve Fransa'nın araya girmesiyle imzalanmıştır. Bu antlaşma, Mehmet Ali Paşa'ya Suriye ve Adana'nın verilmesini öngörür. Kütahya Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin zayıflığını gösterir. Bu antlaşma, geçici bir çözümdü ve sorunları tam olarak çözememiştir. Kütahya Antlaşması, Osmanlı diplomasi tarihinin önemli bir belgesidir.
24. Hangi antlaşma ile kapitülasyonların kaldırılması gündeme gelmiş ve Rusya Ortodokslar adına söz söyleme hakkını kaybetmiştir?
- A) Edirne Antlaşması
- B) Berlin Antlaşması
- C) Paris Antlaşması ✓
- D) Ayestefanos Antlaşması
Paris Antlaşması, kapitülasyonların kaldırılmasının gündeme geldiği ve Rusya'nın Ortodokslar adına söz söyleme hakkını kaybettiği antlaşmadır. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin lehine önemli kazanımlar sağlamıştır. Paris Antlaşması, Kırım Savaşı'nın sonuçlarını belirlemiştir. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletleri arasındaki konumunu güçlendirmiştir. Paris Antlaşması, Osmanlı diplomasi tarihinin önemli bir belgesidir.
25. Osmanlı Devleti tarihinde ilk dış borcu ne zaman almıştır?
- A) 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'nda
- B) 1829 Edirne Antlaşması'ndan sonra
- C) 1854 Kırım Savaşı'nda ✓
- D) 1838 Balta Limanı Antlaşması'ndan sonra
Osmanlı Devleti tarihinde ilk dış borcu, 1854 Kırım Savaşı'nda almıştır. Bu borç, Osmanlı Devleti'nin mali sorunlarının başlangıcıdır. İlk dış borç, Osmanlı ekonomisinin çöküşünü hızlandırmıştır. Bu borç, Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını kaybetmesine neden olmuştur. İlk dış borç, Osmanlı ekonomik tarihinin önemli bir dönüm noktasıdır.