XX. Yüzyıl Osmanlı (Dağılma Dönemi) 2

1. Osmanlı siyasi tarihinde birden fazla siyasi partinin faaliyet gösterdiği çok partili döneme ilk olarak ne zaman geçilmiştir?

• A) Lale Devri
• B) Tanzimat Dönemi
• C) II. Meşrutiyet Dönemi ✓
• D) II. Mahmut Dönemi

II. Meşrutiyet'in ilanı (1908) ve 1909'da Kanun-i Esasi'de yapılan değişikliklerle (cemiyet kurma özgürlüğü) Osmanlı tarihinde ilk kez çok partili siyasi hayata geçilmiştir. İttihat ve Terakki Fırkası'na karşı Ahrar Fırkası, Hürriyet ve İtilaf Fırkası gibi çeşitli siyasi partiler kurulmuştur.

2. Çanakkale Savaşları sırasında Boğaz savunmasındaki başarıları nedeniyle '18 Mart Kahramanı' olarak anılan Osmanlı paşası aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ali Fuat Paşa
• B) Enver Paşa
• C) Mustafa Kemal
• D) Cevat Paşa ✓

18 Mart Kahramanı ve İstanbul'u kurtaran birinci kişi unvanı Cevat (Çobanlı) Paşa'ya aittir.

3. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesini sağlayan Mondros Ateşkes Antlaşması'na Osmanlı heyeti başkanı olarak imza atan isim kimdir?

• A) Enver Paşa
• B) Talat Paşa
• C) Ahmet İzzet Paşa
• D) Rauf Bey ✓

Mondros Mütarekesi, Ahmet İzzet Paşa Hükümeti'nin Bahriye Nazırı olan Rauf (Orbay) Bey tarafından, Limni adasının Mondros limanında, İngiliz Amiral Calthorpe ile imzalanmıştır.

4. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin verdiği ağır kayıplar nedeniyle, Cumhuriyet'in ilk yıllarında ciddi bir eğitimli nüfus (aydın) eksikliği hissedilmesine yol açan cephe hangisidir?

• A) Çanakkale ✓
• B) Mısır
• C) Kafkasya
• D) Irak

Çanakkale Cephesi'nde kaybedilen harbiyeli, mülkiyeli, tıbbiyeli yetişmiş aydın eksikliği Cumhuriyet döneminde ciddi şekilde hissedilmiştir.

5. Balkan Savaşları sürecinde Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan eden son Balkan devleti hangisidir?

• A) Romanya
• B) Yunanistan
• C) Makedonya
• D) Arnavutluk ✓

Arnavutluk, Osmanlı Devleti'nden en son ayrılan Balkan ülkesidir (I. Balkan Savaşı sırasında).

6. I. Dünya Savaşı'nın sonlarında Osmanlı Devleti, ateşkes imzalarken toprak bütünlüğü ve adil barış konularında en çok hangi uluslararası bildiriye güvenmiştir?

• A) Rusya'nın desteğine
• B) Wilson İlkeleri'ne ✓
• C) Sykes-Picot Antlaşması'na
• D) Gizli Antlaşmalara

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'ndan çekilirken (Mondros'u imzalarken), ABD Başkanı Wilson'ın yayınladığı ilkelerin uygulanacağına ve adil bir barış yapılacağına güvenmiştir. Ancak bu ilkeler uygulanmamıştır.

7. 1913 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin hükümeti devirerek yönetimi tamamen ele geçirdiği siyasi olayın adı nedir?

• A) 31 Mart Vakası
• B) Bab-ı Ali Baskını ✓
• C) Kabakçı Mustafa İsyanı
• D) Vaka-i Hayriye

Bab-ı Ali Baskını (23 Ocak 1913), İttihat ve Terakki'nin, Edirne'yi düşmana vermekle suçladığı Kamil Paşa Hükümeti'ne karşı yaptığı bir hükümet darbesidir.

8. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na fiilen ve resmi olarak dahil olmasına neden olan doğrudan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Rusya'nın Kafkasya'dan saldırması
• B) Saraybosna'da Avusturya veliahtının öldürülmesi
• C) Osmanlı'ya sığınan Alman gemilerinin Rus limanlarını bombalaması ✓
• D) Almanya ile gizli ittifak yapılması

İngilizlerden kaçan Goben ve Breslav gemileri Osmanlı'ya sığınmış, satın alınmış gibi gösterilip Türk bayrağı çekilmiştir. Bu gemilerin Rus limanlarını bombalaması Osmanlı'yı fiilen savaşa sokmuştur.

9. 1913 yılında patlak veren II. Balkan Savaşı'nın ortaya çıkmasındaki en temel sebep nedir?

• A) Osmanlı Devleti'nin intikam almak istemesi
• B) Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan etmesi
• C) Balkan devletlerinin I. Balkan Savaşı ganimetlerini (toprakları) paylaşamaması ✓
• D) Rusya'nın Bulgaristan'a savaş açması

II. Balkan Savaşı'nın temel nedeni, I. Balkan Savaşı'nda en büyük payı Bulgaristan'ın almasıdır. Bu durumdan rahatsız olan diğer Balkan devletleri ittifak kurarak Bulgaristan'a savaş açmıştır.

10. Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nda geçerliliğini yitiren ve çöken temel siyasi akım (ideoloji) hangisidir?

• A) Batıcılık fikrinin güçlenmesi
• B) Osmanlıcılık fikrinin tamamen çökmesi ✓
• C) Adem-i Merkeziyetçiliğin kabul edilmesi
• D) İslamcılık fikrinin başarıya ulaşması

Balkan Savaşları, Osmanlıcılık (tüm unsurları birleştirme) fikrinin iflasıdır. Arnavutların bile isyan edip ayrılmasıyla, İttihat ve Terakki tek kurtuluş yolu olarak 'Türkçülük' ideolojisine yönelmiştir.

11. ABD Başkanı Wilson tarafından yayımlanan ilkelerin Osmanlı Devleti ile ilgili maddesinin temel içeriği nedir?

• A) Osmanlı'nın Almanya'ya savaş tazminatı ödemesi
• B) Osmanlı İmparatorluğu'nun tüm sınırlarının korunması
• C) Türklerin yoğun olduğu yerlerde Türklere, azınlıkların yoğun olduğu bölgelerde azınlıklara egemenlik hakkı tanınması ✓
• D) Sadece padişahlık makamının korunması

Wilson İlkeleri'nin 12. Maddesi, Türklerin çoğunlukta olduğu yerlerin Osmanlı'ya kalmasını, diğer ulusların çoğunlukta olduğu yerlerde onlara bağımsızlık hakkı tanınmasını öngörerek Sevr Antlaşması'na zemin hazırlamıştır.

12. Aşağıdakilerden hangisi 1915-1916 Çanakkale Savaşları'nın ortaya çıkardığı sonuçlar arasında gösterilemez?

• A) Yarım milyona yakın insanın hayatını kaybetmesi
• B) Rus Çarlığı'na askeri ve ekonomik yardım gidememesi
• C) Bulgaristan'ın savaştan çekilme kararı alması ✓
• D) I. Dünya Savaşı'nın beklenenden daha uzun sürmesi

Çanakkale Cephesi'nde Osmanlı Devleti'nin başarısından sonra Bulgaristan savaştan çekilmemiş, aksine İttifak Bloku'nda savaşa dâhil olmuştur.

13. II. Abdülhamid döneminde İslamcılık (Panislamizm) idealini güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen en büyük somut proje aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ziraat Bankası'nın açılması
• B) Ermeni ıslahatlarının yapılması
• C) Hicaz Demiryolu'nun inşa edilmesi ✓
• D) Düyun-u Umumiye'nin kurulması

Hicaz Demiryolu (1900-1908), II. Abdülhamid'in en büyük projelerinden biridir. Hem Halifeliğin prestijini artırmayı hem de bölgedeki askeri kontrolü sağlamayı hedeflemiştir.

14. Mustafa Kemal'in Ağustos 1914'te Sofya'dan yazdığı bir mektupta 'Bu savaş çok uzun sürecektir. Ona girmekte geç kalınmaz...' sözleriyle bahsettiği tarihi gelişme hangisidir?

• A) I.Balkan Savaşı
• B) Kurtuluş Savaşı
• C) I.Dünya Savaşı ✓
• D) Trablusgarp Savaşı

Ağustos 1914 tarihi I. Dünya Savaşı'nın başlangıcına denk gelmektedir.

15. 1909 yılında meşrutiyet rejimini yıkmaya yönelik çıkarılan isyanı bastırmak için Selanik'ten gelen Hareket Ordusu'nun müdahale ettiği olay hangisidir?

• A) Şeyh Sait İsyanı
• B) Babiali Baskını
• C) 31 Mart Ayaklanması ✓
• D) Menemen Olayı

Bahsedilen isyan 13 Nisan 1909'da Avcı Taburları öncülüğünde başlatılan 31 Mart İsyanı'dır.

16. Mustafa Kemal'in Trablusgarp Savaşı sırasında yerel halkı örgütleyerek İtalyanlara karşı ilk önemli askeri başarılarını elde ettiği cepheler nereleridir?

• A) Bingazi ve Mısrata
• B) Derne ve Tobruk ✓
• C) Anafartalar ve Conkbayırı
• D) Plevne ve Galiçya

Mustafa Kemal Paşa (Gazeteci Şerif Bey takma adıyla), Derne ve Tobruk'ta İtalyanlara karşı önemli başarılar kazanarak ilk askeri şöhretini elde etmiştir.

17. 1917 Bolşevik Devrimi sonrası Rusya'nın savaştan çekilmesiyle, İtilaf Devletleri arasında daha önce yapılan ve Boğazları Rusya'ya bırakan hangi gizli antlaşma uygulanmamıştır?

• A) St. Jean de Maurienne Antlaşması
• B) İstanbul Antlaşması ✓
• C) Londra Antlaşması
• D) Sykes-Picot Antlaşması

1915 tarihli İstanbul Antlaşması, İngiltere ve Fransa'nın, Rusya'yı savaşta tutmak için Boğazları ve İstanbul'u Rusya'ya vadettiği gizli antlaşmaydı.

18. I. Dünya Savaşı esnasında İtalya'yı İttifak grubundan İtilaf Devletleri safına çekmek için Antalya ve çevresi ile 12 Ada'nın İtalyanlara vadedildiği gizli antlaşma hangisidir?

• A) Petrograd Protokolü
• B) St. Jean de Maurienne Antlaşması
• C) Londra Antlaşması ✓
• D) Sykes-Picot Antlaşması

İtalya'yı İttifak grubundan İtilaf Devletleri safına çekmek için 1915 yılında imzalanan gizli antlaşma Londra Antlaşması'dır. Bu antlaşmayla İtalya'ya savaş sonunda Antalya çevresi ile 12 Ada vadedilmiştir. Adayların sıklıkla karıştırdığı St. Jean de Maurienne Antlaşması ise İtalya savaşa girdikten çok sonra (1917) imzalanmış ve İtalya'nın payını artırmak amacıyla, İzmir, Aydın ve Konya çevresini İtalyanlara bırakmıştır.

19. Paris Barış Konferansı'nda (1919), daha önce İtalya'ya söz verilen İzmir ve çevresinin Yunanistan'a bırakılmasında başrolü oynayan devlet hangisidir?

• A) Rusya
• B) İngiltere ✓
• C) ABD
• D) Fransa

İngiltere Başbakanı Lloyd George, Akdeniz'de güçlü bir İtalya yerine, kendi kontrol edebileceği zayıf bir Yunanistan'ı tercih ettiği için bu değişikliğe öncülük etmiştir.

20. 1917 yılında İngiltere tarafından yayımlanan ve Filistin topraklarında bir Yahudi devletinin kurulmasına destek veren tarihi belge nedir?

• A) Sykes-Picot Antlaşması
• B) Londra Antlaşması
• C) Balfour Deklarasyonu ✓
• D) Wilson İlkeleri

Balfour Deklarasyonu (1917), İngiltere'nin o sırada henüz Osmanlı toprağı olan Filistin'de bir 'Yahudi Ulusal Yurdu' kurulmasını resmen desteklediğini ilan eden belgedir.

21. I. Dünya Savaşı'nın Hicaz Cephesi'nde Medine'yi zor şartlar altında başarıyla savunan ve tarihe 'Çöl Kaplanı' olarak geçen Osmanlı paşası kimdir?

• A) Fahrettin Paşa ✓
• B) Fevzi Paşa
• C) Cemal Paşa
• D) Enver Paşa

Fahrettin Paşa (Türkkan), Medine'yi teslim etmeyerek uzun süre direnmiş ve 'Çöl Kaplanı' ile 'Medine Müdafii' unvanlarını almıştır.

22. I. Dünya Savaşı'nın ardından imparatorlukların yıkılmasıyla ortaya çıkan yeni devletlere hangi seçenekteki üçlü doğru bir örnektir?

• A) Yunanistan - Bulgaristan - Belçika
• B) Polonya - Yugoslavya - Çekoslovakya ✓
• C) Hollanda - Belçika - Lüksemburg
• D) Sırbistan - Romanya - Karadağ

I. Dünya Savaşı sonucunda imparatorlukların parçalanmasıyla Polonya, Yugoslavya ve Çekoslovakya gibi yeni devletler kurulmuştur.

23. 1909 Anayasa değişiklikleri ve sonrasındaki gelişmelerle II. Meşrutiyet Dönemi'nde Osmanlı Devleti'nin fiili yönetimini elinde tutan güç hangisi olmuştur?

• A) Meclis-i Mebusan
• B) Padişah (V. Mehmed Reşad)
• C) Ayanlar
• D) İttihat ve Terakki Cemiyeti (Fırkası) ✓

1909 değişikliği ile padişahın yetkileri sembolik hale getirilmiş, 1913 Bab-ı Ali Baskını'ndan sonra ise İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetime tam olarak el koymuştur.

24. 10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Antlaşması hangi şehirde imzalanmış ve Osmanlı Hükümeti adına onayı veren kurulun adı ne olmuştur?

• A) Londra'da - Rauf Orbay
• B) San Remo'da - Damat Ferit Paşa
• C) Paris'te - Tevfik Paşa
• D) Paris - Saltanat Şurası ✓

Sevr Antlaşması, Paris'in Sevr banliyösünde, Padişah Vahdettin'in topladığı 'Saltanat Şurası'nın onayıyla imzalanmıştır.

25. I. Dünya Savaşı sırasındaki gizli antlaşmalarda İtalya'ya bırakılması kararlaştırılan ancak Paris Barış Konferansı'nda Yunanistan'a verilen Osmanlı toprağı neresidir?

• A) İzmir ve çevresi ✓
• B) Musul ve Kerkük
• C) Doğu Trakya
• D) Antalya ve Konya

İngiltere, Doğu Akdeniz'de güçlü bir İtalya yerine kendi güdümünde bir Yunanistan'ı tercih ettiği için İzmir ve çevresinin Yunanistan'a verilmesini sağlamıştır.