XX. Yüzyıl Osmanlı (Dağılma Dönemi) 2
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda Almanya ile birlikte savaşa girmesinin _temel nedeni_ nedir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda Almanya ile birlikte savaşa girmesinin _temel nedeni_ nedir?
- A) Kaybettiği toprakları geri almak ve siyasi yalnızlıktan kurtulmak ✓
- B) Almanya'nın savaşta üstün olması
- C) İngiltere'nin Osmanlı'ya saldırması
- D) Rusya'nın Osmanlı'ya savaş açması
Osmanlı Devleti (özellikle İttihat ve Terakki yönetimi), İngiltere ve Fransa'nın kendisini ittifaka almaması üzerine siyasi yalnızlığa düşmüştür. Almanya'nın savaşı kazanacağına inanarak, bu ittifakla hem kapitülasyonlardan kurtulmayı hem de son yüzyılda kaybettiği (Balkanlar, Mısır, Kırım, Kafkasya) toprakları geri almayı umut etmiştir.
2. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda yenilmesinin _en önemli nedeni_ nedir?
- A) Ekonomik zorluklar
- B) Müttefiki olan Almanya'nın ve diğer İttifak Devletleri'nin savaşı kaybetmesi ✓
- C) İç isyanların (Arap İsyanı) çıkması
- D) Askeri donanım eksikliği
Osmanlı Devleti, Çanakkale ve Kut'ül Amare gibi cephelerde başarılar elde etse de, İttifak Devletleri bloğunda yer alıyordu. Savaştan ilk çekilen İttifak devleti Bulgaristan olmuştur (29 Eylül 1918). Bulgaristan'ın çekilmesiyle Osmanlı Devleti ile Almanya arasındaki kara bağlantısı kopmuş, yardım yolları kapanmış ve Osmanlı Devleti de teslim olmak zorunda kalmıştır (Mondros - 30 Ekim 1918). En son ise Almanya teslim olmuştur (11 Kasım 1918). Dolayısıyla müttefiklerin genel olarak savaşı kaybetmesi Osmanlı'nın da yenilgi sebebidir.
3. XX. Yüzyılın başında (1908) Osmanlı Devleti'nde _II. Meşrutiyet_'in ilan edilmesini sağlayan siyasi-askeri örgütlenme hangisidir?
- A) Hürriyet ve İtilaf Fırkası
- B) Ahrar Fırkası
- C) İttihat ve Terakki Cemiyeti ✓
- D) Genç Osmanlılar
İttihat ve Terakki Cemiyeti, II. Abdülhamid'in İstibdat rejimine son vermek amacıyla örgütlenmiştir. Özellikle Makedonya'daki (Selanik) subayların (Enver, Niyazi Beyler) isyanı (1908), II. Abdülhamid'i anayasayı (Kanun-i Esasi) yeniden yürürlüğe koymaya ve Meşrutiyeti ilan etmeye zorlamıştır.
4. II. Meşrutiyet'in ilan edildiği (1908) kargaşa ortamından yararlanarak Osmanlı'dan _tam bağımsızlığını_ ilan eden Balkan devleti hangisidir?
- A) Sırbistan
- B) Yunanistan
- C) Bulgaristan ✓
- D) Arnavutluk
II. Meşrutiyet'in ilanı sırasındaki siyasi kaostan yararlanan Bulgaristan, 1878 Berlin Antlaşması ile 'özerk prenslik' haline gelmişken, 5 Ekim 1908'de tam bağımsızlığını ilan etmiştir. (Aynı gün Avusturya Bosna-Hersek'i ilhak etmiş, Girit de Yunanistan'a katılmıştır).
5. 1909 yılında II. Meşrutiyet rejimine karşı çıkan ve 'Şeriat isteriz' sloganıyla İstanbul'da başlayan _ilk gerici (irticai)_ isyanın adı nedir?
- A) 31 Mart Vakası ✓
- B) Bab-ı Ali Baskını
- C) Patrona Halil İsyanı
- D) Kabakçı Mustafa İsyanı
31 Mart Vakası (Rumi takvime göre 31 Mart 1325), II. Meşrutiyet'in getirdiği özgürlüklere ve İttihat ve Terakki yönetimine karşı, Avcı Taburları ve bazı alimlerin öncülüğünde çıkan, anayasal düzene karşı Osmanlı tarihindeki ilk gerici isyandır.
6. 1909'daki _31 Mart Vakası_'nı bastırmak için Selanik'ten İstanbul'a gelen ve komutanlığını Mahmut Şevket Paşa'nın, Kurmay Başkanlığını Mustafa Kemal'in yaptığı ordunun adı nedir?
- A) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
- B) Kuvâ-yi Milliye
- C) Hareket Ordusu ✓
- D) Nizam-ı Cedid Ordusu
Hareket Ordusu, Meşrutiyeti korumak amacıyla İttihat ve Terakki'nin Selanik'teki 3. Ordu birliklerinden oluşturduğu ordudur. İstanbul'a gelerek isyanı bastırmış ve Meşrutiyet'i yeniden tesis etmiştir.
7. _31 Mart Vakası_ (1909) sonucunda, Meclis kararıyla tahttan indirilen padişah kimdir?
- A) Abdülmecid
- B) II. Abdülhamid ✓
- C) Vahdettin (VI. Mehmed)
- D) Abdülaziz
31 Mart Vakası'nın bastırılmasından sonra, İttihat ve Terakki kontrolündeki Meclis-i Mebusan, isyanın çıkmasında rolü olduğu gerekçesiyle II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesine (hal' edilmesine) karar vermiştir. Yerine kardeşi V. Mehmed Reşad geçirilmiştir.
8. Osmanlı siyasi tarihinde birden fazla siyasi partinin faaliyet gösterdiği çok partili döneme ilk olarak ne zaman geçilmiştir?
- A) Lale Devri
- B) Tanzimat Dönemi
- C) II. Meşrutiyet Dönemi ✓
- D) II. Mahmut Dönemi
II. Meşrutiyet'in ilanı (1908) ve 1909'da Kanun-i Esasi'de yapılan değişikliklerle (cemiyet kurma özgürlüğü) Osmanlı tarihinde ilk kez çok partili siyasi hayata geçilmiştir. İttihat ve Terakki Fırkası'na karşı Ahrar Fırkası, Hürriyet ve İtilaf Fırkası gibi çeşitli siyasi partiler kurulmuştur.
9. Çanakkale Savaşları sırasında Boğaz savunmasındaki başarıları nedeniyle '18 Mart Kahramanı' olarak anılan Osmanlı paşası aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ali Fuat Paşa
- B) Enver Paşa
- C) Mustafa Kemal
- D) Cevat Paşa ✓
18 Mart Kahramanı ve İstanbul'u kurtaran birinci kişi unvanı Cevat (Çobanlı) Paşa'ya aittir.
10. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesini sağlayan Mondros Ateşkes Antlaşması'na Osmanlı heyeti başkanı olarak imza atan isim kimdir?
- A) Enver Paşa
- B) Talat Paşa
- C) Ahmet İzzet Paşa
- D) Rauf Bey ✓
Mondros Mütarekesi, Ahmet İzzet Paşa Hükümeti'nin Bahriye Nazırı olan Rauf (Orbay) Bey tarafından, Limni adasının Mondros limanında, İngiliz Amiral Calthorpe ile imzalanmıştır.
11. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin verdiği ağır kayıplar nedeniyle, Cumhuriyet'in ilk yıllarında ciddi bir eğitimli nüfus (aydın) eksikliği hissedilmesine yol açan cephe hangisidir?
- A) Çanakkale ✓
- B) Mısır
- C) Kafkasya
- D) Irak
Çanakkale Cephesi'nde kaybedilen harbiyeli, mülkiyeli, tıbbiyeli yetişmiş aydın eksikliği Cumhuriyet döneminde ciddi şekilde hissedilmiştir.
12. Balkan Savaşları sürecinde Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan eden son Balkan devleti hangisidir?
- A) Romanya
- B) Yunanistan
- C) Makedonya
- D) Arnavutluk ✓
Arnavutluk, Osmanlı Devleti'nden en son ayrılan Balkan ülkesidir (I. Balkan Savaşı sırasında).
13. I. Dünya Savaşı'nın sonlarında Osmanlı Devleti, ateşkes imzalarken toprak bütünlüğü ve adil barış konularında en çok hangi uluslararası bildiriye güvenmiştir?
- A) Rusya'nın desteğine
- B) Wilson İlkeleri'ne ✓
- C) Sykes-Picot Antlaşması'na
- D) Gizli Antlaşmalara
Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'ndan çekilirken (Mondros'u imzalarken), ABD Başkanı Wilson'ın yayınladığı ilkelerin uygulanacağına ve adil bir barış yapılacağına güvenmiştir. Ancak bu ilkeler uygulanmamıştır.
14. 1913 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin hükümeti devirerek yönetimi tamamen ele geçirdiği siyasi olayın adı nedir?
- A) 31 Mart Vakası
- B) Bab-ı Ali Baskını ✓
- C) Kabakçı Mustafa İsyanı
- D) Vaka-i Hayriye
Bab-ı Ali Baskını (23 Ocak 1913), İttihat ve Terakki'nin, Edirne'yi düşmana vermekle suçladığı Kamil Paşa Hükümeti'ne karşı yaptığı bir hükümet darbesidir.
15. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na fiilen ve resmi olarak dahil olmasına neden olan doğrudan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Rusya'nın Kafkasya'dan saldırması
- B) Saraybosna'da Avusturya veliahtının öldürülmesi
- C) Osmanlı'ya sığınan Alman gemilerinin Rus limanlarını bombalaması ✓
- D) Almanya ile gizli ittifak yapılması
İngilizlerden kaçan Goben ve Breslav gemileri Osmanlı'ya sığınmış, satın alınmış gibi gösterilip Türk bayrağı çekilmiştir. Bu gemilerin Rus limanlarını bombalaması Osmanlı'yı fiilen savaşa sokmuştur.
16. 1913 yılında patlak veren II. Balkan Savaşı'nın ortaya çıkmasındaki en temel sebep nedir?
- A) Osmanlı Devleti'nin intikam almak istemesi
- B) Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan etmesi
- C) Balkan devletlerinin I. Balkan Savaşı ganimetlerini (toprakları) paylaşamaması ✓
- D) Rusya'nın Bulgaristan'a savaş açması
II. Balkan Savaşı'nın temel nedeni, I. Balkan Savaşı'nda en büyük payı Bulgaristan'ın almasıdır. Bu durumdan rahatsız olan diğer Balkan devletleri ittifak kurarak Bulgaristan'a savaş açmıştır.
17. Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nda geçerliliğini yitiren ve çöken temel siyasi akım (ideoloji) hangisidir?
- A) Batıcılık fikrinin güçlenmesi
- B) Osmanlıcılık fikrinin tamamen çökmesi ✓
- C) Adem-i Merkeziyetçiliğin kabul edilmesi
- D) İslamcılık fikrinin başarıya ulaşması
Balkan Savaşları, Osmanlıcılık (tüm unsurları birleştirme) fikrinin iflasıdır. Arnavutların bile isyan edip ayrılmasıyla, İttihat ve Terakki tek kurtuluş yolu olarak 'Türkçülük' ideolojisine yönelmiştir.
18. Aşağıdakilerden hangisi 1915-1916 Çanakkale Savaşları'nın ortaya çıkardığı sonuçlar arasında gösterilemez?
- A) Yarım milyona yakın insanın hayatını kaybetmesi
- B) Rus Çarlığı'na askeri ve ekonomik yardım gidememesi
- C) Bulgaristan'ın savaştan çekilme kararı alması ✓
- D) I. Dünya Savaşı'nın beklenenden daha uzun sürmesi
Çanakkale Cephesi'nde Osmanlı Devleti'nin başarısından sonra Bulgaristan savaştan çekilmemiş, aksine İttifak Bloku'nda savaşa dâhil olmuştur.
19. Mustafa Kemal'in Ağustos 1914'te Sofya'dan yazdığı bir mektupta 'Bu savaş çok uzun sürecektir. Ona girmekte geç kalınmaz...' sözleriyle bahsettiği tarihi gelişme hangisidir?
- A) I.Balkan Savaşı
- B) Kurtuluş Savaşı
- C) I.Dünya Savaşı ✓
- D) Trablusgarp Savaşı
Ağustos 1914 tarihi I. Dünya Savaşı'nın başlangıcına denk gelmektedir.
20. 1909 yılında meşrutiyet rejimini yıkmaya yönelik çıkarılan isyanı bastırmak için Selanik'ten gelen Hareket Ordusu'nun müdahale ettiği olay hangisidir?
- A) Şeyh Sait İsyanı
- B) Babiali Baskını
- C) 31 Mart Ayaklanması ✓
- D) Menemen Olayı
Bahsedilen isyan 13 Nisan 1909'da Avcı Taburları öncülüğünde başlatılan 31 Mart İsyanı'dır.
21. Mustafa Kemal'in Trablusgarp Savaşı sırasında yerel halkı örgütleyerek İtalyanlara karşı ilk önemli askeri başarılarını elde ettiği cepheler nereleridir?
- A) Bingazi ve Mısrata
- B) Derne ve Tobruk ✓
- C) Anafartalar ve Conkbayırı
- D) Plevne ve Galiçya
Mustafa Kemal Paşa (Gazeteci Şerif Bey takma adıyla), Derne ve Tobruk'ta İtalyanlara karşı önemli başarılar kazanarak ilk askeri şöhretini elde etmiştir.
22. 1917 Bolşevik Devrimi sonrası Rusya'nın savaştan çekilmesiyle, İtilaf Devletleri arasında daha önce yapılan ve Boğazları Rusya'ya bırakan hangi gizli antlaşma uygulanmamıştır?
- A) St. Jean de Maurienne Antlaşması
- B) İstanbul Antlaşması ✓
- C) Londra Antlaşması
- D) Sykes-Picot Antlaşması
1915 tarihli İstanbul Antlaşması, İngiltere ve Fransa'nın, Rusya'yı savaşta tutmak için Boğazları ve İstanbul'u Rusya'ya vadettiği gizli antlaşmaydı.
23. I. Dünya Savaşı esnasında İtalya'yı İttifak grubundan İtilaf Devletleri safına çekmek için Antalya ve çevresi ile 12 Ada'nın İtalyanlara vadedildiği gizli antlaşma hangisidir?
- A) Petrograd Protokolü
- B) St. Jean de Maurienne Antlaşması
- C) Londra Antlaşması ✓
- D) Sykes-Picot Antlaşması
İtalya'yı İttifak grubundan İtilaf Devletleri safına çekmek için 1915 yılında imzalanan gizli antlaşma Londra Antlaşması'dır. Bu antlaşmayla İtalya'ya savaş sonunda Antalya çevresi ile 12 Ada vadedilmiştir. Adayların sıklıkla karıştırdığı St. Jean de Maurienne Antlaşması ise İtalya savaşa girdikten çok sonra (1917) imzalanmış ve İtalya'nın payını artırmak amacıyla, İzmir, Aydın ve Konya çevresini İtalyanlara bırakmıştır.
24. Paris Barış Konferansı'nda (1919), daha önce İtalya'ya söz verilen İzmir ve çevresinin Yunanistan'a bırakılmasında başrolü oynayan devlet hangisidir?
- A) Rusya
- B) İngiltere ✓
- C) ABD
- D) Fransa
İngiltere Başbakanı Lloyd George, Akdeniz'de güçlü bir İtalya yerine, kendi kontrol edebileceği zayıf bir Yunanistan'ı tercih ettiği için bu değişikliğe öncülük etmiştir.
25. 1917 yılında İngiltere tarafından yayımlanan ve Filistin topraklarında bir Yahudi devletinin kurulmasına destek veren tarihi belge nedir?
- A) Sykes-Picot Antlaşması
- B) Londra Antlaşması
- C) Balfour Deklarasyonu ✓
- D) Wilson İlkeleri
Balfour Deklarasyonu (1917), İngiltere'nin o sırada henüz Osmanlı toprağı olan Filistin'de bir 'Yahudi Ulusal Yurdu' kurulmasını resmen desteklediğini ilan eden belgedir.