Genel Tekrar Testi - 107

1. Çocuk edebiyatında 'fabl' türü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Fabl, kahramanları genellikle insan olan uzun hikâyelerdir.
• B) Fabl, kahramanları genellikle hayvanlar olan, sonunda ders verme amacı güden kısa öykülerdir. ✓
• C) Fabl, sadece yetişkinler için yazılır.
• D) Fabl, gerçek tarihî olayları anlatır.
• E) Fabl, divan edebiyatının bir türüdür.

Fabl,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kahramanları genellikle hayvanlar, bitkiler veya cansız varlıklar olan, sonunda bir ahlak dersi veya öğüt veren, kısa ve alegorik (simgesel) öykülerdir. Çocuk edebiyatının önemli bir türüdür.

2. Çocuk edebiyatında 'resimli kitaplar' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Resimli kitaplar, yalnızca okul öncesi çocuklar içindir.
• B) Resimli kitaplar, metin ve görselin birlikte anlam oluşturduğu, çocuğun hem okuma hem görsel okuma becerisini geliştiren kitaplardır. ✓
• C) Resimli kitaplar, sadece eğlence amaçlıdır.
• D) Resimli kitaplar, edebiyat değeri taşımaz.
• E) Resimli kitaplar, çocuğun kelime dağarcığını geliştirmez.

Resimli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kitaplar, metin ve görselin bir arada kullanıldığı, iki farklı okuma biçimini (yazılı metin ve görsel okuma) birleştiren, çocuğun hayal gücünü, eleştirel düşünmesini ve estetik duygusunu geliştiren önemli bir çocuk edebiyatı türüdür.

3. Çocuk edebiyatı seçiminde 'yaş gelişimine uygunluk' ölçütü aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

• A) Eserin çocuğun bilişsel, duygusal ve dil gelişim düzeyine uygun olması ✓
• B) Eserin sadece eğitici olması
• C) Eserin renkli ve resimli olması
• D) Eserin yazarının çocuk olması
• E) Eserin kalın ve ciltli olması

'Yaş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gelişimine uygunluk', eserin hedef kitlenin (çocuğun) bilişsel (anlama, düşünme), duygusal (empati, duygu yönetimi) ve dil (sözcük dağarcığı, cümle yapıları) gelişim düzeyine hitap etmesini ifade eder. Bu, çocuk edebiyatı seçiminde en temel ölçüttür.

4. Edebiyat kuramlarında 'yansıtma' (mimesis) kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

• A) Sanatın, sanatçının iç dünyasını yansıtması
• B) Sanatın, doğayı ve hayatı taklit etmesi ✓
• C) Sanatın, toplumsal değişimi hedeflemesi
• D) Sanatın, okurun duygularını harekete geçirmesi
• E) Sanatın, dilin olanaklarını keşfetmesi

Yansıtma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (mimesis), Platon ve Aristoteles'ten gelen, sanatın doğayı, insanı ve hayatı taklit etmesi (yansıtması) anlayışıdır. Sanat eseri, gerçekliğin bir kopyası veya yansıması olarak görülür.

5. Edebiyat kuramlarında 'alımlama estetiği' (reception aesthetics) aşağıdakilerden hangisine odaklanır?

• A) Eserin yazarının niyetine
• B) Eserin tarihsel bağlamına
• C) Eserin okur tarafından algılanmasına ve yorumlanmasına ✓
• D) Eserin dilsel yapısına
• E) Eserin toplumsal işlevine

Alımlama‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ estetiği (Reception Aesthetics), edebiyat kuramında okurun eseri nasıl algıladığına, yorumladığına ve anlamlandırdığına odaklanır. Eserin anlamı, okurun katılımıyla oluşur; okur, anlamın aktif bir üreticisidir.

6. Yapısalcılık (structuralism) edebiyat kuramında aşağıdakilerden hangisini ön plana çıkarır?

• A) Eserin tarihsel ve toplumsal arka planını
• B) Eserin biçimsel ve dilsel yapısını, anlamın bu yapı içinde nasıl oluştuğunu ✓
• C) Eserin yazarın psikolojisini yansıtmasını
• D) Eserin okurda uyandırdığı duyguları
• E) Eserin ahlaki mesajını

Yapısalcılık,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ edebî eseri kendi içinde tutarlı bir yapı olarak ele alır; anlamın, eserin dilsel ve biçimsel ögeleri (ses, sözcük, cümle, anlatı yapısı) arasındaki ilişkilerden doğduğunu savunur. Tarihsel, psikolojik veya duygusal yaklaşımlara karşı çıkar.

7. Feminist edebiyat kuramı aşağıdakilerden hangisine odaklanır?

• A) Edebiyatta erkek egemen söylemin eleştirisine ve kadın deneyiminin temsiline ✓
• B) Edebiyatın ekonomik altyapıyla ilişkisine
• C) Edebiyatın psikanalitik yorumuna
• D) Edebiyatın biçimsel özelliklerine
• E) Edebiyatın doğayı yansıtmasına

Feminist‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ edebiyat kuramı, edebiyatta kadının temsilini, erkek egemen dil ve söylemi, toplumsal cinsiyet rollerinin edebî metinlerdeki izdüşümlerini eleştirel olarak inceler. Kadın yazarların eserlerini ve kadın deneyimini merkeze alır.

8. Edebiyat kuramlarında 'biçimcilik' (formalizm) aşağıdakilerden hangisini savunur?

• A) Edebi eserin toplumsal işlevi ön plandadır.
• B) Edebi eserin biçimsel özellikleri (dil, yapı, üslup) anlamdan daha önemlidir. ✓
• C) Edebi eser, yazarın psikolojisini yansıtır.
• D) Edebi eser, okurun yorumuyla anlam kazanır.
• E) Edebi eser, tarihsel bağlamıyla değerlendirilmelidir.

Biçimcilik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (formalizm), edebî eserin **biçimsel, dilsel ve yapısal özelliklerine** odaklanır; anlam, bu biçimsel ögelerin bir sonucu olarak görülür. Rus Biçimcileri (Şklovski, Eichenbaum) ve Yeni Eleştiri (New Criticism) bu anlayışın temsilcileridir.

9. Edebiyat kuramlarında 'okur tepkisi' (reader-response) eleştirisi aşağıdakilerden hangisine odaklanır?

• A) Eserin yazarının niyetine
• B) Eserin biçimsel özelliklerine
• C) Eserin okur tarafından nasıl anlamlandırıldığına ve okurun yorumuna ✓
• D) Eserin toplumsal arka planına
• E) Eserin tarihsel gerçekliğine

Okur‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tepkisi eleştirisi (Reader-Response Criticism), edebî eserin anlamının okurun aktif katılımıyla oluştuğunu savunur. Okurun duyguları, beklentileri, ön bilgileri ve yorumu, eserin anlamını belirleyen temel faktörlerdir.

10. Edebiyat kuramlarında 'postmodernizm' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Postmodernizm, tek bir doğru anlamı savunur.
• B) Postmodernizm, üst kuralları, kesin sınırları ve büyük anlatıları reddeder. ✓
• C) Postmodernizm, gerçekçiliği ön planda tutar.
• D) Postmodernizm, geleneksel anlatı yapısını güçlendirir.
• E) Postmodernizm, yazarın otoritesini vurgular.

Postmodernizm,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ modernizmin 'büyük anlatılarına' (ilerleme, akıl, gerçeklik), kesin sınırlara ve tek doğru anlama karşı çıkar. Metinler arasılık, parodi, pastiş, ironi ve kurmacanın sınırlarını sorgulama postmodern edebiyatın temel özellikleridir.

11. Edimbilim (pragmatics) ile anlambilim (semantics) arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Anlambilim, sözcük anlamlarını; edimbilim, bağlam içinde kullanımı inceler. ✓
• B) Anlambilim, cümle yapısını; edimbilim, sesleri inceler.
• C) Anlambilim, sözcük kökenlerini; edimbilim, dilin tarihsel gelişimini inceler.
• D) Anlambilim, yazılı dili; edimbilim, sözlü dili inceler.
• E) Anlambilim ve edimbilim aynı alanı inceler.

Anlambilim‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (semantics), sözcüklerin ve cümlelerin sözlük anlamlarını inceler. Edimbilim (pragmatics) ise bu anlamların bağlam içinde (konuşma durumu, niyet, dinleyici) nasıl kullanıldığını, sözcenin işlevini ve ima edilen anlamları inceler.

12. Edebiyat kuramlarında 'psikanalitik eleştiri' aşağıdakilerden hangisine odaklanır?

• A) Eserin toplumsal işlevine
• B) Eserin biçimsel özelliklerine
• C) Eserin yazarının bilinçdışı, bastırılmış arzuları ve çatışmalarına ✓
• D) Eserin okurda uyandırdığı duygulara
• E) Eserin tarihsel arka planına

Psikanalitik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eleştiri, Freud ve Jung'un kuramlarından yararlanarak edebî eseri yazarın bilinçdışı süreçleri, çocukluk travmaları, bastırılmış arzuları, Oedipus kompleksi gibi psikolojik dinamikler açısından inceler. Edebiyatın, yazarın psikolojik durumunun bir yansıması olduğunu savunur.

13. Tanzimat edebiyatının ikinci dönemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Tanzimat'ın ikinci dönemi, toplum için sanat anlayışını benimsemiştir.
• B) Tanzimat'ın ikinci dönemi, 1876-1895 yılları arasında Recaizade Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hamit Tarhan ile temsil edilir. ✓
• C) Tanzimat'ın ikinci dönemi, Servet-i Fünun'un devamıdır.
• D) Tanzimat'ın ikinci dönemi, yalnızca şiir türünde eser vermiştir.
• E) Tanzimat'ın ikinci dönemi, 1860-1876 yılları arasında yaşanmıştır.

Tanzimat'ın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ikinci dönemi (1876-1895), Recaizade Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hamit Tarhan ile temsil edilir. Sanat için sanat anlayışı benimsenmiş, bireysel temalar ve Batı edebiyatı daha yoğun etkili olmuştur.

14. Türk edebiyatında 'Millî Edebiyat' akımının sade Türkçe anlayışına katkı sağlayan en önemli dergi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Servet-i Fünun
• B) Genç Kalemler ✓
• C) Fecr-i Âti
• D) Varlık
• E) Hisar

Genç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kalemler dergisi (1911), Millî Edebiyat akımının başlangıcında sade Türkçe, millî temalar ve hece ölçüsünü savunan yazılar yayımlamıştır. Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp ve Ali Canip Yöntem bu derginin öncü isimleridir.

15. Türkiye Türkçesinde 'birleşik fiil' aşağıdaki örneklerin hangisinde doğru örneklendirilmiştir?

• A) Baktı
• B) Yazdı
• C) Gelebilmek ✓
• D) Koştu
• E) Okudu

'Gelebilmek',‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'gel' fiili ile 'bil-' yeterlilik fiilinin birleşmesiyle oluşan bir **birleşik fiil** (yeterlilik birleşik fiili) örneğidir. Diğer seçenekler basit (türememiş) fiillerdir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' eki yanlış yazılmıştır?

• A) Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık.
• B) Bilmiyorum ki ne yapacağım.
• C) Sende ki kitabı bana verir misin? ✓
• D) Çocuklar koşuyor ki görmüyorsun.
• E) Öyle bir ses ki duyan herkes ürperdi.

'Sende‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ki' ifadesinde 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır: 'Sende ki kitap' değil, 'Sende **ki**' ayrı yazılır. Ancak bu cümlede 'ki' **ilgi eki** olarak kullanılması gerekir: 'Sende**ki** kitap' şeklinde bitişik yazılmalıdır. Diğer seçeneklerde 'ki' bağlaç olarak doğru kullanılmıştır.

17. Türkiye Türkçesinde 'iyelik eki' aşağıdaki örneklerin hangisinde doğru kullanılmıştır?

• A) Okulun bahçesi ✓
• B) Okul bahçesi
• C) Bahçe okulun
• D) Okul bahçesine
• E) Bahçe okul

'Okulun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bahçesi' örneğinde tamlayan 'okul'un' (ilgi eki) ve tamlanan 'bahçesi' (iyelik eki) ile **belirtili isim tamlaması** oluşturulmuştur. 'Okul bahçesi' belirtisiz isim tamlamasıdır (tamlayan ek almaz).

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlem' cümleye 'bıkkınlık' anlamı katmıştır?

• A) Of, hep aynı şeyler! ✓
• B) Vah vah, çok üzüldüm!
• C) Oh, dünya varmış!
• D) Aman, dikkat et!

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Of' ünlemi burada tekrar eden durumlardan duyulan bıkkınlığı ifade eder. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'gövdeden türemiş' (en az iki yapım eki almış veya bir yapım eki almış gövdeye gelmiş) sözcük vardır?

• A) Gözlükçü ✓
• B) Kitapçı
• C) Yolcu
• D) Evli

Göz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Kök) -> Göz-lük (Gövde) -> Gözlük-çü (Gövdeden türemiş). İki yapım eki almıştır. Diğerleri bir yapım eki almıştır.

20. I. Akşam buluşup bu gösteriyi izlesek mi birlikte? II. Aceleyle çıkınca evin anahtarını almayı unuttu. III. Fabrikada verimi arttırmak için çalışmalar yapılıyor. IV. Heyecanlanmazsa bu görüşmeden mutlu ayrılır. V. Küçüklüğümde dedemle çok güzel vakit geçirirdik. Numaralanmış cümlelerin hangisinde “koşul’’ anlamı vardır?

• A) I.
• B) II.
• C) III.
• D) IV. ✓

'Heyecanlanmazsa'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ifadesindeki '-sa' eki koşul (şart) anlamı katar. Mutlu ayrılmasının şartı heyecanlanmamasıdır.

21. (I) Onunla çocukluktan tanışıyorduk. (II) Ayrı şehirlerde yaşarken bile bağımızı koparmadık. (III) Gün geldi, büyüdük, iş güç sahibi olduk. (IV) Ben sakin bir hayat sürüyordum. (V) Onun yaşamı ise oldukça renkliydi. (VI) Anlayacağınız her günü başka bir maceraya gebeydi. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi kendinden önceki cümlenin açıklamasıdır?

• A) III.
• B) IV.
• C) V.
• D) VI. ✓

VI.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümledeki 'her günü başka bir maceraya gebeydi' ifadesi, V. cümledeki 'yaşamının renkli' olmasının ne anlama geldiğini açıklar.

22. Aşağıdakilerin hangisinde “üzere” sözcüğü, cümleye amaç anlamı katmıştır?

• A) Okula gitmek üzere yola çıktı. ✓
• B) Çıktığımda hava kararmak üzereydi.
• C) Geri vermek üzere aldı kitabı.
• D) Stat, şimdiden dolmak üzereymiş.

'Okula‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gitmek amacıyla' anlamı taşıdığı için amaç-sonuç ilgisi kurmuştur. Diğer seçeneklerde koşul veya yaklaşıklık (zaman) anlamı vardır.

23. (I) Yeşilçam’da bir dönem çok sayıda tarihî film çekildi. (II) Battal Gazi, Köroğlu, Malkoçoğlu bunlardan sadece birkaçı. (III) Epik ögelerin ağır bastığı bu filmler, birtakım olağanüstülükleri de barındırıyordu. (IV) Bazı aksaklıklarına rağmen filmler beğeni topluyordu. (V) Seyirciler, açık hava sinemalarını tıka basa dolduruyorlardı. (VI) Bu furya yaklaşık on beş yıl sürdü. Numaralanmış cümlelerden hangisi kendinden önceki yargıyı örneklemektedir?

• A) II. ✓
• B) III.
• C) IV.
• D) V.

I.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede 'tarihi filmler çekildi' denmiş, II. cümlede bu filmlere 'Battal Gazi, Köroğlu' gibi örnekler verilmiştir.

24. I. Ayağını burktuğu için dans ederken zorlanıyor. II. Mağazadaki seri sonu ürünler yoğun ilgi görüyordu. III. Küçük çocuğun ağlamaktan gözleri şişmiş. IV. Evin bakımsızlıktan dolayı her yeri dökülüyordu. V. Soğukta kaldıkları için hepsi hastalanmış. Numaralanmış cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi yoktur?

• A) I.
• B) II. ✓
• C) III.
• D) IV.

II.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede bir durum tespiti yapılmıştır, herhangi bir neden-sonuç ilişkisi kurulmamıştır. Diğerlerinde eylemin gerçekleşme nedeni bellidir.

25. (I) Sanatçının son kitabı bugün raflardaki yerini aldı. (II) Ticari kaygı taşımadığı iddia edilen kitap, sanatçı için büyük önem taşıyormuş. (III) Sanatçı, bu kitabıyla gurbet anılarını yaşatmak istiyormuş. (IV) Okuyucu ne denli ilgi gösterir bilmiyorum ama ben sıcak buldum anlatıları. (V) Öykü tadında gerçek hayatın sunumu şeklinde yorumlayabilirim. Bu parçadaki numaralı cümlelerin hangisinde sanatçının amacından söz edilmiştir?

• A) I.
• B) II.
• C) III. ✓
• D) IV.

III.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede sanatçının kitabı yazarken 'gurbet anılarını yaşatmak' istediği (amacı) belirtilmiştir.