Genel Tekrar Testi - 174

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesne' görevi yapan bir öge bulunmamaktadır?

• A) Çocuklar bahçede saatlerce koştu. ✓
• B) Annesinin yazdığı mektubu saklamıştı.
• C) Söylediği sözler herkesi şaşırttı.
• D) Kapıyı kim açtı?
• E) Eve erken döndüğünü kimse fark etmedi.

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkında 'Çocuklar bahçede saatlerce koştu.' cümlesinde yüklem 'koştu' sözcüğüdür; bu fiil geçişsiz olduğundan nesne alamaz. Cümlede özne (çocuklar), dolaylı tümleç (bahçede) ve zarf tümleci (saatlerce) bulunmakta, ancak herhangi bir nesne yer almamaktadır. Diğer seçeneklerde nesne tespit edilebilir.

2. "Şehrin en ücra köşelerinde bile duyulan o tuhaf ses, geceleri penceresinin önünde oturan yaşlı kadını her defasında irkiltiyor, onu geçmişin karanlık günlerine sürüklüyordu." cümlesinde özne kaç sözcükten oluşmaktadır?

• A) 9
• B) 7 ✓
• C) 8
• D) 3
• E) 5

Cümlenin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ öznesi 'o tuhaf ses'tir; ancak bu özneyi niteleyen sıfat cümlesi 'şehrin en ücra köşelerinde bile duyulan' ifadesidir. Özne grubu şu sözcüklerden oluşur: 'şehrin / en / ücra / köşelerinde / bile / duyulan / o / tuhaf / ses' — toplamda 9 sözcük değil, 'bile' edatı dahil edildiğinde tartışmalı görünse de ÖSYM yaklaşımında sıfat cümlesiyle birlikte özne grubu 7 sözcükten (şehrin en ücra köşelerinde duyulan o tuhaf ses) oluşmaktadır. 'Bile' zarf işlevinde olduğundan özne grubuna dahil edilmez; dolayısıyla doğru yanıt C) 7'dir.

3. "Bana uzak diyarlardan gelen bu mektup, yıllardır merak ettiğim soruların cevabını taşıyordu." cümlesinde altı çizili 'bana' sözcüğünün cümle içindeki işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Belirtisiz nesne
• B) Dolaylı tümleç ✓
• C) Sıfat tamlamasında tamlayan
• D) Zarf tümleci
• E) Belirtili nesne

'Bana'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü yönelme hâl eki (-a/-e) almıştır. Yönelme hâlindeki sözcükler kural olarak dolaylı tümleç görevini üstlenir. Cümlede 'gelen' sıfat-fiilini niteleyen bir unsur olarak değil, temel yapıya bağlı olarak yükleme 'nereye / kime' sorusu sorulduğunda ortaya çıkan 'bana' yanıtıyla dolaylı tümleç işlevi taşımaktadır.

4. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yalnızca zarf tümleci içeren bir cümle verilmiştir?

• A) Çocuk, annesine gülerek sarıldı.
• B) Kitabı masanın üstüne bıraktı.
• C) Yarın sabah erkenden yola çıkacaklar. ✓
• D) Öğretmen, soruyu hızlıca ve doğru biçimde yanıtladı.
• E) Arkadaşına uzun bir mektup yazdı.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkında 'yarın sabah erkenden' ifadeleri zaman bildiren zarf tümleci görevindedir; cümlede dolaylı tümleç ya da nesne bulunmamaktadır. A şıkkında 'hızlıca ve doğru biçimde' zarf tümleci olmakla birlikte 'soruyu' nesnesi de mevcuttur. B'de 'masanın üstüne' dolaylı tümleçtir. D'de hem dolaylı tümleç (arkadaşına) hem nesne (mektup) vardır. E'de 'gülerek' zarf tümleci, 'annesine' dolaylı tümleçtir.

5. "Kendisine sorulan her soruya farklı bir cevap üretebilen bu çocuk, öğretmenlerini şaşırtmakla kalmayıp ebeveynlerini de derinden düşündürüyordu." cümlesinde kaç tane dolaylı tümleç vardır?

• A) 0
• B) 2
• C) 4
• D) 3
• E) 1 ✓

Temel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümle çözümlendiğinde yüklem 'düşündürüyordu', özne 'bu çocuk', nesneler 'öğretmenlerini' ve 'ebeveynlerini'dir. Temel cümlede dolaylı tümleç yoktur. 'Kendisine' sözcüğü ise 'sorulan' sıfat-fiilinin yan cümlesine ait bir öge olup temel cümlenin dolaylı tümleci değildir. Dolayısıyla temel cümlede yalnızca 1 dolaylı tümleç sayılabilir; ancak daha dar bir okumada yan cümledeki 'kendisine' dahil edilirse 1 ya da 2 olabilir. ÖSYM uygulamasında temel cümle esas alınır: cevap B) 1'dir.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, isim soylu bir sözcükle kurulmuştur ve bu yüklem aynı zamanda birden fazla özneyle ilişkilidir?

• A) Hava soğuk, yollar ise kaygandı.
• B) Hem annem hem babam emekliye ayrıldı.
• C) Ne sen ne de o bu işi başarabilecek.
• D) Çocuklar ve gençler bu etkinliğe büyük ilgi duydular.
• E) Öğretmen yorgun, öğrenciler ise hevesliydi. ✓

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkında 'yorgun' ve 'hevesliydi' biçiminde iki ayrı yüklem bulunmaktadır; 'yorgun' sıfat kökenli isim soylu bir yüklemdir ve tek başına 'öğretmen' öznesine bağlıdır. Ancak soru 'birden fazla özneyle ilişkili tek isim soylu yüklem' aramaktadır. D şıkkında 'başarabilecek' fiil soyludur. E şıkkında 'ayrıldı' fiil soyludur. A'da 'duydular' fiil soyludur. B şıkkında 'kaygandı' isim soylu yüklem olup 'yollar' tek özneyle ilişkilidir. C şıkkında 'hevesliydi' isim soylu yüklem 'öğrenciler' çoğul özneyle ilişkilidir; bu en uygun yanıttır.

7. "Sabah uykusundan erken kalkmak zorunda kalan adam, çantasını kapıp fırından aldığı ekmeği de yanına alarak yola çıktı." cümlesinde temel cümlenin belirtili nesnesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bu cümlede belirtili nesne yoktur.
• B) Ekmeği
• C) Fırından aldığı ekmeği ✓
• D) Çantasını
• E) Çantasını ve ekmeği

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklem 'çıktı'dır; 'çıkmak' fiili geçişsiz olduğundan temel yükleme bağlı nesne yoktur. 'Çantasını' sözcüğü 'kapıp' zarf-fiilinin, 'ekmeği' ise 'alarak' zarf-fiilinin nesnesidir; bunlar yan yapılara aittir. Temel cümlede belirtili nesne bulunmamaktadır. Doğru yanıt E şıkkıdır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özne' gizlidir ve bu gizli özne tekil birinci şahıs değildir?

• A) Kitabı okuyup rafa kaldırdım.
• B) Sana bir sır verecekmiş. ✓
• C) Bahçeye çiçek ektiler.
• D) Bugün erken uyandım.
• E) Bu haberi duyunca şaşırdınız mı?

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkında 'verecekmiş' yüklemi üçüncü tekil şahsı işaret etmekte olup özne cümlede açıkça belirtilmemiştir; dolayısıyla gizli özne üçüncü tekil şahıstır. A ve E'de gizli özne birinci tekil şahıs (ben), B'de ikinci çoğul şahıs (siz), C'de üçüncü çoğul şahıs (onlar)dır. Soru hem gizli özne hem de 'tekil birinci şahıs olmama' koşulunu birlikte arıyor; D bu iki koşulu da karşılamaktadır.

9. "Küçük kasabada yıllardır yaşayan, komşularına her zaman yardım eden, kendi sıkıntısını kimseye belli etmeyen Ahmet Bey, bu sabah kimseye haber vermeden sessizce göç etti." cümlesinin yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) 'Ahmet Bey' sözcüğü cümlenin öznesidir.
• B) Cümlenin temel yüklemi 'göç etti'dir.
• C) 'Sessizce' sözcüğü zarf tümleci görevindedir.
• D) 'Kimseye' sözcüğü dolaylı tümleç görevindedir. ✓
• E) 'Bu sabah' ifadesi zarf tümleci görevindedir.

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkı yanlıştır. 'Kimseye haber vermeden' yapısında 'kimseye' sözcüğü 'vermeden' zarf-fiilinin ögesidir; bu zarf-fiil temel cümlenin bir zarf tümlecini oluşturmaktadır. 'Kimseye' temel cümlenin dolaylı tümleci değil, zarf-fiil grubunun iç ögesidir. Temel cümlede ayrı bir dolaylı tümleç bulunmamaktadır.

10. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde cümleye eklenen bir sözcük, var olmayan bir dolaylı tümleci ortaya çıkarmaktadır?

• A) 'Mektup yazdı.' → 'Arkadaşına mektup yazdı.' ✓
• B) 'Koştu.' → 'Hızla koştu.'
• C) 'Çocuk güldü.' → 'Çocuk yüksek sesle güldü.'
• D) 'Uyudu.' → 'Derin bir uyku uyudu.'
• E) 'Kitap okudu.' → 'Sabahleyin kitap okudu.'

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkında 'Mektup yazdı.' temel cümlesine 'arkadaşına' sözcüğü eklenmesiyle yönelme hâlinde bir dolaylı tümleç ortaya çıkmaktadır. A'da yalnızca zarf tümleci eklenmektedir. C'de zarf tümleci eklenmektedir. D'de zarf tümleci eklenmektedir. E'de ise iç nesne (cognate object) oluşmakta, dolaylı tümleç değil nesne ortaya çıkmaktadır.

11. "Yıllar önce terk ettiği şehre döndüğünde, sokakların değiştiğini, insanların tanımadık yüzler edindiğini, yalnızca o köhne kahvenin hâlâ aynı köşede durduğunu fark etti." cümlesinde belirtili nesne kaç tanedir?

• A) 2
• B) 1
• C) 3 ✓
• D) 5
• E) 4

'Fark‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ etti' yükleminin nesneleri sırasıyla şu ki-öbekli yan cümlelerdir: 'sokakların değiştiğini', 'insanların tanımadık yüzler edindiğini', 'o köhne kahvenin hâlâ aynı köşede durduğunu' — her biri belirtili nesne işlevi taşıyan ki-cümleciğidir. Toplamda 3 belirtili nesne vardır. 'Şehre' ise 'döndüğünde' zarf-fiilinin dolaylı tümlecidir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem dışındaki bir öge, hem zarf tümleci hem de dolaylı tümleç olarak yorumlanmaya elverişli yapıdadır?

• A) Müzeye giderek tarihi eserleri inceledi.
• B) Köye döndüğünde çok şey değişmişti.
• C) Akşama kadar çalıştıktan sonra eve geçti.
• D) Çantayı masanın üstüne koydu.
• E) Toplantıya katılmak için sabah erkenden yola çıktı. ✓

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkında 'toplantıya' sözcüğü yönelme hâli eki almıştır. 'Katılmak için' amaç zarfı olduğundan bu yapı zarf tümleci sayılabilir; öte yandan 'toplantıya katılmak' içindeki 'toplantıya' unsuru dolaylı tümleç niteliği de taşıyabilir. Bu çift işlevlilik, ÖSYM sorularında sıkça tartışılan bir yapıdır. Diğer seçeneklerde böyle bir çift yorumlama zemini bulunmamaktadır.

13. "Ne kadar uğraşırsa uğraşsın, ne kadar yalvarırsa yalvarsın; o adamın bu kararından vazgeçmesini sağlayamazdı." cümlesinde yüklem ve özneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Yüklem 'sağlayamazdı', özne gizlidir ve tekil birinci şahıstır. ✓
• B) Yüklem 'vazgeçmesini sağlayamazdı', özne 'o adam'dır.
• C) Cümlede birden fazla yüklem vardır ve özne 'o adam'dır.
• D) Yüklem 'sağlayamazdı', özne 'o adamın'dır.
• E) Yüklem 'sağlayamazdı', özne gizlidir ve tekil üçüncü şahıstır.

Cümlenin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ temel yüklemi 'sağlayamazdı'dır. Yüklemin şahıs eki '-dı' tekil üçüncü ya da belirsiz şahsı verebilir; ancak '-amazdı' yapısındaki gizli özne, bağlamda 'o adamı ikna etmeye çalışan kişi' anlamındadır. Fiilin çekimi '-abilirdi / -amazdı' kalıbında tekil birinci şahsa (-ım gizli) işaret etmektedir. ÖSYM çözümünde gizli öznenin 'ben' (tekil birinci şahıs) olduğu kabul edilir. 'O adamın' ise tamlayan olup özne değildir.

14. "Annem her sabah erken kalkar." cümlesinde yüklem hangisidir?

• A) her sabah erken
• B) annem
• C) her sabah
• D) erken
• E) kalkar ✓

Yüklem,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede yargıyı bildiren ve cümlenin temel ögesidir; genellikle sonda yer alır. Bu cümlede yargıyı bildiren öge 'kalkar' fiilidir. 'Annem' öznedir, 'her sabah' ve 'erken' zarf tümlecidir.

15. "Kardeşim sınava çok iyi hazırlandı." cümlesinde 'çok iyi' ögesi hangi cümle ögesidir?

• A) Dolaylı tümleç
• B) Nesne
• C) Özne
• D) Zarf tümleci ✓
• E) Yüklem

'Çok‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iyi' ifadesi, 'hazırlandı' yüklemini nitelemekte ve 'nasıl' sorusuna cevap vermektedir. Yüklemi niteleyen ya da ona 'ne zaman, nasıl, nerede, niçin' sorularıyla bağlanan ögeler zarf tümleci (belirteç) olarak adlandırılır.

16. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde dolaylı tümleç vardır?

• A) Kuşlar gökyüzünde uçuyor.
• B) Eve döndü. ✓
• C) Hızlı koştu.
• D) Dün yağmur yağdı.
• E) Kitabı okudum.

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleç, yükleme '-e, -de, -den' hâl ekleriyle bağlanan ve 'nereye, nerede, nereden, kime, kimde, kimden' sorularına cevap veren ögedir. 'Eve döndü' cümlesinde 'eve' (-e hâli) ifadesi 'nereye?' sorusuna cevap verdiğinden dolaylı tümleçtir. 'Kitabı' nesne, diğer seçeneklerde ise zarf tümleci ya da özne söz konusudur.

17. "Müdür toplantıyı yarına erteledi." cümlesinde nesne hangisidir?

• A) toplantıyı yarına
• B) müdür
• C) yarına
• D) toplantıyı ✓
• E) erteledi

Nesne,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklemin bildirdiği eylemin üzerinde gerçekleştiği ya da etkilediği varlığı karşılayan ögedir. 'Neyi erteledi?' sorusunun cevabı 'toplantıyı' olduğundan bu öge belirtili nesnedir (belirtme hâli eki almıştır). 'Müdür' özne, 'yarına' dolaylı tümleç, 'erteledi' yüklemdir.

18. "Komşular bize hediye getirdi." cümlesinin ögelerini doğru tespit eden seçenek hangisidir?

• A) Özne: komşular – Dolaylı tümleç: hediye – Yüklem: getirdi
• B) Özne: komşular – Nesne: bize – Yüklem: getirdi
• C) Özne: komşular – Nesne: hediye – Dolaylı tümleç: bize – Yüklem: getirdi ✓
• D) Özne: bize – Nesne: komşular – Yüklem: getirdi
• E) Özne: hediye – Nesne: bize – Yüklem: getirdi

'Komşular'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ özne (kim?), 'hediye' belirtisiz nesne (ne getirdi?), 'bize' dolaylı tümleç (kime?), 'getirdi' ise yüklemdir. 'Hediye' sözcüğü belirtme hâl eki almadığı için belirtisiz nesnedir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne yoktur?

• A) Işıklar söndü. ✓
• B) Öğrenci tahtayı sildi.
• C) Kapıyı kapattı.
• D) Mektubu okudu.
• E) Yemek pişirdi.

Nesne‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bulunabilmesi için yüklemin geçişli bir fiil olması gerekir. 'Işıklar söndü' cümlesinde 'söndü' fiili geçişsizdir ve 'neyi, kimi' sorularına cevap verecek bir öge yoktur; 'ışıklar' ise öznedir. Diğer seçeneklerde sırasıyla 'tahtayı, yemek, mektubu, kapıyı' birer nesnedir.

20. "Çocuk sessizce ağladı." cümlesinin yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Cümlede nesne vardır, özne yoktur.
• B) Cümlede hem nesne hem dolaylı tümleç vardır.
• C) Cümlede dolaylı tümleç ve nesne vardır.
• D) Cümlede yalnızca özne ve yüklem vardır.
• E) Cümlede özne ve zarf tümleci vardır, nesne yoktur. ✓

'Çocuk'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ öznedir (kim ağladı?). 'Sessizce' yüklemi 'nasıl' sorusuyla nitelediği için zarf tümlecidir. 'Ağladı' geçişsiz bir fiil olduğundan nesne alamaz; dolaylı tümleç de bulunmamaktadır. Doğru seçenek B'dir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne gizlidir (düşmüş öznedir)?

• A) Yoruldum, oturmam gerek. ✓
• B) Rüzgâr yaprakları savurdu.
• C) Bebek beşikte uyudu.
• D) Kuşlar cıvıl cıvıl ötüyor.
• E) Öğretmen sınıfa girdi.

Gizli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (düşmüş) özne, cümlede açıkça yazılmayan ancak yüklemin şahıs ekinden anlaşılan öznedir. 'Yoruldum' fiilinin eki '-m' birinci tekil şahsı (ben) göstermektedir. Özne 'ben' olup cümlede yer almamaktadır. Diğer seçeneklerde özne cümlede açıkça belirtilmiştir.

22. "Arkadaşım bana güzel bir hediye aldı." cümlesinde 'güzel' sözcüğü hangi ögenin parçasıdır?

• A) Özne
• B) Dolaylı tümleç
• C) Yüklem
• D) Zarf tümleci
• E) Nesne ✓

'Güzel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bir hediye' ifadesinde 'güzel' sıfatı, 'hediye' ismine bağlıdır. 'Hediye' ise 'neyi aldı?' sorusuna cevap verdiğinden belirtisiz nesnedir. Sıfat, nitelediği isimle birlikte aynı ögenin içinde değerlendirilir. Dolayısıyla 'güzel' sözcüğü nesnenin bir parçasıdır.

23. "Yaşlı adam, sabahın erken saatlerinde köyün tek çeşmesinden soğuk suyu içti." cümlesinde özne hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) İçti
• B) Soğuk suyu
• C) Sabahın erken saatlerinde
• D) Yaşlı adam ✓
• E) Köyün tek çeşmesinden

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklemi gerçekleştiren varlık 'yaşlı adam'dır. 'Sabahın erken saatlerinde' zarf tümleci (zaman), 'köyün tek çeşmesinden' dolaylı tümleç (ayrılma), 'soğuk suyu' ise nesne (belirtili) görevindedir. Özne, yüklemin bildirdiği eylemi yapan ya da yüklemi üstlenen unsurdur; bu cümlede 'yaşlı adam' bu işlevi üstlenmektedir.

24. "Sınavdan önce saatlerce çalışan kardeşim, sonuçları görünce sevinçle ağladı." cümlesinde kaç tane zarf tümleci vardır?

• A) 3
• B) Hiç yok
• C) 4
• D) 1
• E) 2 ✓

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'sınavdan önce' (zaman zarfı, 'çalışan' fiiline bağlı yan cümlededir), 'saatlerce' (zaman, miktar zarfı) ve 'sevinçle' (durum/zarf tümleci) olmak üzere üç zarf unsuru sayılabilir. Ancak KPSS sorularında temel cümlenin zarf tümleçleri değerlendirilir; 'sınavdan önce' ve 'saatlerce' sıfat-fiil grubunun içindedir, temel cümlenin zarfları değildir. Temel cümlede yalnızca 'sevinçle' zarf tümleci olarak değerlendirilebilir. Doğru yanıt A (1) olmakla birlikte bu soru, yantümce içindeki ögeleri temel cümlenin ögelerinden ayırt edebilme becerisini ölçmektedir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç 'yönelme' hâlindedir?

• A) Trenden inen yolcular istasyona dağıldı.
• B) Mektup masanın üzerinde duruyordu.
• C) Çocuk parkta oynadı.
• D) Kitaplar raftan düştü.
• E) Ona bu sırrı söylememek için çok çaba harcadı. ✓

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleç; bulunma (-de/-da), ayrılma (-den/-dan) ya da yönelme (-e/-a) hâl eklerinden birini alır. A'da 'raftan' (-den, ayrılma), B'de 'parkta' (-ta, bulunma), C'de 'masanın üzerinde' (-de, bulunma), E'de 'istasyona' yönelme olsa da cümledeki asıl odak 'trenden' (ayrılma) üzerinedir. D'de ise 'ona' sözcüğü (-a yönelme eki almış zamir) dolaylı tümleç görevindedir ve yönelme hâlini en saf biçimiyle temsil etmektedir.