Genel Tekrar Testi - 151

1. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerin hangisinde '-de/-da' hal eki ile 'de/da' bağlacını birbirinden ayırt etme yanlışlığı yapılmıştır?

• A) Okul<u>da</u> öğrendiklerini hayata geçirdi.
• B) Ne kadar çalışırsa çalışsın, yorgun <u>da</u> olsa işini bitirdi. ✓
• C) Evde oturmaktan sıkıldım; sen <u>de</u> aynı şeyi hissediyorsun.
• D) Arkadaşım <u>da</u> bizimle sinemaya geldi.
• E) Yaz<u>da</u> tatile çıkmayı planlıyoruz.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'yorgun da olsa' ifadesindeki 'da' bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. Ancak burada dikkat edilmesi gereken şey, 'yorgunluk' bir hal bildirmekte ve 'da' bağlaç görevini üstlenmektedir. Bu seçenek doğru yazılmıştır. Asıl sorun şöyle çözümlenir: Bu soru, 'hangisinde yanlışlık yapılmıştır' demektedir. A, B, D, E seçeneklerinin tamamı doğruyken C seçeneğinde 'yorgun da olsa' yapısı doğru görünmekte ancak bu bağlamda 'da'nın bağlaç mı yoksa pekiştirme eki mi olduğu konusunda öğrencileri yanıltmaktadır. Gerçekte burada 'da' bağlaçtır, ayrı yazılması doğrudur ve C doğrudur. Dolayısıyla soruyu yanıtlamak için tüm seçeneklerin sistematik çözümlenmesi gerekmektedir; yanıltıcı olan C'nin yapısıdır.

2. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ünlü düşmesi olayına uğramış sözcüğün yazımı yanlıştır?

• A) Şehrim (şehir + im) ✓
• B) Oğlum (oğul + um)
• C) Ağzım (ağız + ım)
• D) Göğsün (göğüs + ün)
• E) Burnun (burun + un)

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'şehrim' sözcüğü 'şehir + im' biçiminde birleştirilmiştir. Ünlü düşmesi kuralına göre 'şehir' sözcüğü ünlüyle başlayan bir ek aldığında orta hece ünlüsü düşmez; çünkü 'şehir' sözcüğündeki 'i' sesi uzundur ve Arapça kökenli bu sözcükte ünlü düşmesi kurallı olarak gerçekleşir: 'şehr-im'. Bu sözcüğün doğru yazımı 'şehrim' değil, dilimizde kalıplaşmış biçimiyle 'şehrim' kabul görmektedir. Ancak TDK imlasında bu sözcüğün doğru yazımı 'şehrim'dir ve ünlü korunur. Asıl yanıltıcı olan nokta, diğer sözcüklerde (ağız→ağzım, oğul→oğlum, burun→burnun, göğüs→göğsün) ünlü düşmesinin belirgin olmasıdır. D'deki yazım, ünlü düşmesi yaşanmış gibi görünse de standarttır ve diğerleriyle karşılaştırıldığında hatalı morfolojik çözümleme yapılmıştır.

3. Bir metin editörü, aşağıdaki metni incelemektedir: 'geçen hafta ankara'ya gittik. türkiye büyük millet meclisi'ni gezdik, atatürk'ün anıtkabir'ini ziyaret ettik. çok güzel bir deneyimdi.' Bu metinde toplam kaç yazım yanlışı bulunmaktadır?

• A) 3
• B) 4
• C) 6 ✓
• D) 5
• E) 7

Metindeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yanlışlar şunlardır: 1) 'geçen' → cümle başı büyük harf olmalı: 'Geçen'. 2) 'ankara'ya' → özel ad büyük harfle başlamalı: 'Ankara'ya'. 3) 'türkiye büyük millet meclisi'ni' → 'Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni' (üç sözcük de büyük yazılmalı). 4) 'atatürk'ün' → 'Atatürk'ün' (özel ad büyük harf). 5) 'anıtkabir'ini' → 'Anıtkabir'ini' (özel ad büyük harf). 6) 'çok' → cümle başı büyük harf: 'Çok'. Toplam 6 yanlış bulunmaktadır. Özel adların küçük harfle yazılması, cümle başlarının küçük harfle başlatılması ve TBMM'nin tam adının küçük harfle yazılması olmak üzere hatalar sistematik biçimde sayıldığında D şıkkı olan 6 sayısına ulaşılmaktadır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla yazım yanlışı vardır?

• A) Hâlâ neden bu kadar geç kaldığını anlayamıyorum.
• B) Hemşehrim olan adam hiç de yabancı gelmedi bana.
• C) Sabahleyin erkenden kalkmış, ellerini yüzünü yıkamış.
• D) Bu olayı ne zaman öğrendiysede hemen koşup geldi. ✓
• E) Onca yıl sonra karşılaşmak ne kadar tuhaf değil mi?

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde iki yazım yanlışı vardır: 'öğrendiysede' ifadesinde 'de' bağlacı ayrı yazılmalıdır ('öğrendiyse de'), ayrıca 'ne zaman öğrendiyse de' yapısında anlam bütünlüğü açısından bu bağlaç ayrı yazılmak zorundadır. Bunun yanı sıra 'ellerini yüzünü' (C seçeneği) aslında doğrudur; 'hemşehrim' (B) doğrudur; 'hâlâ' (A) doğrudur. D'de yalnızca 'öğrendiysede' birleşik yazılması tek yazım yanlışıymış gibi görünse de 'ne zaman' tamlaması da zaman zarfı olarak doğru kullanılmıştır. Asıl sorun D'de 'öğrendiysede' yerine 'öğrendiyse de' yazılması gerektiğidir; yani koşul kipi eki olan '-yse' ye bitişen 'de' bağlacı her zaman ayrı yazılır.

5. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcüklerin tamamı doğru yazılmıştır?

• A) Çocukluğumda duyduğum o ninnileri artık hatırlayamıyorum maalesef.
• B) Yangından etkilenen köylüler yardım beklerken, yetkililer bir türlü haberdar olamadı.
• C) Sene başında aldığı kararla beraber işyerindeki hiyerarşiyi tamamen değiştirdi.
• D) Hâkimin verdiği karar herkes tarafından haklı bulundu; ne var ki temyize taşındı. ✓
• E) Bu meselede ittifak kurmak zorundayız; yoksa hiç bir şey değişmeyecek.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'hâkimin', 'haklı', 'ne var ki', 'temyize' sözcüklerinin tamamı doğru yazılmıştır. B seçeneğinde 'hiyerarşi' doğrudur ancak 'işyerindeki' yerine 'iş yerindeki' (ayrı) yazılmalıdır. C seçeneğinde 'bir türlü' ayrı yazılması gereken bir yapıdır ve doğrudur; ancak bağlamda sorun yoktur. D seçeneğinde 'hiç bir şey' yanlıştır; 'hiçbir şey' bitişik yazılmalıdır ('hiçbir' sözcüğü bitişik, 'şey' ise ayrıdır: 'hiçbir şey'). E seçeneğinde görünürde sorun yoktur; ancak D'deki 'hiç bir şey' açık hatası nedeniyle en az hata içeren A seçeneği doğrudur.

6. Türkçede kesme işaretinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık söz konusudur?

• A) 'Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserleri yeniden gündeme geldi.' cümlesinde kesme işareti doğru kullanılmıştır.
• B) 'Türk Dil Kurumu'nun kararı bağlayıcı niteliktedir.' cümlesinde kesme işareti doğru kullanılmıştır.
• C) 'Mehmet'in kitabı masanın üzerinde duruyordu.' cümlesinde kesme işareti doğru kullanılmıştır.
• D) 'Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.' cümlesinde her iki kesme işareti de doğru kullanılmıştır. ✓
• E) 'Ankara'ya gidiyorum.' cümlesinde kesme işareti doğru kullanılmıştır.

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde hata vardır. 'Türkiye'nin' ifadesindeki kesme işareti doğrudur (özel ada getirilen ek kesmeyle ayrılır). Ancak 'Ankara'dır' ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır; zira 'Ankara' burada yüklem görevinde kullanılmış bir sözcüktür ve yüklem olan sözcüklere getirilen ek(-dır/-dir bildirme eki), özel ad olsa bile kesme işareti gerektirmez. Doğru yazım 'Ankara'dır' değil, 'Ankaradır' —aslında bu da yanlıştır. TDK kuralına göre özel adlara getirilen tüm çekim ekleri kesmeyle ayrılır; ancak cümle sonundaki yüklem eklerinde uygulamada tartışma olsa da TDK asıl kuralı 'tüm özel ad ekleri kesmeyle ayrılır' biçimindedir. Dikkat edilmesi gereken nokta 'Ankara'dır' biçiminin TDK'ya göre doğru olduğudur. Bu nedenle soruyu yeniden değerlendirdiğimizde D seçeneği yanlış bir önerme yapmaktadır; zira 'Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.' yazımında ilk kesme doğru, ikincisi de doğrudur. Bu sorunun tuzağı B seçeneğindedir: Kurum adları özel ad sayılır, ancak 'Türk Dil Kurumu' tüm sözcükleriyle birlikte bir özel addır ve kesme doğru kullanılmıştır. Asıl hata D'de yoktur; sorudaki hata B seçeneğinde de değildir. Bu sorunun doğru yanıtı D'dir çünkü 'Ankara'dır' ifadesi —bağlamda yüklem olması nedeniyle— bazı kaynaklarda kesme işareti gerektirmediği belirtilir; TDK uygulamasında ise kesme konur. Soru ÖSYM mantığıyla 'Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.' yazımının tamamıyla doğru olduğunu varsayarak D'yi doğru göstermeyi hedefleyip tuzak kurmuştur.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de/da' bağlacıyla 'de/da' hal ekinin her ikisi de aynı cümlede geçmekte olup her ikisi de doğru yazılmıştır?

• A) Masada da sandalyede de onun eşyaları vardı.
• B) Odada da, koridorda da kimse yoktu.
• C) Sende de bu hastalığın belirtilerini görüyorum, dikkat et.
• D) Ankara'da da İstanbul'da da bu soruna rastlıyoruz. ✓
• E) Evde de okulda da aynı sorunlarla karşılaşıyorum.

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ soru son derece ince bir ayrım içermektedir. '-da' hal eki (bulunma durumu eki) sözcüğe bitişik yazılır. 'de/da' bağlacı ise ayrı yazılır ve kendinden önceki sözcüğün son harfine göre büyük ünlü uyumuna uyar. D seçeneğinde incelersek: 'Ankara'da' → '-da' hal eki (bitişik, doğru), ardından 'da' → bağlaç (ayrı, doğru); 'İstanbul'da' → '-da' hal eki (bitişik, doğru), ardından 'da' → bağlaç (ayrı, doğru). A seçeneğinde: 'Evde' hal eki doğru, 'de' bağlaç doğru; 'okulda' doğru, 'da' doğru — A da doğrudur. Ancak D seçeneği, özel ad + kesme işareti + hal eki yapısıyla birlikte bağlacı da barındırması bakımından en kapsamlı ve sınavda aranan yapıdır. A ve D ikisi de doğru görünmekle birlikte D seçeneği özel adlara ek getirilmesi kuralını da kapsadığından daha kapsamlı biçimde 'her iki kullanımı doğru örnekleyen' yanıttır. ÖSYM bu tür sorularda en eksiksiz örneği doğru yanıt olarak sunar.

8. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin yazımı Türk Dil Kurumu İmlâ Kılavuzu'na göre yanlıştır?

• A) postmodern
• B) konservatuar ✓
• C) entelektüel
• D) egzersiz
• E) fotoğraf

TDK‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İmlâ Kılavuzu'na göre doğru yazım 'konservatuvar'dır; 'konservatuar' yanlıştır. Fransızca kökenli bu sözcük Türkçeye 'konservatuvar' biçiminde yerleşmiştir. Diğer seçenekler incelendiğinde: 'fotoğraf' (Fransızca photographie'den) doğru, 'postmodern' (Türkçeye girmiş bileşik sözcük olarak) doğru, 'egzersiz' (Fransızca exercice'den) doğru, 'entelektüel' (Fransızca intellectuel'den) doğrudur. 'Konservatuar' yaygın olarak kullanılsa da TDK kılavuzunda 'konservatuvar' biçimi esas alınmaktadır.

9. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) 2023 yılında bu projeye 3.500.000 TL harcandı.
• B) Bütçenin %14,5'i eğitime ayrılmıştır. ✓
• C) Toplantıya yüz elli üç kişi katıldı.
• D) Askerlik görevini 19 ay 12 gün süreyle yerine getirdi.
• E) Raporun 3. sayfasında bu bilgilere ulaşabilirsiniz.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde yanlışlık vardır. TDK yazım kurallarına göre yüzde işareti (%) ile sayı arasında boşluk bırakılmaz: '%14,5' doğru yazımdır, ancak bu sayıya ek getirilirken kesme işareti kullanılmalı ve rakamın okunuşuna göre ek yazılmalıdır: '%14,5'i' ifadesinde kesme işaretinden sonra gelen ek, 'on dört buçuk'un okunuşuna göre değil yalnızca son rakam birimi olan '5 (beş)' veya ',5 (buçuk)' ya da tam okunuşa göre belirlenir. TDK kuralına göre '%14,5'i' yerine doğru yazım tartışmalı olmakla birlikte asıl sorun şudur: Yüzde işareti rakamdan önce yazılır ve aralarına boşluk konmaz ('%14,5' doğrudur). Ancak C seçeneğinde '% 14,5'i' gibi boşluklu bir yazım yoktur; dolayısıyla C seçeneğinin tuzağı kesme işaretinden sonra gelen '-i' ekinin okunuşa uygun olup olmadığıdır. '14,5' → 'on dört virgül beş' → son ses 'ş' → '-i' değil '-i' (ş ünsüzünden sonra '-i') → aslında doğrudur. Bu durumda E seçeneğine bakıldığında '19 ay 12 gün' yazımı doğrudur (birbiri ardına gelen ölçü ifadeleri rakamla yazılabilir). Asıl hata D seçeneğinde gizlidir: Türkçede binlik ayraç olarak nokta değil, boşluk veya kesme işareti kullanılır; '3.500.000' yerine '3 500 000' ya da bazı teknik bağlamlarda '3.500.000' yazımı kabul görmektedir. TDK'ya göre Türkçede rakamlar arasındaki binlik ayracı noktadır; dolayısıyla D doğrudur. C seçeneğindeki asıl hata, ekin okunuş kuralından değil '%' işaretinin kullanımından kaynaklanıyor olabilir. ÖSYM sınavlarında bu tür sorularda C seçeneğindeki '%14,5'i' ifadesi doğru kabul edildiğinden yanıt tartışmalı görünebilir; ancak standart ÖSYM beklentisine göre E seçeneği de doğrudur. Bu sorunun beklenen yanıtı C'dir çünkü '%14,5'i' ifadesindeki kesme işaretinin ardından gelen ekin büyük ünlü uyumuna aykırı biçimde yazıldığı varsayılmaktadır.

10. Türkçede birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) 'Aslanağzı' sözcüğü bitişik yazılır çünkü bir bitki adıdır ve kalıplaşmıştır.
• B) 'Ateşböceği' sözcüğü ayrı yazılır çünkü her sözcük kendi anlamını korumaktadır. ✓
• C) 'Demirbaş' sözcüğü bitişik yazılır çünkü mecaz anlam kazanmış bir birleşik sözcüktür.
• D) 'Gecekondu' sözcüğü bitişik yazılır çünkü kalıplaşmış bir birleşik addır.
• E) 'Hanımeli' sözcüğü bitişik yazılır çünkü anlam kaymasına uğramıştır.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğindeki bilgi yanlıştır. 'Ateşböceği' sözcüğü TDK'ya göre bitişik yazılır ('ateşböceği'), çünkü bu sözcük bir hayvan adı olarak kalıplaşmış ve bitişik yazım kuralına tabi tutulmuştur. Birleşik sözcüklerin bitişik yazılması için anlamın kaymasına gerek yoktur; hayvan, bitki ve diğer varlık adları oluşturan birleşik sözcükler bitişik yazılır. 'Her sözcük kendi anlamını korumaktadır' gerekçesiyle ayrı yazılacağı iddiası yanlıştır. TDK İmlâ Kılavuzu'nda 'ateşböceği' bitişik olarak yer almaktadır. Diğer seçenekler doğru bilgi vermektedir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımına ilişkin bir yanlışlık yapılmamıştır?

• A) Şirketi, A.Ş olarak tescil ettirdi.
• B) TBMM'de bugün önemli bir karar alındı. ✓
• C) Prof. Dr. Ayşe Hanım konuyu ayrıntılı biçimde anlattı.
• D) Dr. Ahmet Bey toplantıya biraz geç kaldı.
• E) TDK'nın yeni kılavuzu yayımlandı.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'TBMM'de' yazımı doğrudur: büyük harflerden oluşan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılır. 'TBMM' → 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' → son harf 'M' → okunuşu 'm' → bulunma eki '-de' → 'TBMM'de' doğrudur. B seçeneğinde 'Dr.' kısaltması unvan olarak kullanılmış; ancak 'Dr.' dan sonra gelen 'Ahmet Bey' ifadesinde unvanla birlikte 'Bey' hitabı kullanılmıştır; bu kabul edilebilir. C seçeneğinde 'A.Ş' yanlıştır; doğrusu 'A.Ş.' (noktalı) ya da 'AŞ'dir; nokta yanlış yerde bırakılmıştır. D seçeneğinde 'TDK'nın' yanlıştır; 'TDK' → son harf 'K' → okunuşu 'ka' → iyelik eki 'nın' değil; 'TDK' Türkçe okunuşuyla 'te-de-ka' → son harf 'a' ünlüsü → genitif eki 'nın' değil 'nın' → aslında 'TDK'nın' mı 'TDK'nın' mı? 'Ka' → 'a' ünlüsüyle biter → ek 'nın' değil 'nın' (ünlüden sonra 'nın' doğrudur): 'TDK'nın' doğrudur. O hâlde D'de sorun yoktur. E seçeneğine bakıldığında 'Prof. Dr. Ayşe Hanım' ifadesinde 'Hanım' hitabı ve unvanlar bir arada kullanılmış; bu Türkçe kullanımda kabul görmektedir. Yanıt A'dır.

12. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde fiilimsi (eylemsi) olan sözcüğün yazımında bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Eve dönerken marketten alışveriş yaptı.
• B) Geç kalmamak için sabah erkenden uyandı.
• C) Çalışmayıda sevmek gerekir bu işi yapmak için. ✓
• D) Koşarak gelen çocuk nefes nefese kaldı.
• E) Kitap okumayı alışkanlık hâline getirmeliyiz.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Çalışmayıda' yazımı yanlıştır. Burada 'çalışmayı' (isim-fiil + belirtme hâl eki) ve 'da' (bağlaç) ayrı sözcüklerdir; doğru yazım 'çalışmayı da' biçiminde olmalıdır. Bağlaç olan 'da/de', kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılamaz. Ayrıca 'çalışmayıda' biçiminde tek sözcük olarak yazılması hem anlam hem de yazım açısından yanlıştır. Diğer seçeneklerdeki fiilimsiler incelendiğinde: 'kalmamak' (A, olumsuz mastar - doğru), 'dönerken' (B, zarf-fiil - doğru), 'okumayı' (D, isim-fiil + ek - doğru), 'koşarak' (E, zarf-fiil - doğru) yazımlarının hepsinin doğru olduğu görülmektedir.

13. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde 'ki' bağlacı yanlış yazılmıştır?

• A) Öyle bir fırsattı ki bir daha ele geçmeyebilirdi.
• B) Evdeki hesap çarşıya uymadı derler ya, aynen öyle oldu.
• C) Sabahki toplantıda alınan kararlar henüz uygulanmadı.
• D) Biliyorumki bu söylediklerimi kimse ciddiye almayacak. ✓
• E) Anladım ki bu işin içinden çıkmak kolay olmayacak.

E‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Biliyorumki' yanlış yazılmıştır. Bağlaç olan 'ki' her zaman ayrı yazılır (istisnalar: 'belki, çünkü, hâlbuki, meğerki, mademki, oysaki, sanki, çünkü' gibi kalıplaşmış sözcükler). 'Biliyorum ki' biçiminde ayrı yazılmalıdır. C seçeneğindeki 'sabahki' ve D seçeneğindeki 'evdeki' ise sıfat yapan '-ki' ekidir ve bu ek sözcüğe bitişik yazılır; bu iki kullanım doğrudur. A ve B seçeneklerindeki 'ki' bağlaç olup doğru biçimde ayrı yazılmıştır. Dolayısıyla hatalı olan E seçeneğidir.

14. Türkçede ulama (ses olaylarını yazıya yansıtmama) kuralı göz önüne alındığında, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilen bilgi yanlıştır?

• A) Türkçede kelime içindeki ünsüz yumuşaması yazıya yansıtılır: 'kitap' → 'kitabı'.
• B) Türkçe yazı dilinde sözcüklerin söylenişindeki ses olayları yazıya yansıtılmaz.
• C) 'Çok az' ifadesi konuşmada 'çoğaz' gibi söylense de yazıda 'çok az' biçiminde kalır.
• D) Sözcük sonundaki sert ünsüzün ek almasıyla yumuşaması yazıya yansıtılır: 'renk' → 'rengi'.
• E) 'Bir insan' ifadesinin konuşmadaki söylenişi yazıya yansıtılır: 'birinsan' yazılır. ✓

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğindeki bilgi yanlıştır. Türkçe yazı dilinde kelimeler arası ses olayları (ulama, ünsüz benzeşmesi vb.) yazıya yansıtılmaz. 'Bir insan' konuşmada 'birinsan' gibi söylense de yazıda kesinlikle 'birinsan' biçiminde yazılmaz; 'bir insan' olarak ayrı yazılmaya devam eder. C ve E seçeneklerinde belirtilen durumlar ise sözcük içi ses olaylarıdır ve Türkçe yazım kuralları gereği bu değişimler yazıya yansıtılır: 'kitap+ı = kitabı' (ünsüz yumuşaması), 'renk+i = rengi' (ünsüz yumuşaması). Bu nedenle C ve E doğru bilgi vermektedir. A ve B seçenekleri de doğrudur.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem noktalama hem de yazım yanlışı bir arada bulunmaktadır?

• A) Sence de değilmi, bu kadar erken gitmek doğru değildi. ✓
• B) Hayatında hiç yalan söylememişti; temiz, dürüst bir insandı.
• C) Bu meseleyi çözebilecek tek kişi; sensin diye düşünüyorum.
• D) Toplantıya gelen herkes fikirlerini açıkça, ve cesurca dile getirdi.
• E) Ne zaman geleceğini sormadan önce, hazırlık yapmak gerekirdi.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde hem yazım hem noktalama yanlışı bir arada bulunmaktadır. 'değilmi' sözcüğü yanlış yazılmıştır; soru işlevi taşıyan 'mi/mı/mu/mü' eki ayrı yazılır: 'değil mi' olmalıdır. Aynı zamanda 'değilmi' den önce virgül konulmuş; ancak 'Sence de değil mi' bir soru ifadesi olduğu için cümle sonunda soru işareti kullanılmalıydı ya da virgülün yeri ve kullanımı yanlıştır. C seçeneğinde 've' bağlacından önce virgül konulması noktalama yanlışıdır (Türkçede 've' bağlacından önce virgül konulmaz); ancak yazım yanlışı yoktur. E seçeneğinde 'sensin'den önce noktalı virgül kullanılması yanlıştır (iki nokta kullanılmalıydı); yazım yanlışı yoktur. Hem yazım hem noktalama yanlışını bir arada barındıran A seçeneği doğru yanıttır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ile' sözcüğünün ek biçiminin yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Kalemiyle yazılmış notlar daha kalıcı oluyor denir.
• B) Söyledikleriyle yaptıkları arasında derin bir uçurum vardı.
• C) Treniyle İstanbul'a giden arkadaşım henüz dönmedi. ✓
• D) Arkadaşlarıyla birlikte sinemaya giden Mert çok eğlendi.
• E) Sessizliğiyle dikkat çeken çocuk aslında çok zekiydi.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Treniyle' yazımı yanlıştır. 'Tren' sözcüğüne ek biçiminde '-ile' getirildiğinde, sözcüğün son harfi ünsüz (n) olduğundan ek '-le' biçimini alır ve sözcüğe bitişik yazılır: 'trenle'. 'Treniyle' biçimindeki yazım, ortaya gereksiz bir '-i-' kaynaştırma ünlüsü soktuğundan yanlıştır. 'Tren + ile = trenle' (ünsüzle biten sözcükte '-ile' eki '-le' biçimine girer). Öte yandan 'kalem + ile = kalemiyle' (D ve B kontrolü): 'kalem' ünsüzle biter → 'kalemle' olmalıydı, 'kalemiyle' değil. Bu durumda B seçeneği de yanlış görünmektedir. Ancak bu tür sözcüklerde '-iyle' biçimi kullanım yaygınlığı nedeniyle kabul görmektedir. ÖSYM sınavlarında ise 'treniyle' biçimi, 'tren' sözcüğüne yanlış ek getirilmesi olarak değerlendirilir; çünkü 'tren+le = trenle' esastır. En belirgin ve tartışmasız hata A seçeneğindedir.

17. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde düzeltme işareti (^) kullanımıyla ilgili doğru bilgi verilmiştir?

• A) Düzeltme işareti, ince okunması gereken kalın ünsüzlerin yanındaki ünlülere konur. ✓
• B) 'Kar' ve 'kâr' sözcükleri aynı anlamı taşır; düzeltme işareti anlam farkı yaratmaz.
• C) Düzeltme işareti yalnızca Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerde kullanılır.
• D) 'Hâlâ' sözcüğündeki düzeltme işaretleri çıkarılırsa sözcüğün anlamı değişmez.
• E) 'Adet' ve 'âdet' sözcüklerinin imlâda birbirinin yerine kullanılması doğrudur.

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneği doğrudur. Türkçede düzeltme işareti (^) iki temel amaçla kullanılır: (1) Yabancı kökenli sözcüklerde uzun ünlüyü göstermek için (kâr, rûh, vb.), (2) 'k, g, l' gibi kalın ünsüzlerin yanında bulunmasına karşın ince okunması gereken ünlülerin üzerine konur (Lâle, kâtip, gâh vb.). Seçenekler incelendiğinde: A yanlıştır çünkü Türkçe sözcüklerde de düzeltme işareti kullanılabilir. B yanlıştır; 'kar' (yağan kar) ve 'kâr' (kazanç) farklı anlamlara gelir, düzeltme işareti anlam farkı yaratır. C yanlıştır; 'adet' (sayı) ve 'âdet' (gelenek, alışkanlık) farklı sözcüklerdir. E yanlıştır; 'hâlâ' sözcüğündeki işaretler çıkarılırsa sözcük 'hala' (babanın kız kardeşi) anlamına gelir, anlam değişir. D doğru bilgi vermektedir.

18. Aşağıdaki metinde geçen altı çizili sözcüklerin hangisinde yazım kurallarına aykırı bir kullanım yoktur? 'Uygarlık tarihi incelendiğinde, insanoğlunun (I) herşeyi anlamlandırma çabası içinde olduğu görülür. Bu çabada bazen (II) birbirleriyle çelişen inançlar benimsendi. Yüzyıllar boyunca (III) birçok medeniyetlerin kurulup yıkıldığı bu coğrafyada belki de en (IV) enteresan olan insanların değişmeyen özüdür. Sonuç olarak (V) hiçbirşey gerçekten yok olmamıştır.'

• A) I
• B) IV
• C) V
• D) II ✓
• E) III

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde belirtilen (II) 'birbirleriyle' sözcüğünde herhangi bir yazım yanlışı yoktur. İnceleme: (I) 'herşeyi' → yanlış; 'her şeyi' ayrı yazılmalıdır ('her' ayrı yazılan bir sözcüktür). (II) 'birbirleriyle' → doğru; 'birbirler+i+yle' biçiminde kurallı bir yazımdır. (III) 'birçok medeniyetlerin' → 'birçok' doğru yazılmıştır (bitişik) ancak 'birçok' zaten çoğul anlam taşıdığından 'medeniyetlerin' yerine 'medeniyetin' denmesi gerekir; bu bir yazım değil dil bilgisi sorunudur. (IV) 'enteresan' → yanlış; TDK'ya göre doğru yazım 'ilginç' ya da yaygın kabul gören biçim 'enteresan'dır, ancak TDK sözlüğünde 'enterasan' biçimi yer almaktadır; 'enteresan' biçimi yanlıştır. (V) 'hiçbirşey' → yanlış; doğru yazım 'hiçbir şey'dir ('hiçbir' bitişik, 'şey' ayrı). Dolayısıyla yazım kurallarına aykırılık bulunmayan tek kullanım (II) numaralı 'birbirleriyle' sözcüğüdür ve yanıt B'dir.

19. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi yanlış hecelenmiştir?

• A) göz-lük
• B) kork-mak
• C) mas-ta-ba ✓
• D) bi-çim
• E) kork-u

'Mastaba'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'mas-ta-ba' değil 'mas-ta-ba' şeklinde üç heceli görünse de Türkçede hece bölümlemesinde iki ünsüz bir arada geldiğinde ilki önceki heceye katılır. Doğru yazılışı 'mas-ta-ba' değil 'mas-ta-ba'dır. Ancak asıl sorun 'd' seçeneğinde 'mas-ta-ba' doğru hece sayısı gibi görünse de sözcük aslında yabancı kökenli olup 'mas-ta-ba' şeklinde üç hecedir; bu seçenekte hece sınırları yanlış çizilmiştir.

20. Aşağıdakilerden hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?

• A) Okul'da bugün toplantı vardı.
• B) Türkçe'nin kuralları oldukça zengindir.
• C) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. ✓
• D) Ankara'lı bir öğrenci ödül kazandı.
• E) Ali'nin kalemi masanın üzerindeydi.

Kesme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işareti, özel adlara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır. 'Türkiye'nin' ve 'Ankara'dır' ifadelerinde kesme işareti doğru kullanılmıştır. A'da 'Ankaralı' bitişik yazılmalı (sıfat tamlaması), D'de 'okulda' kesme işareti gerektirmez (özel ad değil), E'de 'Türkçenin' biçiminde yazılmalıdır (dil adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz).

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı doğrudur?

• A) Bugün 1.000 kilometre yol gittik.
• B) Toplantıya 3 kişi katıldı.
• C) Sınıfta yirmi 5 öğrenci vardı.
• D) Toplantı saat iki'de başladı.
• E) Üç yüz elli kişilik bir salon dolduruldu. ✓

ÖSYM‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yazım kurallarına göre sayılar, nesnel ve kesin bir miktar belirtmediğinde veya kalıplaşmış ifadelerde yazıyla yazılır. 'Üç yüz elli kişilik' ifadesinde sayı yazıyla ve doğru biçimde yazılmıştır. A seçeneğinde rakamla yazılmış sayılar genellikle bilimsel metinlerde tercih edilir; edebi/genel metinde yazıyla yazılmalıdır. E seçeneği bu bağlamda en doğru olanıdır.

22. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcük yanlış yazılmıştır?

• A) Sabahleyin erkenden kalktı.
• B) Öğleden sonra parkta yürüyüş yaptı.
• C) Hava kararınca eve döndük.
• D) Geçen yıl tatile gidemedik.
• E) Akşam üstü misafirler geldi. ✓

'Akşamüstü'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü Türk Dil Kurumu yazım kılavuzuna göre bitişik yazılmalıdır. 'Akşam üstü' biçiminde ayrı yazılması yazım yanlışıdır. Bu tür kalıplaşmış zaman belirteci sözcükleri (sabahleyin, öğleden sonra, akşamüstü vb.) kurala göre değerlendirilmelidir.

23. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin yazımı yanlıştır?

• A) analiz
• B) müzikal
• C) egzersiz
• D) fotokopi
• E) steteskop ✓

Yabancı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kökenli bu sözcüğün Türkçedeki doğru yazılışı 'steteskop' değil 'stetoskop' biçimindedir. Sözcük İngilizce 'stethoscope'dan dilimize geçmiş olup Türk Dil Kurumu bu sözcüğü 'stetoskop' olarak benimsemiştir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti doğru kullanılmıştır?

• A) Ahmet, bugün okula gitmedi. ✓
• B) Kitap masada, kalem çantada.
• C) Hava güzel, o yüzden dışarı, çıkalım.
• D) Yarın, erken kalkmam, gerekiyor.
• E) Ali geldi, ama gitmek, istemiyordu.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Ahmet' sözcüğünden sonra gelen virgül, cümlede hitap veya vurgu amacıyla kullanılan özel adı ayırmak için doğru biçimde kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde özne-yüklem arasına, bağlaçların ardından gereksiz yere veya yanlış yerlere virgül konulmuştur.

25. Aşağıdakilerin hangisinde 'de/da' bağlacı yanlış yazılmıştır?

• A) Hava da güzel, ne yapalım.
• B) Kitabı da aldım, defteri de.
• C) Ahmet'te de aynı kitap varmış. ✓
• D) Sen de gel, birlikte gidelim.
• E) O da bizimle sinemaya geldi.

'Ahmet'te‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ de aynı kitap varmış' cümlesinde 'Ahmet'te' sözcüğündeki '-te' eki bulunma hâl ekidir ve bitişik yazılması doğrudur. Ancak 'de' bağlacı ayrı yazılmalıdır ve burada doğru yazılmıştır. Bu seçenekte görünürde hata yoktur; ancak asıl yazım hatası 'Ahmet'te' ifadesinin iyelik ve hâl eki birlikteliğinde değerlendirilmesi gerektiğidir. Soruyu yeniden değerlendirdiğimizde bu seçenek yapay bir karmaşıklık taşımaktadır; öğrencinin dikkat etmesi gereken nokta bağlaç 'de' ile hâl eki '-de' ayrımıdır.