Genel Tekrar Testi - 177

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne gizlidir (cümle içinde açıkça yazılmamıştır)?

• A) Bu yıl kışın çok kar yağdı. ✓
• B) Çocuklar sabah erkenden uyandı.
• C) Kediler daima temiz olmayı sever.
• D) Fırtına geceyi kasıp kavurdu.
• E) Öğrenciler sınav salonuna giremedi.

Gizli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ özne, fiil çekiminden anlaşılan ancak cümle içinde açıkça belirtilmeyen öznedir. C cümlesinde 'yağdı' fiilinin öznesi 'kar'dır; ancak 'kar' cümlede nesne konumunda değil, fiille ilişkisi bakımından değerlendirildiğinde özne işlevi görmektedir. Dikkat: 'kar' burada belirtisiz özne olup cümlede yazılmıştır. Ancak 'Bu yıl kışın çok kar yağdı' cümlesinde asıl özne doğa/hava koşulu gibi soyut bir kavramdır ve açıkça belirtilmemiştir; fiil 3. tekil şahıs çekimindedir ve özne gizlidir. Diğer seçeneklerde özne açıkça yazılmıştır.

2. "Bütün emeklerinin boşa gittiğini görünce içinden bir şeyler koptu." cümlesinin yüklemi ve yüklemin türü hangi şıkta doğru verilmiştir?

• A) Yüklem: koptu – İsim yüklemi
• B) Yüklem: görünce içinden bir şeyler koptu – Fiil yüklemi
• C) Yüklem: bir şeyler koptu – Fiil yüklemi
• D) Yüklem: içinden bir şeyler koptu – Fiil yüklemi
• E) Yüklem: koptu – Fiil yüklemi ✓

Yüklem,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede yargı bildiren tek unsurdur ve en sade hâliyle belirtilmelidir. 'Koptu' bir eylem fiilidir; bu nedenle fiil yüklemidir. 'Bir şeyler' özne, 'içinden' dolaylı tümleçtir; bunlar yüklemin parçası değildir. 'Görünce' ise zarf-fiildir, bağımsız bir yargı bildirmez. Doğru yanıt A'dır.

3. "Ne söylediğini kimse anlayamadı." cümlesinde 'ne söylediğini' öbeği hangi cümle ögesini oluşturmaktadır?

• A) Belirtili nesne ✓
• B) Dolaylı tümleç
• C) Özne
• D) Belirtisiz nesne
• E) Zarf tümleci

'Ne‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ söylediğini' öbeği '-i' belirtme hâl ekini almış bir isim-fiil öbeğidir. 'Neyi anlayamadı?' sorusuna verilen yanıttır. Bu yapı, içinde soru zamiri barındırmasına karşın cümlede belirtili nesne işlevi görmektedir. Belirtisiz nesne olsaydı yalın hâlde olurdu; dolaylı tümleç olsaydı yönelme/bulunma/ayrılma eki alırdı. Doğru yanıt B'dir.

4. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde dolaylı tümleç, bir eylemsi grubu tarafından karşılanmıştır?

• A) Çocuklar bahçede koşmaktan yoruldu.
• B) Arkadaşım bana güzel bir hediye getirdi.
• C) Annem her sabah bize kahvaltı hazırlar.
• D) Kitabı okumaya başladım.
• E) Sınava girmekten çekiniyordu. ✓

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleç, yükleme '-e, -de, -den' hâl ekleriyle bağlanan ögedir. 'Sınava girmekten çekiniyordu' cümlesinde '-den' ekini alan 'sınava girmekten' ifadesi bir mastar (eylemsi) grubudur ve cümlede dolaylı tümleç görevini üstlenmiştir. A'da 'koşmaktan' dolaylı tümleçtir ancak tek eylemsidir, grup değildir. E'deki 'sınava girmekten' ise 'sınava girme' mastar grubuna '-den' ekinin getirilmesiyle oluşan bir eylemsi grubudur ve dolaylı tümleç işlevi taşır.

5. 'Yorgun düşen yolcuları gören köylüler onları eve davet etti.' cümlesinin öge dizilişi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Özne – Dolaylı tümleç – Nesne – Yüklem
• B) Dolaylı tümleç – Özne – Nesne – Yüklem
• C) Nesne – Dolaylı tümleç – Özne – Yüklem
• D) Özne – Nesne – Dolaylı tümleç – Yüklem
• E) Nesne – Özne – Dolaylı tümleç – Yüklem ✓

'Yorgun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ düşen yolcuları gören köylüler' özne (sıfat-fiil grubuyla genişletilmiş); 'onları' belirtili nesne; 'eve' dolaylı tümleç; 'davet etti' yüklemdir. Dikkat edilmesi gereken nokta, 'yorgun düşen yolcuları gören' ifadesinin özneyi niteleyen sıfat-fiil grubu olması, dolayısıyla öznenin başında yer almasıdır. Bu durumda doğru öge dizilişi: Nesne (yolcuları) içeren özne grubu – nesne (onları) – dolaylı tümleç (eve) – yüklem biçiminde değil; özne – nesne – dolaylı tümleç – yüklem biçimindedir. 'Köylüler' özne, 'onları' nesne, 'eve' dolaylı tümleçtir; sıralama B seçeneğiyle örtüşmez, doğru cevap B değil A'dır: Özne–Nesne–Dolaylı tümleç–Yüklem.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf tümleci, miktar (derece) bildirmektedir?

• A) Sabahleyin erken kalktı ve işe gitti.
• B) Koşarak merdivenleri çıktı.
• C) Yarın toplantıya katılacağım.
• D) Bu kitabı son derece ilgiyle okudum. ✓
• E) Yavaşça kapıyı araladı, içeri baktı.

Zarf‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleçleri zaman, yer-yön, durum, miktar (derece) ve sebep anlamları taşıyabilir. 'Son derece ilgiyle' ifadesindeki 'son derece' sözcüğü, eylemin ya da bir ögenin derecesini, miktarını belirten zarf tümleci görevindedir. A'da 'sabahleyin' zaman, B'de 'yavaşça' durum, D'de 'yarın' zaman, E'de 'koşarak' durum zarfı işlevi taşır. Yalnızca C seçeneğinde miktar (derece) bildiren zarf tümleci vardır.

7. 'Onu bir türlü ikna edemedi.' cümlesinde altı çizili 'onu' sözcüğünün cümledeki görevi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Belirtisiz nesne
• B) Dolaylı tümleç
• C) Belirtili nesne ✓
• D) Özne
• E) Zarf tümleci

'Onu'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, '-ı/-i/-u/-ü' yükleme (belirtme) hâl ekini almış olan 'o' zamirinin belirtme durumudur. Yükleme hâl ekiyle çekimlenmiş ve doğrudan nesneyi belirten bu öge, belirtili nesnedir. Belirtisiz nesne yükleme eki almaz; dolaylı tümleç '-e/-de/-den' eklerinden birini taşır; bu nedenle diğer seçenekler yanlıştır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem bir sözcük grubudur, tek sözcük değildir?

• A) Babam emekliye ayrıldı. ✓
• B) Hava bugün çok sıcak.
• C) O gerçek bir kahramandır.
• D) Akşam erken yattım.
• E) Çocuklar bahçede.

'Emekliye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ayrıldı' ifadesi, anlam bakımından birleşik fiil (deyim) niteliği taşıyan bir sözcük grubudur ve yüklem işlevi görmektedir. B'de 'sıcak' tek sözcüklü isim yüklemi; C'de 'bahçede' dolaylı tümleç olup bu cümlede yüklem gizlidir (var/bulunuyor); D'de 'kahramandır' tek sözcüklü isim yüklemi; E'de 'yattım' tek sözcüklü fiil yüklemidir. Yalnızca A'da yüklem iki sözcükten oluşan bir fiil grubudur.

9. 'Annem benim için saatlerce emek verdi.' cümlesinde 'benim için' sözcük grubunun cümledeki işlevi nedir?

• A) Dolaylı tümleç
• B) Özne
• C) Zarf tümleci ✓
• D) Yüklem
• E) Belirtili nesne

'Benim‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ için' ifadesi eylemin kimin yararına / kimin adına gerçekleştiğini bildiren ve 'için' edatıyla kurulan bir yapıdır. Bu tür edat öbekleri Türkçede zarf tümleci olarak kabul edilir; belirtme durumu ya da yön-bulunma-ayrılma eki almadığından belirtili nesne veya dolaylı tümleç değildir. 'Saatlerce' sözcüğü ise miktar zarf tümleci olup bu cümlede iki ayrı zarf tümleci bir arada bulunmaktadır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem belirtili hem de belirtisiz nesne aynı anda yer almaktadır?

• A) Ona bir mektup yazdım, mektubu gönderdim. ✓
• B) Kardeşim kitap okuyor, müzik dinliyor.
• C) Arkadaşıma söz verdim, sözü tuttum.
• D) Çocuğa oyuncak aldı, oyuncağı hediye etti.
• E) Bahçeye çiçek dikti, suyu döktü.

Belirtisiz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nesne yükleme eki almaz ve genellikle soyut ya da belirsiz bir nesneyi karşılar; belirtili nesne ise yükleme (-ı/-i/-u/-ü) ekini taşır. B seçeneğinde 'bir mektup yazdım' bölümünde 'mektup' belirtisiz nesne; 'mektubu gönderdim' bölümünde 'mektubu' belirtili nesnedir. Bu iki ögenin aynı cümle içinde (bağlı cümle olarak) birlikte bulunması B seçeneğini doğru kılar. Diğer seçeneklerde iki nesnenin de aynı türden olduğu ya da sorunun karşılığının tam olarak sağlanmadığı görülür.

11. 'Şehrin eski sakinleri o sokağı çok iyi hatırlıyordu.' cümlesinin öznesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Eski sakinler
• B) Şehrin eski
• C) Şehrin eski sakinleri ✓
• D) Şehrin sakinleri
• E) Sakinler

Cümlenin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ öznesi yüklemi gerçekleştiren kişi ya da varlıktır ve tüm belirleyicileriyle birlikte ele alınır. 'Şehrin eski sakinleri' tamlaması bir bütün olarak özneyi oluşturmaktadır: 'şehrin' tamlayan, 'eski' sıfat, 'sakinleri' ise tamlanan konumundadır ve bu yapı öznenin bütünüdür. Özne sadece 'sakinler' ya da 'eski sakinler' değil; tüm tamlama grubu olan 'şehrin eski sakinleri'dir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem isim soylu bir sözcükten oluşmuştur?

• A) Bu kitap gerçekten faydalı. ✓
• B) Gün geçtikçe hava ısınıyor.
• C) Çocuk çok hızlı büyüdü.
• D) Arkadaşım dün beni aradı.
• E) Onun bu davranışı beni şaşırttı.

İsim‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklem, cümlede ek fiil (-dır/-dir, -ıdı/-idi vb.) almış ya da bu ek fiil gizli kalmış isim, sıfat veya zamir gibi isim soylu sözcüklerin yüklem işlevi üstlenmesiyle oluşur. 'Bu kitap gerçekten faydalı.' cümlesinde 'faydalı' sıfatı, ek fiil gizli biçimde (faydalıdır) yüklem görevini üstlenmiştir; dolayısıyla yüklem isim soyludur. Diğer seçeneklerde yüklemler fiil çekimlidir: ısınıyor, büyüdü, şaşırttı, aradı.

13. 'Küçük çocuğun yüzündeki gülümseme herkesi mutlu etti.' cümlesinde özne kaç sözcükten oluşmaktadır?

• A) 4 ✓
• B) 1
• C) 2
• D) 3
• E) 5

Cümlenin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklemi 'etti', nesnesi 'herkesi', özne ise yüklemi gerçekleştiren unsurdur. Yüklemi kim etti? — 'Küçük çocuğun yüzündeki gülümseme.' Bu öbek şu sözcüklerden oluşur: 'küçük' (sıfat) + 'çocuğun' (tamlayan) + 'yüzündeki' (tamlayan+sıfat) + 'gülümseme' (tamlanan/temel sözcük). Toplam 4 sözcük. Dolayısıyla özne 4 sözcükten oluşmaktadır.

14. 'Yaşlı adam her sabah parkta yürüyüş yapar.' cümlesindeki öge sayısı kaçtır?

• A) 2
• B) 4 ✓
• C) 5
• D) 3
• E) 6

Cümledeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ögeler şöyle belirlenir: 'Yaşlı adam' (özne) / 'her sabah' (zaman zarf tümleci) / 'parkta' (dolaylı tümleç, -de bulunma) / 'yürüyüş yapar' (yüklem, belirtisiz nesne + yüklem olarak da çözümlenebilir). Burada 'yürüyüş' sözcüğü 'yapar' fiiliyle birleşik yüklem oluşturduğundan tek bir yüklem sayılır; bu yorumla öge sayısı 4'tür. Farklı bir çözümlemede 'yürüyüş' belirtisiz nesne kabul edilirse öge sayısı 5 olur; ancak ÖSYM uygulamalarında 'yürüyüş yapmak' kalıbı birleşik yüklem sayıldığından öge sayısı 4 kabul edilir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla yüklem bulunmaktadır?

• A) Hızla koşarak otobüse yetişti.
• B) Yorgun olmasına rağmen çalışmaya devam etti.
• C) Hem kitap okudu hem müzik dinledi. ✓
• D) Güneş batarken kuşlar yuvalarına döndü.
• E) Akşam eve gelip hemen uyudu.

Birden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fazla yüklem içeren cümleler, bağımsız yargıların 'hem…hem', 'ya…ya', 'ne…ne' gibi bağlaçlarla yan yana getirildiği sıralı ya da bağlı cümlelerdir. C seçeneğinde 'kitap okudu' ve 'müzik dinledi' olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır; bunlar 'hem…hem' bağlacıyla birbirine bağlanmış iki ayrı yargıdır. A'da 'gelip' zarf-fiil olduğundan yüklem değildir, asıl yüklem 'uyudu'dur. B'de 'batarken' zarf-fiil; D'de 'olmasına rağmen' zarf-fiil işlevi taşır. E'de 'koşarak' zarf-fiildir. Dolayısıyla yalnızca C'de iki yüklem bulunmaktadır.

16. 'Uzun yıllar emek verdiği projesinin sonuçlarını nihayet gördü.' cümlesinde belirtili nesne hangisidir?

• A) Emek verdiği
• B) Projesinin sonuçlarını ✓
• C) Projesinin
• D) Uzun yıllar
• E) Nihayet

Belirtili‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nesne yükleme (belirtme) hâl ekini (-ı/-i/-u/-ü) almış öğedir. Cümlede 'sonuçlarını' sözcüğü yükleme ekini taşımaktadır ve bu sözcük 'projesinin sonuçlarını' tamlamasının tamlananıdır. Belirtili nesne, tüm tamlamayla birlikte 'projesinin sonuçlarını' biçiminde ele alınmalıdır. 'Uzun yıllar' zarf tümleci, 'emek verdiği' sıfat-fiil grubu (özne tamlamasının niteleyicisi), 'nihayet' zaman zarfı, 'projesinin' ise tamlayan konumundadır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük dolaylı tümleç görevindedir? "Sabahları erken kalkmayı __(alışkanlık)__ edinmişti." "Komşusu her gün __(pazara)__ giderdi." "Çocuklar bahçede __(top)__ oynuyordu." "O gün hiç __(konuşmadı)__." "Kitabı __(masanın üstüne)__ bıraktı."

• A) Çocuklar bahçede top oynuyordu.
• B) Sabahları erken kalkmayı alışkanlık edinmişti.
• C) Kitabı masanın üstüne bıraktı.
• D) Komşusu her gün pazara giderdi. ✓
• E) O gün hiç konuşmadı.

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleç, yükleme '-e, -de, -den' hâl eklerinden birini alarak bağlanan tümleçtir. 'Pazara' sözcüğü '-e' yönelme hâl ekini almış ve 'giderdi' yüklemine bağlanmıştır; dolaylı tümleçtir. A'da 'alışkanlık' yüklemin nesnesidir (belirtisiz nesne). C'de 'top' belirtisiz nesnedir. E'de 'masanın üstüne' ise sözcük grubu olarak dolaylı tümleç gibi görünse de bu seçenek dikkat dağıtıcıdır; ancak 'pazara' daha açık ve tekil biçimde dolaylı tümleç örneğidir.

18. "Öğretmen, öğrencilere konuyu bir kez daha anlattı." Bu cümlede kaç tane tümleç vardır?

• A) Tümleç yoktur.
• B) 3
• C) 2 ✓
• D) 1
• E) 4

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklem 'anlattı', özne 'öğretmen', belirtili nesne 'konuyu'dur. 'Öğrencilere' sözcüğü '-e' hâl ekiyle dolaylı tümleç, 'bir kez daha' ise zarf tümleci görevindedir. Ancak nesne tümleç sayılmaz; bu nedenle tümleç sayısı: dolaylı tümleç (öğrencilere) + zarf tümleci (bir kez daha) = 2'dir.

19. "Annem, bana her yıl doğum günümde güzel bir hediye alır." Bu cümlede 'bana' sözcüğü hangi cümle ögesidir?

• A) Özne
• B) Belirtisiz nesne
• C) Belirtili nesne
• D) Dolaylı tümleç ✓
• E) Zarf tümleci

'Bana'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü '-e' yönelme hâl ekini almıştır. Yükleme (alır) sorduğumuzda 'kime alır? → bana' sorusuna yanıt verir. Bu durum onu dolaylı tümleç yapar. Zarf tümleci zaman, yer, durum, miktar bilgisi verir; 'bana' bunların hiçbirini karşılamaz. Nesne ise '-i' hâl ekiyle ya da eksiz gelir; 'bana' bu kalıba uymaz.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz nesne, diğer seçeneklerden farklı bir sözcük türündedir?

• A) Sabah kahvaltıda ekmek yedi.
• B) Her gün düzenli spor yapar.
• C) Bahçeye çiçek dikmiş.
• D) Düşündüğünü söyledi. ✓
• E) Akşam yemeği pişirdi.

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'ekmek' (isim), B'de 'spor' (isim), C'de 'çiçek' (isim), D'de 'yemeği' (belirtili nesne olduğundan bu şık ayrışır, dikkat: '-i' eki var; ancak 'akşam yemeği' tamlamasının tümü nesnedir), E'de ise 'düşündüğünü' bir eylemsi (isim-fiil öbeği) olup nesne görevindedir. A, B, C'de saf isim; E'de ise isim-fiil (eylemsi) öbeği nesne görevindedir. Bu yapısal farklılık E şıkkını ayırır.

21. "Yavaş yavaş yürüyen çocuk, köşeyi döndükten sonra gözden kayboldu." Bu cümlede yüklem dışındaki ögelerin sayısı kaçtır?

• A) 6
• B) 4
• C) 2
• D) 3 ✓
• E) 5

Yüklem:‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'gözden kayboldu'. Özne: 'yavaş yavaş yürüyen çocuk' (sıfat tamlaması özne). Dolaylı tümleç: 'gözden' (-den hâl eki, kaybolmak fiiliyle). Zarf tümleci: 'köşeyi döndükten sonra' (zaman tümleci). Başka bir öge aranırsa 'yavaş yavaş' öznenin niteleyicisi olduğundan ayrı öge sayılmaz. Yüklem dışındaki ögeler: özne + dolaylı tümleç + zarf tümleci = 3 ögedir.

22. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zarf tümleci, yer-yön bildirmektedir?

• A) Dün sabah erkenden kalktı.
• B) Koşarak merdivenleri çıktı.
• C) Sınava çok iyi hazırlandı.
• D) İki saatte bu işi bitirdi.
• E) Oraya gitmek istemiyorum. ✓

'Oraya'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü '-e' yönelme hâl ekiyle yer-yön bildiren zarf tümlecidir. A'da 'çok iyi' durum/derece, B'de 'dün sabah erkenden' zaman, C'de 'koşarak' durum, E'de 'iki saatte' zaman/süre bildiren zarf tümleçleridir. D'de 'oraya' yüklem olan 'istemiyorum' fiiline değil, 'gitmek' eylemsisine bağlanır; bu da onu zarf tümleci konumunda bir unsur yapar ve yer-yön bildirir.

23. "Müdür, toplantıya gelmeyen öğretmenleri uyardı." Bu cümlede 'toplantıya gelmeyen öğretmenleri' öbeği hangi cümle ögesidir?

• A) Belirtili nesne ✓
• B) Özne
• C) Yüklem
• D) Dolaylı tümleç
• E) Belirtisiz nesne

'Toplantıya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gelmeyen öğretmenleri' öbeği '-i' belirtme hâl ekini almış ve 'uyardı' yükleminin nesnesidir. 'Neyi/kimi uyardı?' sorusuna yanıt verdiği için belirtili nesnedir. Özne 'müdür'dür. 'Toplantıya gelmeyen' kısmı sıfat tamlaması olarak 'öğretmenler'i nitelendirmekte, bütünü nesne işlevi görmektedir.

24. Aşağıdakilerden hangisinde cümlenin ögeleri sırasıyla doğru verilmiştir? "Yaşlı adam, sabah saatlerinde köy meydanına geldi."

• A) Zarf tümleci – Özne – Dolaylı tümleç – Yüklem
• B) Özne – Nesne – Dolaylı tümleç – Yüklem
• C) Özne – Zarf tümleci – Dolaylı tümleç – Yüklem ✓
• D) Özne – Zarf tümleci – Nesne – Yüklem
• E) Özne – Dolaylı tümleç – Zarf tümleci – Yüklem

Cümleyi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çözümlersek: Yüklem → 'geldi'. Özne → 'yaşlı adam' (kim geldi?). Zarf tümleci → 'sabah saatlerinde' (ne zaman geldi? → zaman tümleci). Dolaylı tümleç → 'köy meydanına' (nereye geldi? → '-e' hâl ekiyle yön bildirir). Sıralama: Yaşlı adam (özne) / sabah saatlerinde (zarf tümleci) / köy meydanına (dolaylı tümleç) / geldi (yüklem) → A şıkkı doğrudur.

25. "Ne güzel bir gün!" Bu cümlede aşağıdaki ögelerden hangisi bulunmaktadır?

• A) Özne ve nesne
• B) Yalnızca yüklem
• C) Özne ve yüklem
• D) Hiçbir temel öge bulunmaz. ✓
• E) Yalnızca özne

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yapı bir ünlem cümlesidir ve fiil ya da ek-fiil içermez. 'Ne güzel bir gün!' ifadesinde yüklem yoktur; özne de açık biçimde yer almaz. Ünlem cümlelerinde temel öge olarak sayılabilecek bir yapı bulunmayabilir. ÖSYM tarzı sorularda bu tür eksiltili/ünlem cümlelerinde 'temel öge yok' ya da 'yüklem yok' kabul edilir. Doğru yanıt E'dir.