Genel Tekrar Testi - 21

1. Aşağıdakilerden hangisi, 'betimleyici anlatım' tekniğinin temel özelliklerinden biri değildir?

• A) Gözlem gücüne dayanır.
• B) Ayrıntılı tasvirler içerir.
• C) Olayların oluş sırasına göre anlatımı esastır. ✓
• D) Duyu organlarına hitap eden ögelere yer verir.
• E) Mekân, kişi ve nesnelerin özellikleri anlatılır.

Olayların‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ oluş sırasına göre anlatımı, **öyküleyici anlatımın** (hikâye etme) temel özelliğidir. Betimleyici anlatım (tasvir) ise kişi, mekân, nesne ve durumların gözlemlenebilir ayrıntılarıyla, duyu organlarına hitap edecek şekilde resmedilmesidir.

2. Aşağıdaki cümlelerden hangisi 'öznellik' taşır?

• A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• B) Su 100°C'de kaynar.
• C) İstanbul, dünyanın en güzel şehridir. ✓
• D) Dünya, Güneş etrafında döner.
• E) 2+2=4'tür.

'İstanbul,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dünyanın en güzel şehridir' cümlesi, kişisel bir görüş, duygu ve değer yargısı içerdiği için **özneldir**. Diğer cümleler nesnel, kanıtlanabilir ve herkesçe kabul edilen yargılardır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özne' ile 'yüklem' arasında uyum (anlam ve şahıs) sorunu vardır?

• A) Öğrenciler, sınav sonuçlarını heyecanla bekliyordu.
• B) Ben ve arkadaşım sinemaya gideceğiz.
• C) Herkes kendi işini yapmalıdır.
• D) Kalabalık, meydana doğru ilerliyordu.
• E) Gelenlerin hepsi, toplantıya katılmıştı. ✓

'Gelenlerin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hepsi, toplantıya katılmıştı.' cümlesinde 'hepsi' çoğul bir özne olduğu halde yüklem '-mıştı' ile tekil olarak çekimlenmiştir. 'Gelenlerin hepsi' öznesi çoğul olduğu için yüklemin 'katılmışlardı' şeklinde çoğul olması gerekir. Diğer cümlelerde özne-yüklem uyumu doğrudur.

4. Metin çözümlemesinde 'gönderge' (referans) kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

• A) Metnin yazarının okuyucuya ilettiği mesaj
• B) Metinde sözü edilen, gönderim yapılan varlık, nesne veya durum ✓
• C) Metnin dilsel yapısını oluşturan ögelerin bütünü
• D) Metnin okurda uyandırdığı duygusal tepki
• E) Metnin ait olduğu türün belirleyici özellikleri

Gönderge‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (referans), dilsel bir ifadenin gönderme yaptığı, dış dünyadaki varlık, nesne, kişi, olay veya durumdur. Örneğin 'Mustafa Kemal' sözcüğünün göndergesi, tarihsel kişi Mustafa Kemal'dir.

5. Saussure'ün dil bilimine kazandırdığı 'gösterge' (sign) kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Gösterge, sadece sözcüklerden oluşur.
• B) Gösterge, gösteren (signifiant) ve gösterilen (signifié) olmak üzere iki parçadan oluşur. ✓
• C) Gösterge, evrensel ve değişmez bir yapıdadır.
• D) Gösterge, dilin dışındaki tüm nesneleri kapsar.
• E) Gösterge, sadece yazılı dili ifade eder.

Saussure'e‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ göre gösterge (sign), **gösteren** (signifiant: ses imgesi, sözcüğün işitsel görüntüsü) ve **gösterilen** (signifié: kavram, anlam) olmak üzere iki parçadan oluşur. Bu ikisi arasındaki ilişki keyfîdir (uzlaşımsal).

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesne' (belirtili veya belirtisiz) kullanılmamıştır?

• A) Ali kitap okudu.
• B) Elmayı yedi.
• C) Çocuklar bahçede oynuyor. ✓
• D) Süt içti.
• E) Hikâyeyi anlattı.

'Çocuklar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bahçede oynuyor' cümlesinde 'oynuyor' fiili geçişsizdir; yani nesne almaz. Diğer cümlelerde 'kitap' (belirtisiz nesne), 'elmayı' (belirtili nesne), 'süt' (belirtisiz nesne), 'hikâyeyi' (belirtili nesne) kullanılmıştır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özne' belirtilmiş ancak 'nesne' kullanılmamıştır?

• A) Ali topu kaleye attı.
• B) Çocuklar parkta oynuyor.
• C) Köpek havlamaya başladı. ✓
• D) Öğretmen ödevi kontrol etti.
• E) Yazar romanını bitirdi.

'Köpek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ havlamaya başladı' cümlesinde 'köpek' öznedir, ancak fiil ('başladı') geçişsiz olduğu için nesne yoktur. Diğer cümlelerde 'topu', 'ödevi', 'romanını' belirtili nesne olarak kullanılmıştır. 'Parkta oynuyor' cümlesinde ise 'oynuyor' geçişsizdir ve nesne yoktur; ancak burada da özne 'çocuklar'dır.

8. Aşağıdakilerden hangisinde virgül doğru kullanılmıştır?

• A) A) Ali Ayşe ve Mehmet geldi.
• B) B) Ali, Ayşe ve Mehmet geldi. ✓
• C) C) Ali Ayşe, ve Mehmet geldi.
• D) D) Ali, Ayşe ve, Mehmet geldi.

Eş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ görevli sözcükler arasına virgül konur.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama doğru kullanılmıştır?

• A) A) Ali Ayşe ve Mehmet geldi.
• B) B) Ali, Ayşe ve Mehmet geldi. ✓
• C) C) Ali Ayşe, ve Mehmet geldi.
• D) D) Ali, Ayşe ve, Mehmet geldi.

Eş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ görevli sözcükler arasına virgül konur.

10. Hangisinde virgül doğru kullanılmıştır?

• A) A) Ali Ayşe ve Mehmet geldi.
• B) B) Ali, Ayşe ve Mehmet geldi. ✓
• C) C) Ali Ayşe, ve Mehmet geldi.
• D) D) Ali, Ayşe ve, Mehmet geldi.

Eş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ görevli sözcükler arasında virgül kullanılır.

11. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde kesme işareti (') yanlış bir şekilde kullanılmıştır?

• A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• B) Kitapçı'dan yeni kitaplar aldım. ✓
• C) Ankara'nın sokakları çok güzel.
• D) Mustafa Kemal Atatürk'ten bir söz okudum.

Kesme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işareti, özel isimlere gelen ekleri ayırır (A, C, D doğrudur). Ancak 'Kitapçı'dan' kelimesinde 'kitapçı' özel isim olmadığı için kesme işareti kullanımı yanlıştır.

12. 'Pazardan elma, armut, portakal ( ) ev içinse peynir, zeytin ve ekmek aldı.' cümlesinde ayraçla ( ) belirtilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

• A) Virgül (,)
• B) Nokta (.)
• C) İki Nokta (:)
• D) Noktalı Virgül (;) ✓

Cümle‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ içinde virgüllerle ayrılmış (elma, armut, portakal) ve (peynir, zeytin, ekmek) gibi farklı tür veya takımları (meyveler ve kahvaltılıklar) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

13. 'At ölür, meydan kalır ( ) yiğit ölür, şan kalır.' cümlesinde ayraçla ( ) belirtilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

• A) Virgül (,)
• B) Noktalı Virgül (;) ✓
• C) İki Nokta (:)
• D) Nokta (.)

Noktalı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ virgül, ögeleri arasında virgül bulunan (At ölür, meydan kalır) sıralı cümleleri (yiğit ölür, şan kalır) birbirinden ayırmak için kullanılır.

14. 'Sokaktaki gürültüden ( ) evde kimse uyuyamadı.' Bu cümlede boş bırakılan yere düşüncenin yönüne göre aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

• A) dolayı
• B) ötürü
• C) kaynaklı
• D) rağmen ✓

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ boşluktan önce gelen kelimedeki ayrılma hal eki (-den), 'dolayı', 'ötürü' ve 'kaynaklı' kelimeleriyle birlikte kullanılarak neden-sonuç ilişkisi kurar (gürültüden dolayı, gürültüden ötürü, gürültüden kaynaklı). 'Rağmen' edatı ise yönelme hal ekiyle (-e/-a) kullanılır (gürültüye rağmen) ve cümleye neden-sonuç değil, karşıtlık anlamı katar. Bu nedenle boşluğa 'rağmen' kelimesi getirilemez.

15. 'Bu kitabı okuduktan sonra ( ) dünyaya bakış açım değişti.' cümlesinde ayraçla belirtilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

• A) Virgül (,) ✓
• B) Noktalı Virgül (;)
• C) İki Nokta (:)
• D) Noktalama işareti gerekmez

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'bu kitabı okuduktan sonra' (zarf tümleci) ile 'dünyaya bakış açım' (özne) bulunmaktadır. Özneyi, zarf tümlecinden ayırarak vurgulamak için virgül kullanılır.

16. 'Sessizce odaya girdi, yatağına uzandı ( ) gözlerini kapattı.' cümlesinde ayraçla belirtilen yere hangi noktalama işareti gelmelidir?

• A) Nokta (.)
• B) Virgül (,) ✓
• C) Noktalı Virgül (;)
• D) İki Nokta (:)

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'girdi', 'uzandı' ve 'kapattı' şeklinde sıralanmış, art arda gelen eylemler (sıralı cümle) bulunmaktadır. Eş görevli bu yüklemleri ayırmak için virgül (,) kullanılır.

17. 'Sanatçı ( ) eserlerinde toplumsal sorunlara değinir ( ) okurunu düşünmeye sevk ederdi.' cümlesinde ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

• A) (,) (.)
• B) (;) (,)
• C) (,) (,) ✓
• D) (:) (;)

TDK‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Noktalama Kuralları Analizi: • İlk boşluk: Cümlenin öznesi olan 'Sanatçı' kelimesinden sonra yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için virgül (,) konur. • İkinci boşluk: Sıralı cümleleri ayırmak için virgül (,) konur (Cümle içinde başka virgülle ayrılmış unsur bulunmadığı için noktalı virgül gerekmez). 💡 Doğru Cevap: ( , ) ( , ) seçeneğidir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır?

• A) Genç, doktora şikayetlerini anlattı.
• B) Bahçedeki çiçekleri, ağaçları suladı.
• C) Sen de, bizimle gelirsen mutlu oluruz. ✓
• D) Peki, yarın sabah görüşürüz.

Bağlaçlardan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (ve, veya, yahut, da/de vb.) sonra virgül konulmaz. C seçeneğinde 'da' bağlacından sonra virgül kullanılması yanlıştır. Diğer seçeneklerde anlam karışıklığını önleme (A), eş görevli sözcükleri ayırma (B) ve onay bildirme (D) görevlerinde doğru kullanılmıştır.

19. 'O ( ) bu şehrin en eski ustası ( ) herkesin saygısını kazanmıştı.' cümlesinde ayraçla belirtilen yerlere hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

• A) Noktalı Virgül (;) - Virgül (,)
• B) Virgül (,) - Noktalı Virgül (;)
• C) İki Nokta (:) - Virgül (,)
• D) Virgül (,) - Virgül (,) ✓

'bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şehrin en eski ustası' ifadesi, 'O' öznesinin açıklayıcısıdır (Ara Söz). Ara sözler, cümlenin başında ve sonunda virgül (veya kısa çizgi) kullanılarak belirtilir. Kullanım: 'O, bu şehrin en eski ustası, herkesin saygısını kazanmıştı.' şeklindedir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) doğru kullanılmıştır?

• A) Pazardan elma, armut; portakal aldı.
• B) At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır. ✓
• C) Dün akşam; çok yorgun olduğum için erken yattım.
• D) Seni; defalarca uyardığımı hatırlıyorum.

Noktalı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ virgül, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. 'At ölür, meydan kalır' (1. cümle) ve 'yiğit ölür, şan kalır' (2. cümle) bu kurala uygun şekilde ayrılmıştır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraçla ( ) belirtilen yere iki nokta (:) getirilmesi uygundur?

• A) Hava karardı ( ) herkes evine döndü.
• B) Aklında tek bir düşünce vardı ( ) Bu sınavı mutlaka kazanmalıyım. ✓
• C) At ölür, meydan kalır ( ) yiğit ölür, şan kalır.
• D) Pazardan elma, armut ( ) portakal aldı.

Kendisinden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur. İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle başlar. B seçeneğinde 'Aklında tek bir düşünce vardı' ifadesinden sonra 'Bu sınavı mutlaka kazanmalıyım.' şeklinde cümle niteliğinde bir açıklama yapıldığı için yay ayraçla belirtilen yere iki nokta getirilmelidir.

22. Virgül (,) aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ara sözü_ ayırmak için kullanılmıştır?

• A) Ankara'ya, Türkiye'nin başkentine, yarın gideceğiz. ✓
• B) Pazardan elma, armut, muz aldık.
• C) Evet, bu konuda size katılıyorum.
• D) Genç, doktora derdini anlatmaya çalışıyordu.

'Ankara'ya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türkiye'nin başkentine, yarın gideceğiz.' cümlesinde 'Türkiye'nin başkentine' ifadesi, 'Ankara'ya' dolaylı tümlecini açıklayan bir ara sözdür ve iki virgül arasında gösterilmiştir.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) kaldırılırsa cümlenin anlamı değişir?

• A) İhtiyar, adama bir şeyler anlatmaya çalışıyordu. ✓
• B) Pazardan elma, armut, muz aldık.
• C) Çalışkan, dürüst ve yardımsever biriydi.
• D) Eve geldi, hemen yemeğe oturdu.

'İhtiyar,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ adama bir şeyler anlatmaya çalışıyordu.' cümlesinde virgül kaldırılırsa ('İhtiyar adama...') 'ihtiyar' sözcüğü 'adam' isminin sıfatı haline gelir ve özne değişir, dolayısıyla anlam değişir. (Virgül, özneyi belirtmek için kullanılmıştır.)

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç () farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) İmek fiili (ek fiil) isim cümlelerinde yüklem yapar.
• B) Bu eserin yazarı (Yaşar Kemal) Adanalıdır.
• C) Tiyatroda oyuncu (rolünü unutarak) duraksadı. ✓
• D) Doğum yerim Ankara (Türkiye).

Üçüncü‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçenekte yay ayraç, tiyatro metinlerinde oyuncunun hareketini veya durumunu belirtmek için kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise _ek bilgi/açıklama_ vermek amacıyla kullanılmıştır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna _farklı bir noktalama işareti_ getirilmelidir?

• A) Eyvah, anahtarımı evde unuttum
• B) Ne kadar dağınık bir oda
• C) Of, yine mi aynı hata
• D) Neden böyle davrandığını anlamıyorum ✓

İlk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ üç cümle duygu (telaş, şaşkınlık, bıkkınlık) bildirdiği için sonlarına ünlem işareti (!) getirilmelidir. Son cümle ise tamamlanmış bir yargı bildirdiği için (soru sormuyor, durumu belirtiyor) sonuna nokta (.) getirilmelidir.