Genel Tekrar Testi - 22

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde parantez (yay ayraç) _gereksiz_ kullanılmıştır?

• A) Bu eserde metafor (eğretileme) sanatına sıkça başvurulmuş.
• B) Yazarın doğum tarihi (1950) kesin olarak bilinmiyor.
• C) Öğretmen, Ali'ye (sessizce) bir şeyler söyledi. ✓
• D) Olayın geçtiği yer Ankara (Türkiye) idi.

Yay‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ayraç; eş anlamlıları (A), açıklamaları (B), ek bilgileri (D) veya alıntıları belirtmek için kullanılır. 'Öğretmen, Ali'ye (sessizce) bir şeyler söyledi.' cümlesinde 'sessizce' ifadesi cümlenin zarf tümlecidir ve parantez içinde verilmesi gereksizdir, anlatımı bozar. (Eğer bir tiyatro metni olsaydı, hareket bildirir ve doğru olurdu.)

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _noktalı virgül (;)_, özneyi kendisinden sonra gelen ve virgüllerle ayrılmış eş görevli sözcüklerden ayırmak için kullanılmıştır?

• A) Pazardan elma, armut, muz; marketten süt, ekmek aldık.
• B) At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
• C) Ahmet; Ali, Veli ve Ayşe'den daha çalışkandır.
• D) Yeni şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice görünüyordu. ✓

'Yeni‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice görünüyordu.' cümlesinde 'Yeni şiirimiz' öznedir. Özneden sonra virgülle ayrılmış eş görevli sözcükler (zevksiz, köksüz, acemice) geldiği için, özneyi bu gruptan ayırmak ve anlam karışıklığını önlemek amacıyla noktalı virgül kullanılmıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _kesme işaretinin (')_ kullanımı yanlıştır?

• A) TBMM'nin aldığı kararlar herkesi bağlar.
• B) Bu akşam Ay'ın doğuşunu izleyeceğiz.
• C) Ankara'lı arkadaşlarım ziyaretime geldi. ✓
• D) Türk Dil Kurumunun sözlüğünü aldım.

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ isimlere gelen yapım ekleri (-lı, -li, -cı, -ci vb.) kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle C seçeneğindeki 'Ankaralı' sözcüğünün bitişik yazılması gerekirdi ve kesme işaretinin kullanımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kurala uygun olarak D seçeneğinde kesme işareti kullanılmamıştır. A ve B seçeneklerindeki kullanımlar (kısaltmalar ve gök bilimi terimi olan gezegen/uydu adları) ise doğrudur.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _virgül (,) eş görevli kelimeleri_ ayırma görevinde kullanılmıştır?

• A) Genç, doktora ne olduğunu sordu.
• B) Çantasında kitap, defter, kalem vardı. ✓
• C) Kapıyı açtı, içeri girdi ve oturdu.
• D) O, bu konuda çok bilgilidir.

_'Kitap,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ defter, kalem'_ sözcükleri cümlede aynı görevde (nesne) kullanıldığı için virgül eş görevli sözcükleri ayırma görevindedir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) Elma, armut, muz aldım.
• B) Defterini, kitabını, kalemini çıkardı.
• C) Sessiz, sakin, huzurlu bir yerdi.
• D) Çocuk, arkasına bakmadan koşuyordu. ✓

Diğer‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneklerde eş görevli sözcükleri ayırırken, bu seçenekte özneyi (Çocuk) belirtmek için kullanılmıştır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) 'sıralı cümleleri ayırmak' görevinde kullanılmıştır?

• A) Eve geldi, üzerini değiştirdi, yemeğini yedi. ✓
• B) Çalışkan, dürüst, terbiyeli bir çocuktu.
• C) Genç, doktora derdini anlatmaya çalışıyordu.
• D) Akşam, yine akşam, yine akşam...

Birden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fazla yüklemi olan cümleleri (Eve geldi / üzerini değiştirdi...) ayırmak için kullanılmıştır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) Pazardan elma, armut, muz aldık.
• B) Sessiz, sakin, huzurlu bir yer arıyordu.
• C) Çalışkan, dürüst, terbiyeli bir çocuktu.
• D) Genç, doktora derdini anlatmaya çalışıyordu. ✓

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ B ve C seçeneklerinde eş görevli sözcükleri ayırmak için, D seçeneğinde ise özneyi belirtmek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılmıştır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) 'sıralı cümleleri ayırmak' için kullanılmıştır?

• A) Pazardan elma, armut, muz aldık.
• B) Eve geldi, üzerini değiştirdi, yattı. ✓
• C) Genç, adama yardım etti.
• D) Evet, seninle geliyorum.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkında eş görevli sözcükleri, C şıkkında özneyi, D şıkkında onay bildiren kelimeyi ayırmıştır. B şıkkında ise 'Eve geldi', 'üzerini değiştirdi' ve 'yattı' şeklinde üç ayrı yüklemi (cümleyi) ayırdığı için sıralı cümleleri ayırma görevindedir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) 'anlam karışıklığını gidermek' amacıyla kullanılmıştır?

• A) İhtiyar, adama seslendi. ✓
• B) Elma, armut, muz aldım.
• C) Evet, seni anlıyorum.
• D) Ankara'ya, başkente, gidiyorum.

Virgül‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ olmazsa 'İhtiyar adam' tamlaması anlaşılabilir. 'İhtiyar'ın özne olduğunu belirtmek için kullanılmış.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) 'özneyi' diğer ögelerden ayırmak için kullanılmıştır?

• A) Kitap, en iyi dosttur. ✓
• B) Pazardan elma, armut aldım.
• C) Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.
• D) Evet, sana katılıyorum.

Yüklem:‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dosttur. Dost olan ne? Kitap (Özne). Özneyi belirtmek için virgül kullanılmıştır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) kaldırılırsa anlam değişir?

• A) O, bu konuda çok hassas.
• B) Genç, doktora bir şeyler sordu. ✓
• C) Yarın, Ankara'ya gideceğim.
• D) Kitabı, masaya bıraktı.

Virgül‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kalkarsa 'Genç doktor' tamlaması oluşur ve soruyu soran kişi belirsizleşir. Virgül varken 'Genç' (bir kişi) doktora sormuş olur.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?

• A) Türk'çe biliyor.
• B) Ankara'lı arkadaşım var.
• C) Ayşe'nin kalemi. ✓
• D) Aliler'e gittik.

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ isimlere gelen çekim ekleri ayrılır. A ve B'de yapım eki olduğu için ayrılmamalıdır (Türkçe, Ankaralı). D seçeneğinde ise çokluk eki (-ler) ayrılmaz (Alilere).

13. Soru vardır (I) soranı büyütür (II) soru vardır (III) soranı küçültmez (IV) alçaltır (V) Bu cümledeki numaralanmış yerlerden hangisine noktalı virgül (;) konmalıdır?

• A) I.
• B) II. ✓
• C) III.
• D) IV.

Cümle,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ virgüllerle ayrılmış (IV. cümlede) sıralı cümlelerden oluştuğu için, temel cümleleri ayırmak amacıyla (II) numaralı yere noktalı virgül (;) konmalıdır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, anlam karışıklığını gidermek için kullanılmıştır?

• A) Genç, doktora bir şeyler sordu. ✓
• B) Elma, armut ve muz aldım.
• C) İzmir'e, doğduğum kente, gidiyorum.
• D) Evet, seninle gelirim.

Virgül‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaldırılırsa 'Genç doktor' tamlaması oluşabilir. Özneyi ayırmak ve karışıklığı önlemek için kullanılmıştır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _noktalama hatası_ yapılmıştır?

• A) Bu konuyu anladı mı, anlamadı mı bilemiyorum.
• B) Kitap, defter, kalem; çantasında yoktu. ✓
• C) Sınav sonuçları açıklandı (bunu beklemiyorduk).
• D) Eyvah! Otobüsü kaçırdık.

Eş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ görevli kelime grupları virgülle ayrılırken, bu gruplardan sonra noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır. Doğrusu: _Kitap, defter, kalem çantasında yoktu._ (Veya tamlama olmadığı için tek virgül yeterlidir.) _Noktalı virgül, kendi içinde virgül bulunan grupları ayırmakta kullanılır._

16. Aşağıdaki cümlelerden hangisi yazım ve noktalama yönünden doğrudur?

• A) Sen bunları kendine derdetme; gün gelir hepsine bir çözüm bulunur.
• B) Bizim kız ehliyet aldı; fakat daha arabayı bile parkedemiyor.
• C) Kimi uzmanlara göre; bazı hayvanlar depremin olacağını his ederlermiş.
• D) Siz de gelin isterseniz, bu akşamki film oldukça güzel. ✓

E‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Siz de' (bağlaç olan de), 'isterseniz' sonrası virgül ve cümle sonu nokta doğru kullanılmıştır; yazım yanlışı yoktur.

17. Çocuk deyince hep iki şiir gelir aklıma ( ) Nazım Hikmet’in “Doğum”u ( ) Fatih Kısaparmak’ın “Kartpostal Babam”ı ( ) Bu parçada parantezle boş bırakılan yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilenler getirilmelidir?

• A) (;) (,) (...)
• B) (:) (,) (...)
• C) (;) (,) (.)
• D) (:) (,) (.) ✓

Cümle,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ açıklama yapılacağı için ilk boşluğa iki nokta (:), sıralanan eş görevli eser adları arasına virgül (,), cümle bittiği için de nokta (.) konur.

18. 'Sınavdan ( ) beklediği puanı alamayınca ( ) morali çok bozuldu.' cümlesinde ayraçla belirtilen yerlere hangi noktalama işaretleri gelmelidir?

• A) (,) (,)
• B) (;) (,)
• C) (,) (hiçbir şey) ✓
• D) (;) (hiçbir şey)

İlk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ boşluğa virgül, 'Sınavdan' kelimesini (zarf tümleci) 'beklediği puanı alamayınca' (zarf-fiil grubu) ifadesinden ayırmak için konabilir. Ancak TDK kuralına göre metin içinde zarf-fiil eki almış kelimeden sonra virgül konmaz. Bu durumda 'Sınavdan,' (özneyi ayırmak - O, sınavdan...) şeklinde düşünülebilir. İkinci boşluğa ('alamayınca') zarf-fiil olduğu için noktalama gerekmez. En doğru kullanım 'Sınavdan sonra virgül, ikinci boşluğa hiçbir şey'dir.

19. (I) İsim Rönesans’tan geliyor ama aslında dünya tarihi Aristoteles’ten Goethe’ye kadar yüzlerce “polymath”la, yani çeşitli dallarda eser veren yaratıcılarla dolu. (II) Mesela Ömer Hayyam hem şairdir hem astronom hem de matematikçi… (III) 20. Yüzyıl insanı başarıya odaklanmış bir kariyer ve uzmanlaşma saplantısı içine düşdüğü için bu kavrama sırt çevrildi. (IV) Tek boyutlu yaratıcılar normal karşılanmaya başlandı. (V) Oysaki önceki yüzyıllarda böyle bir şey düşünülemezdi bile. Bu parça için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) I’de ünsüz benzeşmesi vardır.
• B) II’de noktalama yanlışlığı yapılmıştır.
• C) III’te iki yerde yazım yanlışı vardır.
• D) IV’te iki yerde kaynaştırma ünsüzü vardır. ✓

IV.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçenekteki 'yaratıcılar' sözcüğünde kaynaştırma ünsüzü (y, ş, s, n) bulunmamaktadır. Kaynaştırma harfi ünlüleri ayırmak için kullanılır.

20. (I) Osmanlı ciltlerinin, ilk örnekleri Fatih döneminden kalmadır. (II) Bu örnekler, Anadolu Selçuklu cilt sanatından da oldukça belirgin izler taşımaktadır. (III) Önceki örneklerle hemen hemen aynı olup, süsleme motiflerinde birtakım yenilikler göze çarpmaktadır. (IV) Ciltçiler, sarayda lonca kurmuşlar; kendi aralarında kabiliyet, kıdem ve alanlarına göre değişik rütbeler kullanmışlardır. (V) Öyle ciltler yapmışlardır ki, tamamlanması için neredeyse, bir hanın hamamın inşaatına harcanan para kadar para harcamışlardır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerindeki virgüller (,) yanlış kullanılmıştır?

• A) I. ve III. ✓
• B) I. ve V.
• C) II. ve III.
• D) II. ve IV.

I.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede özne-yüklem arası virgül, III. cümlede zarf-fiil sonrası virgül kullanımı yanlıştır. Ancak cevap anahtarı A'yı (I ve III) göstermektedir.

21. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde 'kesme işareti' doğru kullanılmıştır?

• A) Türkçe'nin
• B) Ankaralı'lar
• C) Ahmetler'e
• D) Ayşe'nin ✓

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ isimlere gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır. A (Yapım ekinden sonra gelen çekim eki ayrılmaz), B (Yapım eki ayrılmaz), C (Çoğul eki ayrılmaz).

22. Hayvanlarda öldürür ama sadece doymak için. Zevk için can alan, daha da önemlisi kitle kıyımı yapan tek canlı insandır. Bu korkunç eylemi allayıp pullamak için bandolar marşlar çalar, heyecanlı nutuklar atılır; şiirler, kitaplar yazılır. Bütün bunların tek amacı; genç insanları kurşunların, şarapnellerin önüne sürmektir. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?

• A) Ünsüz türemesi ✓
• B) Ünsüz yumuşaması
• C) Sıralı cümleleri birbirinden ayıran virgül
• D) Cümleleri birbirine bağlayan noktalı virgül

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Doğru Cevap: Ünsüz türemesi. • Detaylar: Parçada 'kıyımı', 'eylemi' gibi sözcüklerde ünsüz yumuşaması, virgül ve noktalı virgül (atılır; şiirler...) kullanılmıştır. Ancak 'ünsüz türemesi' (hissetmek, affetmek vb.) örneği parçada bulunmamaktadır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _noktalı virgül (;)_, öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmıştır?

• A) Pazardan elma, armut, muz; marketten süt, ekmek aldık.
• B) At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır. ✓
• C) Türkiye, İngiltere, Fransa; Ankara, Londra, Paris.
• D) Ahmet; çalışkan, dürüst ve saygılı bir öğrencidir.

'At‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ölür, meydan kalır' (birinci sıralı cümle) ve 'yiğit ölür, şan kalır' (ikinci sıralı cümle) kendi içlerinde virgül içermeseler de, birbirine bağlanan iki ayrı sıralı cümledir. Noktalı virgül bu iki ana yapıyı bağlamıştır. A seçeneğinde virgülle ayrılmış tür ve takımları ayırmıştır. C seçeneğinde gruplama yapmıştır. D seçeneğinde özneden sonra virgülle ayrılmış eş görevli sözcükler olduğu için özneyi ayırmıştır.

24. 'Bu bölgedeki tarihi evler ( ) restore edilmeyi bekliyor.' cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa cümle 'öznel' bir nitelik kazanır?

• A) uzun zamandır
• B) tek tek
• C) çaresizce ✓
• D) yetkililerce

'Uzun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ zamandır', 'tek tek' ve 'yetkililerce' ifadeleri nesnel, kanıtlanabilir durumları ifade eder. 'Çaresizce' ise evlere insani bir duygu (çaresizlik) yükler; bu bir yorumdur ve cümleye öznellik (kişisel görüş) katar.

25. İspanya’da iç savaş olduğu günlerde ünlü yazar Miguel de Unamuno’ya: ( ) Siz hangi yandansınız? ( ) diye sormuşlar. ( ) Hangisi yenilirse ondanım. ( ) demiş. Bu parçada, boş bırakılan yerlerin tümüne getirilebilecek noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ayraç
• B) Virgül
• C) Tırnak ✓
• D) İki nokta

Başkasından‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ doğrudan alıntı yapılan sözler, tırnak işareti (" ") içine alınır. Bu işaretler hem sorulan sözün hem de cevabın sınırlarını belirler.