Genel Tekrar Testi - 35
Aşağıdakilerden hangisinde ünsüz benzeşmesi _yoktur_?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdakilerden hangisinde ünsüz benzeşmesi _yoktur_?
- A) Sonsuzluk, elinde bir mavi tülbent, ✓
- B) Dediklerin çıktı, ihtiyar Bacı!
- C) Pencereye koştum: Kızıl kıyamet!
- D) Ok çekti yukardan, üstüme avcı
- E) Ateşten zehrini tattım bu okun
B'de 'çıktı' (çık-dı), C'de 'koştum' (koş-dum), D'de 'çekti' (çek-di), E'de 'ateşten' (ateş-den) ve 'tattım' (tad-dım) kelimelerinde sertleşme (ünsüz benzeşmesi) gerçekleşmiştir. A seçeneğindeki dizede ise ünsüz benzeşmesi örneği içeren bir sözcük bulunmamaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
2. Aşağıdaki sözcüklerden hangisine ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde sözcüğün sonundaki sert ünsüz yumuşamaz?
- A) Renk
- B) Çok
- C) İp ✓
- D) Kurt
- E) Tat
Ünlüyle başlayan ek geldiğinde “çok” sözcüğünde k sesi ğ’ye, “tat” sözcüğünde t sesi d’ye, “renk” sözcüğünde k sesi g’ye, “kurt” sözcüğünde t sesi d’ye dönüşebilir. “İp” sözcüğü ise “ipi” biçiminde p sesini korur. Doğru cevap C seçeneğidir.
3. Biz öyle çok ağladık ki beraber, Gözyaşları doldurdu avucumu şimdilik. Şimdilik uzun uzun, bambaşka bir sessizlik Yavaşça alçalarak bizi dinler. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi _yoktur_?
- A) Ulama
- B) Ünsüz düşmesi
- C) Ünsüz benzeşmesi
- D) Ünsüz türemesi ✓
- E) Ünsüz değişimi
Dizelerde ulama, ünsüz düşmesi, ünsüz değişimi ve ünsüz benzeşmesi örnekleri bulunabilir. Ancak ünsüz türemesine örnek yoktur. Doğru cevap D seçeneğidir.
4. “Ağanın alnı terlemedikçe ırgatın burnu kanamaz.” Yukarıdaki atasözünde aşağıdaki ses olaylarından hangisi _yoktur_?
- A) Birden fazla ünlü düşmesi
- B) Ulama
- C) Ünsüz yumuşaması kuralına aykırı kullanım
- D) Ünsüz uyumu
- E) Ünsüz türemesi ✓
Atasözünde; 'alnı' (alın) ve 'burnu' (burun) kelimelerinde birden fazla ünlü düşmesi; 'terlemedikçe ırgatın' kelimeleri arasında ulama; 'ırgatın' kelimesinde sert sesin yumuşamaması nedeniyle ünsüz yumuşamasına aykırılık; 'terlemedikçe' (dik-ce -> dikçe) kelimesinde ise ünsüz uyumu (benzeşme) mevcuttur. Ancak atasözünde ünsüz türemesi örneği yoktur. Doğru cevap E seçeneğidir.
5. Elimi beş yerinden dağladı beş parmağın, Bağrımda da yanmadık bir yer bırakmadan git. Bir yarin göçtüğünü, çöktüğünü bir dağın Görmemek istiyorsan ardına bakmadan git! Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi _yoktur_?
- A) Ünlü daralması
- B) Ünsüz benzeşmesi
- C) Ünlü düşmesi
- D) Ünlü türemesi ✓
- E) Ünsüz değişimi
Dizelerde ünsüz benzeşmesi, ünsüz değişimi, ünlü daralması ve ünlü düşmesi örnekleri bulunabilir. Ünlü türemesi ise yoktur. Doğru cevap D seçeneğidir.
6. Çok başarılı bir roman. (I) Dili son derece güzel, pürüzsüz. (II) Cümleler kısa ve yalındır. (III) Yazar her şeyin dilde başlayıp dilde bittiğini çok iyi kavramış. (IV) Hiçbir bölümde anlaşılamayan bir yön yok. (V) Tiplemeler de oldukça canlı. Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerin hangisinin yerine “Söylenenler apaçık” cümlesi getirilirse parçanın anlamında daralma olmaz?
- A) I
- B) II
- C) III
- D) IV ✓
- E) V
IV numaralı cümlede yer alan 'Hiçbir bölümde anlaşılamayan bir yön yok' ifadesi, romanın dilinin ve anlatımının son derece anlaşılır, net ve belirsizlikten uzak olduğunu ifade eder. Bu cümle yerine 'Söylenenler apaçık' (yani açıklık ilkesi) getirildiğinde anlamda hiçbir daralma veya kayıp yaşanmaz. Doğru cevap D seçeneğidir.
7. Ne güzeldi o kış bahçesinde Güllerin derinlerde çalışan uykusu Sana bir bahar hazırlamak için. Bu dizelerde, I. Ünlü düşmesi II. Ünlü değişimi III. Ünsüz yumuşaması ses olaylarından hangileri vardır?
- A) Yalnız III.
- B) I ve II. ✓
- C) Yalnız I.
- D) II ve III.
- E) Yalnız II.
Dizelerde “ne güzeldi” gibi kullanımlarda ünlü düşmesi ve “hazırlamak” yapısında ünlü değişimi değerlendirilebilir. Ünsüz yumuşaması yoktur. Bu nedenle I ve II vardır. Doğru cevap B seçeneğidir.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesinin örneği _yoktur_?
- A) Kazayı hafif sıyrıklarla atlattığım için çok şanslıydım.
- B) Baharın gelmesiyle çevremiz yemyeşil olmuştu.
- C) Bu sırrın, kendisi ile mezara gideceğini söylemiş.
- D) Selin Hanım, çocuklarını kaldırımda oynamaları konusunda uyardı. ✓
- E) Aklıma gelen bu enteresan fikri ağabeyimle paylaşmalıydım.
B, C, D ve E seçeneklerinde sır, sıyırık, akıl, yeşil gibi sözcüklerde eklenme ya da türeme sırasında ünlü düşmesi görülür. A seçeneğinde belirgin bir ünlü düşmesi yoktur. Doğru cevap D seçeneğidir.
9. Döktüğü yaşları kurutmuş mudur? Kendini aldatıp avutmuş mudur? Sözünü tutmuş mu, unutmuş mudur? Şimdi başkasına meyli var mı ki? Yukarıdaki dörtlükte geçen sözcüklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?
- A) Ünsüz benzeşmesine bir örnek vardır.
- B) Bir sözcükte ünsüz düşmesi olmuştur. ✓
- C) Büyük ünlü uyumunu bozan sözcük yoktur.
- D) Ulama yalnızca bir dizede görülmektedir.
- E) Küçük ünlü uyumuna aykırı bir sözcük vardır.
Dörtlükte; 'döktüğü' (dök-dük) kelimesinde ünsüz benzeşmesi vardır (A doğru). Kelimelerin hiçbirinde büyük ünlü uyumunu bozan bir özellik yoktur (C doğru). Sadece ikinci dizedeki 'aldatıp avutmuş' (p -> a) kelimeleri arasında ulama vardır (D doğru). 'Avutmuş' kelimesinde ilk hecedeki düz ünlüden sonra yuvarlak ünlü geldiği için küçük ünlü uyumuna aykırılık vardır (E doğru). Ancak dörtlükte ünsüz düşmesine uğramış bir sözcük yoktur (B söylenemez, 'meyli' kelimesinde ünlü düşmesi vardır). Doğru cevap B seçeneğidir.
10. Aşağıdakilerden hangisi, Türkçenin ses özelliklerinden biri değildir?
- A) Büyük ünlü uyumu
- B) Küçük ünlü uyumu
- C) Ünlü düşmesi
- D) Tonlama ✓
- E) Ünsüz yumuşaması
Tonlama, dil bilgisinin değil, **sözce (konuşma)** düzeyinde anlamı belirleyen bir prosodik (ezgisel) özelliktir. Büyük ünlü uyumu, küçük ünlü uyumu, ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşaması ise Türkçenin ses bilgisi kurallarıdır.
11. Aşağıdakilerden hangisi, Türkçenin ses bilgisi özelliklerinden biri değildir?
- A) Büyük ünlü uyumu
- B) Küçük ünlü uyumu
- C) Ünsüz türemesi
- D) Rengi değişimi (renk uyumu) ✓
- E) Ünsüz yumuşaması
'Rengi değişimi (renk uyumu)' terimi, Türkçenin ses bilgisi kuralları arasında yer almaz. Türkçede büyük ünlü uyumu (kalınlık-incelik), küçük ünlü uyumu (düzlük-yuvarlaklık), ünsüz türemesi, ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi gibi kurallar vardır.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'gibi' edatı cümleye 'benzetme' anlamı katmamıştır?
- A) Cennet gibi vatanımız var.
- B) Saat 10 gibi buluşalım. ✓
- C) Kardeşi de onun gibi çok çalışkandı.
- D) Aslan gibi güçlü bir iradesi vardı.
'Saat 10 gibi' ifadesinde 'gibi' edatı cümleye 'yaklaşıklık, civarında' anlamı katmıştır. Diğer seçeneklerde (cennet gibi, onun gibi, aslan gibi) benzetme anlamı vardır.
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'altın' sözcüğü, 'değerli' anlamında bir sıfat olarak kullanılmıştır?
- A) Yatırım yapmak için altın aldı.
- B) Onun altın gibi bir kalbi vardı. ✓
- C) Altın bileziğini rehin bırakmış.
- D) Altın, kimyasal bir elementtir.
'Altın gibi bir kalp' ifadesinde 'altın', 'kalp' ismini 'değerli, çok iyi' anlamında niteleyen bir sıfat (mecaz anlamda) olarak kullanılmıştır.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması kullanılmıştır?
- A) Evin bahçe kapısı dün gece açık kalmış. ✓
- B) Tarihi binaların restorasyonu tamamlandı.
- C) Yeni alınan mobilyalar salona çok yakıştı.
- D) Şehrin gürültüsü insanı bazen yoruyor.
'Evin bahçe kapısı' ifadesi; hem 'evin' (tamlayan) hem de 'bahçe kapısı' (tamlanan) kendi içinde tamlama özelliği gösteren üç isimden oluşmuş bir zincirleme isim tamlamasıdır.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'için' edatı 'amaç-sonuç' ilişkisi kurmuştur?
- A) Hasta olduğu için okula gelemedi.
- B) Bu elbiseyi senin için aldım.
- C) İyi bir üniversite kazanmak için çok çalışıyor. ✓
- D) Yağmur yağdığı için maç ertelendi.
'Çok çalışıyor' eyleminin amacı 'iyi bir üniversite kazanmaktır'. Eylem henüz gerçekleşmemiştir, hedeflenmektedir. 'Hasta olduğu için...' ve 'Yağmur yağdığı için...' ifadeleri neden-sonuçtur.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sert' sözcüğü, 'sert bir yatakta yatmak istemem' cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır?
- A) Babam, sert bir mizaca sahip olsa da yufka yüreklidir.
- B) Bu kış, sert geçecek gibi görünüyor.
- C) Sert bir cisimle cama vurmuşlar. ✓
- D) Söylediği sert sözler hepimizi kırdı.
Örnek cümlede 'sert' (yatak) sözcüğü, 'esnek ve yumuşak olmayan, katı' anlamında (temel anlam) kullanılmıştır. 'Sert bir cisimle cama vurmuşlar' cümlesindeki 'sert' de aynı temel anlamdadır. Diğer seçenekler 'otoriter' (mizaç), 'şiddetli' (kış) ve 'kırıcı' (söz) gibi mecaz anlamlardadır.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yalnız' sözcüğü, 'ama, fakat' anlamında (bağlaç) kullanılmıştır?
- A) Evde yalnız kaldığı zamanlarda çok korkardı.
- B) Bu işi yalnız sen başarabilirsin.
- C) Sizinle gelirim yalnız biraz işim var. ✓
- D) Dağ başında yalnız bir ağaç duruyordu.
'Sizinle gelirim yalnız biraz işim var.' cümlesinde 'yalnız' kelimesi yerine 'ama' veya 'fakat' getirilebilir ('...gelirim ama biraz işim var'). Diğer seçeneklerde zarf ('yalnız kaldı'), edat ('sadece sen') veya sıfat ('yalnız ağaç') görevindedir.
18. 'Genç adam, otobüsten iner inmez koşmaya başladı.' cümlesindeki 'iner inmez' sözcük grubu, türü bakımından aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sıfat-fiil
- B) Zarf-fiil ✓
- C) İsim-fiil
- D) Çekimli fiil
'İner inmez' (-r... -mez) kalıbı bir zarf-fiil (ulaç/bağ-fiil) ekidir. Bu sözcük grubu 'başladı' fiilinin zamanını belirttiği için zarf-fiil görevindedir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı _zamirle_ sağlanmıştır?
- A) Bu kadar eşyayı nasıl taşıyacaksın?
- B) Dün akşam nereye gittiniz? ✓
- C) Hangi kitabı okumayı tercih edersin?
- D) Sınav sonuçları açıklandı mı?
'Dün akşam nereye gittiniz?' cümlesinde 'nereye' sözcüğü bir yer isminin yerini soru yoluyla tutan bir soru zamiridir. Diğer seçeneklerde soru anlamı zarf ('nasıl'), sıfat ('hangi') ve soru eki ('mı') ile sağlanmıştır.
20. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine _başvurulmamıştır_? 'Orhan Pamuk, modern Türk edebiyatının önemli isimlerinden biridir. Romanlarında genellikle Doğu ve Batı kültürleri arasındaki çatışmayı, kimlik arayışını ve İstanbul'u ele alır. 'Benim Adım Kırmızı', 'Kara Kitap' gibi eserleri dünya çapında ilgi görmüştür. Pamuk, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanarak bu alanda ödül alan ilk Türk yazar olmuştur.'
- A) Açıklama
- B) Örneklendirme
- C) Karşılaştırma ✓
- D) Tanımlama
Parçada Orhan Pamuk hakkında bilgi verildiği için 'açıklama' vardır. 'Benim Adım Kırmızı', 'Kara Kitap' denilerek 'örneklendirme' yapılmıştır. 'Orhan Pamuk... isimlerinden biridir' cümlesi 'tanımlama' içermektedir. Ancak parçada iki unsur arasında 'daha, en, kadar' gibi ifadelerle bir 'karşılaştırma' yapılmamıştır.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _sıfat tamlaması yoktur_?
- A) Kırık cam parçaları etrafa saçılmıştı.
- B) Yaşlı adam yavaş adımlarla ilerliyordu.
- C) Bu konuyu daha sonra konuşalım.
- D) Evin bahçesi çiçeklerle doluydu. ✓
'Evin bahçesi çiçeklerle doluydu.' cümlesinde 'Evin bahçesi' belirtili isim tamlamasıdır, sıfat tamlaması yoktur. Diğer seçeneklerde 'Kırık cam', 'Yaşlı adam', 'yavaş adımlar', 'Bu konu' sıfat tamlamalarıdır.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _belgisiz zamir_ kullanılmıştır?
- A) Bu soruları kim hazırlamış?
- B) Bazı insanlar neden böyle davranır?
- C) Hiçbiri bugün derse gelmedi. ✓
- D) Şu evi geçen ay kiralamıştık.
'Hiçbiri bugün derse gelmedi.' cümlesinde 'hiçbiri' sözcüğü, insanların yerini belirsiz bir şekilde tutan 'belgisiz zamir'dir. 'Kim' soru zamiridir. 'Bazı insanlar' ve 'Şu ev' sıfat tamlamasıdır ('bazı' ve 'şu' sıfattır).
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'için' edatı cümleye 'uğruna, yoluna' anlamı katmıştır?
- A) Sınavı kazanmak için çok çalıştı.
- B) Hasta olduğu için gelemedi.
- C) Bu hediyeyi senin için aldım.
- D) Vatan için canlarını feda ettiler. ✓
_Vatan için canlarını feda ettiler._ cümlesinde 'için' edatı _'vatan uğruna'_ anlamını katmıştır. Diğer seçeneklerde 'amacıyla', 'nedeniyle', '-e özgü' anlamları vardır.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _zincirleme isim tamlaması_ vardır?
- A) Okulun bahçe kapısı açıktı. ✓
- B) Masanın üzerindeki kitaplar dağılmış.
- C) Çocukların neşesi hepimizi mutlu etti.
- D) Deniz kenarında yürüyüş yaptık.
_Okulun bahçe kapısı_ tamlamasında üç isim (Okul-bahçe-kapı) tamlayan-tamlanan ilişkisiyle birbirine bağlanmıştır, bu da zincirleme isim tamlamasıdır.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _zarf (belirteç)_ kullanılmamıştır?
- A) Kırmızı araba güzeldi. ✓
- B) Dün akşam konuştuk.
- C) İçeri sessizce girdi.
- D) Çok hızlı koşuyordu.
'Kırmızı araba güzeldi.' cümlesinde zarf yoktur. 'Kırmızı' (sıfat), 'araba' (isim), 'güzeldi' (isim-yüklem). Diğer cümlelerde zarf vardır: • 'Dün akşam konuştuk.' → 'dün akşam' (zaman zarfı) • 'İçeri sessizce girdi.' → 'içeri' (yer-yön zarfı), 'sessizce' (durum zarfı) • 'Çok hızlı koşuyordu.' → 'çok' (miktar zarfı), 'hızlı' (durum zarfı)