Genel Tekrar Testi - 66
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tezlik fiili' kullanılmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tezlik fiili' kullanılmıştır?
- A) Çözüverdi. ✓
- B) Bakakaldı.
- C) Gidebildi.
- D) Yapamadı.
Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, '-ivermek' tezlik fiilidir. B (Sürerlik), C (Yeterlilik). Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hem yapım hem çekim eki' almış bir sözcük vardır?
- A) Gözlükçü
- B) Kalemlik
- C) Yolcular ✓
- D) Evimiz
Yol (Kök) + cu (Yapım) + lar (Çekim/Çoğul). A ve B sadece yapım, D sadece çekim eki almıştır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylama' yoktur?
- A) Bacasız sanayi (turizm) gelişiyor.
- B) Yavru vatan (Kıbrıs) bizi bekler.
- C) Beyaz perde (sinema) yıldızları geldi.
- D) Kara kedi uğursuzluk getirir. ✓
D şıkkında 'Kara kedi' gerçek anlamıyla veya batıl inanç bağlamında kullanılmıştır, bir kelimenin yerine geçen süslü bir anlatım (dolaylama) değildir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacı _yanlış yazılmıştır_?
- A) Oysaki ben ona çok güvenmiştim.
- B) Baktım ki kimse gelmemiş, geri döndüm.
- C) Sanki bahar gelmiş gibiydi hava.
- D) Yeterki sen mutlu ol, gerisi önemli değil. ✓
'Yeter ki' kalıplaşmış bir bağlaç değildir ve ayrı yazılması gerekir. 'Oysaki' ve 'Sanki' ise SIMBOHÇAM kuralına göre kalıplaşmış bağlaçlardır ve bitişik yazılırlar. 'Baktım ki' ise normal bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _kısaltmaların yazımıyla_ ilgili bir yanlışlık vardır?
- A) THY'nin yeni seferlerini inceledim.
- B) Bu yıl TDK'nin sözlüğünü aldım.
- C) DSİ'ye yeni mühendisler alınacakmış.
- D) Pazardan 2 kg.'lık bir karpuz aldı. ✓
Küçük harflerle yapılan ölçü birimi kısaltmalarına (kg, cm, m, kr vb.) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz, kelimenin okunuşuna (kilogramlık) göre getirilir. Ayrıca sonuna nokta konmaz. Doğrusu '2 kg'lık' olmalıydı. (Büyük harfli kısaltmalara (TDK'nin, THY'nin) ekler kısaltmanın okunuşuna göre gelir ve ayrılır.)
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _amaç-sonuç_ ilişkisi vardır?
- A) Yağmur yağdığı için piknik iptal oldu.
- B) Sınavı kazanmak için çok çalıştı. ✓
- C) Seni görmeyince meraklandım.
- D) Geç uyandığından otobüsü kaçırdı.
'Sınavı kazanmak için çok çalıştı.' cümlesinde, 'çok çalışmasının' amacı 'sınavı kazanmak'tır. Diğer seçeneklerde (A, C, D) 'neden-sonuç' ilişkisi vardır (Piknik neden iptal oldu? Yağmur yağdığı için).
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından _basit_ bir cümledir?
- A) Hava karardı ve yağmur başladı.
- B) Ders çalışmak için odasına gitti.
- C) Evin bahçesi çiçeklerle doluydu. ✓
- D) Eve geldim ama kimseyi bulamadım.
Basit cümle, tek bir yüklemi (yargı) olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümledir. 'Evin bahçesi çiçeklerle doluydu.' cümlesinde tek yüklem ('doluydu') vardır ve fiilimsi yoktur. A ve D (bağlı cümle), B (içinde fiilimsi 'çalışmak' olan birleşik cümle).
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'düzeltme işareti' (şapka) yanlış kullanılmıştır?
- A) Hâlâ gelmedi.
- B) Kâğıt kalmadı.
- C) Hikâye okuyorum.
- D) Plân. ✓
Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Plan' sözcüğünde düzeltme işareti kullanılmaz. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından _sıralı_ bir cümledir?
- A) Yağmur yağarsa pikniğe gidemeyiz.
- B) Eve geldi, hemen uyudu. ✓
- C) Çok çalıştı ama kazanamadı.
- D) Koşan çocuk yere düştü.
Sıralı cümle, en az iki yüklemi (yargı) olan ve bu yüklemlerin birbirine virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile bağlandığı cümledir. 'Eve geldi' (1. yüklem), 'hemen uyudu' (2. yüklem). Bu iki cümle virgülle bağlanmıştır. C (bağlı cümle), A ve D (birleşik cümle).
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üslup' (anlatım biçimi) belirtilmiştir?
- A) Sanatçı, son eserinde toplumsal sorunlara değinmiş.
- B) Sanatçının son eseri büyük ilgi gördü.
- C) Sanatçının bu eseri ödül aldı.
- D) Sanatçı, sade ve akıcı bir dil kullanmış. ✓
'Sade ve akıcı bir dil' ifadesi, yazarın eseri 'nasıl' anlattığını, yani anlatım biçimini (üslubunu) nitelemektedir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım'a başvurulmuştur?
- A) Öğretmen, "Yarın sınav var." dedi.
- B) Atatürk, "Yurtta sulh, cihanda sulh!" demiştir.
- C) Bana, bu konuyu anlamadığını söyledi. ✓
- D) Ali: "Ben gelmeyeceğim!"
'Bana, bu konuyu anlamadığını söyledi.' cümlesinde, bir başkasının sözü (örn: 'Bu konuyu anlamadım.') aktaran kişinin ifadesiyle değiştirilerek ('-dığını söyledi') aktarılmıştır. Diğerleri doğrudan anlatımdır.
12. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi _gövdeden türemiştir_?
- A) Gözlük
- B) Suluk
- C) Simitçi
- D) Korkuluk ✓
Gövdeden türeme, yapım eki almış bir kelimenin (gövde) üzerine bir yapım eki daha almasıdır. 'Korkuluk' kelimesi: kork- (fiil kök) > kork-u (fiilden isim - GÖVDE) > korku-luk (isimden isim - GÖVDEDEN TÜREME). Diğerleri: göz-lük, su-luk, simit-çi (Sadece kökten türemişler, bir yapım eki almışlar).
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sebep-sonuç' ilişkisi vardır?
- A) Seni aramak için dışarı çıktı.
- B) Elektrikler kesildiği için asansörde kaldık. ✓
- C) Ders çalışmak üzere kütüphaneye gitti.
- D) Erken kalkarsan yetişirsin.
Doğru cevap B seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Asansörde kalmanın sebebi elektrik kesilmesidir (gerçekleşmiştir). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _amaç-sonuç_ ilişkisi _yoktur_?
- A) İşe geç kalmayayım diye acele etti.
- B) Daha iyi anlaşılması için konuyu tekrarladı.
- C) Yağmur yağınca tüm planlarımız bozuldu. ✓
- D) Sınavı kazanmak üzere çok çalıştı.
_'Yağmur yağınca tüm planlarımız bozuldu.'_ cümlesinde planların bozulmasının nedeni _'yağmur yağması'_dır. Bu bir _neden-sonuç_ cümlesidir, amaç-sonuç ilişkisi yoktur.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'içerik' (konu) belirtilmiştir?
- A) Yazarın bu romanı çok akıcı bir dille yazılmış.
- B) Yazarın bu romanı beş yüz sayfadır.
- C) Yazar, bu romanında bir köy ailesinin dramını anlatıyor. ✓
- D) Yazarın bu romanı en çok satanlar listesine girdi.
Cümle, 'Roman neyi anlatıyor?' sorusuna cevap vererek, eserin içeriği (konusu) hakkında bilgi vermektedir.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayıflanma' (geçmişe yönelik üzüntü) vardır?
- A) Gençken çok kitap okurdum.
- B) Gençken daha çok kitap okusaydım keşke. ✓
- C) Gençlerin kitap okuması gerekiyor.
- D) Gençler neden kitap okumuyor?
'Hayıflanma', geçmişte kaçırılan bir fırsat (gençken daha çok okumak) için duyulan üzüntüdür. Cümle bu anlamı tam olarak karşılamaktadır.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşıt' (zıt) anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?
- A) Bu işi yapıp yapmamakta kararsız kaldı.
- B) Yukarı çıkmak için merdivenleri kullandı.
- C) Uzun ince bir yoldayım.
- D) Gece gündüz demeden ders çalışıyordu. ✓
'Gece' ve 'gündüz' sözcükleri, anlamca birbirinin karşıtı olan zıt anlamlı sözcüklerdir ve cümlede bir arada kullanılmışlardır.
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zamanlı fiil kullanılmıştır?
- A) Her gün kitap okurdu. ✓
- B) Yarın sinemaya gidecek.
- C) Dersi dikkatle dinledi.
- D) Ödevlerini zamanında yapar.
'Okurdu' (Okur idi) Geniş zamanın hikayesi. İki kip eki aldığı için birleşik zamanlıdır.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ünlü türemesi_ vardır?
- A) Bu sokakta eski bir ev vardı.
- B) Daracık bir yoldan geçmek zorunda kaldık. ✓
- C) Ufku kızıla boyayan bir akşam güneşiydi.
- D) Ağzında bir lokma ekmek vardı.
'Daracık' kelimesinin kökü 'dar'dır. '-cık' küçültme eki aldığında, araya 'a' ünlüsü girmiştir (dar-a-cık). Bu bir ünlü türemesidir. (Diğer örnekler: 'biricik', 'gencecik', 'azıcık'). 'Ufku' ve 'Ağzında' kelimelerinde ünlü düşmesi vardır.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kaynaştırma harfi' yoktur?
- A) Elimin kiri. ✓
- B) Masanın ucu.
- C) İkişer.
- D) Onun.
B (Masa-n-ın), C (İki-ş-er), D (O-n-un). A seçeneğinde 'El-im-in' (iyelik ve tamlayan eki) kaynaştırma yoktur.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'tanım' yapılmıştır?
- A) Eleştiri yapmak bazen zor olabilir.
- B) Bu eleştiri yazısını çok beğendim.
- C) Eleştiri, sanatın gelişmesi için gereklidir.
- D) Eleştiri, bir eserin iyi ve kötü yanlarını ortaya koyan yazı türüdür. ✓
'Eleştiri... yazı türüdür.' cümlesi, 'Eleştiri nedir?' sorusuna cevap vererek bir kavramın tanımını yapmaktadır.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisi _biçimce olumsuz, anlamca olumlu_ bir cümledir?
- A) Bu konuda sana katılmıyor değilim. ✓
- B) Sanki bu işi sen başarmışsın gibi konuşuyorsun.
- C) Ne aradı ne de sordu.
- D) Bu havada dışarı çıkılır mı hiç?
'Katılmıyor değilim' cümlesi, biçim olarak iki olumsuzluk eki (-mıyor, değil) taşır (biçimce olumsuz). Ancak anlam olarak 'katılıyorum' demektir (anlamca olumlu). 'Ne aradı ne de sordu' (biçimce olumlu, anlamca olumsuz). 'Dışarı çıkılır mı hiç?' (biçimce olumlu (soru), anlamca olumsuz - çıkılmaz).
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _dolaylı anlatıma_ örnek vardır?
- A) Yarın mutlaka geleceğim, dedi.
- B) Hava bugün çok sıcakmış, diye düşündü.
- C) Doktor, ilacı düzenli kullanmam gerektiğini söyledi. ✓
- D) Sınavın zor olduğunu belirtti.
Dolaylı anlatımda başkasının sözü, söyleyenin ağzından aktarılır. _'Doktor, ilacı düzenli kullanmam gerektiğini söyledi.'_ cümlesi, doktorun sözünü bir değiştirme ve aktarma yoluyla vermiştir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi (eylemsi) kullanılmamıştır?
- A) Koşan çocuk düştü.
- B) Yarın sinemaya gideceğiz. ✓
- C) Eve gidince beni ara.
- D) Okumak en güzel eylemdir.
'Gideceğiz' çekimli bir fiildir, cümlede fiilimsi yoktur. Diğerlerinde sıfat-fiil, zarf-fiil ve isim-fiil vardır.
25. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi _sadece çekim eki_ almıştır?
- A) Sıralar ✓
- B) Bilgisiz
- C) Çözüm
- D) Yazlık
_'Sıralar'_ kelimesi sadece çoğul eki _-lar_ (çekim eki) almıştır. Diğerleri yapım eki almıştır: Bil-gi-siz, çöz-üm, yaz-lık.