Genel Tekrar Testi - 12
1982 Anayasası'nda düzenlenen kamu yönetimi ve idarenin temel esasları hakkında hangisi yanlıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. 1982 Anayasası'nda düzenlenen kamu yönetimi ve idarenin temel esasları hakkında hangisi yanlıştır?
- A) İdarenin görev ve yetkilerini belirleyen kanunlar yürütme organınca çıkarılır. ✓
- B) Kamu teşkilatı kuruluş ve görevleri yönünden bir bütündür.
- C) Teşkilat yapısı merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır.
- D) İdari birimlerin yetki ve görevleri kanunla belirlenir.
- E) İdari organlar kendi eylemlerinden doğan zararları tazmin etmekle yükümlüdür.
İdarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olması, kanunla düzenlenmesi ve merkezden yönetim ile yerinden yönetim esaslarına dayanması Anayasa'da kabul edilmiştir. İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle de yükümlüdür. Kanunları çıkarma yetkisi yürütmenin değil TBMM'nin, yani yasama organının yetkisidir. Yürütme kanun çıkarmaz; kanun yapma yetkisi TBMM'ye aittir.
2. İdari yapılanmadaki dağınıklığı gidermek için kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri, aşağıdaki anayasal ilkelerden hangisinin doğal sonucudur?
- A) Yetki genişliği ilkesi
- B) Merkezden yönetim ilkesi
- C) İdarenin özerkliği ilkesi
- D) Yerinden yönetim ilkesi
- E) İdarenin bütünlüğü ilkesi ✓
İdarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün oluşturması, aynı kamu tüzel kişiliği içindeki hiyerarşi ve farklı kamu tüzel kişileri arasındaki idari vesayet aracılığıyla sağlanır. Bu iki denetim biçimi idarenin bütünlüğü ilkesinin hukuki araçlarıdır. Hiyerarşi ve idari vesayetin ortak amacı idarenin bütünlüğünü sağlamaktır.
3. Anayasamıza göre, kamulaştırma bedelinin nakden ve peşin ödenmesi genel kuralının taksitle ödemeye izin veren istisnaları arasında yer almayan durum hangisidir?
- A) Tarım reformu amacıyla yapılan kamulaştırmalar
- B) Büyük sulama projeleri ile baraj ve enerji yatırımları
- C) Çift şeritli bölünmüş karayolu yapımı için yapılan kamulaştırmalar ✓
- D) Kıyıların korunması ve turizm amaçlı kamulaştırmalar
- E) Yeni orman alanlarının oluşturulmasına yönelik kamulaştırmalar
Kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin ödenir. Tarım reformu, büyük enerji ve sulama projeleri, yeni orman alanlarının oluşturulması, kıyıların korunması ve turizm ile büyük iskân projeleri amacıyla yapılan kamulaştırmalarda kanunla taksitle ödeme öngörülebilir. Çift şeritli kara yolu yapımı bu istisnalar arasında değildir. Karayolu yapımı için genel peşin ödeme kuralı geçerlidir.
4. Belli bir coğrafi alandaki halkın ortak yerel ihtiyaçlarını karşılamak üzere anayasada düzenlenen yerel (mahalli) yönetim birimi hangisidir?
- A) Devlet üniversiteleri
- B) İl özel idareleri ✓
- C) Ticaret ve sanayi odaları
- D) Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)
- E) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
Yer yönünden yerinden yönetim kuruluşları il özel idaresi, belediye ve köydür. RTÜK, üniversiteler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ise belirli bir uzmanlık hizmetini yürüttükleri için hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Coğrafi bir alandaki ortak yerel ihtiyaçları karşılayan seçenek il özel idaresidir.
5. 1982 Anayasası'na göre Türkiye Cumhuriyeti'nin temel nitelikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) Sosyal devlet olma
- B) Federal bir devlet yapısına sahip olma ✓
- C) Laiklik
- D) İnsan haklarına saygılı olma
1982 Anayasası'na göre Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında federal bir devlet yapısı bulunmamaktadır.
6. 1921 Anayasası'nın temel özelliği nedir?
- A) Anayasa Mahkemesi'ni kurması
- B) Egemenliğin kaynağını millete dayandırması ✓
- C) Parlamenter sisteme geçişi sağlaması
- D) Cumhuriyet rejimini kabul etmesi
1921 Anayasası, egemenliğin kaynağını millete dayandıran bir anayasa olarak kabul edilir.
7. Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruları inceleme hakkı ne zaman tanınmıştır?
- A) 1982 Anayasası ile
- B) 2001 Anayasa değişikliği ile
- C) 1961 Anayasası ile
- D) 2010 Anayasa değişikliği ile ✓
Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruları inceleme yetkisi, 2010 Anayasa değişikliği ile tanınmıştır.
8. Türk tarihinin ilk anayasası aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 1921 Anayasası
- B) Kanun-i Esasi ✓
- C) 1924 Anayasası
- D) 1961 Anayasası
Türk tarihinin ilk anayasası, 1876 yılında Osmanlı Dönemi'nde ilan edilen Kanun-i Esasi'dir. Yeni Türk Devleti'nin (TBMM) ilk anayasası ise 1921 yılında kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'dur. ÖSYM sorularında 'Türk tarihinin ilk anayasası' ifadesi kullanıldığında cevap Kanun-i Esasi olurken, 'Yeni Türk Devleti'nin ilk anayasası' denildiğinde cevap 1921 Anayasası olmaktadır.
9. 1924 Anayasası'na göre egemenlik kime aittir?
- A) Millete ✓
- B) Yargıya
- C) Cumhurbaşkanına
- D) TBMM'ye
1924 Anayasası'na göre egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir.
10. 1982 Anayasası'nda temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması hangi ilkeye dayanır?
- A) Yasama üstünlüğü
- B) Kamu yararı ✓
- C) Yargı bağımsızlığı
- D) Yürütme kararı
1982 Anayasası'na göre temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması, kamu yararı ve demokratik toplum düzeni ilkelerine dayanır.
11. 1921 Anayasası'nda aşağıdaki özelliklerden hangisi yer almaz?
- A) Güçler birliği ilkesi
- B) Egemenliğin millete ait olduğu
- C) Meclis hükümeti sistemi
- D) Cumhuriyetin ilanı ✓
1921 Anayasası'nda Cumhuriyetin ilanı yer almaz, Cumhuriyet 1923 yılında ilan edilmiştir.
12. Türkiye'nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi hangi padişah döneminde ilan edilmiştir?
- A) V. Murat
- B) III. Selim
- C) II. Abdülhamid ✓
- D) Abdülmecid
Türkiye'nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi, II. Abdülhamid döneminde ilan edilmiştir.
13. Türkiye'de yürütme yetkisi hangi anayasayla Cumhurbaşkanı'na verilmiştir?
- A) 2017 Anayasa değişikliği ✓
- B) 1982 Anayasası
- C) 1924 Anayasası
- D) 1961 Anayasası
Türkiye'de yürütme yetkisi, 2017 Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.
14. 1982 Anayasası'nda yer alan normlar hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi kanunla aynı hukuki güce ve eş değere sahiptir?
- A) Yönetmelik
- B) Genelge
- C) Olağan dönem Cumhurbaşkanı Kararnamesi
- D) Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanı Kararnamesi ✓
- E) Anayasa
Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri normlar hiyerarşisinde kanunla aynı hukuki güce ve eş değere sahiptir. Olağan dönem Cumhurbaşkanı Kararnamesi ve yönetmelik kanunun altında, Anayasa ise en üstte yer alır.
15. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda düzenlenen 'hukuk devleti' ilkesinin zorunlu ve vazgeçilmez unsurlarından biri değildir?
- A) Yasama organının tek meclisli olması ✓
- B) Kanuni hakim güvencesi
- C) İdarenin mali sorumluluğu
- D) Temel hak ve hürriyetlerin güvence altına alınması
16. Belirli sayıda seçmenin imza toplayarak, parlamentonun çıkarmasını istedikleri bir kanun teklifini doğrudan meclis gündemine taşıyabilmesi hakkı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Halk vetosu
- B) Halk girişimi ✓
- C) Referandum
- D) Temsilcilerin azli
Halk girişimi, halkın doğrudan kanun teklif etme veya anayasa değişikliği önerme hakkıdır.
17. Kanunun öngördüğü kurucu unsurlardan veya geçerlilik şekillerinden birine aykırı yapılmış bir işlemin hukuken sonuç doğurmaması durumuna ne ad verilir?
- A) İptal
- B) Hükümsüzlük ✓
- C) Tazminat
- D) Cebri icra
- E) Ceza
Hukuki işlemin şekil veya geçerlilik koşullarına aykırılık nedeniyle sonuç doğurmamasına hükümsüzlük denir. Yokluk, butlan ve tek taraflı bağlamazlık hükümsüzlük türleridir.
18. Hukuka aykırı bir idari işlemin geçmişe etkili biçimde ortadan kaldırılması için başvurulacak yaptırım ve bunun davasının görüleceği yargı kolu hangisinde doğru verilmiştir?
- A) İptal - İdari yargı ✓
- B) Cebri icra - Adli yargı
- C) Geri alma - İdari yargı
- D) Mutlak butlan - Adli yargı
- E) Tazminat - Anayasa yargısı
Hukuka aykırı idari işlemleri geçmişe etkili olarak ortadan kaldırmak için idari yargı mercilerinde iptal davası açılır.
19. Aşağıda bazı hukuk kuralları verilmiştir: I. "Ayırt etme gücü olmayanların yaptıkları işlemler geçersizdir." II. "Sözleşmede vade 'ayın başı' olarak belirlenmişse bundan ayın birinci günü anlaşılır." III. "Aksi kararlaştırılmadıkça satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa eder." Bu kuralların nitelikleri sırasıyla hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Tamamlayıcı - Emredici - Yorumlayıcı
- B) Yorumlayıcı - Tamamlayıcı - Emredici
- C) Emredici - Yorumlayıcı - Tamamlayıcı ✓
- D) Tamamlayıcı - Yorumlayıcı - Emredici
- E) Emredici - Tamamlayıcı - Yorumlayıcı
I. kural kesin geçersizlik öngördüğü için emredicidir. II. kural belirsiz bir vadeyi ('ayın başı') yorumladığı için yorumlayıcıdır. III. kural ise tarafların aksini kararlaştırmasına izin veren tamamlayıcı kural niteliğindedir.
20. Hukuka ve mevzuata aykırı olarak tesis edilen bir idari işlemin, idari yargı kararıyla baştan itibaren ortadan kaldırılması yaptırımına ne ad verilir?
- A) Yokluk
- B) İptal ✓
- C) Tazminat
- D) Butlan
- E) Ceza
İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya amaç unsurlarındaki hukuka aykırılık nedeniyle mahkemece ortadan kaldırılmasına iptal denir.
21. Mahkemece hakkında iflas kararı açılan ve haczedilebilir tüm mal varlığı iflas masasına devredilen borçluya ne ad verilir?
- A) Tacir
- B) Vâris
- C) Müflis ✓
- D) Borçlu
- E) Muris
Hakkında iflas kararı verilen borçluya müflis denir. Müflisin haczedilebilir mal varlığı iflas masasını oluşturur.
22. Hangi uyuşmazlık türünün hangi yargı yolunda, hangi süreler içinde ve hangi usullerle çözüleceğini düzenleyen kurallara dair bilgisi eksik olan kişinin yetersiz olduğu hukuk alanı hangisidir?
- A) Ceza hukuku
- B) Medeni hukuk
- C) Anayasa hukuku
- D) İdare hukuku
- E) Usul hukuku ✓
Davaların hangi mahkemede, hangi süre içinde ve hangi yöntemlerle yürütüleceğini usul hukuku düzenler.
23. Normlar hiyerarşisine göre; I. Kanunlar II. Temel haklara ilişkin milletlerarası antlaşmalar III. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri normlarının üstlük-astlık sıralaması büyükten küçüğe hangisinde doğru verilmiştir?
- A) III - I - II
- B) II - I - III ✓
- C) I - III - II
- D) I - II - III
- E) II - III - I
Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar kanunların üstünde bir değere sahiptir (çelişki durumunda antlaşma esas alınır). Kanunlar ise CB Kararnamelerine göre üstündür. Bu durumda sıralama II - I - III olur.
24. Kullanılmasıyla mevcut bir hukuki ilişkiyi tek taraflı olarak sona erdiren (bozucu yenilik doğuran) haklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) Kabul ✓
- B) Mirasın reddi
- C) İstifa
- D) Fesih
- E) Azil
Fesih, istifa, azil ve mirasın reddi mevcut bir hukuki ilişkiyi sona erdiren bozucu yenilik doğuran haklardır. Kabul ise yeni bir hukuki ilişki kurmaya yönelik kurucu yenilik doğuran haktır.
25. Bir kimsenin bizzat kendi fiil, işlem ve irade beyanlarıyla lehine haklar, aleyhine borçlar tesis edebilme iktidarına ne ad verilir?
- A) Dava ehliyeti
- B) Hak ehliyeti
- C) Ceza ehliyeti
- D) Taraf ehliyeti
- E) Fiil ehliyeti ✓
Kişinin kendi işlemleriyle hak kazanabilmesi ve borç altına girebilmesi fiil ehliyetidir. Fiil ehliyeti için ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmama koşulları aranır.