Genel Tekrar Testi - 17
Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan ve savaş veya olağanüstü durumlarda dahi dokunulması mutlak olarak yasaklanmış olan 'çekirdek haklar' arasında yer almayan güvence hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan ve savaş veya olağanüstü durumlarda dahi dokunulması mutlak olarak yasaklanmış olan 'çekirdek haklar' arasında yer almayan güvence hangisidir?
- A) Masumiyet karinesi
- B) Suç ve cezaların geçmişe yürümemesi
- C) Din, vicdan, düşünce ve kanaatini açıklamaya zorlanmama
- D) Zorla çalıştırma ve angarya yasağı ✓
- E) Savaş hukukuna uygun fiillerden doğan ölümler dışında yaşama hakkı
Zorla çalıştırma ve angarya yasağı anayasada korunan önemli bir haktır; ancak olağanüstü hallerde dahi dokunulamayacak çekirdek haklar listesinde (Madde 15) açıkça sayılmamıştır.
2. Bireylerin devlet yönetimine ve siyasi karar alma mekanizmalarına katılımını sağlayan 'aktif statü hakları' aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Siyasi haklar ve ödevler ✓
- B) Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler
- C) Kişinin hakları ve ödevleri
- D) Pozitif statü hakları
- E) Negatif statü hakları
aktif statü hakları veya katılma hakları, vatandaşların seçme, seçilme ve siyasi parti faaliyeti gibi yollarla devlet yönetimine katılmasına imkan tanır.
3. Olağanüstü dönemlerde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Sınırlamalar olağanüstü hâlin ilan edildiği yeri aşmamalıdır.
- B) Çekirdek haklara dokunulamaz.
- C) Sınırlamalar olağanüstü hâlin gerektirdiği konularda yapılabilir.
- D) Sınırlamalar ölçülü olmak zorundadır.
- E) Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesiyle sınırlama yapabilir. ✓
Mevcut anayasal sistemde Bakanlar Kurulu bulunmamaktadır; olağanüstü hal düzenlemeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanan kararnamelerle gerçekleştirilir.
4. 1982 Anayasası'nın 'Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması' başlığı altında yer alan iki hak hangisidir?
- A) Dernek kurma hürriyeti ve toplantı hakkı
- B) Seyahat hürriyeti ve bilim hürriyeti
- C) Mülkiyet hakkı ve çalışma hürriyeti
- D) Yerleşme hürriyeti ve din vicdan hürriyeti
- E) Konut dokunulmazlığı ve haberleşme hürriyeti ✓
Konut dokunulmazlığı ve haberleşme hürriyeti, anayasal olarak özel hayatın gizliliği ve korunması kapsamında düzenlenen temel haklardandır.
5. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda sosyal ve ekonomik haklar başlığı altında yer almayıp, 'siyasi haklar ve ödevler' arasında düzenlenmiştir?
- A) Kamulaştırma
- B) Tarım ve hayvancılığın korunması ve bu alanlarda çalışanların desteklenmesi
- C) Kıyılardan yararlanma
- D) Gençliğin korunması ve sporun geliştirilmesi
- E) Bilgi edinme hakkı ✓
Bilgi edinme hakkı, vatandaşların idareyi denetlemesini ve yönetime katılmasını sağlayan bir siyasi haktır; sosyal haklar arasında yer almaz.
6. Anayasa'da düzenlenen aşağıdaki haklardan hangisinin kullanımı veya kuruluşu önceden izin alma şartına bağlanabilir?
- A) Siyasi parti kurma hakkı
- B) Toplantı ve silahsız gösteri yürüyüşü hakkı
- C) Radyo ve televizyon istasyonu kurup yayın yapma hakkı ✓
- D) Süreli ve süresiz yayın çıkarma hakkı
- E) Sendika kurma hakkı
Radyo ve televizyon yayıncılığı teknik ve frekans kısıtları nedeniyle izin veya lisans sistemine tabi tutulabilir. Diğer seçeneklerdeki haklar ise önceden izin almaksızın serbestçe kullanılabilir.
7. 1982 Anayasası'nda yer alan aşağıdaki haklardan hangisi 'sosyal ve ekonomik haklar' (isteme hakları) kapsamında düzenlenmiştir?
- A) Eğitim ve öğretim hakkı ile ödevi ✓
- B) Dilekçe hakkı
- C) Dernek kurma hürriyeti
- D) Mülkiyet hakkı
- E) Süreli ve süresiz yayın hakkı
Eğitim ve öğretim hakkı ile ödevi, devletin pozitif müdahalesini gerektiren sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler arasında yer almaktadır. Diğerleri ise koruyucu veya siyasi haklardır.
8. Aşağıdaki temel haklardan hangisi, Savaş veya olağanüstü hâl gibi dönemlerde dahi askıya alınması veya durdurulması kesinlikle yasak olan çekirdek haklardandır?
- A) Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması hakkı
- B) Mülkiyet hakkı
- C) Masumiyet karinesi ✓
- D) Konut hakkı
- E) Yerleşme ve seyahat hürriyeti
Kişinin suçluluğu mahkeme kararıyla kesinleşinceye kadar suçsuz kabul edilmesi (masumiyet karinesi), savaşta dahi dokunulamayacak çekirdek bir haktır.
9. Aşağıdaki anayasal hak ve kategori eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) Toprak mülkiyeti - Sosyal ve ekonomik haklar
- B) Konut hakkı - Sosyal ve ekonomik haklar
- C) Konut dokunulmazlığı - Kişi hak ve ödevleri
- D) Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı - Siyasi haklar ✓
- E) Mülkiyet hakkı - Kişi hak ve ödevleri
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı siyasi haklar arasında değil, kişi hak ve ödevleri arasında düzenlenmiştir. Yanlış eşleştirme D seçeneğidir.
10. Anayasa Mahkemesi kararıyla temelli kapatılan bir siyasi parti hakkında aşağıdaki hukuki sonuçlardan hangisi geçerlidir?
- A) Tüm kurucu üyeleri ömür boyu siyasetten yasaklanır.
- B) Başka bir isim altında yeniden kurulamaz. ✓
- C) Partinin tüm eski üyeleri beş yıl süreyle siyasetten men edilir.
- D) Kapatılan partinin tüm üyeleri beş yıl boyunca hiçbir partiye üye olamaz.
- E) Farklı bir isimle hemen yeniden örgütlenebilir.
Anayasa uyarınca, temelli kapatılan bir siyasi parti başka bir ad altında kurulamaz ve aynı kadro ile başka bir isim altında faaliyet gösteremez.
11. Aşağıdaki anayasal haklardan hangisi, 1982 Anayasası'nda düzenlendiği hak kategorisi (kişi, sosyal-ekonomik, siyasi) bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A) Çalışma şartları ve dinlenme hakkı
- B) Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı
- C) Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması
- D) Çalışma hakkı ve ödevi
- E) Kişi dokunulmazlığı, maddi ve manevi bütünlük ✓
Kişi dokunulmazlığı, kişinin maddi ve manevi varlığı hakkı 'kişi hakları' (negatif statü) arasındadır; diğer tüm seçenekler ise sosyal ve ekonomik haklar kapsamındadır.
12. Siyasi partilere üye olma hakkına ilişkin anayasal ve yasal kurallar çerçevesinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Üniversitede okumakta olan 20 yaşındaki yükseköğrenim öğrencileri partilere üye olamazlar. ✓
- B) Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının siyasi partilere üye olması yasaktır.
- C) Kamu hizmetlerinden yasaklı olan kişiler siyasi partilere üye olamazlar.
- D) Kamu kurumlarında devlet memuru olarak çalışanların siyasi partilere üye olması yasaktır.
- E) 18 yaşını doldurmuş olsalar bile lise ve dengi okul öğrencileri partilere üye olamazlar.
Yükseköğretim (üniversite) öğrencileri 18 yaşını doldurmuş olmak şartıyla siyasi partilere üye olabilirler. Dolayısıyla onların üye olamayacağını iddia eden seçenek yanlıştır.
13. Aşağıdaki anayasal haklardan hangisi, doğrudan iş hayatı ve çalışan hakları kapsamında yer alan 'çalışma hayatına ilişkin haklar' kategorisinde değerlendirilemez?
- A) Sendika kurma hakkı
- B) Lokavt hakkı
- C) Mülkiyet hakkı ✓
- D) Grev hakkı
- E) Dinlenme hakkı
Mülkiyet hakkı, bir mal üzerindeki ayni tasarruflarla ilgili olup; doğrudan işçi-işveren ilişkisini ve çalışma hayatını düzenleyen haklar arasında değildir.
14. Devlet memurlarının toplu sözleşme görüşmelerinde uzlaşma sağlanamaması durumunda, nihai kararı vermek üzere yetkilendirilmiş kurul hangisidir?
- A) Anayasa Mahkemesi
- B) Yüksek Seçim Kurulu
- C) Yüksek Hakem Kurulu
- D) Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ✓
- E) Uyuşmazlık Mahkemesi
Kamu görevlilerinin toplu sözleşme uyuşmazlıklarında yetkili merci Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'dur; Kurulun kararları kesin ve toplu sözleşme gücündedir.
15. Devletin sosyal adaleti ve refahı sağlamak amacıyla olumlu müdahalede bulunmasını gerektiren sosyal ve ekonomik haklar, anayasa hukukunda hangi isimle anılmaktadır?
- A) Negatif statü hakları
- B) Birinci kuşak haklar
- C) Aktif statü hakları
- D) Katılma hakları
- E) İsteme hakları ✓
Sosyal ve ekonomik haklara pozitif statü, isteme veya ikinci kuşak haklar da denir.
16. Bireyi devletin ve toplumun müdahalelerine karşı koruyan, bu sebeple 'koruyucu haklar' veya 'negatif statü hakları' olarak da adlandırılan hak grubu hangisidir?
- A) Pozitif statü hakları
- B) Siyasi haklar ve ödevler
- C) Aktif statü hakları
- D) Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler
- E) Kişinin hakları ve ödevleri ✓
Negatif statü hakları veya koruyucu haklar, bireyin kişisel alanını devlete karşı koruyan güvenceleri kapsar; anayasada kişinin hak ve ödevleri başlığında düzenlenmiştir.
17. 1982 Anayasası'na göre, aşağıdaki haklardan hangisi devletten olumlu bir hizmet talep etme yetkisi veren 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) kapsamında yer alır?
- A) Bilim ve sanat hürriyeti
- B) Sosyal güvenlik hakkı ✓
- C) Süreli ve süresiz yayın hakkı
- D) Kamu hizmetlerine girme hakkı
- E) Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı
Sosyal güvenlik hakkı, devletin bireyleri koruma ödevini yansıtan sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü / isteme hakları) arasında yer almaktadır.
18. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda 'kişinin hakları ve ödevleri' (negatif statü hakları) arasında düzenlenmiş bir haktır?
- A) Mülkiyet hakkı ✓
- B) Konut hakkı
- C) Sağlık hakkı
- D) Eğitim hakkı
- E) Sosyal güvenlik hakkı
Mülkiyet hakkı, anayasada koruyucu haklar olan kişinin hakları ve ödevleri başlığı altında düzenlenmiştir; diğer şıklar sosyal-ekonomik haklardır.
19. 1982 Anayasası'na göre, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının sınırlandırılmasında kanunen başvurulabilecek meşru sınırlama sebeplerinden biri hangisidir?
- A) Eğitim hakkının korunması
- B) Kamu düzeninin korunması ✓
- C) Ekonomik dengenin sağlanması
- D) Kişi hürriyeti ve güvenliğinin sağlanması
- E) Özel hayatın gizliliği
Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi gibi anayasada belirtilen özel sebeplerle kanunla sınırlandırılabilir.
20. Aşağıdakilerden hangisi kişinin hak ve ödevleri (negatif statü hakları) grubunda yer almayan, sosyal ve ekonomik bir haktır?
- A) Kişi hürriyeti ve güvenliği
- B) Zorla çalıştırma yasağı
- C) Çalışma ve sözleşme hürriyeti ✓
- D) Özel hayatın gizliliği ve korunması
- E) Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
Çalşma ve sözleşme hürriyeti, anayasal sistemimizde devletin düzenleyici rol oynadığı sosyal ve ekonomik haklar arasında düzenlenmiştir.
21. Mülkiyet hakkını sınırlandıran kamulaştırma yetkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki tüzel kişilerden hangisinin kamulaştırma kararı alabilmesi hukuken mümkün değildir?
- A) TRT
- B) Büyükşehir belediyesi
- C) Devlet
- D) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu
- E) Özel şirket ✓
Kamulaştırma yetkisi sadece devlete ve kamu tüzel kişilerine tanınmıştır; özel hukuk tüzel kişisi olan şirketlerin kamulaştırma yetkisi yoktur.
22. 1982 Anayasası uyarınca, önceden izin almadan kurulabilen ve 'siyasi haklar ve ödevler' kapsamında düzenlenen hak hangisidir?
- A) Dernek kurma hürriyeti
- B) Sendika kurma hakkı
- C) Basımevi kurma hakkı
- D) Siyasi parti kurma hakkı ✓
- E) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hürriyeti
Siyasi parti kurma hakkı bir siyasi haktır (aktif statü hakkı) ve önceden izin almadan kullanılır. Diğer seçeneklerden sendika ve dernek kurma hakları ise sosyal veya kişisel haklar kapsamındadır.
23. 1982 Anayasası'na göre, aşağıda belirtilen hak ve hürriyetlerden hangilerinin tamamı herhangi bir idari makamdan önceden izin almaksızın kullanılabilir?
- A) Dernek kurma, siyasi parti kurma ve toplantı/gösteri yürüyüşü düzenleme ✓
- B) Siyasi parti kurma ve yayınevi açma
- C) Dernek kurma ve radyo yayıncılığı yapma
- D) Toplantı hakkı ve televizyon kanalı kurma
- E) Sadece yayınevi açılması
Dernek ve siyasi parti kurmak ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlemek önceden izin şartına bağlanamaz; bildirim yöntemiyle veya doğrudan serbestçe kullanılır.
24. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda sosyal ve ekonomik haklar başlığı altında yer almayıp, bir siyasi hak olarak düzenlenmiştir?
- A) Sanatın ve sanatçının korunması
- B) Ailenin korunması
- C) Çocuk hakları
- D) Dilekçe hakkı ✓
- E) Eğitim ve öğrenim hakkı
Dilekçe hakkı, vatandaşların yönetime katılımını sağlayan bir siyasi hak (aktif statü hakkı) olup sosyal haklar grubunda değildir.
25. Anayasa Mahkemesinin bir siyasi parti hakkında başka bir hafif yaptırıma gitmeksizin doğrudan 'temelli kapatma' kararı vermek zorunda olduğu durum hangisidir?
- A) Partinin tüzüğünün eşitlik ilkesine aykırı olması
- B) Parti programının laik devlet yapısıyla uyuşmaması
- C) Partinin tüzüğünde kadın kollarına yer verilmemesi
- D) Partinin meclis çalışmalarına boykot uygulaması
- E) Partinin yabancı bir devletten veya uluslararası kuruluştan mali yardım alması ✓
Yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan veya Türk uyruğunda olmayan kişilerden maddi yardım alan siyasi partiler doğrudan ve temelli olarak kapatılır.