Genel Tekrar Testi - 19
Aşağıdakilerden hangisi anayasal sistemimizde 'siyasi haklar ve ödevler' (aktif statü hakları) kategorisinde düzenlenmiştir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdakilerden hangisi anayasal sistemimizde 'siyasi haklar ve ödevler' (aktif statü hakları) kategorisinde düzenlenmiştir?
- A) Konut dokunulmazlığı
- B) Vatan hizmeti ✓
- C) Din ve vicdan hürriyeti
- D) Düşünce ve kanaat hürriyeti
- E) Özel hayatın gizliliği
Vatan hizmeti (askerlik ödevi), siyasi haklar ve ödevler başlığı altında yer alan bir aktif statü yükümlülüğüdür. Diğerleri kişi haklarıdır.
2. 18 yaşını doldurmuş ve diğer şartları sağlayan aşağıdaki kişilerden hangisinin seçimlerde oy kullanma hakkı bulunmaktadır?
- A) Silahaltında bulunan muvazzaf erbaşlar
- B) Kasıtlı suçlardan hüküm giymiş cezaevindeki hükümlüler
- C) Silahaltında bulunan erler
- D) Askerî okullarda eğitim gören öğrenciler
- E) Cezaevlerinde bulunan tutuklular ✓
Ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklular oy kullanabilirken; silahaltındaki er ve erbaşlar, askeri öğrenciler ile kasıtlı suçlardan hükümlü bulunanlar oy kullanma hakkından muaftır.
3. Aşağıdaki anayasal haklardan hangisi, yabancı uyruklu kişilerin yararlanmasına kapalı olup yalnızca Türk vatandaşlarına hasredilmiştir?
- A) Haberleşme hürriyeti
- B) Dernek kurma hakkı
- C) Çalışma ve sözleşme hürriyeti
- D) Kamu hizmetlerine girme hakkı ✓
- E) Kamu denetçisine başvurma hakkı
Kamu hizmetlerine girme ve memur olabilme hakkı, devlet egemenliğiyle doğrudan ilişkili bir siyasi hak olduğu için sadece Türk vatandaşlarına tanınmıştır.
4. Bireylerin toplumdan ve devletten olumlu bir hizmet veya edim talep etmesini sağlayan 'pozitif statü hakları' hangisidir?
- A) Aktif statü hakları
- B) Sosyal ve ekonomik hak ve ödevler ✓
- C) Siyasi hak ve ödevler
- D) Kişinin hak ve ödevleri
- E) Negatif statü hakları
İsteme hakları veya pozitif statü hakları, devletin sosyal ve ekonomik hayata aktif olarak katılmasını ve bireylere hizmet sunmasını gerektiren haklardır.
5. Aşağıdakilerden hangisi siyasi hak ve ödevler (katılma hakları) kategorisinde düzenlenmemiştir?
- A) Siyasi parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma
- B) Vergi ödevi
- C) Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları
- D) Kamu yararına ilişkin haklar ✓
- E) Kamu hizmetlerine girme hakkı
Kamu yararına dair haklar (kamulaştırma, kıyılardan yararlanma vb.) sosyal ve ekonomik haklar sınıfındadır; siyasi haklar arasında yer almaz.
6. Aşağıdaki hak ve güvencelerden hangisi, olağanüstü yönetim dönemlerinde dahi dokunulması veya durdurulması yasak olan 'çekirdek haklar' kapsamında değildir?
- A) Özel hayatın gizliliği ✓
- B) Din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanmama
- C) Masumiyet karinesi
- D) Suç ve cezaların geçmişe yürümemesi
- E) Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında yaşama ve bütünlük hakkı
Yaşama hakkı, suçların kanuniliği, masumiyet karinesi ve din/kanaat hürriyeti çekirdek haktır. Özel hayatın gizliliği ise olağanüstü hallerde durdurulabilen haklar arasındadır.
7. Anayasa'da yer alan 'ceza ve güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulabilir' hükmü ceza hukukunun hangi temel güvencesini oluşturur?
- A) Cezaların devredilmezliği ilkesi
- B) Suç ve cezaların kanuniliği ilkesi ✓
- C) Kusursuz ceza olamaz ilkesi
- D) Hukuka aykırı delil yasağı ilkesi
- E) Ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi
Suçların ve bunlara uygulanacak yaptırım veya güvenlik tedbirlerinin sadece yasama organı tarafından çıkarılan kanunlarla belirlenebilmesi kuralı ceza hukukundaki 'kanunilik' (suç ve cezaların kanuniliği) ilkesidir.
8. 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat uyarınca, devlet memurları için kesin olarak yasaklanmış olan iki hak ve yetki hangisidir?
- A) Seçimlerde oy kullanmak ve dilekçe hakkını kullanmak
- B) Mal bildiriminde bulunmak ve sendikaya üye olmak
- C) Kamu denetçisine başvurmak ve sendika kurmak
- D) Grev yapmak ve siyasi partilere üye olmak ✓
- E) Toplu sözleşme yapmak ve mal bildiriminde bulunmak
Devlet memurları sendikaya üye olabilir ve mal bildiriminde bulunurlar. Ancak grev yapmaları ve siyasi partilere üye olmaları kanunen yasaktır.
9. 1982 Anayasası'na göre devletin, anayasal ödevlerini 'mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde' yerine getireceği belirtilen sosyal hakkı hangisidir?
- A) Dilekçe hakkı
- B) Mülkiyet hakkı
- C) Dernek kurma hürriyeti
- D) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
- E) Eğitim ve öğrenim hakkı ✓
Devlet, sosyal ve ekonomik haklardan olan eğitim ve öğretim hakkı kapsamındaki ödevlerini mali imkanları ve kaynaklarının yeterliliği oranında yerine getirmekle yükümlüdür.
10. Aşağıdakilerden hangisi anayasal veya kamusal haklardan biri olmayıp, özel hukuk kapsamında korunan bir fikri haktır?
- A) Yerleşme ve seyahat hürriyeti
- B) Kıyılardan yararlanma hakkı
- C) Telif hakkı ✓
- D) Dilekçe hakkı
- E) Toprak mülkiyeti
Telif hakkı, kişilerin fikri ve sanatsal eserleri üzerindeki haklarını koruyan özel hukuk nitelikli bir haktır. Diğer şıklar ise anayasal kamusal haklardır.
11. 1982 Anayasası uyarınca, yabancıların temel hak ve hürriyetleri hangi yöntemle kısıtlanabilir?
- A) Uluslararası hukuka uygun olarak içtihatla
- B) Sınırlandırılamaz
- C) Uluslararası hukuka uygun olarak kanunla ✓
- D) Uluslararası hukuka uygun olarak Anayasa ile
- E) Uluslararası hukuka uygun olarak uluslararası anlaşmayla
Yabancı uyruklu kişilerin temel hak ve hürriyetleri, uluslararası hukuka ve antlaşmalara aykırı düşmeyecek şekilde sadece kanunla sınırlandırılabilir.
12. Temel hakların kısıtlanmasında uygulanan kısıtlama aracı ile hedeflenen kamu yararı amacı arasındaki dengenin kurulmasını zorunlu kılan evrensel ilke hangisidir?
- A) Hakkın özüne dokunmama ilkesi
- B) Kanun önünde eşitlik ilkesi
- C) Demokratik toplum düzeni gerekleri
- D) Ölçülülük ilkesi ✓
- E) Hakkın kötüye kullanılmaması ilkesi
Ölçülülük ilkesi, temel haklara getirilen sınırlamada başvurulan aracın sınırlama amacıyla orantılı, elverişli ve amaca ulaşmak için en hafif (zorunlu) müdahale olmasını ifade eden evrensel bir hukuk kuralıdır.
13. Diğer anayasal şartları taşıyan aşağıdaki kişilerden hangisinin seçimlerde oy kullanma hakkı bulunmaktadır?
- A) Askerî öğrenciler
- B) Tam ehliyetsizler
- C) Silahaltındaki er ve erbaşlar
- D) Kasıtlı suçtan hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunanlar
- E) Yükseköğrenim öncesi öğrenciler ✓
Yükseköğrenim öncesi (lise vb.) öğrenciler 18 yaşını doldurmuşlarsa oy kullanabilirler. Ancak cezaevindeki kasıtlı hükümlüler, erler ve askeri öğrenciler oy kullanamaz.
14. Kamu görevlilerinin toplu sözleşme görüşmelerinde uyuşmazlık ortaya çıkması durumunda, uyuşmazlığı kesin ve nihai karara bağlayan kurum hangisidir?
- A) Yüksek Hakem Kurulu
- B) Tahkim Kurulu
- C) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- D) Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ✓
- E) Kamu Denetçiliği Kurumu
Memurların toplu sözleşme görüşmelerinde uyuşmazlık yaşanırsa konu Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na taşınır. Bu kurulun verdiği kararlar kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.
15. Genel sağlık veya milli güvenlik gerekçesiyle ertelenen bir grevde erteleme süresi dolmasına rağmen taraflar anlaşamazlarsa, ortaya çıkan uyuşmazlığı kesin olarak sonuca bağlayan merci hangisidir?
- A) İşverenin bağlı olduğu meslek kuruluşu
- B) Devlet Denetleme Kurulu
- C) Yüksek Hakem Kurulu ✓
- D) Kamu Görevlileri Hakem Kurulu
- E) Kamu Denetçiliği Kurumu
Hükûmet tarafından genel sağlık veya milli güvenlik gerekçesiyle grev ve lokavtlar ertelenebilir. Erteleme süresi sonunda taraflar hala uzlaşamamışsa, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulu tarafından kesin karara bağlanır.
16. 1982 Anayasası'na göre, aşağıda belirtilen hak ve özgürlüklerden hangisinin kullanımı kanunla bir izin veya lisans sistemine bağlanabilir?
- A) Radyo ve televizyon yoluyla yayın yapma hakkı ✓
- B) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
- C) Dernek kurma hakkı
- D) Siyasi parti kurma hakkı
- E) Sendika kurma hakkı
Radyo ve televizyon yayını yapma hakkı, frekans kısıtlılıkları gibi teknik sebeplerle önceden izin ve lisans şartına bağlanabilir. Diğer haklar ise önceden izin almadan kullanılır.
17. Aşağıdaki anayasal hükümlerden hangisi doğrudan 'kişinin hakları ve ödevleri' (koruyucu haklar) kapsamında düzenlenen bireysel bir güvencedir?
- A) Bütün Türk vatandaşları seçme, seçilme ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir.
- B) Vatan hizmeti her Türk'ün hakkı ve ödevidir.
- C) Bütün Türk vatandaşları kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
- D) Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. ✓
- E) Dilekçe hakkı herkes tarafından kullanılabilir.
Kişinin yaşama hakkı ile maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı bireysel hürriyeti koruyan kişi hakları arasındadır; diğer tüm seçenekler siyasi haklardır.
18. Aşağıdakilerden hangisi anayasal sistemimizde hem bir 'hak' hem de bir 'ödev' (yükümlülük) olarak çift yönlü düzenlenen kurallardan biri değildir?
- A) Eğitim ve öğrenim hakkı
- B) Askerlik hizmeti
- C) Mal bildirimi ✓
- D) Çalışma hakkı
- E) Oy kullanma
Vatan hizmeti, eğitim, çalışma ve oy kullanma hem bir hak hem de bir ödevdir. Ancak mal bildirimi sadece belirli kamu görevlileri için öngörülen tek taraflı bir anayasal yükümlülükte kalır.
19. Devletin, işlemlerinde kişilerin başvuracağı idari ve yargısal yolları, süreleri ve başvuru mercilerini açıkça belirtmek zorunda olması yükümlülüğü hangi anayasal başlık altındadır?
- A) Düzeltme ve cevap hakkı
- B) Temel hak ve hürriyetlerin korunması ✓
- C) Kişi hürriyeti ve güvenliği
- D) Kanuni hâkim güvencesi
- E) Hak arama hürriyeti
Bu kural, bireylerin hak arama özgürlüğünü etkin kullanabilmeleri amacıyla Anayasa'nın 40. maddesinde yer alan 'Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması' başlığı altında düzenlenmiştir.
20. Bireylerin kişisel verilerinin korunmasını isteme hakkı, 1982 Anayasası'nda hangi temel hak ve hürriyet başlığı altında düzenlenmiştir?
- A) Bilgi edinme hakkı
- B) Haberleşme hürriyeti
- C) Kişi hürriyeti ve güvenliği
- D) Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı
- E) Özel hayatın gizliliği ✓
Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı özel hayatın gizliliği başlığı altında düzenlenmiştir.
21. Aşağıdaki haklardan hangisi 1982 Anayasası'nda 'kamu yararı' başlığı altındaki alt başlıklar arasında yer almaz?
- A) Toprak mülkiyeti
- B) Devletleştirme ve özelleştirme
- C) Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi ✓
- D) Kıyılardan yararlanma
- E) Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması
Eğitim ve öğrenim hakkı sosyal ve ekonomik bir hak olup, anayasada kamu yararı başlığı altında değil müstakil bir madde olarak düzenlenmiştir.
22. Seçim hukukunda; servet, eğitim, vergi, cinsiyet gibi hiçbir ayrımcılık yapılmaksızın tüm vatandaşların oy hakkına sahip olmasına ne ad verilir?
- A) Gizli oy
- B) Tek dereceli seçim
- C) Seçimlerin serbestliği
- D) Eşit oy
- E) Genel oy ✓
Servet, eğitim, cinsiyet gibi sınırlamalar olmaksızın bütün vatandaşların oy hakkına sahip olması genel oy ilkesidir.
23. Milletvekili seçilebilme yeterliliği şartları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi mevcut anayasal kurallara göre tam olarak doğru değildir veya bu şekliyle yer almaz?
- A) Rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymemiş olmak
- B) Kasıtlı bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmak ✓
- C) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olup kısıtlı bulunmamak
- D) Oylamanın yapıldığı tarihte 18 yaşını doldurmuş olmak
- E) En az ilkokul diplomasına sahip olmak
Bir yıl veya daha fazla hapis engeli taksirli suçlar dışındaki mahkûmiyetler için geçerlidir. Herhangi bir suç ifadesi bu nedenle yanlıştır.
24. Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar hakkında cezai sorumluluk iddiasıyla meclis soruşturması açılabilmesi için meclis başkanlığına sunulacak önergede en az kaç milletvekilinin imzası (yazılı istemi) gerekir?
- A) 400
- B) 151
- C) 360
- D) 301 ✓
- E) 120
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında soruşturma açılması, TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle istenebilir. Bu sayı 301'dir.
25. Yasama dokunulmazlığı güvencesine sahip bir milletvekili hakkında, meclis tarafından dokunulmazlığın kaldırılması yönünde bir karar alınmadığı sürece aşağıdaki adli işlemlerden hangisi yapılabilir?
- A) Vekil hakkında tutuklama kararı verilmesi
- B) Vekilin kolluk tarafından gözaltında tutulması
- C) Milletvekilinin ceza mahkemesinde yargılanması
- D) Vekilin şüpheli sıfatıyla sorguya çekilmesi
- E) Vekil hakkında adli soruşturma başlatılması ✓
Dokunulmazlık tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanmaya engeldir; milletvekili hakkında soruşturma yürütülebilir.