Genel Tekrar Testi - 20
Milletvekillerinin hukuki statüleri, hakları ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Milletvekillerinin hukuki statüleri, hakları ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Milletvekilliği göreviyle bağdaşmayan özel veya resmi işleri yürütmeleri yasaktır.
- B) Milletvekilleri yalnızca kendilerini seçen seçim bölgesini veya seçmenleri temsil ederler. ✓
- C) Milletvekilleri görevlerine başlarken TBMM Genel Kurulunda ant içmek zorundadırlar.
- D) Meclis kararı olmadıkça tutuklanamaz veya yargılanamazlar (yasama dokunulmazlığı).
- E) Meclis çalışmalarındaki söz ve oy kullanımları nedeniyle yasama sorumsuzluğuna sahiptirler.
Milletvekilleri anayasa uyarınca sadece seçildikleri bölgeyi değil, bütün milleti temsil ederler.
2. Yasama organının, araya başka hiçbir yürütme veya idare işlemi girmeden, doğrudan ve ilk elden hukuki düzenleme (kanun) yapabilme gücüne anayasa hukukunda ne ad verilir?
- A) Yasamanın sürekliliği ilkesi
- B) Yasamanın asliliği (ilkelliği) ilkesi ✓
- C) Yasamanın devredilmezliği ilkesi
- D) Yasamanın yöntemsel bağımsızlığı ilkesi
- E) Yasamanın genelliği ilkesi
Yasama yetkisinin asliliği (ilk eldenliği), meclisin başka bir makamın iznine, onayına veya ön işlemine gerek duymadan doğrudan kural koyabilme yetkisidir.
3. Anayasa'da düzenlenen milletvekili seçilebilme kriterleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Terör eylemlerine karışma veya bu eylemleri övme suçundan mahkum olmamak gerekir.
- B) Hileli iflas, kaçakçılık ve ihaleye fesat karıştırma suçlarından mahkum olmamak gerekir.
- C) Devlet sırlarını sızdırma veya ifşa etme suçlarından mahkum olmamak gerekir.
- D) Taksirli bir suçtan ötürü bir yıl veya daha fazla ceza almamış olmak gerekir. ✓
- E) Eğitim düzeyi olarak en az ilkokul diplomasına sahip olmak gerekir.
Kasıtlı suçlar dışında kalan taksirli suçlardan alınan cezalar, süresi ne kadar olursa olsun milletvekili seçilmeye engel oluşturmaz.
4. Milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki faaliyetlerini hukuki ve cezai takibattan koruyan 'yasama sorumsuzluğu' güvencesi, aşağıdaki eylemlerden hangisi için geçerli değildir ve cezai sorumluluk doğurur?
- A) Genel Kurul salonunda diğer milletvekillerine fiili ve fiziksel saldırıda bulunma ✓
- B) Meclis soruşturması oylamasında kullanılan oy
- C) Genel oylamada sunulan kabul veya ret oyu
- D) Meclis kürsüsünde kanun teklifleri üzerine yapılan konuşma
- E) Meclis komisyon çalışmalarında ifade edilen şahsi düşünce ve görüşler
Yasama sorumsuzluğu oy, söz ve düşünce açıklamalarını korur; fiziksel eylemler bu kapsamda değildir.
5. Bir milletvekilinin Genel Kurul kürsüsünde dile getirdiği ağır hakaretlerin ardından, meclis binası dışında ağır cezayı gerektiren bir suçüstü halinde başka bir kişiyi öldürmesi durumunda hukuksal durum ne olur?
- A) Ağır cezalık suçüstü durumu söz konusu olduğundan, TBMM kararı aranmaksızın gözaltına alınabilir, sorgulanabilir ve yargılanabilir. ✓
- B) Kürsüdeki sözleri nedeniyle hakaret suçundan yargılanıp cezalandırılabilir.
- C) Soruşturma işlemi başlatılabilir ancak vekil hiçbir şekilde gözaltına alınamaz veya tutuklanamaz.
- D) Kürsüdeki hakaret suçundan yargılanabilmek için milletvekillik sıfatının sona ermesi yeterlidir.
- E) Kişiyi öldürme suçundan yargılanabilmesi için mutlaka TBMM'nin dokunulmazlığını kaldırma kararı alması gerekir.
Kürsüdeki sözler yasama sorumsuzluğu kapsamındadır ve korunur. Ancak ağır cezayı gerektiren suçüstü hali yasama dokunulmazlığının doğrudan bir istisnasıdır; bu durumda TBMM kararına ihtiyaç duyulmadan doğrudan yargılama yapılabilir.
6. Anayasal seçilme yeterliliği kurallarına göre, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekilliği veya Cumhurbaşkanlığı adaylığı için yasal engeli bulunmaktadır?
- A) Terör örgütü üyeliği iddiasıyla hakkında dava açılan ve tutuklu yargılanan kişi
- B) Sağlık sorunları nedeniyle muafiyet alarak askerlik ödevini yapmamış kişi
- C) Lisansüstü veya doktora eğitimi nedeniyle askerlik yükümlülüğü tecil edilmiş kişi
- D) Hileli (dolanlı) iflas suçundan mahkemelerce 10 ay hapis cezasına çarptırılmış kişi ✓
- E) Taksirli bir trafik kazasından dolayı 15 ay hapis cezası almış kişi
Dolanlı iflas seçilmeye engel suçlardandır ve affa uğrasa dahi engel oluşturur.
7. TBMM bünyesinde yer alan siyasi parti gruplarının anayasal hak ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılması hakkında görüşme yapabilirler. ✓
- B) Mecliste en çok üyeye sahip iki parti grubu AYM'de iptal davası açabilir.
- C) Genel Kurulda kapalı oturum düzenlenmesini talep edebilirler.
- D) Seçimlerde Cumhurbaşkanı adayı gösterme yetkisine sahiptirler.
- E) Üye oranlarına göre Meclis Başkanlık Divanına iştirak ederler.
Siyasi parti gruplarında yasama dokunulmazlığının kaldırılması hakkında görüşme yapılması veya grup kararı alınması kesinlikle yasaktır.
8. Milletlerarası antlaşmaların onaylanması, yürürlüğe girmesi ve denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Antlaşmaların onaylanmasını yasa çıkararak uygun bulma yetkisi TBMM'ye aittir.
- B) Yürürlükteki uluslararası antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açılabilir. ✓
- C) Antlaşmaları resmen onaylama ve Resmi Gazete'de yayımlama yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
- D) Temel haklara ilişkin antlaşmalarla kanunlar çelişirse antlaşma hükümleri uygulanır.
- E) Usulüne uygun olarak yürürlüğe giren uluslararası antlaşmalar iç hukukta kanun hükmündedir.
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
9. Milletvekillerine sağlanan mali haklar kapsamında, yolluk ve ödeneklerin en fazla kaç aylık tutarı peşin (önceden) ödenebilir?
- A) 3 aylık tutarı ✓
- B) 8 aylık tutarı
- C) 4 aylık tutarı
- D) 2 aylık tutarı
- E) 6 aylık tutarı
Milletvekillerinin ödenek ve yolluklarının en çok üç aylığı önceden ödenebilir.
10. Milletlerarası hukukun meşru saydığı hallerde savaş hali ilan edilmesine ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verme yetkisi kime aittir?
- A) Cumhurbaşkanlığı makamına
- B) Milli Güvenlik Kuruluna
- C) Genelkurmay Başkanlığına
- D) Milli Savunma Bakanlığına
- E) Türkiye Büyük Millet Meclisine ✓
Savaş hâli ilanına ve belirtilen durumlarda silahlı kuvvet kullanılmasına izin verme yetkisi TBMM'ye aittir.
11. TBMM'de grubu bulunan siyasi parti gruplarının yetki ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Genel seçimlerde aldıkları oy oranına veya meclis grubu durumlarına göre Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.
- B) Hukuken sadece iktidar ve ana muhalefet partileri Anayasa Mahkemesine doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir. ✓
- C) Meclis araştırması açılması yönünde talepte bulunabilirler.
- D) Başkanlık Divanına güçleri oranında temsilci verirler fakat Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
- E) Yasama dokunulmazlığının kaldırılması konularında mecliste görüşme yapamazlar.
İptal davası açma yetkisi iktidar ve ana muhalefet ayrımına göre değil, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna tanınmıştır.
12. Milletvekilliğiyle bağdaşmayan işler ve yasaklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi milletvekilleri için anayasal bir yasak kapsamında değildir?
- A) Kamu kurumlarının işlerinde hakemlik veya temsilcilik yapmak
- B) Milletvekili unvanını kullanmaksızın kendi serbest mesleğini yapmak ✓
- C) Devlet aleyhine olan davalarda mahkemede avukatlık yapmak
- D) Devlet dairelerinde ve kamu tüzel kişilerinde görev üstlenmek
- E) Ücret karşılığında özel iş takipçiliği veya müşavirlik yapmak
Milletvekili, milletvekili unvanını kullanmamak şartıyla serbest mesleğini icra edebilir ve bireysel işletmesini yönetebilir.
13. Milletvekili seçilebilme yeterliliği kriterleri incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi anayasal bir adaylık şartı veya engeli olarak kabul edilmez?
- A) Yükümlü olunan zorunlu askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmak ✓
- B) On sekiz yaşını tamamlamış olmak
- C) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak (kısıtlı olmamak)
- D) Türk vatandaşı olmak
- E) Kamu hizmetlerinden yasaklı bulunmamak
Milletvekili adayı olmak için askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir; askerlik hizmetinin tamamlanmış olması şart değildir.
14. Meclis Genel Kurulunun gün esasına göre açılan ve kapatılan günlük toplantılarının her birine anayasa hukukunda ne ad verilir?
- A) Yasama yılı
- B) Yasama dönemi
- C) Birleşim ✓
- D) Meclis toplantısı
- E) Oturum
Genel Kurulun günlük toplantılarına birleşim adı verilir. Birleşimin ara verilerek bölünen kısımları ise oturumdur.
15. Milletvekilllerine tanınan 'yasama dokunulmazlığı' koruması ve bu korumanın kaldırılması usulüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Dokunulmazlığın meclis kararıyla kaldırılması yetkisi sadece TBMM Genel Kuruluna aittir.
- B) Vekil hakkında ceza davası açılmasına veya tutuklanmasına karşı geçici bir koruma sağlar.
- C) Siyasi parti grupları dokunulmazlığın kaldırılması hakkında grup kararı alabilir veya görüşme yapabilir. ✓
- D) Kural olarak milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece koruyucu etkiye sahiptir.
- E) Dokunulmazlığın Meclis tarafından kaldırılması milletvekilinin vekillik sıfatını sona erdirmez.
Siyasi parti gruplarında yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.
16. Anayasa hukukunda, iki milletvekili genel seçimi arasında geçen ve kural olarak beş yıl olan zaman dilimine ne ad verilir?
- A) Yasama yılı
- B) Yasama bağışıklığı
- C) Oturum
- D) Birleşim
- E) Yasama dönemi ✓
İki genel seçim arasında geçen beş yıllık süreye 'yasama dönemı' adı verilir. 1 Ekim'de başlayıp 30 Eylül'de biten yıllık çalışma dilimi ise yasama yılıdır.
17. Milletvekilliği göreviyle bağdaşmayan (yani aynı anda yürütülmesi yasak olan) işler ve üyelikler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yasak kapsamında değildir ve bir milletvekili tarafından yapılabilir?
- A) Kamuya yararlı bir derneğin denetim kurulunda bulunmak
- B) Bir limited şirkette sadece hisse sahibi (ortak) olmak ✓
- C) İşçi veya işveren sendikalarında yöneticilik görevini yürütmek
- D) Vergi muafiyeti tanınan bir vakfın yönetim organlarında görev almak
- E) Profesyonel veya amatör spor müsabakalarında hakemlik yapmak
Limited şirkette yalnızca hisse sahibi olmak yasaklanan görevlerden değildir. Diğer seçeneklerdeki görevler milletvekilliğiyle bağdaşmaz.
18. Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) yapısı, işleyişi, üyelerinin görev süreleri ve diğer özlük hakları hangi hukuki düzenleme ile belirlenir?
- A) Başbakanlık genelgeleri
- B) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ✓
- C) TBMM kanunları
- D) Bakanlık yönergeleri
- E) İdari yönetmelikler
Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.
19. Olağan dönem kararnameleriyle sadece sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceği kuralı kapsamında, aşağıdaki haklardan hangisi kararname ile düzenlenemez?
- A) Bireylerin yerleşme ve seyahat etme hürriyetleri ✓
- B) Toprak mülkiyetinin düzenlenmesi
- C) Deniz kıyılarından kamu yararına faydalanma hakları
- D) Ailenin korunması ve çocuk hakları
- E) Eğitim ve öğretim alma hakları
Yerleşme ve seyahat hürriyeti kişi hakları ve ödevleri arasındadır; olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez.
20. Olağanüstü hal (OHAL) dönemlerinde çıkarılan ve temel hakları kısıtlayabilen kararnamelerin hukuki rejimi ile ilgili hangisi yanlıştır?
- A) İlan edilen olağanüstü halin gerekli kıldığı doğrudan konularda çıkarılabilir.
- B) Hukuki güç açısından kanun derecesinde kabul edilirler.
- C) Mücbir sebepler hariç Mecliste en geç altı ay içinde görüşülüp onaylanır. ✓
- D) Anayasal çekirdek haklara dokunmamak şartıyla temel hakları kısıtlayabilir.
- E) Yayımlandıkları gün onaylanmak üzere TBMM'ye sunulmaları şarttır.
Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, savaş ve mücbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması dışında üç ay içinde görüşülüp karara bağlanır. Altı ay ifadesi yanlıştır.
21. Belli sayıda seçmenin imza toplayarak bir kanun teklifini doğrudan meclis gündemine getirebilmesi hakkına ne ad verilir?
- A) Halk oylaması
- B) Halk girişimi ✓
- C) Temsili demokrasi
- D) Plebisit
Halkın belli sayıda imza toplayarak yasama organına kanun teklifinde bulunabilmesine 'halk girişimi' denir.
22. Aşağıdakilerden hangisi hukukun temel amaçları arasında yer almaz?
- A) Toplumda adaleti ve eşitliği sağlamak
- B) Toplumsal düzeni ve barışı korumak
- C) Mutlak eşitlik sağlamak ✓
- D) Hukuki güvenliği temin etmek
23. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hayatı düzenleyen kurallardan biri olmasına rağmen, diğerlerinden farklı olarak devlet gücüyle desteklenmiş maddi bir yaptırıma sahiptir?
- A) Din kuralları
- B) Ahlak kuralları
- C) Hukuk kuralları ✓
- D) Görgü kuralları
24. Belirli bir meslek grubuna, memurlara veya öğrencilere, tabi oldukları özel düzen kurallarına aykırı davranmaları durumunda uygulanan uyarma, kınama, aylıktan kesme gibi yaptırımlara ne ad verilir?
- A) Adli para cezası
- B) Disiplin cezası ✓
- C) İdari para cezası
- D) Hapis cezası
25. İdari makamlarca tesis edilen hukuka aykırı bir idari işlemin, yargı organları (idari yargı) tarafından geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması yaptırımına ne ad verilir?
- A) İptal ✓
- B) Tazminat
- C) Cebri icra
- D) Hükümsüzlük