Genel Tekrar Testi - 36
Osmanlı Devleti'nde 'Meclis-i Umumi' adı verilen ilk parlamento yapısı aşağıdaki belgelerin hangisiyle kurulmuştur?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Osmanlı Devleti'nde 'Meclis-i Umumi' adı verilen ilk parlamento yapısı aşağıdaki belgelerin hangisiyle kurulmuştur?
- A) Kanun-ı Esasi ✓
- B) Islahat Fermanı
- C) Tanzimat Fermanı
- D) Sened-i İttifak
- E) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
Osmanlı Devleti'nin ilk parlamentosu olan Meclis-i Umumi, Heyet-i Âyan ve Heyet-i Mebusan kanatlarıyla birlikte ilk defa 1876 tarihli Kanun-ı Esasi'nin ilanı ile resmen kurulmuştur.
2. 1876 Kanun-ı Esasi'nin kabul edildiği ilk şekliyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Heyet-i Âyan üyeleri padişahça atanır.
- B) Heyet-i Mebusan üyeleri iki dereceli seçimle belirlenir.
- C) Hükûmetin Heyet-i Mebusana karşı siyasi sorumluluğu açıkça kabul edilmiştir. ✓
- D) Parlamentonun kanun yapma yetkisi padişah karşısında sınırlandırılmıştır.
- E) Meclis-i Umumi iki kanatlıdır.
1876 Kanun-ı Esasi'nin orijinal metninde hükûmet üyeleri (Heyet-i Vükela) meclise karşı siyasi olarak sorumlu kılınmamıştır; bakanların görevde kalması veya azledilmesi tamamen padişahın takdirindeydi.
3. 1876 Kanun-ı Esasi'ye göre yasama görevini yürüten Heyet-i Âyan ile Heyet-i Mebusan'ın birlikte oluşturduğu parlamento yapısına ne ad verilir?
- A) Meclis-i Meşveret
- B) Meclis-i Vâlâ
- C) Meclis-i Umumi ✓
- D) Meclis-i Şûra
- E) Meclis-i Ahkâm-ı Adliye
1876 Kanun-ı Esasi'ye göre oluşturulan Osmanlı parlamentosu, atanan üyelerden oluşan Heyet-i Âyan ile seçilen üyelerden oluşan Heyet-i Mebusan'ın ortak katılımıyla toplanırdı. Bu iki yapının ortaklaşa oluşturduğu genel kurula anayasada 'Meclis-i Umumi' adı verilmiştir.
4. Belirli sayıdaki seçmenin imzasıyla Meclise kanun teklifi sunulabilmesi esasına dayanan yarı doğrudan demokrasi aracı aşağıdakilerden hangidir?
- A) Geri çağırma
- B) Referandum
- C) Halk vetosu
- D) Halk girişimi ✓
- E) Temsilcilerin azli
Seçmenlerin belirli bir imza sayısına ulaşarak doğrudan meclise yasa tasarısı önerebilmesi yeteneğine yarı doğrudan demokraside 'halk girişimi' denilmektedir. Bu yöntem halkın yasa yapım sürecini doğrudan tetiklemesini sağlar.
5. Osmanlı Devleti'nde padişahın yetkilerini kendi iradesiyle sınırladığı anayasal nitelikteki ilk belge aşağıdakilerden hangisi kabul edilir?
- A) Kanun-ı Esasi
- B) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- C) Tanzimat Fermanı
- D) Islahat Fermanı
- E) Sened-i İttifak ✓
1808 yılında Padişah II. Mahmud ile taşradaki güçlü feodal yapılar (âyanlar) arasında imzalanan Sened-i İttifak, padişahın yetkilerini ilk kez kendi iradesiyle sınırlandırdığı belge olup Türk anayasacılık hareketlerinin başlangıç noktası olarak görülür.
6. Yetkili makamlarca verilmiş usulüne uygun bir arama izni olmadan yapılan aramalar sonucu elde edilen materyallerin yargılamada kullanılamaması hangi anayasal kuralın gereğidir?
- A) Cezalar ancak kanunla konulabilir.
- B) Kanunlar geçmişe etkili olacak şekilde uygulanamaz.
- C) Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez. ✓
- D) Ceza sorumluluğu şahsidir.
- E) Hiç kimse kendisini suçlayıcı beyanda bulunmaya zorlanamaz.
Anayasa'nın 38. maddesine göre kanuna aykırı yöntemlerle toplanan delil ve bulgular mahkemelerce delil olarak kabul edilemez ve hükme esas alınamaz.
7. Kişilerin işledikleri tarihte kanunen suç teşkil etmeyen bir eylemden ötürü sonradan yürürlüğe giren bir kanunla cezalandırılamaması hangi anayasal korumanın sonucudur?
- A) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin kanuniliği
- B) Suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi ✓
- C) Ceza sorumluluğunun şahsiliği
- D) Hukuka aykırı delil yasağı
- E) Masumiyet karinesi
Ceza hukukunda aleyhe olan kanunların geçmişe yürütülememesi ilkesi uyarınca, hiç kimse suçun işlendiği tarihten sonra yürürlüğe giren ve aleyhine olan bir kanunla yargılanamaz.
8. Türkiye'de uygulanan seçim hukukuna ilişkin kurallardan hangisi doğrudan anayasa metninde yer almayıp, kanunla belirlenmiştir?
- A) Milletvekili genel seçimlerindeki ülke barajı oranı ✓
- B) Seçimlerin tek dereceli usulle yapılması
- C) Gizli oy ve açık sayım ilkeleri
- D) Seçim kanunlarında temsilde adalet ile yönetimde istikrarın gözetilmesi
- E) Seçimlerin serbestçe yapılması
Seçimlerin serbestliği, tek dereceli olması, gizli oy gibi ilkeler doğrudan anayasada belirtilmiştir. Ancak ülke genel barajı oranları (günümüzde yüzde 7) doğrudan anayasada yazılı olmayıp Milletvekili Seçimi Kanunu ile düzenlenmiştir.
9. Bir siyasi partin Hazine yardımından (devlet yardımı) yararlanabilmesi ve milletvekili seçimlerinde ülke barajını aşarak mecliste temsil edilebilmesi için genel seçimlerde alması gereken en az oy oranları sırasıyla yüzde kaçtır?
- A) Yüzde 5 ve Yüzde 7
- B) Yüzde 3 ve Yüzde 10
- C) Yüzde 7 ve Yüzde 3
- D) Yüzde 3 ve Yüzde 7 ✓
- E) Yüzde 7 ve Yüzde 7
Genel seçimlerde geçerli oyların en az yüzde 3'ünü alan partiler Hazine yardımından faydalanır. Ülke genelindeki milletvekili seçim barajı ise son düzenlemelerle yüzde 7 olarak uygulanmaktadır.
10. Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla dört yıllığına seçilir.
- B) Kamu denetçisine başvurma hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına tanınmıştır. ✓
- C) Kurum idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyen bir yapıdadır.
- D) Kamu Başdenetçisinin seçimindeki oylama turları TBMM Başkanının seçim usulüyle aynıdır.
- E) Kurum idari olarak TBMM Başkanlığına bağlı çalışmaktadır.
Kamu denetçisine başvurma hakkından, karşılıklılık ilkesine uyulması ve Türkiye'de ikamet edilmesi kaydıyla yabancı uyruklu kişiler de faydalanabilir.
11. Kamu yararının gerektirdiği hallerde, kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin kanunun belirlediği şartlarla mülkiyetinin kamuya geçirilmesi işlemine ne ad verilir?
- A) Özelleştirme
- B) Geçici işgal
- C) İstimval
- D) Devletleştirme ✓
- E) Kamulaştırma
Kamu hizmeti gören özel bir işletmenin veya kuruluşun kamu yararı doğrultusunda bütünüyle kamuya aktarılması işlemine devletleştirme denir.
12. Parlamento tarafından kabul edilen bir kanunun, halkın imza toplayarak yapacağı başvuru üzerine halkoyuna sunulması ve reddedilmesi imkanı veren araç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Halk girişimi
- B) Halk vetosu ✓
- C) Temsilcilerin azli
- D) İstişari referandum
Halk vetosu, parlamentonun çıkardığı bir kanunu halkın istemediği durumlarda imza toplayarak iptal ettirme yoludur.
13. Aşağıdakilerden hangisi 1839 Tanzimat Fermanı'nda yer alan ilkelerden biri değildir?
- A) Kanun önünde eşitlik
- B) Vergide adalet
- C) Padişahın yetkilerinin ilk kez sınırlandırılması ✓
- D) Can, mal ve namus güvenliği
14. Osmanlı Devleti'nde padişahın yetkilerini kendi rızasıyla sınırlandırdığı ilk belge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sened-i İttifak ✓
- B) Tanzimat Fermanı
- C) Islahat Fermanı
- D) Kanun-i Esasi
15. Aşağıdakilerden hangisi 1909 yılında Kanun-i Esasi'de yapılan değişikliklerden biri değildir?
- A) Padişahın sürgün yetkisinin kaldırılması
- B) Hükümetin padişaha karşı sorumlu hale getirilmesi ✓
- C) Sansürün kaldırılması ve dernek kurma hürriyetinin tanınması
- D) Padişahın meclisi feshetme yetkisinin zorlaştırılması
1909 değişiklikleriyle hükümet padişaha karşı değil, meclise karşı sorumlu hale getirilmiştir.
16. 1876 Kanun-i Esasi'ye göre üyeleri padişah tarafından ömür boyu atanmak üzere seçilen meclis hangisidir?
- A) Meclis-i Mebusan
- B) Meclis-i Ayan ✓
- C) Şura-yı Devlet
- D) Divan-ı Ahkam-ı Adliye
17. İdarenin işleyişine yönelik şikayetleri inceleyen Kamu Başdenetçisini seçme yetkisi anayasaya göre hangi organa verilmiştir?
- A) İçişleri Bakanı
- B) TBMM Başkanı
- C) Cumhurbaşkanı
- D) TBMM Genel Kurulu ✓
- E) Adalet Bakanı
Kamu Başdenetçisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yapılan gizli oylama ile milletvekilleri tarafından seçilmektedir.
18. Siyasi Partiler Kanunu uyarınca, Türkiye'de yeni bir siyasi partinin yasal olarak kurulabilmesi için kurucu üye olma yeterliliğine sahip en az kaç vatandaşın bir araya gelmesi gerekir?
- A) 20
- B) 25
- C) 60
- D) 30 ✓
- E) 15
Mevcut Siyasi Partiler Kanunu hükümleri uyarınca, bir siyasi partinin yasal olarak kurulabilmesi için üye olma yeterliliğine sahip en az 30 Türk vatandaşının kurucu olarak bir araya gelmesi gerekir.
19. Anayasa'ya göre vergi, harç veya benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisna ve oranlarında kanunun çizdiği sınırlar dahilinde değişiklik yapma yetkisi hangisine verilebilir?
- A) Cumhurbaşkanına ✓
- B) Sayıştay Genel Kuruluna
- C) TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna
- D) Gelir İdaresi Başkanına
- E) Hazine ve Maliye Bakanına
Verginin kanuniliği ilkesinin anayasal istisnası olarak, vergi oranları, muafiyet ve istisnalarında kanunun belirlediği alt ve üst limitler içinde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanına tanınabilir.
20. Aşağıde belirtilen durumlardan hangisi, milletvekilinin üyeliğinin kendiliğinden (hiçbir ek Meclis kararı gerekmeden) sona erdiği hallerden biri değildir?
- A) Bakan olarak görevlendirilme
- B) Milletvekili hakkında gaiplik kararı verilmesi
- C) Türk vatandaşlığının kaybedilmesi
- D) Milletvekilinin istifa etmesi ✓
- E) Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak görevlendirilme
Milletvekilinin istifası durumunda üyelik kendiliğinden düşmez; istifanın geçerliliği Meclis Genel Kurulunun kararına bağlıdır. Diğer hallerde ise üyelik doğrudan sona erer.
21. TBMM bünyesinde bir siyasi parti grubu oluşturulabilmesi ve meclis çalışmalarında grup olarak temsil edilebilmek için en az kaç milletvekilinin bir araya gelmesi anayasal bir zorunluluktur?
- A) 40
- B) 10
- C) 50
- D) 30
- E) 20 ✓
TBMM'de siyasi parti grubu kurulabilmesi için en az 20 milletvekili gerekir.
22. TBMM Genel Kurulunda gerçekleştirilen aşağıdaki oylama veya parlamento kararlarından hangisinde 'açık oylama' usulü uygulanmakta olup, gizli oy şartı aranmamaktadır?
- A) Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hâl kararının onaylanması ✓
- B) Kamu Başdenetçisi seçimi oylaması
- C) Anayasa değişiklik tekliflerinin oylanması
- D) Bakanlar hakkındaki Meclis soruşturması oylaması
- E) TBMM Başkanlık Divanı seçimi oylaması
Olağanüstü hâl (OHAL) kararlarının onaylanması, süresinin uzatılması veya kaldırılmasına dair kararlar açık oylama ile alınır; gizli oylama yapılmaz.
23. Mevcut sistemde, TBMM'nin her yıl herhangi bir çağrı yapılmaksızın kendiliğinden açıldığı yasama yılı başlangıç tarihi hangisidir?
- A) 1 Ocak
- B) 1 Temmuz
- C) 30 Ağustos
- D) 1 Şubat
- E) 1 Ekim ✓
TBMM her yıl 1 Ekim günü kendiliğinden toplanır.
24. Hem yasama ve hem de yürütme organının görev süreleri tamamlanmadan seçimlerin yenilenmesinin kararlaştırılmasına ne ad verilir?
- A) Yerel seçim
- B) Genel seçim
- C) Kanuni seçim
- D) Ara seçim
- E) Erken seçim ✓
Meclisin ve Cumhurbaşkanının normal görev süresi dolmadan seçimlerin öne alınması ve yenilenmesi işlemi erken seçimdir.
25. Meclisin iç yönetimini yürüten TBMM Başkanlık Divanı ve meclis grupları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösterebilir. ✓
- B) Genel Kurul oturumunu yöneten başkan vekili oy kullanamaz.
- C) Faaliyetlerinde tarafsızlık ilkesine uymak zorundadırlar.
- D) Başkan, vekiller, katipler ve idare amirlerinden oluşur.
- E) Grupların güçleri oranında temsilci vermesiyle kurulur.
Anayasa uyarınca siyasi parti grupları TBMM Başkanlığı için ortak veya ayrı aday gösteremezler; adaylık bireysel olarak gerçekleşir.