Genel Tekrar Testi - 4
1982 Anayasası'nda yer alan aşağıdaki haklardan hangisinin, devletin şekli ve temel niteliklerini değiştirmek amacıyla kötüye kullanılamayacağı anayasa metninde açıkça belirtilmiştir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. 1982 Anayasası'nda yer alan aşağıdaki haklardan hangisinin, devletin şekli ve temel niteliklerini değiştirmek amacıyla kötüye kullanılamayacağı anayasa metninde açıkça belirtilmiştir?
- A) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
- B) Haberleşme hürriyeti
- C) Düşünce ve kanaat hürriyeti
- D) Bilim ve sanat hürriyeti ✓
- E) Dernek kurma hürriyeti
Anayasa'nın 27. maddesine göre bilim ve sanat hürriyeti, anayasanın ilk üç maddesinde yer alan devletin şekli ve niteliklerini ortadan kaldırma amacıyla kullanılamaz.
2. Hiç kimsenin yalnızca sözleşmeden doğan bir borcu yerine getirememesi nedeniyle özgürlüğünden alıkonulamayacağı güvencesi hangi anayasa maddesinde yer alır?
- A) Kişi dokunulmazlığı
- B) Kişi hürriyeti ve güvenliği
- C) Zorla çalıştırılma yasağı
- D) Çalşma ve sözleşme hürriyeti
- E) Suç ve cezalara ilişkin esaslar ✓
Sözleşmeden doğan borcun ödenememesi durumunda hürriyeti bağlayıcı ceza verilemeyeceği ilkesi, 1982 Anayasası'nın suç ve ceza esaslarını düzenleyen 38. maddesinde yer alır.
3. Anayasa'da düzenlenen işkence ve eziyet yasağı ile insan onuruyla bağdaşmayan ceza verilmesi yasağı hangi anayasal hakkın kapsamında yer almaktadır?
- A) Kişi hürriyeti ve güvenliği
- B) Zorla çalıştırılma yasağı
- C) Bilim ve sanat hürriyeti
- D) Kişi dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı ✓
- E) Kanuni hâkim güvencesi
İşkence, eziyet ve kötü muamele yasağı, Anayasa'nın kişinin maddi ve manevi bütünlüğünü koruyan 17. maddesi kapsamında mutlak olarak güvenceye alınmıştır.
4. 1982 Anayasası'na göre, bir vatandaşın yurt dışına çıkış hürriyetinin suç soruşturması veya kovustusması sebebiyle sınırlandırılmasına karar verme yetkisi kime aittir?
- A) Hâkim ✓
- B) İçişleri Bakanlığı
- C) Kolluk amiri
- D) Vali
- E) Cumhuriyet Savcısı
Vatandaşların yurt dışına çıkış hürriyeti ancak adli merciler olan bağımsız hâkimlerin kararıyla kısıtlanabilir. Savcılık veya emniyet gibi idari/kolluk mercileri tek başlarına bu kararı alamaz.
5. 1982 Anayasası uyarınca devletin sosyal hayatta özel olarak koruyacağı ve destekleyeceği dezavantajlı gruplarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Devlet işsizlerin sosyal yardımlarla doğrudan desteklenmesini anayasal olarak güvenceye bağlamıştır. ✓
- B) Devlet engellilerin topluma kazandırılması için tedbir alır.
- C) Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimlerini korur.
- D) Devlet gaziler ve maluller için sosyal güvenceler sağlar.
- E) Devlet yaşlıların korunması için gerekli çalışmaları yapar.
Anayasa yaşlıları, engellileri ve şehit yakınlarını koruma altına alır. İşsizliğin önlenmesi için tedbir alacağını söyler ancak işsizlere doğrudan nakdi yardım sağlanmasını anayasal bir güvenceye bağlamaz.
6. 1982 Anayasası'na göre, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelemekle görevli Kamu Denetçiliği Kurumu hangi organa bağlıdır?
- A) Cumhurbaşkanı
- B) İçişleri Bakanlığı
- C) TBMM Başkanlığı ✓
- D) Anayasa Mahkemesi
- E) Adalet Bakanlığı
Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), anayasal yapı gereği Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.
7. 2010 yılında yapılan anayasa değişiklikleri sonrasında, bir vatandaşın yurt dışına çıkış hürriyetinin kısıtlanabilmesi için geçerli olan tek gerekçe hangisidir?
- A) Sosyal ve ekonomik gelişme
- B) Sağlıklı ve düzenli kentleşme
- C) Suç işlenmesini önleme
- D) Kamu mallarını koruma
- E) Suç soruşturması veya kovuşturması ✓
Vatandaşların yurt dışına çıkışı ancak suç soruşturması veya kovuşturması dolayısıyla, bağımsız bir hakim kararıyla kısıtlanabilir.
8. 1982 Anayasası'nda güvenceye bağlanan aşağıdaki haklardan hangisi, doğrudan ve açıkça anayasa maddesi olarak koruma altına alınmıştır?
- A) Yargı yoluyla hak arama ✓
- B) Genel sağlık sigortası
- C) Asgari ücret garantisi
- D) Ücretsiz üniversite eğitimi
- E) Çocuk işçiliğinin tüm biçimlerinin açıkça yasaklanması
Hak arama hürriyeti, Anayasa'nın 36. maddesinde hak arama yolları ve adil yargılanma güvencesi başlığıyla açıkça düzenlenmiştir.
9. 1982 Anayasası'na göre, aşağıda sayılan meslek grupları ve statülerden hangilerinin siyasi partilere üye olmaları anayasal düzeyde yasaklanmıştır?
- A) Üniversite öğrencileri ve yükseköğretim elemanları
- B) İşçiler ve üniversite mezunları
- C) Yükseköğretim elemanları ve işçi sendikası üyeleri
- D) Yüksek yargı mensupları ve işçi niteliği taşımayan memurlar ✓
- E) Memurlar ve yükseköğretim öğrencileri
Yüksek yargı organı mensupları ile işçi statüsünde olmayan memurlar ve diğer kamu görevlilerinin siyasi partilere üye olmaları anayasal olarak yasaktır.
10. Olağanüstü hâl dönemlerinde, temel hak ve hürriyetlerin olağan sınırlandırma rejiminin dışına çıkılarak düzenlenmesi hangi işlemle gerçekleştirilebilir?
- A) Cumhurbaşkanı kararnamesi ✓
- B) Kamu Başdenetçisi tavsiye kararı
- C) İlgili bakanlık yönetmeliği
- D) Anayasa Mahkemesi iptal kararı
- E) TBMM kanun teklifi
Olağanüstü dönemlerde temel hak ve hürriyetler, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle sınırlanabilir veya düzenlenebilir.
11. 1982 Anayasası'nda yer alan aşağıdaki konulardan hangisi, anayasanın 'Kamu Yararı' başlığı altındaki özel maddeler arasında düzenlenmemiştir?
- A) Devletleştirme ve özelleştirme kuralları
- B) Kıyılardan kamu yararına faydalanma
- C) Tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin desteklenmesi
- D) Toprak mülkiyeti sınırları
- E) Grev hakkı ve lokavt uygulamaları ✓
Grev ve lokavt hakları anayasal sistemimizde 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' kısmındaki çalışma hayatına ilişkin maddelerde düzenlenmiş olup, kamu yararı başlığı altındaki özel maddeler arasında değildir.
12. Anayasa uyarınca, seçim kanunlarında yapılan herhangi bir değişiklik yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ne kadar süre geçmedikçe yapılacak seçimlerde uygulanamaz?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisinin belirleyeceği özel bir tarihte
- B) Yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl geçtinikten sonra yapılacak seçimlerde ✓
- C) Yürürlüğe girdiği yıl içindeki yapılacak tüm seçimlerde
- D) Yürürlüğe girdiği gün yapılacak seçimlerden itibaren
- E) Yüksek Seçim Kurulunun takdir edeceği bir seçim tarihinde
Seçim mevzuatında yapılan değişiklikler, iktidar partisinin seçim süreçlerini kendi lehine ani kararlarla yönlendirmesini engellemek amacıyla, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz.
13. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin anayasal kurallar çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Temel haklar ancak anayasanın ilgili maddelerinde gösterilen özel sebeplerle sınırlanabilir.
- B) Anayasanın sözüne uygunluk, anayasadaki açık yasaklara aykırı kısıtlama yapılamamasını ifade eder.
- C) Bir hakkı tamamen kullanılamaz hale getiren kısıtlamalar hakkın özüne dokunur.
- D) Sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz.
- E) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya yönetmelikler ile temel haklara doğrudan sınırlama getirilebilir. ✓
Temel hak ve özgürlükler olağan dönemlerde sadece kanunla sınırlanabilir; idari işlemler olan kararname veya yönetmeliklerle doğrudan temel hak sınırlaması yapılamaz.
14. Bir temel hakkın sınırlandırılmasında, kısıtlamanın amaçlanan hedefe ulaşmaya elverişli ve gerekli olmasını öngören, gereğinden fazla sınırlamayı yasaklayan anayasal ilke hangisidir?
- A) Öze dokunma yasağı
- B) Nedene bağlı sınırlama
- C) Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygun sınırlama
- D) Demokratik toplum düzeni ve laik Cumhuriyetin gerekleri
- E) Ölçülülük ilkesi ✓
Ölçülülük ilkesi, temel hak kısıtlamalarında başvurulan aracın amaçla orantılı, elverişli ve gerekli sınırlar içinde kalmasını zorunlu kılar.
15. 1982 Anayasası'nın getirdiği basın ve yayın güvenceleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin açılması veya kurulması önceden izin alma şartına bağlanabilir?
- A) Dernek
- B) Basımevi
- C) Yayınevi ✓
- D) Siyasi parti
- E) Sendika
Dernek, sendika, basımevi ve siyasi partiler önceden izin almadan kurulurken; kitap veya yayınevi işletmelerinin açılması kanunun öngördüğü izin ve ruhsat şartlarına tabi kılınabilir.
16. Aşağıdakilerden hangisi, 2001 yılında yapılan anayasa değişiklikleriyle 1982 Anayasası'ndan tamamen çıkarılan ve artık temel hak sınırlamalarında kullanılamayan bir kavramdır?
- A) Demokratik toplum düzeninin gerekleri
- B) Anayasa'nın sözü ve ruhu
- C) Ölçülülük ilkesi
- D) Laik Cumhuriyetin gerekleri
- E) Genel sınırlama sebepleri ✓
2001 yılında anayasanın 13. maddesinde yapılan değişiklikle 'genel sınırlama nedenleri' kaldırılmış, yerine sadece ilgili maddelerde yazılı 'özel sınırlama nedenleri' getirilmiştir.
17. Devletin temel nitelikleri belirtilirken 'insan haklarına saygılı devlet' ifadesine yer veren anayasamız hangisidir?
- A) 1921 Anayasası
- B) 1982 Anayasası ✓
- C) 1961 Anayasası
- D) 1876 Anayasası
- E) 1924 Anayasası
1961 Anayasası 'insan haklarına dayanan devlet' ifadesini benimsemişken, 1982 Anayasası bunu 'insan haklarına saygılı devlet' şeklinde değiştirmiştir.
18. 1982 Anayasası'nda güvence altına alınan din ve vicdan hürriyetinin kapsamı ve sınırları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Din ve ahlak eğitimi devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.
- B) Kimse dinî inanç, vicdan ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz.
- C) Dinî inanç ve vicdan hürriyeti mutlaktır.
- D) İbadet etme hürriyeti mutlaktır. ✓
- E) İnanç ve vicdan hürriyeti için sınırlama söz konusu değildir.
Kişinin iç dünyasındaki dinî inanç ve kanaat hürriyeti mutlak olup hiçbir şekilde sınırlandırılamazken, ibadet etme hürriyeti kamu düzeni ve genel ahlak gibi sebeplerle anayasada belirtilen şartlar dairesinde sınırlandırılabilir.
19. Osmanlı-Türk anayasa tarihinde, temel hak ve hürriyetlere en geniş yeri ayıran, bunları ilk kez kapsamlı anayasal güvencelere bağlayan ve 'insan haklarına dayalı devlet' modelini benimseyen anayasa hangisidir?
- A) 1961 Anayasası ✓
- B) 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- C) 1982 Anayasası
- D) Kanun-ı Esasi
- E) 1924 Anayasası
1961 Anayasası temel haklara geniş yer vermiş, bunları güçlü güvencelere bağlamış ve insan haklarına dayalı devlet ilkesini benimsemiştir.
20. 1982 Anayasası uyarınca, temel hak ve özgürlüklerin kısmen veya tamamen durdurulabilmesi için geçerli olan olağanüstü durumlardan biri değildir?
- A) Hükûmetin istifa etmesi veya kabine değişikliği ✓
- B) Ülke genelinde seferberlik ilan edilmesi
- C) Yabancı bir devletle fiilen savaşa girilmesi
- D) Savaş durumunda hakların kısmen durdurulması
- E) Cumhurbaşkanı tarafından olağanüstü hâl ilan edilmesi
Savaş, seferberlik ve olağanüstü hal durumlarında temel haklar kısmen veya tamamen durdurulabilir; ancak sıradan siyasi veya kabine değişiklikleri bu kapsama girmez.
21. Temel hak ve hürriyetlere getirilecek sınırlandırmanın Anayasa'nın metninde yer alan açık kurallara, yasaklara ve anayasanın taşıdığı felsefeye uygun olması hangi ölçütü ifade eder?
- A) Ölçülülük ilkesine uygunluk
- B) Demokratik toplum düzenine uygunluk
- C) Öze dokunmama
- D) Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygunluk ✓
- E) Özel sınırlama sebeplerine bağlılık
Temel hak kısıtlamalarının anayasa metniyle ve anayasanın temel felsefesiyle çelişmemesi, sınırlamanın anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmasını gerektirir.
22. Derneklerin kurulabilmesi için fiil ehliyetine sahip en az kaç gerçek veya tüzel kişinin bir araya gelmesi anayasal olarak zorunludur?
- A) 5
- B) 20
- C) 7 ✓
- D) 10
- E) 30
Dernekler, önceden izin almaksızın, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin kurucu iradelerini birleştirmesiyle kurulabilirler.
23. 1982 Anayasası'nda düzenlenen zorla çalıştırma (angarya) yasağının anayasal istisnaları arasında yer almayan durum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Askerlik ödevi kapsamındaki bedensel yükümlülükler
- B) Tutukluluk süresindeki çalışmalar
- C) Savaş ve seferberlikte vatandaşlardan istenecek bedensel hizmetler
- D) Çocuk ıslahevlerinde yapılan çalışmalar ✓
- E) Hükümlülük süresindeki çalışmalar
Cezaevlerindeki tutuklu ve hükümlülerin çalışmaları veya askeri görevler angarya yasağının istisnasıdır. Ancak çocuk ıslahevlerindeki çocukların zorunlu çalıştırılması yasal olarak kabul edilemez.
24. 1982 Anayasası'nda düzenlenen mülkiyet hakkıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- A) Hiçbir koşulda sınırlandırılamaz.
- B) Kamu yararı gerektiğinde ve kanunda öngörülen durumlarda sınırlandırılabilir. ✓
- C) Yalnızca mal sahibinin rızasıyla devredilebilir.
- D) Yalnızca taşınmaz mallar için geçerlidir.
- E) Yalnızca kişisel mülkler için geçerlidir.
Mülkiyet hakkı kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlandırılabilir. Kamulaştırma bunun örneklerindendir.
25. 1982 Anayasası'nda devletin doğrudan koruyucu ve destekleyici tedbirler alacağı belirtilen özel gruplar arasında yer almayan kesim hangisidir?
- A) Devlet memurları ✓
- B) Tüketiciler
- C) Sanat ve sanatçılar
- D) Spor ve sporcular
- E) Çocuklar ve gençler
Anayasa'da gençlerin, çocukların, sporcuların, sanatçıların ve tüketicilerin korunmasına dair özel maddeler ve devlet ödevleri yer alırken, devlet memurları için bu nitelikte sosyal ve ekonomik koruma içeren özel bir kollama hükmü bulunmamaktadır.