Genel Tekrar Testi - 10

1. Demir-çelik fabrikaları (Karabük, Ereğli) enerji kaynağı olan hangi maden yatağına yakın kurulmuştur?

• A) Linyit
• B) Petrol
• C) Taş Kömürü ✓
• D) Bor

Demir-çelik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sanayisi yüksek enerji gerektirir. Karabük ve Ereğli fabrikaları, enerji kaynağı olan Zonguldak taş kömürü havzasına yakın kurulmuştur.

2. Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı ile Türkiye'ye hangi ürün taşınmaktadır?

• A) Doğal Gaz
• B) Petrol ✓
• C) Su
• D) Bor

BTC,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Azerbaycan'ın Hazar petrolünü Gürcistan üzerinden Türkiye'nin Ceyhan (Adana) limanına taşıyan stratejik bir petrol boru hattıdır.

3. Aşağıdaki sanayi kuruluşlarından hangisine Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde rastlanmamaktadır?

• A) Çimento fabrikası
• B) Şeker fabrikası ✓
• C) Gübre fabrikası
• D) Petrol rafinerisi

Güneydoğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi'nde Şeker Fabrikası bulunmamaktadır. Şeker pancarı, sulama imkanlarının artmasıyla yeni yeni ekilmeye başlasa da henüz kurulu bir şeker fabrikası yoktur. Bölgede çimento fabrikaları, Mardin Mazıdağı'nda fosfat işleyen gübre fabrikası ve Batman'da petrol rafinerisi bulunmaktadır.

4. Türkiye'de krom madeninin ilk bulunduğu ve en yoğun çıkarıldığı merkez aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Antalya
• B) Muğla
• C) Elazığ ✓
• D) Eskişehir

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ krom yatakları denince akla gelen ilk ve en önemli merkez **Elazığ (Guleman)** dır. (Muğla ve çevresinde de yoğun çıkarım yapılır; Antalya'da ise çıkarılan kromun işlendiği Ferrokrom Tesisleri bulunur.)

5. Türkiye'nin en büyük hidroelektrik santrali hangi barajda yer almaktadır?

• A) Keban Barajı
• B) Atatürk Barajı ✓
• C) Karakaş Barajı
• D) Deriner Barajı

Atatürk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Barajı, Türkiye'nin en büyük hidroelektrik santraline (kurulu güç) sahiptir ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır.

6. Türkiye'nin en büyük enerji santrali (kurulu güç bakımından) hangi türdedir?

• A) Hidroelektrik ✓
• B) Termik
• C) Güneş
• D) Rüzgar

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ en büyük enerji santrali, Atatürk Barajı'nda bulunan hidroelektrik santraldir (HES). Enerji üretiminde önemli bir paya sahiptir.

7. Türkiye'nin ilk petrol kuyusu ve petrolün ilk kez çıkarıldığı merkez aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sakarya
• B) Adıyaman
• C) Batman ✓
• D) Kırklareli

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ petrol ilk kez 1940 yılında Batman ilindeki Raman Dağı (Raman-1 kuyusu) üzerinde bulunmuş ve üretime geçilmiştir.

8. Ülkemizde görülen maden ve enerji kaynaklarından hangisi 1. Jeolojik zamanda meydana gelmiştir?

• A) Taş Kömürü ✓
• B) Linyit
• C) Petrol
• D) Doğalgaz

Taş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kömürü 1. Jeolojik (Paleozoik) zamanda oluşmuştur. Linyit, petrol, tuz ve doğalgaz ise 3. Jeolojik (Tersiyer) zamanda oluşmuştur.

9. Termik santrallerde kullanılan kaynaklar farklılık gösterebilir. Linyit ile çalışan Soma ve Tunçbilek santralleri ile kıyaslandığında; Zonguldak'taki hangi santral yakıt türü bakımından (Taşkömürü) farklıdır?

• A) Soma
• B) Afşin
• C) Tunçbilek
• D) Çatalağzı ✓

Zonguldak'taki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Çatalağzı Termik Santrali yakıt olarak taşkömürü kullanırken; Soma, Tunçbilek ve Afşin-Elbistan santralleri linyit yakıtlıdır.

10. Türkiye'de hem taş kömürü hem de linyit, bor ve tuz yataklarının bir arada bulunması neyin göstergesidir?

• A) Farklı jeolojik zamanlarda oluşmuş arazilerin bir arada bulunduğunun ✓
• B) İklim koşullarının maden oluşumunu tetiklediğinin
• C) Arazinin tamamen geniş ve düzlüklerden oluştuğunun
• D) Ülkemizde hiçbir zaman buzul dönemi yaşanmadığının

Taş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kömürü 1. zaman, linyit/bor/tuz ise 3. zaman ürünüdür. Bunların varlığı Türkiye'nin jeolojik yaşının karmaşık ve çeşitli olduğunu kanıtlar.

11. Artvin il sınırları içerisinde zengin yatakları bulunan ve çıkarımı yapılan maden ikilisi hangisidir?

• A) Altın - Bakır ✓
• B) Altın - Demir
• C) Krom - Bakır
• D) Çinko - Kurşun

Artvin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Murgul) bakır çıkarımında; Artvin (Cerattepe) ise hem bakır hem de altın yataklarıyla ünlüdür.

12. Enerji taşımacılığı yapan aşağıdaki boru hatlarından hangisi taşıdığı kaynak bakımından (Doğal Gaz) diğerlerinden (Petrol) farklıdır?

• A) Mavi Akım ✓
• B) Bakü-Tiflis-Ceyhan
• C) Irak(Kerkük)-Yumurtalık
• D) Ceyhan-Kırıkkale

Mavi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Akım Rusya'dan Türkiye'ye doğal gaz taşıyan bir hattır. Diğerleri ise petrol boru hatlarıdır.

13. Küre (Kastamonu), Maden (Elazığ) ve Ergani (Diyarbakır) gibi merkezlerde ortak olarak çıkarılan ve işletilen maden aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Demir
• B) Bor
• C) Krom
• D) Bakır ✓

Sayılı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ merkezlerin tamamı Türkiye'nin en önemli bakır çıkarım ve işleme sahalarıdır.

14. Artvin-Cerattepe'de çıkarılması planlanan ve çevre tartışmalarıyla gündeme gelen maden rezervi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Altın ✓
• B) Bakır
• C) Krom
• D) Kükürt

Cerattepe‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ mevkiinde özellikle altın ve bakır rezervleri bulunmakta olup, işletilmesi süreci kamuoyunda geniş tartışmalara yol açmıştır.

15. - Paslanmaz çelik üretiminde kullanılır. - Elazığ (Guleman) ve Muğla (Fethiye) en önemli yataklarıdır. - II. Dünya Savaşı sırasında stratejik değeri çok artmıştır. Özellikleri verilen maden hangisidir?

• A) Krom ✓
• B) Bakır
• C) Kükürt
• D) Bor

Krom‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ madeni sanayide çeliğin sertleştirilmesi ve korozyona karşı korunması (paslanmazlık) amacıyla kullanılan stratejik bir madendir.

16. Türkiye'nin yer altı kaynakları ve jeolojik zamanlarla ilgili verilen; I. Taşkömürü 1. Jeolojik zamanda oluşmuştur. II. Linyit ve tuz yatakları 3. Jeolojik zamana aittir. III. Günümüz doğa olayları 4. Jeolojik zaman içindedir. bilgilerinden hangileri doğrudur?

• A) II ve III
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) I, II ve III ✓

Taşkömürü‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1. (Paleozoik), linyit/tuz/petrol 3. (Tersiyer) zamanlarda oluşmuştur. Ege Denizi'nin oluşumu ve insanoğlunun ortaya çıkışı 4. (Kuvaterner) zamandadır.

17. Aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisi kendini yenileyen 'temiz/yenilenebilir' enerji kaynakları arasında yer almaz?

• A) Orman (Biyokütle)
• B) Maden Kömürü ✓
• C) Rüzgar
• D) Güneş

Maden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kömürü (taş kömürü/linyit) bir fosil yakıttır ve kendini kısa sürede yenileyemez. Rüzgar, güneş ve biyokütle yenilenebilir kaynaklardır.

18. Özellikle uçak ve otomobil sanayisinde kullanılan, hafifliğiyle bilinen alüminyumun hammaddesi olan maden hangisidir?

• A) Tungsten
• B) Antimon
• C) Boksit ✓
• D) Krom

Boksit‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ madeni, alüminyum metalinin temel hammaddesidir. Türkiye'de özellikle Seydişehir (Konya) ve Akseki (Antalya) bölgelerinde çıkarılır.

19. Ülkemizin cari açığının temel sebebi olarak aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisinin ithalatı gösterilebilir?

• A) Linyit
• B) Petrol ve Doğalgaz ✓
• C) Su (Hidroelektrik)
• D) Nükleer

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dış ticaret açığının (cari açık) en büyük sebebi, sanayi ve ulaşımda kullanılan petrol ve doğalgazın büyük oranda dışarıdan ithal edilmesidir.

20. Hatay, Çanakkale ve İzmir gibi kıyı şehirlerimizde coğrafi konum özellikleri nedeniyle hangi yenilenebilir enerji kaynağı daha çok ön plana çıkmaktadır?

• A) Dalga
• B) Rüzgar ✓
• C) Biyokütle
• D) Hidroelektrik

Ege‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Güney Marmara ile Akdeniz'in batı kesimleri Türkiye'de rüzgar potansiyelinin en yüksek olduğu alanlardır.

21. Jeolojik yapının karmaşıklığı nedeniyle Türkiye'de maden çeşitliliği fazladır. Buna göre maden çeşitliliği bakımından Türkiye'nin en zengin şehri hangisidir?

• A) Artvin
• B) Kütahya
• C) Elazığ ✓
• D) Samsun

Elazığ,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ maden çeşitliliği ve rezervleri bakımından hem Türkiye'nin hem de dünyanın önemli maden merkezlerinden biri olarak kabul edilir.

22. Lifli bir kristal yapıya sahip olan, erime derecesinin yüksekliği, aşınmaya karşı direnci ve kimyasal dayanıklılığı ile bilinen; itfaiye üniformalarında, araçların fren balata sistemlerinde ve ısı yalıtım levhalarında (eternit) kullanılan maden hangisidir?

• A) Trona
• B) Cıva
• C) Asbest ✓
• D) Kükürt
• E) Barit

Isıya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve sürtünmeye dayanıklı lifli yapısı nedeniyle asbest (amyant) itfaiye giysilerinde ve fren balatalarında kullanılır. Bursa, İskenderun, Sivas ve Muğla önemli yataklarındandır.

23. Türkiye'de elektrik üretimi gerçekleştiren bazı önemli termik santraller şunlardır: • Muğla - Yatağan Santrali • Kahramanmaraş - Afşin-Elbistan Santrali • Zonguldak - Çatalağzı Santrali • Kırklareli - Hamitabat Santrali Bu elektrik santrallerinin tamamı için geçerli olan ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Elektrik üretiminde linyit kömürü kullanmaları
• B) Taş kömürünün yakılmasıyla elde edilen ısı enerjisiyle çalışmaları
• C) Kullandıkları enerji ham maddelerinin tamamen ithal (dış kaynaklı) olması
• D) Tükettikleri enerji kaynaklarının tamamının fosil (yenilenemeyen) kökenli olması ✓
• E) Kuruluş yeri seçiminde deniz yolu ulaşımı ve liman imkanlarının belirleyici olması

Yatağan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Afşin-Elbistan linyitle, Çatalağzı taş kömürüyle, Hamitabat ise doğal gazla çalışır. Bunlar farklı enerji kaynakları olmakla birlikte tamamı fosil (yenilenemeyen) kökenlidir.

24. Azerbaycan'ın Şah Deniz-2 sahasından üretilen doğalgazı Gürcistan sınırından (Ardahan-Posof) alarak Anadolu boyunca 20 ilden geçiren ve Yunanistan sınırında (Edirne-İpsala) son bularak Avrupa ülkelerine ulaştırmayı amaçlayan uluslararası doğalgaz boru hattı projesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mavi Akım Doğalgaz Boru Hattı
• B) Türk Akımı (TurkStream) Doğalgaz Boru Hattı
• C) Doğu Anadolu Doğalgaz Ana İletim Hattı (İran-Türkiye)
• D) Bakü - Tiflis - Ceyhan (BTC) Petrol Boru Hattı
• E) Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı (TANAP) ✓

TANAP‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı), Azerbaycan doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşır. Gürcistan sınırında Ardahan Posof'tan giriş yapıp Türkiye'yi boydan boya geçerek Edirne İpsala'da TAP (Trans Adriyatik Boru Hattı) ile birleşir. Bakü-Tiflis-Ceyhan ise bir petrol boru hattıdır.

25. Türkiye'de elektrik enerjisi üreten bazı termik ve hidroelektrik santraller ile bulundukları iller verilmiştir: I. Çayırhan Santrali (Ankara) II. Karakaya Barajı ve Santrali (Diyarbakır/Elazığ) III. Ovaakça Termik Santrali (Bursa) Bu tesislerde elektrik üretmek amacıyla kullanılan birincil enerji kaynakları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

• A) Linyit - Su gücü - Doğal gaz ✓
• B) Linyit - Jeotermal - Doğal gaz
• C) Petrol - Su gücü - Linyit
• D) Jeotermal - Petrol - Linyit
• E) Su gücü - Linyit - Rüzgâr

Çayırhan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Termik Santrali linyit kömürü ile çalışır (I). Karakaya Barajı ve Santrali Fırat Nehri üzerinde yer alan bir hidroelektrik (su gücü) santralidir (II). Ovaakça Termik Santrali ise ithal doğal gaz ile çalışan önemli bir elektrik santralidir (III). Doğru sıralama Linyit - Su gücü - Doğal gaz şeklindedir.