Sanayi ve Endüstri 3

1. Türkiye'nin en büyük sanayi hamlelerinden olan kağıt fabrikalarının (SEKA) yer seçiminde ve işletilmesinde en önemli kriter su ve orman varlığıdır. Buna göre, aşağıdaki merkezlerin hangisinde su ve hammadde kısıtlılığı nedeniyle bir kâğıt fabrikasının bulunması coğrafi olarak beklenmez?

• A) Giresun (Aksu)
• B) Muğla (Dalaman)
• C) Şanlıurfa (Harran) ✓
• D) Zonguldak (Çaycuma)

Kâğıt‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sanayisi devasa miktarda selüloz (odun/orman) ve üretim aşamasında tonlarca temiz su ister. Giresun, Muğla ve Zonguldak gür orman kuşağında ve su kenarındadır. Şanlıurfa ise yarı kurak iklimi ve cılız bitki örtüsü (bozkır) nedeniyle kâğıt sanayisine tamamen elverişsizdir.

2. Büyükbaş hayvancılığın ve et/süt üretiminin en yoğun olduğu Erzurum-Kars çevresi ile büyük tüketim pazarlarının kalbi olan İstanbul, Kocaeli, Bursa çevrelerinde et ve süt kombinalarının yoğunlaşması sırasıyla hangi sanayi yer seçimi kriterlerine örnektir?

• A) Enerji Kaynağı - İş Gücü
• B) Hammaddeye Yakınlık - Pazara Yakınlık ✓
• C) Pazara Yakınlık - Sermaye
• D) Ulaşım - Askeri Güvenlik

Erzurum-Kars'ta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ meralardan dolayı ham hayvansal ürün bol olduğundan tesislerin orada kurulması 'hammaddeye yakınlık' ile açıklanır. İstanbul ve çevresinde ise hayvancılık azdır ancak milyonlarca tüketicinin bulunması, et ve süt ürünlerinin bozulmadan hızlıca satılmasını gerektirir; bu da 'pazara yakınlık' ilkesidir.

3. Türkiye'de demiryolu ulaşım ağlarının kalbinde yer alan, TCDD'nin lokomotif, yük ve yolcu vagonu ihtiyacını karşılayan asli raylı sistemler sanayi üsleri (TÜRASAŞ) hangi illerimizde kümelenmiştir?

• A) Eskişehir, Sivas ve Sakarya ✓
• B) Antalya, Muğla ve Aydın
• C) Trabzon, Rize ve Artvin
• D) Diyarbakır, Mardin ve Van

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ raylı sistemler ve lokomotif/vagon sanayisi demiryolu kavşak noktalarında gelişmiştir. Eskişehir (lokomotif), Sivas (yük vagonu) ve Sakarya (yolcu vagonu/elektrikli tren) bu alandaki devlete ve sektöre ait en büyük üretim üsleridir.

4. Tütün, nem dengesini koruması gereken ve toplandıktan sonra kalitesini kaybetmemesi için işleme tesislerine yakın olması avantaj sağlayan bir ürünüdür. Buna göre, aşağıdaki illerimizin hangisinde sigara ve tütün işleme endüstrisine ait aktif bir fabrika bulunmamaktadır?

• A) Samsun
• B) İzmir
• C) Manisa
• D) Antalya ✓

Samsun,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İzmir (Torbalı) ve Manisa (Akhisar) Türkiye'nin en köklü tütün üretim ve sigara endüstrisi merkezleridir. Antalya'da ise tütün odaklı aktif bir sigara sanayi kompleksi bulunmaz; kent turizm ve tarım odaklıdır.

5. Cumhuriyetin ilk yıllarında, ithal kumaş bağımlılığını bitirmek amacıyla Nazilli ve Ereğli gibi merkezlerde kurulan, pamuklu dokuma sanayisinin tarihsel öncüleri olan tesislerin genel adı nedir?

• A) SEKA Fabrikaları
• B) Sümerbank Basma ve Dokuma Fabrikaları ✓
• C) Karabük Demir Çelik
• D) Şeker Fabrikaları Tesisleri

Atatürk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ döneminde kurulan Sümerbank bünyesindeki Nazilli Pamuklu Dokuma ve Ereğli tekstil fabrikaları, yerli pamuğu işleyerek Türk halkının giyim ihtiyacını karşılayan, entegre tekstil sanayisinin ilk ve en prestijli tarihsel adımlarıdır.

6. Bir imalat sanayi tesisinin kuruluş yeri fizibilitesi yapılırken aşağıdakilerden hangisi en az öncelikli kriterdir?

• A) Pazara yakınlık
• B) Bölgenin turizm potansiyeli ✓
• C) Ulaşım ve enerji kolaylığı
• D) Hammaddeye yakınlık

Fabrika‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ lokasyonu seçilirken hammadde, lojistik (liman, tren hattı), enerji ve pazar payı hayati önem taşır; bölgenin turistik değeri sanayi yatırımlarında ön koşul değildir.

7. Kağıt, kereste, kereste hammaddesi ve sunta gibi orman ürünleri sanayisi hammaddeye yakın kurulur. Buna göre aşağıdaki illerin hangisinde orman endüstrisinin gelişmesi beklenemez?

• A) Sinop
• B) Düzce
• C) Çankırı ✓
• D) Kastamonu

Sinop,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Düzce ve Kastamonu orman stokları gür olan Batı Karadeniz illeridir. Çankırı ise İç Anadolu karasallığında step florasına sahip olduğundan orman sanayisini besleyecek hammaddeye sahip değildir.

8. Türkiye ekonomisinde dış ticaret açığının kapatılması ve döviz dengesinin korunması adına aşağıdakilerden hangisi doğrudan bir çözüm üretmez?

• A) Yüksek katma değerli teknolojik ürünlerin ihracatını artırmak
• B) Enerjide dışa bağımlılığı azaltmak için yerli ve alternatif kaynaklara yönelmek
• C) Turizm gelirlerini artırarak hizmet ihracatını desteklemek
• D) Gıda ürünlerinin ithalatını artırarak iç piyasada fiyatları düşürmek ✓

Gıda‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ veya endüstriyel emtiaların dışarıdan ithal edilmesi doğrudan döviz çıkışına neden olur ve ticaret açığını büyütür. Açığı kapatmak için ihracat tırmandırılmalı veya enerjide yerli üretime geçilmelidir.

9. Elazığ'da faal olan Ferrokrom Metalürji Tesisleri'nin yer seçimi kriteri aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

• A) Pazara yakınlık
• B) Hammaddeye yakınlık ✓
• C) Liman ulaşımı
• D) Doğal gaz enerji hattı

Elazığ‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Guleman), Türkiye'nin en zengin ve yüksek tenörlü krom yataklarını barındırır. Cevheri işleyen ferrokrom tesisleri de nakliye maliyetini düşürmek için hammadde kaynağına yakın buraya kurulmuştur.

10. İç Anadolu Bölgesi'nin sanayi aksını oluşturan Konya, Kayseri ve Ankara kentlerinde son yıllarda en hızlı büyüme kaydeden lokomotif sanayi kolları hangileridir?

• A) Makine ve Gıda Sanayisi ✓
• B) Petrokimya rafinajı
• C) Ağır Demir-Çelik
• D) Kağıt ve Selüloz Sanayisi

Konya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (tarım makineleri, unlu mamuller), Kayseri (mobilya, gıda entegreleri) ve Ankara (savunma, iş makineleri) imalat ve gıda alanında İç Anadolu'nun en hızlı endüstrileşen merkezleridir.

11. Aşağıdaki ağır sanayi kuruluşlarından hangisinin yer seçimi kriteri, hammadde veya enerji kaynaklarına değil, tamamen 'ulaşım ve liman' avantajlarına dayanmaktadır?

• A) İskenderun Demir Çelik Fabrikası ✓
• B) Konya Şeker Fabrikası
• C) Çorum Tuğla Fabrikası
• D) Seydişehir Alüminyum Tesisleri

İskenderun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çevresinde ne demir madeni ne de taş kömürü çıkar; fakat İskenderun Limanı deniz yoluyla gelen hammadde ve yakıtı karşılamak, mamul maddeyi ihraç etmek için ideal bir ulaşım matrahı sunar.

12. Yünlü dokuma ve halı endüstrisi, hammadde girdisi olarak küçükbaş hayvancılığa (yapağı) endekslidir. Buna göre, aşağıdaki merkezlerin hangisinde halı dokumacılığı gelişmiş bir sanayi kolu değildir?

• A) Bartın ✓
• B) Hereke
• C) Isparta
• D) Uşak

Hereke,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Isparta ve Uşak el ve makine halıcılığında dünyaca ünlü endüstriyel veya geleneksel üslerdir. Bartın ise küçükbaş yün potansiyelinin düşüklüğü nedeniyle bu sektörel gelişime sahip değildir.

13. Gümrük muafiyetleri, vergi kolaylıkları ve lojistik avantajlarla doğrudan ihracata yönelik üretim yapılan resmi serbest ticaret bölgeleri, aşağıdaki illerimizin hangisinde yer almaz?

• A) Kayseri
• B) Karaman ✓
• C) Mersin
• D) Samsun

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dış ticareti ve ihracatı artırmak amacıyla kurulan 19 serbest bölgeden bazıları kıyı lojistiğine sahip Mersin ve Samsun'da, bir diğeri ise iç bölge ticaret hacmi gelişmiş olan Kayseri'de yer alır. Ancak Karaman il sınırları içerisinde Ticaret Bakanlığı mevzuatına tabi yasal olarak ilan edilmiş aktif bir resmi serbest ticaret bölgesi bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

14. Tütün endüstrisi ve sigara fabrikaları genellikle hammaddeye yakın tütün ekim alanlarında veya büyük ulaşım/pazar merkezlerinde kurulur. Buna göre aşağıdaki illerin hangisinde sigara fabrikası bulunmaz?

• A) İzmir
• B) Samsun
• C) Manisa
• D) Artvin ✓

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ aktif sigara fabrikaları İzmir, Manisa, Samsun, Tokat, Bitlis ve İstanbul illerinde yer almaktadır. Her mevsim yağışlı nemli iklime sahip olan Artvin'de tütün tarımı yapılmadığı gibi sigara fabrikası da bulunmaz. 💡 ÖSYM Püf Noktası: Sigara fabrikalarının bulunduğu başlıca iller hammadde ve pazar imkanları dikkate alınarak kurulmuştur (İzmir, Manisa, Samsun, Tokat, Bitlis, İstanbul).

15. Endüstriyel imalatta randıman ve ürün kalitesini belirleyen 'nitelikli iş gücü' parametresinin artması doğrudan aşağıdaki faktörlerin hangisine bağlıdır?

• A) Yeraltı hammadde çıkarım hızına
• B) Eğitim ve mesleki teknik eğitim kalitesine ✓
• C) Bölgesel turizm gelirlerine
• D) Demografik doğum oranlarına

Nitelikli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (kalifiye) eleman, endüstrinin ihtiyaç duyduğu teknik donanıma sahip iş gücüdür. Bu iş gücü potansiyeli sadece mesleki teknik liseler, enstitüler ve üniversitelerin eğitim kalitesiyle tırmandırılabilir.

16. Yasal mevzuat çerçevesinde kurulan 'Serbest Ticaret Bölgeleri'nin faaliyet alanları ve işleyişleri düşünüldüğünde, hangisi bu alanların kuruluş amaçlarından biri değildir?

• A) Dış ticaret gelirlerini ve yabancı sermayeyi artırmak
• B) İhracata dönük faaliyetleri teşvik etmek
• C) Yeni iş imkânları ile istihdama katkı sağlamak
• D) Ülke içindeki sanayi ürünlerinin iç tüketimdeki payını azaltmak ✓

Serbest‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bölgeler dış ticareti, gümrüksüz imalatı ve ülkeye döviz girdisi sağlamayı amaçlar; yerli iç piyasadaki tüketim oranlarını düşürmek veya iç ticareti baltalamak gibi bir misyonları yoktur.

17. Türkiye'nin dış ticaret istatistikleri analiz edildiğinde, hem yıllık ithalat faturamızda hem de ihracat bilançomuzda geleneksel olarak ilk 5 ülke arasında yer alan en dengeli ticari ortak çifti hangisidir?

• A) Çin ve Rusya
• B) Almanya ve ABD ✓
• C) Irak ve İngiltere
• D) Yunanistan ve Suriye

Rusya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Çin'e karşı büyük dış ticaret açığı (ithalat ağırlıklı) veririz. Almanya ve ABD ise endüstriyel makine, otomotiv ve kimya emtialarında hem alımda hem satımda en dengeli iki büyük ticaret partnerimizdir.

18. Deniz yolu ulaştırmasında boğaz transit geçiş koridoru üzerinde olmasına karşın, art bölgesindeki (hinterlant) karayolu ağlarına sapa kalması nedeniyle imalat sanayisi yeterince gelişemeyen ilimiz hangisidir?

• A) Kocaeli
• B) İzmir
• C) Gaziantep
• D) Çanakkale ✓

Çanakkale,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ boğaz transit lojistiğinin kalbinde olsa da ana tüketim akslarına bağlayan kara ulaşım yollarının sapa kalması nedeniyle İzmit veya Bursa ölçeğinde bir sanayi büyümesine ulaşamamıştır.

19. Türkiye fiziki ve askeri coğrafyasında deniz yolu araçları imalatına, büyük tonajlı gemi yapımı ve bakımına (Tersane endüstrisine) yön veren kilit merkezler hangi seçenekte birlikte verilmiştir?

• A) Pendik - Gölcük - Tuzla ✓
• B) Alanya - Taşucu - Mersin
• C) Çanakkale - İzmir - Antalya
• D) Zonguldak - Sinop - Hopa

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ askeri ve sivil tersane inşa sanayisinin (gemi metalürjisinin) devasa kapasiteli ana üsleri İstanbul Tuzla-Pendik koridoru ile Kocaeli Gölcük askeri deniz limanı hattında toplanmıştır.

20. Milli savunma ve yüksek teknoloji havacılık stratejileri doğrultusunda, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ/TAI) ana yerleşkesi ve üretim hangarları hangi ilimizdedir?

• A) Eskişehir
• B) Ankara ✓
• C) İstanbul
• D) Kocaeli

Ankara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Kahramankazan ilçesi sahası), havacılık, jet uçak gövde imalatı, insansız hava araçları ve uydu teknolojileri üreten devasa TUSAŞ tesisleriyle havacılık sanayimizin kalbidir.

21. Aşağıdaki ağır metalürji tesislerinden hangisinin coğrafi lokasyon seçimi, hammadde ocaklarına yakınlığa göre değil, doğrudan 'enerji kaynağına yakınlık' ilkesine göre belirlenmiştir?

• A) İskenderun Demir Çelik
• B) Karabük Demir Çelik ✓
• C) Sivas Demir Çelik
• D) İzmir Demir Çelik

Karabük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Ereğli (ERDEMİR) tesisleri demir yataklarından uzaktır. Buraya kurulmalarının yegane coğrafi nedeni, demiri eritecek yüksek ısı kalorisini veren taş kömürünün sadece bu bölgede (Zonguldak karbon havzasında) çıkarılmasıdır.

22. Aşağıda verilen imalat sanayi kollarından hangisi, hammadde girdisinin bozulabilir olmamasından ötürü 'hammaddeye yakınlık' ilkesine en az bağımlılık gösterir?

• A) Şeker fabrikaları
• B) Konserve fabrikaları
• C) Hazır Giyim ve Konfeksiyon sanayisi ✓
• D) Çay fabrikaları

Pancar,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yaş sebze ve taze çay yaprağı hızla bozulan hassas hammaddelerdir. Ancak hazır giyimde kullanılan dokunmuş kumaş bozulmaz; bu yüzden sektör pamuk tarlasına değil, iş gücü ve pazarın devasa olduğu İstanbul'a kurulur.

23. Endüstri kolları kullandıkları ana girdilere göre ayrıldığında, aşağıdaki sanayi dallarından hangisinin üretim altyapısı 'toprağa dayalı mineral kayaçlara' bağımlı değildir?

• A) Düz Cam sanayisi
• B) Porselen ve Seramik sanayisi
• C) Petrokimya sanayisi ✓
• D) Çimento ve klinker üretimi

Cam‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (silis kumu), seramik (kil/kaolin) ve çimento (kalker/kil) doğrudan toprağa dayalı mineral kayaçları işler. Petrokimya ise yer kabuğunun altındaki organik kökenli fosil yakıtların (petrol, doğalgaz) rafinajına dayalı bir kimya koludur.

24. Otomotiv ana sanayisinde küresel markaların binek araç, zırhlı askeri araç ve modern traktör fabrikalarına ev sahipliği yapan ulaştırma kavşağı şehrimiz hangisidir?

• A) Kocaeli
• B) Yozgat
• C) Sakarya ✓
• D) Eskişehir

Sakarya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Adapazarı), transit demiryolu ve otoban koridorlarının kalbinde yer alan stratejik konumuyla Toyota, Otokar ve Türk Traktör gibi devasa sanayi komplekslerini barındıran önemli bir otomotiv üssüdür.