Genel Tekrar Testi - 123

1. İç Anadolu Bölgesi'nde Konya Bölümü ile Yukarı Kızılırmak Bölümü iklim ve tarım özellikleri bakımından karşılaştırıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Konya Bölümü daha yüksek ve soğuk olduğundan tahıl tarımı bu bölümde daha kısıtlıdır.
• B) Her iki bölümde de aynı ürünler yetiştirilmekte; aralarında herhangi bir farklılık bulunmamaktadır.
• C) İki bölüm arasındaki tek fark, Yukarı Kızılırmak'ta meyve bahçelerinin daha yaygın olmasıdır.
• D) Yukarı Kızılırmak Bölümü, rakımı daha yüksek ve yağışı görece daha fazla olduğundan bitki örtüsü ve tarım deseni farklılaşmakta; Konya Bölümü ise daha düz ve kurak olup tahıl ve şeker pancarında öne çıkmaktadır. ✓
• E) Konya Bölümü daha nemli olduğundan fındık ve çay yetiştiriciliğine elverişlidir.

Yukarı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kızılırmak Bölümü (Sivas, Kayseri çevresi) İç Anadolu'nun doğusunda, daha yüksek rakımlı ve karasallığın daha belirgin olduğu bir kesimdir; görece daha fazla yağış alması bazı bölgelerinde farklı tarım pratiklerine yol açar. Konya Bölümü ise Türkiye'nin en geniş düzlüklerini barındıran, yağışı kısıtlı ama sulamanın geliştiği bir bölümdür; tahıl (buğday, arpa) ve şeker pancarı tarımında ülke genelinde önemli bir yere sahiptir. Diğer seçenekler coğrafi gerçeklerle çelişmektedir.

2. Türkiye'de orman varlığı bölgesel düzeyde incelendiğinde, orman oranının en yüksek olduğu bölge ile en düşük olduğu bölgenin doğru eşleştirildiği ve bu farkın temel nedeni açısından doğru bir açıklamanın yer aldığı seçenek hangisidir?

• A) En yüksek: Doğu Anadolu – En düşük: Güneydoğu Anadolu; çünkü Doğu Anadolu'da yüksek yağış ve nemli koşullar hâkimdir.
• B) En yüksek: Akdeniz – En düşük: İç Anadolu; çünkü Akdeniz iklimi orman için idealdir.
• C) En yüksek: Karadeniz – En düşük: İç Anadolu; çünkü İç Anadolu'da yağış yetersizliği stepi doğurur ancak Güneydoğu daha kuraktır.
• D) En yüksek: Karadeniz – En düşük: Güneydoğu Anadolu; çünkü Karadeniz yıl boyunca bol yağış alırken Güneydoğu Anadolu kurak ve düzdür. ✓
• E) En yüksek: Ege – En düşük: Doğu Anadolu; çünkü Ege kıyılarında yıl boyu yağış devam eder.

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi, yıl boyunca bol ve düzenli yağış aldığı için Türkiye'nin en yüksek orman örtüsüne sahip bölgesidir. Güneydoğu Anadolu ise kurak ve yarı kurak iklim koşulları, düz topografya ve insan tahribatı nedeniyle orman oranının en düşük olduğu bölgedir. Bu durum hem iklimsel hem de topografik faktörlerin doğal bitki örtüsünü belirlemesinin somut bir örneğidir. B şıkkı bu ilişkiyi en doğru biçimde açıklamaktadır.

3. Türkiye'nin bölgelerine göre ulaşım ağı ve nüfus dağılımı birlikte değerlendirildiğinde, ulaşım ağının en sık ve nüfusun en yoğun olduğu bölge ile ulaşım ağının en seyrek ve nüfusun en az yoğun olduğu bölge arasındaki farkı açıklayan temel faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Topografik engeller ve iklimin ulaşım altyapısı kurulumunu zorlaştırması
• B) Denize yakınlık ve liman olanaklarının ulaşım ve ticareti kolaylaştırması
• C) Kentleşme düzeyi ve büyük şehirlerin çekim etkisi
• D) Tarihsel süreçte ekonomik faaliyetlerin ve sanayinin bölgesel yoğunlaşması
• E) Bölgeler arasındaki dil farklılıklarının ulaşım ağı planlamasını olumsuz etkilemesi ✓

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ulaşım ağının yoğunluğu ve nüfus dağılımı; topografya, iklim, ekonomik gelişmişlik, tarihsel birikim, denize erişim ve kentleşme gibi faktörlere bağlıdır. Bölgeler arası dil farklılıkları ise ulaşım ağı planlaması veya nüfus dağılımını doğrudan etkileyen bilimsel olarak tanımlanmış bir coğrafi faktör değildir. Bu nedenle D şıkkı, sorulan farkı açıklayan faktörler arasında yer almaz.

4. Doğu Anadolu Bölgesi'nin ekonomik kalkınma açısından diğer bölgelerin gerisinde kalmasında etkili olan faktörler bütüncül olarak değerlendirildiğinde, aşağıdaki yorumlardan hangisi en kapsamlı ve doğru açıklamayı sunmaktadır?

• A) Devlet yatırımlarının bilinçli biçimde bölgeden uzak tutulması tek belirleyici nedendir.
• B) Bölge, tüm doğal kaynakları bakımından zengin olmasına karşın uluslararası yatırımcı ilgisizliği nedeniyle geri kalmıştır.
• C) Sert iklim, engebeli arazi, ulaşım güçlükleri, sermaye yetersizliği ve nitelikli iş gücü eksikliği gibi birbirini besleyen çok faktörlü bir geri kalmışlık döngüsü bölgenin kalkınmasını yavaşlatmaktadır. ✓
• D) Bölgenin doğal kaynak açısından son derece yoksul olması tek başına kalkınmayı engellemektedir.
• E) Bölge halkının tarım dışı faaliyetlere ilgi duymaması yapısal bir engel oluşturmaktadır.

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu'nun kalkınma sorununu tek bir faktöre bağlamak analitik açıdan yetersiz kalır. Gerçekte burada birbiriyle bağlantılı bir yapısal sorunlar bütünü söz konusudur: Yüksek irtifa ve sert kış koşulları tarım süresini kısaltır, engebeli arazi ulaşımı ve yatırımı pahalılaştırır, tarihsel süreçte oluşan sermaye yetersizliği ve nitelikli iş gücü eksikliği sanayi gelişimini frenler, bu durum göçe yol açarak beyin ve iş gücü kaybını pekiştirir. Bu kısır döngüyü en kapsamlı biçimde B şıkkı açıklamaktadır. A, C, D ve E şıklarındaki tek nedenli veya gerçek dışı açıklamalar analitik olarak yetersizdir.

5. Türkiye'de Akdeniz iklimi aşağıdaki bölgelerin hangisinde görülür?

• A) Karadeniz Bölgesi
• B) İç Anadolu Bölgesi
• C) Doğu Anadolu Bölgesi
• D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
• E) Akdeniz Bölgesi ✓

Akdeniz iklimi, Akdeniz Bölgesi'nde ve Ege'nin kıyı kesimlerinde görülür.