Genel Tekrar Testi - 15
Aşağıdakilerden hangisi kır yerleşmelerinin özelliklerinden biri değildir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdakilerden hangisi kır yerleşmelerinin özelliklerinden biri değildir?
- A) Tarım ve hayvancılık ön plandadır
- B) Nüfus 10 binin altındadır
- C) Nüfus artışının temel nedeni dışarıdan alınan göçlerdir ✓
- D) Konut malzemesi çevreden temin edilir
Kır yerleşmeleri dışarıdan göç almaz, aksine genellikle şehirlere göç verir. Nüfus artışı doğal artış (doğum) yoluyla olur.
2. Sanayi ve hizmet sektöründe çalışanların fazla olduğu yerlerde nüfusun genel özelliklerinin belirlenmesinde doğal çevre koşullarının etkisi azdır. Buna göre aşağıdakilerden hangisinin nüfuslanması üzerinde doğal çevre etkisi daha fazladır?
- A) İstanbul
- B) Ankara
- C) Giresun ✓
- D) İzmit
İstanbul, Ankara, İzmit ve Karabük sanayileşmiş şehirlerdir. Giresun ise tarıma dayalı ekonomisi ve engebeli arazisiyle doğal çevre koşullarının nüfus üzerinde en etkili olduğu ilimizdir.
3. Aşağıdaki kentlerden hangisinin aritmetik nüfus yoğunluğu ile fizyolojik nüfus yoğunluğu arasında fark daha azdır?
- A) Tunceli
- B) Sinop
- C) Bayburt
- D) Şanlıurfa ✓
Farkın az olması için arazinin düz ve tarım alanlarının geniş olması gerekir (Tarım Alanı ≈ Toplam Alan). Şanlıurfa, geniş ovaları ve düz yapısıyla bu farkın en az olduğu ildir. Diğerleri dağlıktır.
4. Aşağıdakilerden hangisi dış göçün sonuçlarından biri değildir?
- A) Uluslararası ekonomik, siyasal bağlar kuvvetlenir
- B) Okur-yazar oranı yükselir ✓
- C) Kültürel sorunlar ortaya çıkar
- D) Göç alan ülkede işsizlik sorunu ortaya çıkar
Dış göçün, göç veren veya alan ülkedeki okur-yazar oranını doğrudan yükseltici bir etkisi yoktur. Bu eğitim politikalarıyla ilgilidir.
5. Türkiye'nin en fazla nüfusa sahip şehri hangisidir?
- A) Ankara
- B) İzmir
- C) İstanbul ✓
- D) Bursa
İstanbul, 15 milyonun üzerindeki nüfusuyla Türkiye'nin en kalabalık şehri ve ekonomik merkezi konumundadır.
6. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin nüfus ve yerleşme özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının üstündedir.
- B) Nüfus daha çok Güneydoğu Torosların eteklerinde toplanmıştır.
- C) Halkın büyük bölümü kentlerde yaşamaktadır.
- D) Kırsal kesimlerde dağınık yerleşmeler yaygındır. ✓
Güneydoğu Anadolu'da kırsal yerleşmelerde 'toplu yerleşme' hakimdir (su azlığı ve düz arazi nedeniyle). Dağınık yerleşme Karadeniz'e özgüdür.
7. Karadeniz Bölgesi'nde kişi başına düşen milli gelirin azalması, yeni iş olanaklarının sağlanamayışı; I. Tarım olanaklarının azalmasına, II. Sanayinin gelişmeyişine, III. Ulaşımın güçleşmesine, IV. Bölge dışına göç yaşanmasına, V. Dış turizmin artması gibi özelliklerden hangisine neden olduğu söylenebilir?
- A) I
- B) II
- C) III
- D) IV ✓
Ekonomik imkansızlıklar doğrudan göçe (IV) neden olur.
8. Aşağıda verilenlerden hangisi Türkiye'de nüfus artış hızını azaltan faktörler arasında yer almamaktadır?
- A) Şehirleşme hızının artması
- B) Eğitim seviyesinin yükselmesi
- C) Sağlık hizmetlerinin gelişmesi ✓
- D) Aile planlamasının benimsenmesi
Sağlık hizmetlerinin gelişmesi, bebek ölümlerinin azalmasına ve ortalama yaşam süresinin uzamasına neden olduğu için nüfus artış hızını azaltmaz, aksine artırıcı etki yapabilir (ya da korur). Diğerleri doğum oranlarını düşürür.
9. Türkiye’nin nüfus yapısı ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır (gerçeği yansıtmaz)?
- A) Kent nüfusu kırsal nüfustan çok daha fazladır.
- B) Nüfusun ikiye katlanma süresi giderek kısalmaktadır. ✓
- C) Doğum oranları geçmiş yıllara göre azalmıştır.
- D) Türkiye nüfusu hızla yaşlanma eğilimindedir.
Nüfus artış hızı düştüğü için bir ülkenin nüfusunun ikiye katlanma süresi kısalmaz, aksine uzar. Türkiye'de de bu süre uzamaktadır.
10. Türkiye’de görülen nüfus özellikleri aşağıdakilerden hangisinde yanlış olarak verilmiştir?
- A) Sanayi sebebiyle Marmara bölgesi en fazla göç alan yerdir.
- B) Ülkemizin nüfusu genelde kıyı kesimlerde toplanmıştır.
- C) Kuraklık sebebiyle Tuz Gölü çevresi az nüfuslanmıştır.
- D) Türkiye’de ilk nüfus sayımı II. Mahmut zamanında yapılmıştır. ✓
Osmanlı döneminde 1831'de II. Mahmut tarafından sayım yapılmış olsa da, Türkiye Cumhuriyeti'ndeki ilk modern ve kapsamlı nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır.
11. Aşağıda verilen kırsal yerleşmelerden hangisi hayvancılık faaliyetleri için kullanılan karakteristik bir 'geçici' yerleşmedir?
- A) Ağıl ✓
- B) Mahalle
- C) Divan
- D) Çiftlik
Ağıl, genellikle küçükbaş hayvanların gece barınması için taş veya çalılarla çevrilmiş, mevsimlik kullanılan geçici bir yerleşmedir.
12. Aşağıda verilen kırsal yerleşme türlerinden hangisi hayvancılık veya dinlenme amacıyla kullanılan 'geçici' yerleşmedir?
- A) Çiftlik
- B) Yayla ✓
- C) Mahalle
- D) Divan
Mahalle, Divan ve Çiftlik kalıcı köy altı yerleşmeleridir. Yayla ise yaz dönemlerinde mevsimlik olarak kullanılan geçici bir yerleşmedir.
13. - Samsun-Bolu-İstanbul üçgeni içindedir. - Devamlı bir yerleşmedir. - Batı Karadeniz'de yaygındır. Yukarıda özellikleri verilen köy altı yerleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Divan ✓
- B) Dalyan
- C) Yayla
- D) Mezra
Divan yerleşmeleri, genellikle Batı Karadeniz'de (Samsun, Bolu, İstanbul hattı) görülen ve birkaç mahallenin birleşmesiyle oluşan kalıcı yerleşmelerdir.
14. 2019 yılı TÜİK verilerine göre Türkiye'nin yaklaşık toplam nüfusu ne kadardır?
- A) 80 Milyon
- B) 85 Milyon
- C) 83 Milyon ✓
- D) 87 Milyon
2019 yılı itibariyle Türkiye'nin nüfusu yaklaşık 83 milyon (83.154.997) olarak kayıtlara geçmiştir.
15. Hayvancılık faaliyetleri için kullanılan ve mevsimlik göçlerle çıkılan, Türkiye'nin en yaygın 'geçici' köy altı yerleşmesi hangisidir?
- A) Mahalle
- B) Mezra
- C) Yayla ✓
- D) Çiftlik
Yaylalar, Türkiye'de en yaygın görülen, yazın hayvancılık veya dinlenme amacıyla çıkılan geçici yerleşmelerdir.
16. Aşağıda verilen kırsal yerleşmelerden hangisi hayvancılık faaliyetleri için kullanılan geçici yerleşmeler arasında yer alır?
- A) Divan
- B) Mezra
- C) Kom ✓
- D) Mahalle
Kom yerleşmeleri, genellikle Doğu Anadolu'da hayvancılık amacıyla kullanılan geçici (mevsimlik) köy altı yerleşmeleridir.
17. Aşağıdaki yerleşme türlerinden hangisi, pazar olanaklarına yakınlık ve ticari avantajlar nedeniyle genellikle büyükşehirlerin çevresinde yoğunlaşmıştır?
- A) Çiftlik ✓
- B) Mezra
- C) Dam
- D) Mahalle
Çiftlikler, modern tarım ve hayvancılığın yapıldığı, şehirlerin gıda ihtiyacını karşılamak için genellikle ulaşımı kolay ve pazara yakın yerlerde kurulan yerleşmelerdir.
18. Aşağıda verilen kırsal yerleşim türlerinden hangisi yerleşme süreleri bakımından 'geçici' değildir?
- A) Kom
- B) Yayla
- C) Mahalle ✓
- D) Ağıl
Yayla, Kom ve Ağıl hayvancılık faaliyetleri için kullanılan geçici (mevsimlik) yerleşmelerken; Mahalleler yıl boyu kalınan kalıcı yerleşmelerdir.
19. Aşağıda verilen köyaltı yerleşmelerden hangisi geçicidir?
- A) Divan
- B) Çiftlik
- C) Kom ✓
- D) Mahalle
Mahalle, Divan, Mezra ve Çiftlik kalıcı köyaltı yerleşmeleridir. Kom, Yayla, Ağıl, Dam, Oba ve Dalyan ise geçici yerleşmelerdir.
20. Doğal nüfus artış hızı, bir ülkedeki doğum ve ölüm oranları arasındaki farkı gösterirken; gerçek nüfus artış hızı, bu farka göçlerin (iç ve dış göçler) eklenmesiyle oluşan fiili artışı ifade eder. İki farklı şehrin nüfus artış verilerine göre; - A Şehri: Doğal nüfus artış hızı yüksek olmasına karşın, gerçek nüfus artış hızı oldukça düşüktür. - B Şehri: Doğal nüfus artış hızı düşük olmasına karşın, gerçek nüfus artış hızı son derece yüksektir. Buna göre, sadece bu veriler dikkate alındığında söz konusu iki şehir hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine kesin olarak ulaşılabilir?
- A) A şehrindeki doğum oranları B şehrine göre daha düşük seviyededir.
- B) B şehrinde tarımsal nüfus oranı sanayi sektöründen daha fazladır.
- C) A şehrinin kilometrekareye düşen insan sayısı (nüfus yoğunluğu) daha fazladır.
- D) A şehrindeki sanayi faaliyetleri ve ekonomik yapı çok daha fazla gelişmiştir.
- E) B şehri dışarıdan net göç almıştır, A şehri ise dışarıya net göç vermiştir. ✓
Eğer gerçek nüfus artış hızı doğal nüfus artış hızını geride bırakıyorsa (B Şehri), bu durum o kentin dışarıdan göç aldığını gösterir. Aksine doğal nüfus artış hızı yüksek olduğu halde gerçek artış hızı düşük seyrediyorsa (A Şehri), o kent dışarıya göç vermiştir. Nüfus yoğunluğu ya da ekonomik yapıya dair kesin çıkarımlar sadece bu oranlar üzerinden yapılamaz.
21. Türkiye'nin son dönem yaş gruplarına göre nüfus yapısı incelendiğinde; nüfus piramidinin taban kısmının daraldığı, üst kısmının (yaşlı nüfus oranı) ise genişlediği görülmüştür. Ayrıca yaşlı yaş grupları içinde kadın nüfus oranının erkeklerden daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yalnızca bu verilere dayanarak, Türkiye nüfusu ile ilgili; I. Doğum oranlarının azalmasıyla birlikte çocuk nüfusun toplam nüfus içindeki payı düşmektedir. II. Yıllık nüfus artış hızı geçmiş yıllara göre yükselmektedir. III. Yaşlı nüfus diliminde kadınların ortalama yaşam süresi daha uzun olduğu için kadın oranı daha yüksektir. IV. Yaşlı nüfusun (65+) toplam nüfusa oranı, çocuk nüfus (0-14) oranını geride bırakmıştır. yargılarından hangileri söylenebilir?
- A) I ve II
- B) I ve III ✓
- C) I ve IV
- D) II ve III
- E) III ve IV
Piramidin tabanının daralması doğumların azaldığını, dolayısıyla çocuk oranının düştüğünü gösterir (I doğru). Nüfus artış hızı artmamakta, azalmaktadır (II yanlış). Yaşlı nüfusta ortalama yaşam süresi kadınlarda daha uzun olduğundan kadın oranı erkeklerden fazladır (III doğru). Yaşlı nüfus oranı artsa da henüz genç nüfus oranını geçmemiştir (IV yanlış). Doğru cevap I ve III'tür.
22. Türkiye'de İstanbul, İzmir, Kocaeli, Bursa ve Gaziantep gibi sanayi faaliyetlerinin yoğunlaştığı büyük şehirlerin genel özellikleri hakkında; I. Sanayi tesisleri ve nüfus yoğunluğuna bağlı olarak enerji tüketimi yüksektir. II. Aritmetik nüfus yoğunlukları ülke ortalamasının oldukça üzerindedir. III. İşsizlik nedeniyle şehir dışına verilen net göç oranları çok yüksektir. IV. Sanayi üretimi, ithalat ve ihracat faaliyetlerine bağlı olarak dış ticaret hacimleri gelişmiştir. yargılarından hangisi _söylenemez_?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız III ✓
- C) I ve III
- D) II ve IV
- E) III ve IV
Sanayinin geliştiği İstanbul, Kocaeli, Gaziantep gibi şehirler iş imkanlarının fazlalığı nedeniyle sürekli göç alırlar; şehir dışına işsizlik nedeniyle net göç vermezler. Bu yüzden III. yargı yanlıştır (söylenemez). Diğer yargılar doğrudur.
23. Türkiye'de deniz kıyısında yer alan bölgeler, genellikle nemli ve ılıman iklim özellikleri taşıdıkları için nüfus yoğunluğunun fazla olduğu yerlerdir. Ancak kıyıda bulunmasına rağmen bazı alanlar yer şekillerinin engebeliliği, ulaşım yollarına sapa kalması veya sit alanı olması gibi nedenlerle seyrek nüfuslanmıştır. Buna göre, aşağıda belirtilen kıyı yörelerimizden hangisi 'kıyıda yer almasına rağmen seyrek nüfuslanmış alanlar' sınıfına girmez (yani nüfusu yoğundur)?
- A) Biga ve Gelibolu Yarımadaları (Çanakkale çevresi)
- B) Menteşe Yöresi kıyıları (Muğla çevresi)
- C) Taşeli Platosu ve çevresi (Mersin-Antalya arası kıyı kuşağı)
- D) İzmir Körfezi ve çevresi (Kıyı Ege) ✓
- E) Yıldız Dağları Bölümü kıyı kuşağı (Kırklareli çevresi)
Muğla Menteşe Yöresi (B), Çanakkale Biga Yarımadası (A), Taşeli Platosu kıyıları (C) ve Kırklareli Yıldız Dağları kıyıları (E) nemli iklime sahip kıyı kuşağında yer almalarına karşın engebeli yer şekilleri, ana ulaşım yollarının dışında kalmaları veya koruma alanları nedeniyle seyrek nüfusludur. İzmir ve çevresi (D) ise hem nemli kıyı kuşağında yer alır hem de düz arazisi, sanayi ve ulaşım kolaylığı nedeniyle yoğun nüfusludur. Bu yönüyle kurala ters düşmez.
24. Bölgesel bir kalkınma planı olan Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP), bölgenin doğal kaynaklarını koruyarak ekonomik kalkınmayı hızlandırmayı amaçlar. Buna göre; I. Bölge dışına göçü teşvik ederek nüfus yoğunluğunu azaltmak II. Yaylacılık faaliyetlerini sürdürülebilir turizm çatısı altında birleştirmek III. Tarımsal üretim ve hayvancılık faaliyetlerinde kaliteyi ve desteği artırmak IV. Zonguldak ve Karabük'teki gibi ağır sanayi ve demir-çelik tesislerini bölge geneline yaymak hedeflerinden hangileri DOKAP kapsamında yermaz?
- A) I ve II
- B) I ve III
- C) I ve IV ✓
- D) II ve III
- E) II ve IV
DOKAP'ın temel hedefleri göçü teşvik etmek değil, göçü önlemektir (I yok). Bölge yer şekilleri engebeli olduğundan ağır demir-çelik sanayisini yaymak gibi bir amaç da barındırmaz; bu hedef ZBK projesine aittir (IV yok). DOKAP entegre yaylacılık turizmi ve tarım-hayvancılık modernizasyonuna odaklanır. Dolayısıyla I ve IV hedefler dışındadır.
25. Türkiye'de 1980 yılında 19,9 olan nüfusun ortanca (medyan) yaşı, 2022 yılı verilerine göre 33,5'e yükselmiştir. Türkiye nüfusunun ortanca yaşının bu şekilde hızla yükselmesinde (yaşlanmasında) aşağıdakilerden hangisinin etkisi en fazladır?
- A) Sağlık hizmetlerinin gelişmesi, yaşam standartlarının yükselmesi ve buna bağlı olarak ortalama yaşam süresinin uzaması ✓
- B) Kırsal alanlarda geleneksel geniş aile yapısının varlığını sürdürmesi
- C) Zorunlu eğitim süresinin uzaması ve yükseköğretimde okullaşma oranının artması
- D) Ülke dışına yönelik iş gücü göçü hareketlerinin yoğunlaşması
- E) Doğum oranlarının ve çocuk nüfus payının artış göstermesi
Ortanca yaşın yükselmesi toplam nüfus içinde yaşlı payının artması ve doğumların azalmasıyla ilgilidir. Sağlık imkanlarının gelişmesi ortalama yaşam süresini uzatmış (A), bu da yaşlı nüfus payını artırarak ortanca yaşı yükseltmiştir.